Türk Muhasebe Standartları Teblileri

 

Resmi Gazete Tarihi: 20.10.2005 Perşembe Sayı: 25972 (Asıl) 

Türk Muhasebe Standartları Kurumundan  
 

BİLANÇO TARİHİNDEN SONRAKİ OLAYLARA İLİŞKİN TÜRKİYE MUHASEBE STANDARDI (TMS 10) Hakkında Tebliğ (Sıra No: 6)

 

Amaç

Madde 1 - Bu Tebliğin amacı; bilanço tarihinden sonraki olaylara ilişkin 10 nolu Türkiye Muhasebe Standardının yürürlüğe konulmasıdır.

Adı geçen Türkiye Muhasebe Standardı bu Tebliğ ekinde yer almıştır.

Kapsam

Madde 2 - Bilanço tarihinden sonraki olaylara ilişkin Türkiye Muhasebe Standardının kapsamı ekli TMS 10  metninde yer almaktadır.

Hukuki Dayanak

Madde 3 - Bu Tebliğ, 28/7/1981 tarih ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun Ek-1 inci maddesi ile 24/02/2004 tarihli ve 2004/6924 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türkiye Muhasebe Standartları Kurulunun Çalışmalarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin (b) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4 - Bu Tebliğde geçen;

TMSK ve Kurul      :           Türkiye Muhasebe Standartları Kurulunu,

TMS          :  Türkiye Muhasebe Standartlarını,

ifade eder.

Yürürlük

Madde 5 - Bu Tebliğ 31/12/2005 tarihinden sonra başlayan hesap dönemleri için geçerli olmak üzere  yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 6 - Bu Tebliğ hükümlerini Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu yürütür.

 

EK

Türkiye Muhasebe Standardı (TMS 10) Bilanço Tarihinden Sonraki  Olaylar

Amaç

1.        Bu standardın amacı;

(a) bir işletmenin, bilanço tarihinden sonra ortaya çıkan olaylar nedeniyle finansal tablolarında hangi durumlarda düzeltme gerekeceğini ve

(b) bilançonun yayımı için onayın verildiği tarih hakkında ve bilanço tarihinden sonraki olaylarla ilgili finansal tablolarda açıklanması gereken bilgileri belirlemektir.

Bilanço tarihinden sonra ortaya çıkan olayların, işletmenin sürekliliği varsayımının yapılmasını engellemesi durumunda, finansal tablolar, işletmenin sürekliliği varsayımı yapılarak düzenlenemez.

Kapsam

2.     Bu standart, bilanço tarihinden sonra ortaya çıkan olayların muhasebeleştirilmesinde ve dipnotlarda yapılacak açıklamalarda uygulanır.

 

Tanımlar

3.        Bu standartda geçen terimlerin anlamları aşağıdaki gibidir:

       

Bilanço tarihinden sonraki olaylar; bilanço tarihi ile finansal tabloların yayımı için onaylandığı tarih arasında işletme lehine veya aleyhine ortaya çıkan olayları ifade eder.

Bilanço tarihinden sonraki olaylar ikiye ayrılır:

a) Bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektiren olaylar; (bilanço tarihi itibarıyla ilgili olayların var olduğuna ilişkin kanıtları gösteren koşulların bulunduğu durumlar) ve,

b) Bilanço tarihinden sonra düzeltme gerektirmeyen olaylar; (ilgili olayların bilanço tarihinden sonra ortaya çıktığını gösteren koşulların bulunduğu durumlar)

 

4.     Finansal tabloların yayımı için onaylamaya yönelik süreçler, yönetimin yapısına ve finansal tabloların hazırlanması ve sonuçlandırılmasında dikkate alınan yasal düzenlemeler ve uygulamalara göre farklılık gösterebilir.

 

5.     Bazı durumlarda, İşletmelerin finansal tablolarını, finansal tabloların yayımından sonra onaylamak (ibra edilmek) üzere ortaklarına sunması gerekebilmektedir. Bu gibi durumlarda, finansal tabloların, ortakların finansal tabloları onayladığı (ibra ettiği) tarih itibariyle değil, yönetim kurulunun yayım için karar aldığı tarih itibariyle onaylandığı kabul edilmektedir.

