gümrük mevzuatı  
Resmi Gazete: 18.02.2000 Cuma Sayı: 23968 (Asıl) 
Gümrük Müşteşarlığından:  
Gümrük Genel Tebliği (Mahrece İade) 
Seri No: 1
  
               Madde 1- 4458 sayılı Gümrük Kanununun 64 üncü maddesinde, gümrük idarelerinin beyan sahibinin talebi üzerine ve eşyanın yanlışlıkla beyanname konusu gümrük rejimine tabi tutulmasına veya beyan edildiği rejime tabi tutulmasının özel nedenlerle artık mümkün olmadığına ilişkin kanıtlayıcı belgeleri ibraz etmesi halinde, tescil edilmiş bir beyannameyi iptal ederek, gerektiğinde yeni bir rejim beyanında bulunulmasına izin verebilecekleri belirtilmektedir.

            Aynı Kanunun 213 üncü maddesi; "1- Beyannamenin tescili tarihi itibariyle, kusurlu veya ithallerine esas teşkil eden sözleşme hükümlerine aykırı olduklarından bahisle, ithalatçı tarafından kabul edilmeyen eşyaya ilişkin ithalat vergileri geri verilir veya kaldırılır. Kusurlu eşyaya teslimden önce hasar gören eşya da dahildir.

            2- Bu tür eşyaya ilişkin ithalat vergilerinin geri verilmesi veya kaldırılması, kusurlu veya sözleşme hükümlerine aykırı olduklarının tespiti için gerekli olan ilk kullanım dışında eşyanın kullanılmamış olması ve eşyanın Türkiye Gümrük Bölgesi dışına ihraç edilmesi koşullarına bağlıdır.

            Gümrük idareleri, ilgilinin talebi üzerine eşyanın ihracı yerine; imhasına, yeniden ihraç amacıyla transit veya gümrük antrepo rejimine tabi tutulmasına veya serbest bölgeye konulmasına izin verirler. Sözkonusu işlem veya kullanımlardan birine tabi tutulan eşya, serbest dolaşımda olmayan eşya olarak değerlendirilir.

            3- Gümrük beyanından önce denenmek üzere geçici olarak teslim edilen eşyanın vergileri, eşyanın kusurlu veya sözleşme hükümlerine aykırı olduğu hususlarının deneme sırasında anlaşılamadığı kanıtlanmadıkça geri verilmez veya kaldırılamaz.

            4- Bu madde uyarınca geri verilecek veya kaldırılacak gümrük vergileri için vergilerin yükümlüye tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içerisinde gümrük idaresine müracaat edilmesi gerekir. Mücbir sebebin tespiti halinde bu süre Müsteşarlıkça uzatılır." hükmünü amirdir.

            Diğer taraftan, 20/1/2000 tarihli ve 23939 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gümrük Yönetmeliğinin 132 nci maddesinde; Türkiye Gümrük Bölgesine getirilip gümrüğe sunulan eşyanın bir gümrük rejimine tabi tutulması, bir serbest bölgeye girmesi Türkiye Gümrük Bölgesi dışına yeniden ihracı, imhası veya gümrüğe terk edilmesine ilişkin işlemlerin deniz yolu ile gelen eşya için özet beyanın verildiği tarihten itibaren kırkbeş gün, diğer bir yolla gelen eşya için yine özet beyanın verildiği tarihten itibaren yirmi gün içerisinde tamamlanması gerektiği belirtilmektedir.

            Bu hükümler çerçevesinde uygulamada birliğin sağlanması için, bundan böyle gümrük idarelerince mahrecine iade işlemleri aşağıdaki şekilde yürütülecektir.

            a) Gümrüğe sunulmuş ve henüz bir rejim beyanında bulunulmamış eşyanın, mahrece iadesi;

            Gümrüğe sunulmuş ve henüz bir rejim beyanında bulunulmamış eşyanın, herhangi bir nedenle Gümrük Yönetmeliğinin 132 nci maddesinde belirtilen süre içerisinde (süre uzatımları dahil) yükümlüsü tarafından geri gönderilmek istenilmesi halinde, ilgili Gümrük Müdürünün başkanlığında oluşturulacak bir heyet marifetiyle muayenesi yapılarak ayniyetine uygun olduğunun anlaşılması koşuluyla ilgili Gümrük Müdürlüğünce tescil edilecek Transit Beyannamesi veya TIR Karnesi kapsamında gerekli işlemler tamamlanmak suretiyle mahrecine iade edilir.

            Buna göre, mahrece iade için ilgili tarafından verilen mahrece iade nedenini belirten dilekçe üzerine gerekli işlemler yapılır.

            Mahrece iade işlemlerinin tamamlanmasını müteakip, gümrük idarelerince dövizin takip ve kontrolü için kambiyo müdürlüklerine gerekli bildirimde bulunulur.

            b) Antrepolarda bulunan eşyanın mahrece iadesi;

            Antrepo rejimi hükümlerine göre beyannamesi tescil edilmiş ve antrepoya alınmış eşyanın mahrece iadesi işlemlerinde (a) bendinde belirtilen esaslara göre işlem yapılır.

            c) Gümrüğe gelmiş ve gümrük giriş beyannamesi tescil edilmiş bulunan eşyanın mahrece iadesi;

            İlgili gümrük idaresince giriş beyannamesi tescil edilmiş eşyanın 4458 sayılı Gümrük Kanununun 46 ncı maddesinde belirtilen süre içerisinde yükümlüsü tarafından mahrecine gönderilmek istenilmesi halinde, anılan Kanunun 64 üncü maddesi ve Gümrük Yönetmeliğinin 202 nci maddesi dikkate alınarak işlem tesis edilmek ve gerekli belgeler ibraz edilmek suretiyle eşya, giriş işlemi yapılan gümrükten mahrece iade edilir.

