Belediye İmar Mevzuatı  
Resmi Gazete: 10.03.1999 Çarşamba Sayı:23635
Sanayi ve Ticaret Bakanlığından; 
Motorlu Taşıtların Sesli İkaz Cihazları ve Sesli Sinyallerinin Onayı ile İlgili Teknik Düzenlemeye (R-28) İlişkin Tebliğ 
(SGM-99/4)
 
  


            MADDE 1- Bu Tebliğ ülkemizin 30/9/1996 tarihli ve 96/8657 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile taraf olduğu, Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu (AEK) İç Ulaşım Komitesince hazırlanan "Tekerlekli Araçların, Araçlara Takılan ve/veya Araçlarda Kullanılan Aksam ve Parçaların Müşterek Teknik Talimatlarının Kabulü ve Bu Talimatlar Temelinde Verilen Onayların Karşılıklı Tanınması Koşullarına Dair Andlaşma"ya uygulamada işlerlik kazandırılması ve Andlaşma çerçevesinde yayımlanmış bulunan AEK Regülasyonlarının Türk mevzuatına kazandırılması amacıyla, 11/1/1997 tarihli ve 22874 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olan "Tekerlekli Araçlar ile Bu Araçlara Takılan ve/veya Araçlarda Kullanılan Aksam ve Parçalar ile ilgili Teknik Mevzuatın Uygulanmasına Dair Yönetmelik"in 5'inci maddesinin değişik (a) bendine istinaden hazırlanmıştır. 

            MADDE 2- Bu Tebliğ, "Sesli İkaz Cihazları ile Sesli Sinyallerle ilgili olarak Motorlu Taşıtların Onayı ile ilgili Teknik Düzenleme (R-28)" hükümlerini kapsar. 

            MADDE 3- Bu Tebliğin kapsamına ilişkin uygulamalarda; Onay Kuruluşu olarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, Teknik Servis olarak da Türk Standartları Enstitüsü (TSE) ile İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) yetkili kılınmıştır. 

            MADDE 4- Andlaşma hükümlerine göre bu Teknik Düzenlemeye (R-28) taraf olan ülkelerin onay kuruluşlarınca verilen Tip Onayı Belgeleri aynen kabul edilir. Uygulamada Andlaşma hükümleri geçerlidir. Anlaşmazlık durumunda Avrupa Ekonomik Komisyonu tarafından yayımlanan orijinal metinler esas alınır. 

            MADDE 5- Bu Tebliğ eki R-28 numaralı Teknik Düzenlemeye göre "E" Tip Onayı işareti için Bakanlığa müracaat edecek üretici firmaların yukarıda belirtilen Andlaşma, Yönetmelik ve Teknik Düzenlemenin hükümlerine uymaları zorunludur. 

            MADDE 6- Bu Tebliğ eki R-28 numaralı Teknik Düzenleme, Birleşmiş Milletler (BM)/Avrupa Ekonomik Komisyonu (AEK) R-28; 30/10/1992 tarihli ilave 27, Değişiklik 2 esas alınarak hazırlanmıştır. Bu Teknik Düzenlemede Avrupa Ekonomik Komisyonu tarafından yapılan ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği tarafından yürürlüğe konulan ilave ve değişiklikler ek Tebliğ olarak yayımlanır. 

            MADDE 7- Bu Tebliğ, Andlaşma hükümleri çerçevesinde yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

            MADDE 8- Bu Tebliğ hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür. 
 

SESLİ İKAZ CİHAZLARI VE SESLİ SİNYALLERİN ONAYI İLE İLGİLİ TEKNİK DÜZENLEME  (R-28) 
            1- KAPSAM 

            Bu tebliğ hükümleri, sesli ikaz cihazları ile sesli sinyallere uygulanır. 

            1.1- Sesli ikaz cihazları1), (Awomopetler L1 ve L2 Kategoriler hariç)2) hariç L3'ten 5'e, M ve N katagori motorlu araçlara takılmak üzere tasarımlanmış doğru veya alternatif akımla veya basınçlı hava ile çalışan cihazlardır. 

            1.2- Sesli sinyaller3) Madde 1.1'de listelenen motorlu taşıtlarda kullanılan sinyallerdir. 

            2- TARİFLER 

            Bu teknik düzenlemenin amacı için farklı tiplerdeki sesli ikaz cihazları (AWD) esas itibari ile aşağıdaki karakteristikleri bakımından birbirinden farklılık gösteren cihazlar anlamındadır. 

            2.1- Ticari ismi veya markası; 

            2.2- Çalışma prensipleri; 

            2.3- Elektrik besleme tipi (doğru veya alternatif akım); 

            2.4- Mahfazanın dış şekli; 

            2.5- Diyafram (diyaframların) şekli ve boyutları; 

            2.6- Ses çıkışı (çıkışlarının) şekli veya çeşitleri; 

            2.7- Anma ses frekansı veya frekansları; 

            2.8- Anma besleme gerilimi; 

            2.9- Harici sıkıştırılmış hava kaynağından direkt olarak beslenen cihazlar için anma çalıştırma basıncı; 

            2.10- Sesli ikaz cihazları (AWD) prensip olarak aşağıdaki taşıtlarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. 

            2.10.1- 7 kW'dan daha büyük bir güce sahip motosikletler ile M ve N katagorilerindeki taşıtlar (Sınıf II) 

            3- ONAY İÇİN BAŞVURU 

            3.1- Sesli ikaz cihazlarının bir tipinin onayı için başvuru, ticari isim veya marka sahibi veya tam yetkili temsilcisi tarafından yapılmalıdır. 

            3.2- Ekteki dokümanların üç kopyası, aşağıdaki hususlarla birlikte başvuru formuna eklenmelidir. 