 

Örnek

Bir işletmenin yönetimi, 31 Aralık 20X1 tarihi itibariyle hazırlanan finansal tablolarını, 28 Şubat 20X2 tarihinde düzeltmeye tabi taslak olarak hazırlamıştır. 18 Mart 20X2 tarihinde, yönetim kurulu finansal tabloları incelemiş ve yayımlanmak üzere onay vermiştir. İşletme 19 Mart 20X2 tarihinde, karını ve bazı diğer finansal bilgilerini açıklamıştır. Finansal tablolar, 1 Nisan 20X2 tarihinde, ortaklara ve diğer şahıslara sunulmuştur. Ortaklar, 15 Mayıs 20X2 tarihli genel kurulda finansal tabloları ibra etmiş ve ibra edilen finansal tablolar 17 Mayıs 20X2 tarihinde düzenleyici kuruluşa iletilmiştir.

 

Bu durumda, finansal tabloların onay tarihi, yönetim kurulunun yayım için onay verdiği tarih olan 18 Mart 20X2 tarihidir.

 

6.          Bazı durumlarda işletme yönetimlerinin, finansal tabloları tamamıyla idari olmayan şahıslardan oluşmuş bir üst kurula onaylanmak üzere sunması gerekebilir. Bu durumda finansal tablolar, yönetimin üst kurula sunulmasına karar verdiği tarih itibariyle onaylanmış olur.

 

Örnek

18 Mart 20X2 tarihinde, işletme yönetim kurulu, finansal tablolarını, üst kurula sunulmak üzere onaylamıştır. Üst kurul tamamıyla idari olmayan şahıslardan oluşmuştur ve çalışanların ve diğer tarafların temsilcilerini de bünyesinde bulundurmaktadır. Üst kurul, 26 Mart 20X2 tarihinde, finansal tabloları onaylamıştır. Finansal tablolar 1 Nisan 20X2 tarihinde, ortaklara ve diğer şahıslara sunulmuştur. Ortaklar, 15 Mayıs 20X2 tarihli genel kurulda finansal tabloları ibra etmiş ve finansal tablolar 17 Mayıs 20X2 tarihinde, düzenleyici kuruluşa iletilmiştir.

 

Bu durumda, finansal tabloların onay tarihi; yönetimin, finansal tabloları üst kurula sunulmak üzere onayladığı  18 Mart 20X2 tarihidir.

 

7.     Bilanço tarihinden sonra ortaya çıkan olaylar; finansal tabloların yayımı için onay verildiği tarihe kadar ortaya çıkan olayları kapsar. Söz konusu olaylar kar tutarının veya bir takım başka finansal bilgilerin açıklanmasından sonra oluşmuş olsa dahi, bilanço tarihinden sonra ortaya çıkan olay olarak dikkate alınır.

 

 

Finansal Tabloya Alınma ve Değerleme Esasları

Bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektiren olaylar

8.     İşletmeler; bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektiren olayların ortaya çıkması durumunda, finansal tablolara alınan tutarları bu yeni duruma uygun şekilde düzeltmekle yükümlüdür.

 

9.     Aşağıda yer alan hususlar, bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektiren olaylara örnek olarak verilmiştir. Bu olayların ortaya çıkması durumunda, ilgili kalemin tutarı buna göre düzeltilir veya daha önce finansal tablolara alınmamış olanlar finansal tablolara alınır.

 

a)     İşletmenin bilanço tarihi itibariyle bir borcunun bulunduğunu teyit eden, bilanço tarihinden sonra sonuçlanmış bir dava ile ilgili olarak; daha önce finansal tablolara alınan karşılık tutarları ‘’TMS 37 Karşılıklar, koşullu yükümlülükler ve koşullu varlıklar  standardı’’ uyarınca düzeltilir ya da ilgili tutar için ayrılan karşılık finansal tablolara alınır. Sonucun, “TMS 37 paragraf 16 kapsamında ele alınabilmesine olanak tanıyacak kanıtlar sunması nedeniyle, işletmenin bu durumu sadece bilanço dışı yükümlülük olarak göstermesi yeterli değildir.

 

b)     Bilanço tarihi itibariyle bir varlığın değerinde düşüklük olduğuna veya daha önce finansal tablolara alınan değer düşüklüğü tutarının düzeltilmesi gerektiğine dair bir bilginin bilanço tarihinden sonra ortaya çıkması halinde; örneğin,

 (i)    bilanço tarihi itibarıyla işletmenin alacaklı olduğu bir müşterisinin bilanço tarihinden sonra iflas etmesi, bilanço tarihi itibarıyla söz konusu alacakla ilgili bir zararın var olduğunun teyidi şeklinde değerlendirilir. Bu durumda ilgili alacağın kayıtlı değerinin düzeltilmesi zorunludur.