            Buna göre mahrece iade için ilgili tarafından verilen mahrece iade nedenini belirten dilekçe üzerine gerekli işlemler yapılır.

            Mahrece iade işlemlerinin tamamlanmasını müteakip, gümrük idarelerince dövizin takip ve kontrolü için kambiyo müdürlüklerine gerekli bildirimde bulunur.

            d) Serbest dolaşıma girmiş eşya ile serbest dolaşıma giriş işlemleri yapılmasına rağmen geçici depolama yerinden veya antrepodan çekilmemiş eşyanın mahrece iadesi;

            4458 sayılı Gümrük Kanununun 213 üncü maddesi hükümleri dikkate alınarak serbest dolaşıma girmiş eşyanın kusurlu veya sözleşme hükümlerine aykırı çıkması nedeniyle mahrece iade edilmesi için ilgilisi tarafından;

            1) sözleşme hükümlerine aykırı olması nedeniyle mahrecine iade edilecek eşyanın, sipariş evsafına uygun bulunmadığını belirtir uluslar arası gözetim şirketinden alınacak belgenin,

            2) eşyanın kusurlu olduğunu gösterir Sanayi ve Ticaret Odası, Sanayi Odası, Ticaret Odası veya uluslararası gözetim şirketinden alınacak belgenin,

            serbest dolaşıma giriş işlemlerinin yapıldığı gümrük müdürlüğüne ibrazı şarttır.

            4458 sayılı Gümrük Kanununun 213 üncü maddesinde belirtilen şartlar dışında mahrece iade edilen eşyanın vergileri iade edilmez.

            Mahrece iade edilecek eşya için, serbest dolaşıma giriş işleminin yapıldığı gümrük müdürlüğüne, mahrece iade nedenini belirten dilekçe ile birlikte durumuna göre yukarıda bahsigeçen belgelerle müracaat edilecektir.

            Sözkonusu belgelerin tam ve geçerli olduğunun anlaşılması halinde gümrük müdürünün başkanlığında oluşturulacak bir heyet marifetiyle eşyanın tam tespit ve muayenesi yapılarak, giriş beyannamesinde kayıtlı eşya olduğunun anlaşılması halinde mahrece iade kararı alınarak ve çıkış beyannamesinin 44 numaralı kutusuna "Mahrece İade" kaşesi vurularak çıkışı yapılır.

            Mahrece iade işlemlerinin tamamlanmasını müteakip, gümrük idarelerince dövizin takip ve kontrolü için kambiyo müdürlüklerine bildirimde bulunulur.

            Ancak, 4458 sayılı Gümrük Kanununun 213 üncü maddesi hükmünden yararlanıp yararlanmamasına bakılmaksızın mahrecine iade edilen eşyanın yerine aynı miktar ve aynı nitelikte eşya getirilmesi halinde bu eşya için Serbest Dolaşıma Giriş rejimi hükümleri uygulanır.

            Ayrıca serbest dolaşıma girmiş ancak, geçici depolama yerlerinden veya antrepodan çekilmemiş eşyanın mahrecine iade işlemi ilgili Gümrük İdaresince, bağlı bulunduğu Gümrük Başmüdürlüğünün uygun görüşü doğrultusunda sonuçlandırılır.

            e) Diğer hususlar;

            1- Milli Savunma Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Gümrük Muhafaza Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ile Tusaş Havacılık ve Uzay Sanayi Anonim Şirketi, Tusaş Motor Sanayi Anonim Şirketi'nin mahrece iade işlemlerinde, Sanayi ve Ticaret Odasından alınacak belge yerine, kendi kurumlarınca düzenlenmiş kalite kontrol raporu aranır.

            2- Yatırım Teşvik Mevzuatı, Dahilde İşleme Rejim Karar ve Tebliğleri kapsamında ithal edilen eşya ile ilgili mahrece iade işlemleri sözkonusu mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmekle birlikte, bu Tebliğde belirtilen belgelerin de ibrazı gerekir.

            3- Yukarıda sayılan haller dışındaki işlemlerde konu Gümrük Müsteşarlığına (Gümrükler Genel Müdürlüğü) intikal ettirilir.

            Madde 2- 10/8/1996 tarihli ve 22723 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3 Seri No'lu Gümrük Genel Tebliği (Mahrece İade) ile 20/4/1999 tarihli ve 23672 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 4 Seri No'lu Gümrük Genel Tebliği (Mahrece İade) yürürlükten kaldırılmıştır.

            Madde 3- 5/2/2000 tarihinden önce başlamış işlemlerde bu Tebliğ'in mükellefin lehine olan hükümleri uygulanır.

            Madde 4- Bu Tebliğ 5/2/2000 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            Madde 5- Bu Tebliğ hükümlerini Gümrük Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.