            3.2.1- Paragraf 2'de bahsedilen noktalara özel dikkat çekilerek duyulabilir ikaz cihazı tipinin bir açıklaması. 

            3.2.2- Diğerleri arasında ikaz cihazının enine kesitini gösteren bir çizim. 

            3.2.3- Kullanılan malzemeler belirtilerek, imalatta kullanılan parçaların tam açıklanmış bir listesi; 

            3.2.4- İmalatta kullanılan bütün parçalara ait ayrıntılı çizimler onay işaretinin dairesi ile ilgili olarak onay numarası için ayrılan yeri göstermelidir. 

            3.3- Buna ilaveten onay başvurusunda ikaz cihazı tipinin iki örneği beraber verilmelidir. 

            3.4- Yetkili merci, tip onayının tastik edilmesinden önce üretimin uygunluğunun etkin kontrolunu sağlamak için yeterli düzenlemelerin varlığını doğrulamalıdır. 

            4- İŞARETLER 

            4.1- Onay için sunulan sesli ikaz cihazı numunelerinde kolaylıkla okunabilir ve silinmeyecek bir şekilde imalatçının ismi ve markası bulunmalıdır. 

            4.2- Onay işareti için her numunede uygun boyutta bir boşluk bulunmalıdır; Bu boşluk Madde 3.2.2'de belirtilen çizimde gösterilmelidir. 

            5- ONAY 

            5.1- Onay için sunulan numunelerin Madde 6 ve Madde 7'deki hükümlere uyması halinde, sesli ikaz cihazının bu tipi için onay tasdik edilmelidir. 

            5.2- Onaylanan her bir tipe, bir onay numarası verilmelidir. Onay numarasının ilk iki rakamı (orijinal formunda bu teknik düzenleme için halen 00) onayının yayınlandığı tarihde bu teknik düzenlemede yapılan en son temel teknik değişiklikleri içeren değişiklik serilerini göstermelidir. Aynı anlaşmalı taraf başka bir sesli ikaz cihazı tipine aynı numarayı vermemelidir. 

            5.3- Aynı onay numarası Madde 2.8'de belirtilen cihazlar için anma çalışma basıncı veya sadece anma gerilimi anma frekansı veya frekansları bakımından farklılık gösteren sesli ikaz cihaz tiplerine verilebilir. 

            5.4- Bu teknik düzenlemeye uygun olarak bir sesli ikaz cihaz tipinin onayı, onayının uzatılması veya onayının reddi veya onayının geri çekilmesi veya imalatın tamamen durdurulmasına ait bildirim bu teknik düzenlemenin Ek 1'indeki örneğe uygun bir form ve maksimum A4 (210 x 297 mm) formunda veya bu forma katlanmış ve 1/1 ölçekli sesli ikaz cihazlarının çizimleri (başvuru sahibi tarafından sağlanan) ile bir anlaşmaya taraf ülkelere bildirilmelidir. 

            5.5- Bu teknik düzenlemeye göre onaylanan her sesli ikaz cihazına onay formunda belirtilen göze çarpan ve kolaylıkla ulaşılabilir bir yere aşağıdakilerden oluşacak şekilde uluslararası bir onay işareti takılmalıdır. 

            5.5.1- Bir daire içine alınmış "E" harfi ve aynı daire içinde bu harfi takip eden onaylandığı ülkenin ayrım numarası1). 

            5.5.2- Onay numarası 

            5.5.3- Sesli ikaz cihazının (AWD), hangi sınıfa ait olduğunu gösteren romen rakamı şeklindeki ilave bir sembol. 

            5.6- Onay işareti ve ilave sembol açık bir şekilde okunabilir ve kolay silinmeyecek bir şekilde olmalıdır. 

            5.7- Bu teknik düzenlemenin Ek 3 Bölüm 1'inde onay işaretinin yerleştirilmesi ile ilgili bir örnek verilmiştir. 

            6- ÖZELLİKLER 

            6.1- GENEL ÖZELLİKLER 

            6.1.1- Sesli ikaz cihazı devamlı ve uniform bir ses yaymalıdır; çalışma sırasında cihazın akustik spektrumunda önemli bir değişiklik olmamalıdır. Alternatif akımla çalışan ikaz cihazları için bu özellik sadece Madde 6.2.3.2'de belirtilen aralıkta sabit jeneratör hızında uygulanmalıdır. 

            6.1.2- Sesli ikaz cihazının aşağıdaki deneylerden sıra ile geçecek şekilde mekanik karakteristiklere ve akustik (akustik enerjinin spektral dağılımı, ses basınç seviyesi) karakteristiklere sahip olmalıdır. 

            6.2- SES KARAKTERİSTİKLERİN ÖLÇÜMÜ 

            6.2.1- Sesli ikaz cihazı tercihen akustik ortamda deneye tabi tutulmalıdır. Alternatif olarak açık havada veya yarı akustik bir odada deneye tabi tutulabilir. Bu durumda, ölçüm yapılan alanda yerdeki yansımaları önlemek için tedbirler alınmalıdır (Mesela ses yutucu ekranların yerleştirilmesi ile). Özellikle ölçme istikametinde ve aparat ve mikrofon yüksekliğinde ölçülen maksimum frekansa kadar 5 m yarıçapındaki bir yarım küre içinde 1 dB'in hızına kadar olan küresel dağılmaların uygunluğu kontrol edilmelidir. Çevre gürültü seviyesi ölçülen ses basınç seviyesinden en az 10 dB daha küçük olmalıdır. 

            Deneye tabi tutulacak olan cihaz ve mikrofon aynı yüksekliğe yerleştirilmelidir. Bu yükseklik 2,15 ve 1,25 m arasında olmalıdır. Mikrofonun maksimum hassasiyetteki ekseni cihazın maksimum ses seviyesindeki yönü ile uyuşmalıdır. 