(ii)    Stokların bilanço tarihinden sonra satılması, bu stokların bilanço tarihindeki net gerçekleşebilir değerleri hakkında bilgi verebilir.

c)     Bilanço tarihinden önce satın alınan varlıkların maliyetlerinin veya satılan varlıklardan elde edilen gelirlerin, bilanço tarihinden sonra belirli hale gelmesi düzeltme gerektirir.

d)     Bilanço tarihinden önceki olaylar nedeniyle, kardan pay veya ikramiye gibi bilanço tarihi itibarıyla hukuki veya zımni kabule dayalı bir borcun olduğu durumlarda, ikramiye veya kardan payın bilanço tarihinden sonra belirli hale gelmesi düzeltme gerektirir. (bkz TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar)

e)     Bilanço tarihi itibarıyla, finansal tabloların gerçeğe uygun olmadığını gösteren hata ve hilelerin bilanço tarihinden sonra ortaya çıkarılması düzeltme gerektirir.

 

 

Bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektirmeyen olaylar

10.   Bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektirmeyen olaylar için finansal tablolarda herhangi bir düzeltme yapılmaz.

 

11.   Bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektirmeyen olaylara, bilanço tarihi ile bilançonun yayımı için onay verme tarihi arasında yatırımların piyasa değerlerinde ortaya çıkan değer düşüklükleri örnek olarak verilebilir. Bu değer düşüklükleri, yatırımların bilanço tarihindeki durumu ile ilgili olmayıp, sonraki dönemlerde ortaya çıkan durumu yansıttığından, yatırımlara ilişkin finansal tablolara alınan tutarlarda herhangi bir düzeltme yapılmaz. Benzer şekilde, yatırımlarla ilgili olarak, paragraf 21 uyarınca ek açıklamalar yapılması gerekli olabilir, ancak bilanço tarihi itibarıyla açıklanan tutarlar güncellenmez.

 

Temettüler

 

12.   Hisse senedi sahiplerine; (TMS 32 Finansal Araçlar: Açıklamalar ve Sunum’daki tanımlar uyarınca) ödeneceği bilanço tarihinden sonra ilan edilen temettüler ile ilgili olarak, bilanço tarihinde işletmelerce herhangi bir yükümlülük finansal tablolara alınmaz.

 

13.   Ödeneceği, bilanço tarihinden sonra ancak bilançonun yayımı için onay verilen tarihten önce ilan edilen temettüler (örneğin; temettülerin onaylanması ve dolayısıyla artık işletmenin isteğine bağlı olmaması durumunda); TMS 37’de belirtilen kısa vadeli yabancı kaynaklara ilişkin kriterleri taşımadığından yükümlülük olarak finansal tablolara alınmaz. Bu tür temettüler, TMS 1 “Finansal Tabloların Sunuluşu” standardı uyarınca dipnotlarda açıklanır.

 

İşletmenin sürekliliği varsayımının geçerliliğini kaybetmesi

14.   İşletme yönetimince bilanço tarihinden sonra işletmenin tasfiye edilmesi veya ticari  faaliyetlerinin durdurulmasına karar verilmesi veya bu şekilde hareket edilmesi dışında gerçekçi bir alternatifin bulunmaması halinde; finansal tabloların hazırlanmasında işletmenin sürekliliği varsayımı dikkate alınmaz.

 

15.   Bilanço tarihinden sonra işletmenin finansal durumu ve faaliyet sonuçlarında ortaya çıkan bozulmalar, işletmenin sürekliliği varsayımının geçerliliğini koruyup korumadığının yeniden gözden geçirilmesini gerektirebilir. İşletmenin sürekliliği varsayımının geçerliliğini yitirmesi halinde; işletmenin sürekliliği varsayımı çerçevesinde finansal tablolara alınan tutarların düzeltilmesi yerine, muhasebe esaslarında temel bir değişikliğe gidilmesini gerektirir.

 

16.   (a)       Finansal tabloların hazırlanmasında işletmenin sürekliliği kavramının dikkate alınmadığı veya

(b)    işletme yönetiminin işletmenin sürekliliğinden şüphe edilmesini gerektiren olay ve koşullara ilişkin önemli belirsizliklerden haberdar olduğu durumlarda; dipnotlarda, “TMS 1 Finansal Tabloların Sunuluşu” standardında öngörülen hususların açıklanması gereklidir. Dipnotlarda açıklanması gereken söz konusu olay ve koşullar bilanço tarihinden sonra da ortaya çıkabilir.

 

Açıklamalar

Bilançonun yayımı için onaylama tarihine ilişkin açıklamalar

17.   Bilançonun yayımı için onay tarihi ile onayın kimin tarafından yapıldığına ilişkin bilgiler kamuya açıklanır. İşletmenin ortakları veya başka taraflar, finansal tabloların yayımı sonrası finansal tabloları değiştirme gücüne sahipse, İşletme bu durumu açıklamalıdır.

