Ticaret Mevzuatı  
Resmi Gazete: 31.12.1999 Cuma Sayı: 23923 (2. Mük.) 
Hazine Müsteşarlığından:

Tabii Afetten Zarar Gören Yatırımların (Küçük ve Ortaboy İşletmeler Dahil) Ekonomiye Kazandırılması Hakkında Karar'ın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ Tebliğ No: 99/1


            Amaç
            Madde 1- Bu Tebliğ'in amacı; tabii afet nedeniyle işletmeleri zarar gören ve bu durumları il ve ilçe hasar tespit ve ihtiyaç komisyonlarınca belirlenen yatırımların (Küçük ve Orta Boy İşletmeler dahil) desteklenerek yeniden ekonomiye kazandırılması, üretim ve istihdamın artırılması ve böylece afet bölgesinde bozulan ekonomik, ticari ve sosyal hayatın tekrar tesis edilmesini teminen teşvik edilmesi için hazırlanan Tabii Afetten Zarar Gören Yatırımların (Küçük ve Orta Boy İşletmeler Dahil) Ekonomiye Kazandırılması Hakkında 8/12/1999 tarihli ve 99/13717 sayılı Karar'ın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları tespit etmektir.

            Kapsam
            Madde 2- Bu Tebliğ, 1 inci maddede öngörülen amacın gerçekleştirilmesini teminen Yatırımlarda Devlet Yardımları ve Yatırımları Teşvik Fonu Esasları Hakkında yayımlanmış bulunan Karar ve Tebliğlerde yer alan hükümlere bağlı kalınmaksızın ve mevcut yatırımın teşvik belgeli olup olmadığına bakılmaksızın afetten etkilenen yatırımların desteklenmesini, teşvik edilmesini ve bu yatırımlara yatırım ve/veya işletme kredisi ile taşınma kredisi tahsis edilmesini kapsamaktadır.

            Bu Tebliğ esasları çerçevesinde, tarım ve tarımsal sanayiye yönelik yatırımlar için Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, KOBİ Yatırım Teşvik Belgeli Küçük ve Orta Boy İşletmeler için Türkiye Halk Bankası, diğer yatırım konuları için de Türkiye Kalkınma Bankası, Türkiye Vakıflar Bankası ve Türkiye Sınai Kalkınma Bankası aracılığı ile Yatırımları Teşvik Fonu'ndan kredi kullandırılabilir.

            Tanımlar
            Madde 3- Bu Tebliğ'de geçen;

            Afet Bölgesi: 17/8/1999 ve müteakip tarihlerde meydana gelen depremlerden etkilenen il ve ilçeleri,

            Müsteşarlık : Hazine Müsteşarlığını,

            Komisyon            : İl ve İlçelerdeki Hasar Tespit ve İhtiyaç Komisyonunu,

            Aracı Banka : Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası, Türkiye Halk Bankası, Türkiye Kalkınma Bankası, Türkiye Vakıflar Bankası ve Türkiye Sınai Kalkınma Bankasını,

            Fon                                       : Yatırımları Teşvik Fonunu,

            KOBİ                                      : 5/3/1999 tarihli ve 23630 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 19/2/1999 tarihli ve 99/12474 sayılı Kararda tanımlanan Küçük ve Orta Boy İşletmeleri,

            Yürürlükteki Karar: 25/3/1998 tarihli ve 23297 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 23/2/1998 tarihli ve 98/10755 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları ve Yatırımları Teşvik Fonu Esasları Hakkında Kararı

            ifade eder.

            Hasar tespiti
            Madde 4- Bu Tebliğ hükümlerinden yararlanmak isteyen yatırımcıların öncelikle il merkezlerinde Valiliklere, ilçelerde (merkez ilçeler hariç) Kaymakamlıklara müracaat ederek yatırımlarına ilişkin hasar tespitini yaptırmaları ve rapor tanzim ettirmeleri gerekmektedir. Bu Tebliğin yayımından önce aşağıda belirtilen şekilde oluşturulan il ve ilçe hasar tespit ve ihtiyaç komisyonlarınca bu maddede belirtilen esaslara uygun olarak düzenlenen hasar tespit raporları da dikkate alınır.

            a) Komisyonların oluşturulması: İl merkezlerinde (merkez ilçeler dahil) il komisyonu, ilçelerde ise ilçe komisyonu aşağıda belirtilen şekilde oluşturulur.