            Mikrofon; diyaframı cihazın ses çıkış düzleminden 2+-0,01 m mesafede olacak şekilde yerleştirilmelidir. Cihazın birkaç çıkışlı olması durumunda; mesafe, mikrofona en yakın çıkış düzlemine bağlı olarak tespit edilmelidir. 

            6.2.2- Ses basınç seviyelerinin ölçümleri IEC yayın no: 651, I. Baskı (1979)'daki özelliklere uyan I. sınıf doğruluğundaki ses seviye ölçer ile yapılmalıdır. 

            Bütün ölçmeler zaman sabiti "F" kullanılarak yapılmalıdır. 

            Bütün ses basınç seviyesi ölçümü ağırlıklı eğri "A" kullanılarak yapılmalıdır. 

            Yayılan ses spektrumu, akustik sinyalin Fourier transformuna uygun olarak ölçülmelidir. Alternatif olarak, IEC yayın No: 225 Birinci baskı (1966)'daki özelliklere uygun 1:3 oktav filitreler kullanılabilir. Bu durumda, yarım band 2500 Hz ses frekansındaki ses basınç seviyesi 2000, 2500 ve 3150 Hz 1:3 orta band seviyesinde ses basınçlarının quatratik ortalamalarını toplayarak hesaplanmalıdır. 

            Her türlü şartlarda sadece fourier transform metodu referans metot olarak kabul edilmelidir. 

            6.2.3- Sesli ikaz cihazı (AWD), aşağıdaki voltaj değerlerine uygun olan akım ile beslenmelidir. 

            6.2.3.1- Sesli ikaz cihazlarının (AWDs) sırasıyla 6, 12 veya 24 Volt anma gerilimlerine karşılık gelen ve elektrik güç kaynağının ucunda ölçülen 6, 5, 13, veya 26 Volt deney gerilimlerinin birinde doğru akımla beslenmesi durumunda; 

            6.2.3.2- Sesli ikaz cihazlarının (AWDs) alternatif akım ile beslenmesi halinde, akım sesli ikaz cihazının bu tipi ile normal olarak kullanılan elektrik jeneratörü ile beslenmelidir. Sesli ikaz cihazının akustik karakteristikleri, sürekli işletme için jeneratör imalatçısı tarafından gösterilen maksimum hızın %50, %75 ve %100'üne karşılık gelen elektrik jeneratör hızları için kaydedilmelidir. 

            Bu deney sırasında elektrik jeneratörüne bir başka elektrik yükü etki etmemelidir. Madde 6.3'de belirtilen ömür deneyi, yukarıda belirtilen aralıkta seçilen ve teçhizatın imalatçısı tarafından belirtilen hızlarda yapılmalıdır. 

            6.2.4- Doğru akım ile beslenen sesli ikaz cihazlarının deneyi için düzeltilmiş akım kaynağı kullanılıyorsa terminallerde ölçülen voltajın alternatif akım ile ilgili kısmı ikaz cihazı çalışıyorken tepeden tepeye 0,1 volttan daha fazla olmamalıdır. 

            6.2.5- Doğru akım ile beslenen sesli ikaz cihazlarının (AWD's) bağlantı tellerindeki (uçlar ve kontaklar dahil) dirençler aşağıdaki değerlere mümkün olduğu kadar yakın olmalıdır. 

            - 6 volt anma gerilimi için 0,05 ohm 

            - 12 volt anma gerilimi için 0,10 ohm 

            - 24 volt anma gerilimi için 0,20 ohm. 

            6.2.6- Sesli ikaz cihazı kütlesi ikaz cihazının kütlesinin en az 10 katı olan, ancak 30 kg'dan daha az olmayan bir destek üzerine imalatçı tarafından gösterilen bir teçhizat ile sulu bir şekilde bağlanmalıdır. Buna ilaveten teknik düzenlemeler, desteklerin yanlar üzerindeki yansımaların ve desteğin titreşimlerinin ölçme sonuçları üzerinde önemli bir etki yaratmayacağı şekilde garanti edilmiş olmalıdır. 

            6.2.7- Yukarıda belirtilen şartlar altında "A" eğrisine göre ölçülen ses basınç seviyesi, aşağıdaki değerleri aşmamalıdır. 

            a) Esas olarak 7 kW'a eşit veya daha az motor gücündeki motosikletler için kullanılmak üzere tasarlanmış sesli ikaz cihazları için 115 dB(A) 

            b) Esas olarak 7 kW'dan daha büyük güçteki motosikletler ve M ve N kategorilerindeki taşıtlar için kullanılmak üzere tasarlanmış sesli ikaz cihazları için 118 dB(A). 

            6.2.7.1- Buna ilaveten 1800 Hz'den 3500 Hz'e kadar olan frekans bandındaki ses basınç seviyesi, 3550 Hz'in üzerindeki bir frekansın herhangi bir bileşeninden daha büyük olmalı ve her türlü şartlar altında; 

            a) Esas olarak 7 kW'a eşit veya daha az güçteki bir motosiklette kullanılmak için tasarlanmış sesli ikaz cihazlarında 95 dB(A), 

            b) Esas olarak 7 kW'dan daha büyük bir güçteki motosikletler ile M ve N kategorilerindeki taşıtlarda kullanılmak için tasarlanmış sesli ikaz cihazlarında 105 dB(A) ya eşit veya daha büyük olmalıdır. 

            6.2.7.2- Yukarıda (b) de belirtilen ses karakteristiklerini karşılayan sesli ikaz cihazları (AWDs) (a) da belirtilen taşıtlarda kullanılabilir. 