 

18.   Finansal tablolar, bilanço tarihinden sonraki olayları yansıtmadığından, finansal tablo kullanıcılarının, bilançonun onay tarihini bilmesi önemlidir.

 

Bilanço tarihindeki duruma ilişkin açıklamaların güncellenmesi

19.   Bilanço tarihi itibarıyla olan durum hakkında bilanço tarihinden sonra yeni bilgiler elde edilmesi durumunda; söz konusu durum yeni bilgiler çerçevesinde güncellenir.

 

20.   Bazı durumlarda, bilanço tarihinden sonra elde edilen bilgiler; finansal tablolara alınan tutarları etkilemese bile, finansal tablolarda yapılan açıklamaların güncellenmesini gerektirir. Örnek; işletmenin bilanço tarihi itibariyle koşula bağlı bir borcun bulunduğuna ilişkin bilanço tarihinden sonra kanıt elde edilmesi durumunda; bu koşula bağlı yükümlülük için, TMS 37 “Karşılıklar, Koşullu Yükümlülükler ve Koşullu Varlıklar” çerçevesinde karşılık ayrılması gerekip gerekmediği değerlendirilir ve koşullu borçlara ilişkin açıklamalar bu kanıt ışığında güncellenir.

 

Bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektirmeyen olaylara ilişkin açıklamalar

21.   Bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektirmeyen olayların önemli olması durumunda, bunların açıklanmaması finansal tablo kullanıcılarının finansal tabloları esas alarak aldıkları ekonomik kararları etkileyebilir. Bu nedenle, bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektirmeyen olayların önemli her bir kategorisi için aşağıdaki bilgilerin dipnotlarda açıklanması gereklidir.

 

(a)    Olayın niteliği (esası) ve,

(b)    Olayın tahmini finansal etkisi veya böyle bir tahminin yapılamadığına ilişkin açıklama.

 

22.   Aşağıda yer alan hususlar, dipnotlarda açıklanması gereken bilanço tarihinden sonraki düzeltme gerektirmeyen olaylara örnek olarak verilmiştir:

 

(a)    Bilanço tarihinden sonra önemli bir bağlı ortaklığın elden çıkarılması veya önemli bir birleşme gerçekleştirilmesi (TFRS 3- “İşletme Birleşmeleri”, işletme birleşmelerinde ve elden çıkarmalarda bazı açıklamaların yapılmasını öngörmektedir.),

(b)    Bir faaliyetin durdurulmasına ilişkin bir planın duyurulması, durdurulan faaliyetler ile ilgili olarak varlıkların elden çıkarılması veya borçların tasfiyesi ile bunlara ilişkin işletmeyi bağlayıcı anlaşmalar yapılması (bkz TFRS 5 “Satılmak Üzere Elde Tutulan Duran Varlıklar”),

(c)    Önemli varlık alımı ve elden çıkarılması, önemli varlıkların devletçe kamulaştırılması veya istimlak edilmesi,

(d)       Bilanço tarihinden sonra önemli bir faaliyet biriminin yangın sonucu tahrip olması,

(e)       Önemli bir yeniden yapılandırma planının duyurulması veya bu planın uygulanmaya başlanması (bkz TMS 37),

(f)     Bilanço tarihinden sonra önemli tutarda hisse senedi işlemleri yapılması (TMS 33 “Hisse Başına Kazanç” TMS 33 uyarınca düzeltme gerektiren aktifleştirme veya bedelsiz hisse arzı, hisse bölünmesi veya ters hisse bölünmeleri gibi işlemler haricindeki bu gibi işlemlerin açıklanmasını gerektirmektedir),

(g)    Varlık fiyatlarında veya döviz kurlarında bilanço tarihinden sonra olağan dışı büyüklükte değişikliklerin olması,

(h)    İşletmenin cari ve ertelenmiş vergi alacakları ile borçları üzerinde önemli etkisi olan yeni vergi düzenlemelerinin yapılması veya vergi oranlarının değişmesi ya da bu şekilde bir vergi kanunu çıkarılacağının duyurulması (bkz TMS 12 “Gelir Vergileri”),

(i)     Önemli bir garantinin verilmesi gibi, önemli taahhütlere veya önemli koşullu borçlara girilmesi,

(j)     Tamamen bilanço tarihinden sonra gerçekleşen olaylardan kaynaklanan önemli bir davanın başlaması.

 

Yürürlük tarihi

23. Bu standart, 31/12/2005 tarihinden sonra başlayan hesap dönemlerinde uygulanmak üzere yürürlüğe girer.