            6.2.8- Devamlı işletme için imalatçı tarafından belirtilen jeneratörün maksimum hızının %50'si ile %100'ü arasında alternatif akımla beslenen sesli ikaz cihazları için veya doğru akımla beslenen sesli ikaz cihazları için anma voltajının %115'i ve %95'i arasında değişen besleme gerilimi ile aşağıda Madde 6.3'de belirtilen ömür deneyine tabi tutulan cihaz ile yukarıda açıklanan özellikler sağlanmalıdır. 

            6.2.9- Cihazın ilk harekete geçirildiği an ile sesin yukarıda Madde 6.2.7'de belirtilen minumum değerine düştüğü an arasında geçen zaman (20+-5)øC çevre sıcaklığında ölçüldüğünde 0,2 saniyeyi aşmamalıdır. Bu hüküm diğerleri arasında pnomatik veya elektropnomatik ikaz cihazlarına uygulanır. 

            6.2.10- Pnomatik veya elektropnomatik ikaz cihazları imalatçı tarafından cihazlar için belirtilen güç besleme şartları altında çalıştırıldığında elektrikle çalıştırılan sesli ikaz cihazları için belirtilen aynı akustik kuralları sağlamalıdır. 

            6.2.11- İçinde her ses yayma ünitesinin ayrı ayrı çalışma özelliği olan çok tonlu cihazlarda, yukarıda belirtilen minumum değerler her ünitenin ayrı ayrı çalıştırılması ile elde edilmelidir. Bütün ses seviyelerinin maksimum değeri, bütün elemanlar aynı anda çalıştırıldığı zaman aşılmamalıdır. 

            6.3- ÖMÜR DENEYİ 

            6.3.1- Sesli ikaz cihazı, anma gerilimindeki akımla ve Madde 6.2.3, Madde 6.2.4 ve Madde 6.2.5'de belirtilen tel dirençleri ile beslenmeli ve, 

            - esas olarak 7 kW'a eşit veya daha az bir güçteki bir motosiklette kullanılmak için tasarlanmış sesli ikaz cihazları için 10 000 defa, 

            - esas olarak 7 kW'dan daha büyük bir güçteki motorsikletler ile M ve N kategorilerindeki taşıtlar için tasarlanmış sesli ikaz cihazları için 50 000 defa, olmak üzere sıra ile 4 saniye beklemeyi takiben bir saniye süre ile her seferinde ayrı ayrı çalıştırılmalıdır. 

            Deney sırasında, sesli ikaz cihazı yaklaşık olarak 10 m/s bir hıza sahip bir hava akımı ile havalandırılmalıdır. 

            6.3.2- Deneyin yankısız bir odada gerçekleştirilmesi durumunda, deney sırasında sesli ikaz cihazı tarafından serbest bırakılan ısının normal dağılmasından emin olmak için oda yeteri kadar geniş olmalıdır. 

            6.3.3- Deneyin yapıldığı odadaki ortam sıcaklığı (15-30)øC arasında olmalıdır. 

            6.3.4- Sesli ikaz cihazı belirtilen sayının yarısı kadar çalıştırıldıktan sonra ses seviye karakteristikleri, artık deneyden önceki gibi değil ise sesli ikaz cihazı (AWD) ayarlanabilir. 

            Cihaz belirtilen sayıda çalıştırıldıktan ve gerekli ayarlamalar yapıldıktan sonra sesli ikaz cihazı (AWD) yukarıda Madde 6.2'de belirtilen deneyi geçmelidir. 

            6.3.5- Elektro pnömatik tip ikaz cihazları için, cihaz her 10 000 adet çalıştırmadan sonra imalatçı tarafından tavsiye edilen yağ ile yağlanabilir. 

            7- SESLİ İKAZ CİHAZININ TİP DEĞİŞİKLİĞİ VE ONAYININ UZATILMASI 

            7.1- Sesli ikaz cihazındaki her hangi bir tip değişikliği sesli ikaz cihazının tip onayını tastik eden idari bölüme bildirilmelidir. Sonra bu bölüm; 

            7.1.1- Yapılan değişikliklerin önemli bir ters etki oluşturmayacağını düşünebilir, 

            7.1.2- Veya deneyleri yapmaktan sorumlu teknik servisten yeni bir rapor isteyebilir. 

            7.2- Değişiklikleri içerecek şekilde onayın kabulü veya onayın reddedilmesi bildirimi, Madde 5.4'te gösterilen işlemlere uygun olarak bu düzenlemeyi uygulayan anlaşmalı taraflara bildirilmelidir. 

            7.3- Onayın uzatıldığını yayınlayan yetkili otorite böyle bir uzatım için tanzim edilen her bildirime bir seri numarası vermelidir. 

            8- ÜRETİM UYGUNLUĞU 

            8.1- Bu teknik düzenlemeye göre onaylanmış her sesli ikaz cihazı, yukarıda Madde 6'da belirtilen özellikleri karşılayan onaylanmış tipe uygun olacak şekilde üretilmelidir. 

            8.2- Madde 8.1'deki özelliklerin sağlandığını doğrulamak için ürünün uygun kontrolleri gerçekleştirilmelidir. 

            8.3- Onay sahibi özellikle; 

            8.3.1- Ürünlerin kalitesinin etkin kontrolu için düzenlemelerin varlığını garanti etmeli, 

            8.3.2- Her onaylanan tipin uygunluğunun kontrolu için gerekli kontrol ekipmanlarını hazır bulundurmalı, 

            8.3.3- Deney sonuçlarına ait verilerin kaydedildiğini idari bölümce belirtilen süre içinde ekteki dokümanların muhafaza edildiğini garanti etmeli, 

            8.3.4- Bir endüstriyel ürünün değişikliği için müsaade edildiğinde ürün karakteristiklerini sürekliliğini doğrulamak ve garanti etmek için deneyin her tipinin sonuçlarını analiz etmeli, 

            8.3.5- Üretilen bütün sesli ikaz cihazlarının tip onayı için sunulan her sesli ikaz cihazı için, verilen özelliklerle uygun olduğunu garanti etmek için sesli ikaz cihazının her tipinin yeterli kontrollarında yapıldığını garanti etmelidir. 

            8.3.6- Numuneler veya deney parçaları sözkonusu deney tipinde olumsuz sonuç verdiğinde başka numune veya deney parçalarını ve başka deneyi garanti etmelidir. Buna karşılık gelen üretimin uygunluğunun yeniden sağlanması için gerekli bütün tedbirler alınmalıdır. 

            8.4- Tip onayını tastik eden yetkili otorite her bir üretim ünitesine uygulanabilir kontrol metodunun doğruluğunu herhangi bir süre içinde kontrol edebilir. 

            8.4.1- Her kontrolda deney talimatları ve ürün kontrol kayıtları gelen denetleyiciye sunulmalıdır. 

            8.4.2- Denetleyici, imalatçının laboratuvarında deneye tabi tutulacak  numuneleri rastgele seçebilir. En az numune sayısı, imalatçının kendi doğrulamasının sonucuna uygun olarak tespit edilmelidir. 

            8.4.3- Kalite seviyesi yetersiz görünüyorsa veya Madde 3.4.2'deki uygulamalarda gerçekleştirilen deneylerin geçerliliğinin kontrolu gerekli görüldüğü zaman denetleyici, tip onay deneyini gerçekleştirecek teknik servise gönderilmek üzere numuneleri seçmelidir. 

            8.4.4- Yetkili otorite bu teknik düzenlemede belirtilen herhangi bir deneyi gerçekleştirilebilir. 

            8.4.5- Yetkili merci tarafından yapılacak muayenelerin normal sıklığı yılda bir defa olmalıdır. Bu muayenelerden birisi sırasında olumsuz sonucun alınması durumunda, yetkili merci üretimin uygunluğunu yeniden sağlamak için gerekli bütün tedbirlerin mümkün olduğu kadar çabuk alınmasını garanti etmelidir. 

            9- İMALATIN UYGUNSUZLUĞU İÇİN CEZALAR 

            Madde 8.1'deki şartları sağlamadığı veya Madde 8.2'deki kontrollardan geçemediği takdirde geri çekilebilir. 

            9.2- Bu teknik düzenlemeyi uygulayan taraflardan biri daha önceden tastik ettiği bir onayı geri çektiği takdirde arkada ekli onay formuna büyük harflerle "ONAY GERİ ÇEKİLMİŞTİR" (APPROVAL WITHDRAWN) cümlesini yazıp imza ve tarih atılmış bir kopyasını bu düzenlemeyi uygulayan diğer anlaşmalı taraflara bildirmelidir. 

            10- İMALATIN TAMAMEN DURDURULMASI 

            Onay sahibi bu teknik düzenlemeye uygun olarak tasdik edilmiş sesli ikaz cihazı tipinin imalatını durdurması halinde onayı tastik eden otoriteyi bilgilendirmelidir. Otoritenin bu bilgiyi almasını müteakip bu yetkili merci, arkada ekli onay formuna büyük harflerle "İMALAT DURDURULMUŞTUR" (PRODUCTION DISCONTINUED) cümlesini yazıp imzalı ve tarih atılmış bir kopyasını, bu düzenlemeyi uygulayan anlaşmalı taraflara bildirmelidir. 

II. MOTORLU TAŞITLARIN SESLİ SİNYALLERİ

            11- TARİFLER 

            Bu teknik düzenlemenin maksadı için, 

            11.1- MOTORLU TAŞITIN ONAYI 

            Sesli sinyaller ile ilgili olarak bir taşıt tipinin onayı anlaşılmalıdır. 

            11.2- TAŞIT TİPİ 

            Aşağıdaki hususlar açısından esasta birbirinden farklılık göstermeyen taşıtlar anlaşılmalıdır. 

            11.2.1- Taşıta monte edilmiş sesli ikaz cihazlarının sayısı ve tipi (tipleri), 

            11.2.2- Sesli ikaz cihazlarını taşıta tutturmak için kullanılan bağlantılar, 

            11.2.3- Taşıt üzerindeki sesli ikaz cihazlarının konumu, 

            11.2.4- Üzerine sesli ikaz cihazının (cihazlarının) bağlandığı yapı parçalarının rijitliği, 

            11.2.5- Sesli ikaz cihazı (cihazları) tarafından yayılan ve maskeleme etkisi olan ses seviyesini etkileyebilecek taşıtın önündeki gövde şekli ve malzemeleri. 

            12- ONAY İÇİN BAŞVURU 

            12.1- Sesli sinyalleri ile ilgili taşıt tipinin onayı için başvuru, taşıt imalatçısı veya tam yetkili temsilcisi tarafından yapılmalıdır. 

            1.2.2- Bu başvuru dokümanına aşağıdaki detayları içeren dokümanlardan üç nüsha eklenmelidir. 

            12.2.1- Madde 11.2'de belirtilen hususlarla ilgili taşıt tipinin bir açıklaması, 

            12.2.2- Taşıta monte edilebilecek sesli ikaz cihazını (cihazlarını) tarif etmek için gerekli parçaların bir listesi, 

            12.2.3- Sesli ikaz cihazı (cihazları) ve bunların bağlantılarının taşıt üzerindeki konumlarını gösteren çizimler, 

            12.3- Onaylanacak bir taşıt tipini temsil eden bir taşıt onay deneylerini yapmaktan sorumlu teknik servise sunulmalıdır. 

            13- ONAY 

            13.1- Bu teknik düzenlemeye göre onay için sunulan taşıt tipi, Madde 14 ve Madde 15'deki özellikleri sağladığında bu taşıt tipinin onayı tastik edilmelidir. 

            13.2- Onaylanan her taşıt tipi için bir onay numarası verilmelidir. Onay numarasının ilk iki rakamı (orijinal formda düzenleme için halen 00) onayın yayınlandığı sürede bu teknik düzenlemede yapılan en son teknik değişiklikleri içeren değişikliklerin seri numaralarını göstermelidir. Aynı anlaşmalı taraf başka bir taşıt tipine aynı numarayı vermemelidir. 

            13.3- Bu teknik düzenlemeye uygun olarak bir taşıt tipinin onayı veya onayının uzatılması veya onayının reddedilmesi veya onayının geri çekilmesi veya taşıt imalatının tamamen durdurulmasına dair bildirim, bu teknik düzenleme Ek 2'deki örneğe uygun bir form ve çizimler (onay için sunulmuş) ile maksimum A4 (210 x 297) formatında veya bu forma uygun bir ölçekle katlanmış olarak bu düzenlemeyi uygulayan anlaşmalı taraflara bildirilmelidir. 

            13.4- Bu teknik düzenlemeye göre onaylanan bir taşıt tipine uygun olarak her taşıta onay formunda belirtilen göze çarpan ve kolayca ulaşılabilir bir yere aşağıdakilerden oluşacak şekilde uluslararası bir onay işareti eklenmelidir. 

            13.4.1- Bir daire içine alınmış "E" harfi ve bu harfi takip eden taşıtın onaylandığı ülke ayrım numarası* 

            13.4.2- Madde 13.4.1'de belirtilen dairenin sağına yerleştirilmiş bu teknik düzenlemenin numarası. 

            13.5- Şayet bir taşıt bu ülkedeki anlaşmaya göre bir veya birden çok teknik düzenlemeye göre onaylanmış bir taşıt tipine uyuyor ise Madde 13.4'de belirtilen işaretin tekrar edilmesine ihtiyaç yoktur. Bu durumda bu teknik düzenleme ile onaylandığı ülkenin onayı altındaki bütün teknik düzenlemelerin ilave numarası ve sembolleri Madde 13.4'de belirtilen sembolün sağındaki dikey sütuna yerleştirilmelidir. 

            13.6- Onay işareti açık bir şekilde okunabilir ve kolay silinmeyecek şekilde olmalıdır. 

            13.7- Onay işareti taşıt karakteristiklerini taşıyan taşıtın etiketinin yanına veya üzerine yerleştirilmelidir. 

            13.8- Onay işaretine ait bir örnek Ek 3 Bölüm 2'de verilmiştir. 

            13.9- Yetkili merci, tip onayının tasdik edilmesinden önce üretimin uygunluğunun etkin kontrolunu sağlamak için yeterli düzenlemelerin varlığını doğrulamalıdır. 

            14- ÖZELLİKLER 

            Taşıt aşağıdaki özellikleri sağlamalıdır. 

            14.1- Taşıta yerleştirilmiş sesli ikaz cihazı (cihazları) (veya sistemi) bu teknik düzenlemeye uygun olarak onaylanmış bir tip olmalıdır. Orijinal formunda bu teknik düzenlemeye göre tastik edilmiş Sınıf 2 sesli ikaz cihazları, onay işaretinde sembol II'yi taşımasa dahi bu teknik düzenlemeye uygun olarak onay için sunulan taşıt tiplerine monte edilmeye devam edilebilir. 

            14.2- Deney voltajı, Madde 6.2.3'de belirtildiği şekilde olmalıdır. 

            14.3- Ses basınç ölçümleri Madde 6.2.2'deki şartlarda gerçekleştirilmelidir. 

            14.4- Taşıta yerleştirilmiş cihaz tarafından yayılan A-ağırlıklı ses basınç seviyesi taşıtın önünde 7 m uzaklıkta ölçülmelidir. 

            Taşıt mümkün olduğu kadar açık bir alanda ve düz bir zemin üzerine yerleştirilmeli ve motoru durduğunda doğru akım ile beslenmelidir. 

            14.5- Ölçme cihazının mikrofonu yaklaşık olarak taşıtın orta boyuna düzlemi içine yerleştirilmelidir. 

            14.6- Fon gürültüsü, sesin ses basıncı ve rüzgarın gürültüsü, ölçülen sesin en az 10 dB (A) altında olmalıdır. 

            14.7- Maksimum ses basınç seviyesi, yerden 1,5 m yukarıda ve 0,5 m uzaklıkta aranmalıdır. 

            14.8- Deneye tabi tutulan sesli bir sinyalin maksimum ses basınç seviyesi (Madde 14.7) Madde 14.2, Madde 14.3, Madde 14.4, Madde 14.5, Madde 14.6 ve Madde 14.7'de belirtilen şartlar altında ölçüldüğünde; 

            a) Gücü 7 kW'a eşit veya daha az olan motosikletlerin sinyalleri için 83 dB (A)'a eşit ve 112 dB (A)'dan daha fazla olmamalıdır. 

            b) Gücü 7 kW'dan daha büyük motosikletler ve M ve N1) kategorilerindeki taşıtların sinyalleri için 93 dB (A)'ya eşit ve en fazla 112 dB (A) olmalıdır. 

            15- TAŞIT TİPİNİN DEĞİŞİKLİKLERİ VE ONAYININ UZATILMASI 

            15.1- Taşıt tipi ile ilgili herhangi bir değişiklik taşıt tipini tasdik eden idari bölüme bildirilmelidir. Bunun sonucunda idari bölüm: 

            15.1.1- Yapılan değişikliklerin önemli bir ters etki yaratmasının muhtemel olmadığı ve her hangi bir durumda özelliklerinin karşılanabileceğini düşünebilir veya; 

            15.1.2- Deneyleri yapmaktan sorumlu teknik servisten yeni bir deney raporu isteyebilir. 

            15.2- Değişiklikleri belirterek onayın uygunluğu veya reddedilmesi ile ilgili bildirim, Madde 13.3'de belirtilen işleme uygun olarak bu düzenlemeyi uygulayan anlaşmalı taraflara bildirilmelidir. 

            15.3- Onayın uzatılmasını yayınlayan yetkili merci böyle bir uzatma için düzenlenen her bir bildirim formuna bir seri numarası tahsis etmelidir. 

            16- İMALATIN UYGUNLUĞU 

            16.1- Bu teknik düzenlemeye uygun olarak onaylanan her taşıt, Madde 14'de belirtilen özellikleri sağlayarak onaylanmış taşıt tipine uygun olarak imal edilmelidir. 

           16.2- Madde 16.1'de belirtilen özelliklerin karşılandığını doğrulamak için imalat üzerinde gerekli kontrolları yapılmalıdır. 

            16.3- Onay sahibi özellikle: 

            16.3.1- Madde 14'de belirtilen özelliklere uygun olarak her türlü yönden taşıtların etkin bir kalite kontrolu için her türlü işlemlerin varlığını garanti etmeli. 

            16.3.2- Üretimdeki taşıtların tip onayı için sunulan taşıt için yeterli kontrolların yapıldığı garanti edilmeli, 

            16.3.3- Yukarıda Madde 16.3.2'de belirtilen hususlara göre gerçekleştirilen kontrollerde bir veya daha fazla taşıtın Madde 14'de belirtilen özelliklere uymadığına dair belirtiler elde edilirse, üretimin uygunluğunu sağlamak için gerekli bütün tedbirler alınmalıdır. 

            16.4- Tip onayını tasdik eden yetkili merci, her ürün birimi için uygulanan kontrol metotlarının uygunluğunu herhangi bir zamanda doğrulayabilir. Yetkili merci, Madde 14'de belirtilen özellikler açısından seri olarak üretilen taşıtlar üzerinde rastgele kontrollar da yapabilir. 

            16.5- Madde 16.4'de belirtilen kontrollar ve doğrulamalar sırasında uygun olmayan sonuçlar alındığında, yetkili merci bunları gidermek için gerekli bütün önlemlerin mümkün olduğu kadar kısa bir sürede alındığını garanti etmelidir. 

            17- İMALATIN UYGUNSUZLUĞU İÇİN CEZALAR 

            Bu teknik düzenlemeye uygun olarak bir taşıt tipinin onayı, taşıtın Madde 16.1'de belirtilen özelliklere uymadığı veya taşıtın Madde 16.2'de belirtilen kontrollerden geçemediği takdirde geri çekilebilir. 

            17.1- Bu düzenlemeyi uygulayan anlaşmalı taraflardan biri daha önceden tasdik ettiği bir onayı geri çektiği takdirde bu durumu büyük harflerle yazılmış "ONAY GERİ ÇEKİLMİŞTİR" ("APPROVAL WITHDRAWN") cümlesinin yeraldığı imzalanmış ve tarih atılmış formun bir kopyasını diğer anlaşmalı taraflara bildirmelidir. 

            18- İDARİ BÖLÜMLERİN VE ONAY DENEYLERİNİ YAPMAKTAN SORUMLU TEKNİK SERVİSLERİN İSİMLERİ VE ADRESLERİ 

            Bu teknik düzenlemeyi uygulayan anlaşmalı taraflar, onay deneylerini yürütmekten sorumlu teknik servisler ile onayı tasdik eden ve diğer ülkelerde yayınlanan onay veya onayın reddedilmesi veya onayın geri çekilmesi durumlarında bilgilendirilen idari bölümlerin isim ve adreslerini Birleşmiş Milletler Sekreterliği'ne bildirmelidir. 

EK 1
Maksimum format A4 (210x297)
  
İdari Bölümün İsmi
   

E1 

           28 Nolu teknik düzenlemeye uygun olarak motorlu taşıtlar için sesli ikaz cihazının bir tipinin onayı (onayının uzatılması, onayının reddedilmesi, onayın iptali, tamamen durdurulması) ile ilgili bildirim. 

                                                                                                                         Uzatma No: .......... 
            Onay No 

            1. Ticari isim veya marka ................................................ 
            2. Tipi (elektro-pnömatik, tınlatıcı diskli elektro manyetik, elektromanyetik koma v.s. tek ve çok sesli ikaz cihazı olduğunu belirtecek şekilde). 
            3. İmalatçının adı ve adresi: ............................................ 
            4. Varsa imalatçının yetkili temsilcisinin isim ve adresi: ............... 
            5. İkaz cihazı hakkında kısa açıklama .................................... 
            6. Besleme gerilimi (gerilimleri) ................................ volts* 
            7. Anma çalıştırma gerilimi (gerilimleri) ................................ kg/cm2* 
            8. Anma frekansı (frekansları) ....................................... Hz* 
            9. Kompresör veya kontrol ile sesli ikaz cihazı arasındaki bağlantıhattının geometrik karakteristikleri (iç uzunluk çapı) ................ 
            10. Onay istek sebebi .................................................... 
            11. Onay deneylerinden sorumlu teknik servis ............................. 
            12. Bu servis tarafından verilen raporun tarihi .......................... 
            13. Bu servis tarafından verilen raporunun numarası ...................... 
            14. Onay tasdik edildi/reddedildi* ....................................... 
            15. Yer .................................................................. 
            16. Tarih ................................................................ 
            17. İmza ................................................................. 
            18. Yukarıda gösterilen onay numarasını taşıyan aşağıdaki dokümanlar bu bildirime eklenmelidir. İkaz cihazına ait çizimler diyagram ve planlar Fotoğraflar Onayı tasdik eden idari servise verilen onay dosyası içindeki dokümanların bir listesi bu bildirime eklenmiştir. 
 * Gerekli olmayanı çiziniz. 
  

EK 2
Maksimum format A4 (210x297)
  
İdari Bölümün İsmi
 E1 

           28 Nolu teknik düzenlemeye uygun olarak sesli ikaz cihazı ile ilgili olarak taşıt tipinin onayı (onayın uzatılması, onayın reddi, onayın iptali üretimin tamamen durdurulması) ile ilgili bildirim. 

            Onay No 
            1. Taşıtın markası veya ticari ismi: 
                 ....................................................................... 
            2. Taşıt tipi: 
                 ....................................................................... 
            3. İmalatçının adı ve adresi: 
                ....................................................................... 
            4. Varsa imalatçının yetkili temsilcisinin isim ve adresi ................ 
            5. İkaz cihazı (cihazların) tipi (tipleri)*: 
                 ....................................................................... 
            6. Ses seviye değerleri: ................................................. 
            7. Taşıt için onay istek sebebi: ......................................... 
            8. Onay deneylerinden sorumlu teknik servis      : ....................... 
            9. Bu servis tarafından verilen    raporun tarihi  : ..................... 
            10. Bu servis tarafından verilen  raporun numarası : ..................... 
            11. Onay Tastik edildi/reddedildi**: ..................................... 
            12. Yer: ................................................................. 
            13. Tarih: ............................................................... 
            14. İmza: ................................................................ 
            15. Aşağıdaki dokümanlar bu bildirime eklenmelidir. 
            - ikaz cihazı (cihazlarının) montaj çizimleri 
            - ikaz cihazının monte edildiği yapısal elemanların karakteristikleri ve montaj konumlarını gösteren çizim ve diyagramlar 
            - cihazın yerleştirildiği bölümün ve taşıtın bütünün görünüşleri ve eleman malzemelerinin açıklaması 

* Onay numarasını gösterir 
** Gerekli olmayanı çiziniz. 
 

EK 3 
I. SESLİ İKAZ CİHAZLARININ ONAY İŞARETİNE YERLEŞTİRİLMESİ 

            Yukarıdaki onay işareti 
            Bir sesli ikaz cihazına tutturulmuş yukarıdaki onay işareti I. sınıf sesli ikaz cihazının 002439 onay numarası altında Hollanda'da (Ek) onaylandığını gösterir. Onay numarasının ilk iki rakamı orijinal formunda düzenleme 28'in özelliklerine göre onayın tasdik edildiğini gösterir. 
 
            NOT- Onay numarası dairenin yakınına yerleştirilmeli ve E rakamının altına veya üstüne ya da sağına veya soluna yerleştirilmelidir. 

            Onay numarasına ait rakamlar E harfi ile aynı tarafta olmalı ve aynı tarafa bakmalıdır. Diğer sembollerle her hangi bir karışıklığa sebep olmamak için onay numarası olarak romen rakamı kullanmaktan kaçınılmalıdır. 

            II. SESLİ SİNYALLERİ İLE İLGİLİ OLARAK BİR TAŞITIN ONAY İŞARETİNİN YERLEŞTİRİLMESİ 
            (Bu düzenlemede Madde 13.4'e bakınız)

II. SESLİ SİNYALLERİ İLE İLGİLİ OLARAK BİR TAŞITIN ONAY İŞARETİNİN YERLEŞTİRİLMESİ 
MODEL A 

            Taşıta yerleştirilmiş yukarıdaki onay işareti, sesli sinyaller ile ilgili olarak bu taşıt tipinin 28 Nolu düzenlemeye uygun olarak Hollanda (E4) da onaylandığını gösterir. 

MODEL B 

            Taşıta yerleştirilmiş yukarıdaki onay işareti, sesli sinyalleri ve dizel motorları tarafından oluşturulan kirlenme emisyonları ile ilgili olarak bu taşıt tipinin 24 ve 28 No'lu teknik düzenlemeye uygun olarak Hollanda'da (E4) onaylandığını gösterir. 

            24 Nolu teknik düzenlemede sönümleme faktörünün düzeltilmiş değeri 1,30  m(-1)'dir. 

1) Sesli ikaz cihazları (AWD), tek bir güç kaynağı ile çalışan ve bir kaç ses çıkışına sahip cihazdır. 
2) Birleştirilmiş teknik düzenlemede tanımlandığı gibidir (R.E. 3) (TRANS/SC1/WP29/78) 
3) Bir sinyal kontrol hareketi ile aynı anda çalıştırılan herbiri bir sessinyali üreten birkaç üniteden oluşan duyulabilir ikaz sistemidir. 

1)Almanya için 1, Fransa için 2, İtalya için 3, Hollanda için 4, İsveç için 5, Belçika için 6, Macaristan için 7, Çek Cumhuriyeti için 8, İspanya için 9, Yugoslavya için 10, İngiltere için 11, Avusturya için 12, Lüksemburg için 13, İsviçre için 14, Norveç için 16, Finlandiya için 17, Danimarka için 18, Romanya için 19, Polonya için 20, Portekiz için 21, Rusya için 22, Yunanistan için 23, Hırvatistan için 25, Slovenya için 26 ve Slovakya için 27, diğer numaralar kronolojik sıra ile diğer ülkelere verilecektir. Bu sıra, motorlu kara taşıt araçları malzeme ve aksamının onayı ve bu onayın karşılıklı tanınması için müşterek koşulların kabulüne dair anlaşmayı onaylama ve bu anlaşmaya taraf olma sırasına göre belirlenecektir, ve verilen bu numaralar, Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği tarafından anlaşmalı taraflara bildirilecektir.