            1) İl Komisyonu: Vali veya Vali Yardımcısının başkanlığında Ticaret ve Sanayi Odası (sadece Sanayi Odası bulunması halinde Sanayi Odası, gemi ve yat inşası ile tersane yatırımlarında Deniz Ticaret Odası), Defterdarlık, Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü, Sanayi ve Ticaret Müdürlüğü, Afet İşleri Genel Müdürlüğü'nden birer temsilci olmak üzere en az 5 en fazla 6 üyeden oluşur.

            2) İlçe Komisyonu: Kaymakamın başkanlığında (1) sayılı alt bendinde sayılan kurum ve kuruluşların ilçe teşkilatlarında görevli aynı sayıda temsilciden oluşur.

            Afet bölgesinde ilçe komisyonlarının oluşturulamaması halinde hasar tespit çalışmaları il komisyonlarınca yapılabilir.

            İl ve ilçelerdeki hasar tespit komisyonu başkanları gerektiğinde (1) ve (2) sayılı alt bendlerinde belirtilen komisyon üyeleri yerine kamu kurum ve kuruluşları ile üniversitelerden konuyla ilgili teknik üye görevlendirmeye de yetkilidir.

            b) Komisyon raporlarının tanzimi: Komisyonlar, yatırım mahallinde yapılan fiziki tetkiki müteakip firma defter kayıtları, resmi bilgi ve belgeler ile gerekirse mahkeme tespitleri ve yatırım mahallindeki Ticaret ve/veya Sanayi Odalarının raporlarını dikkate alarak yaptıkları değerlendirme neticesinde hasar tespit raporlarını düzenlerler.

            Bu raporlar, makine-teçhizat ve malzemenin (hammadde, işletme malzemesi, yarı mamül ve mamül madde dahil) hasar durumu ile bina inşaattaki hasar tespitine ilişkin üç bölümden oluşur. Birinci bölümde hasarlı makine-teçhizatın cinsi ile hasar miktarı, ikinci bölümde hasarlı malzemenin cinsi ile hasar bedeli, üçüncü bölümde ise yapılardaki mevcut hasarların giderilmesi için gerekli tamir, yenileme ve işçilik bedellerinin cari fiyatlarla detaylı olarak belirtilmesi gerekmektedir.

            Uygulama esasları
            Madde 5- Afet bölgesinde faaliyette bulunan Küçük ve Orta Boy İşletmeler de dahil teşvik belgesine dayalı olarak yatırım yapan ve tabii afet nedeniyle belge kapsamı yatırımı zarar gören ve bu durumları komisyon raporlarında belirlenen gerçek ve tüzel kişilerin Müsteşarlığa (KOBİ Yatırım Teşvik Belgeleri için Türkiye Halk Bankasına) müracaat etmeleri halinde, yatırımın bütünlüğü ile belge şart ve karakteristik değerlerine ve teşvik belgelerinin tabi olduğu Kararname ve Tebliğ hükümlerine bağlı kalınmaksızın belge kapsamındaki yatırımlar mevcut haliyle tamamlanmış sayılarak, tamamlama vizeleri yapılır.

            Bu madde hükmü çerçevesinde teşvik belgeli (Kaynak Kullanımını Destekleme Primi, Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Kaynaklı Kredi Ve Fon Kaynaklı Kredi dahil) yatırımları zarar görmüş olan yatırımcıların komisyon raporlarına istinaden; Müsteşarlık veya Yürürlükteki Karar'ın uygulanmasına ilişkin 6/5/1998 tarihli ve 23334 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 98/1 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları ve Yatırımları Teşvik Fonu Esasları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ'in, değişik geçici 1 inci maddesinde belirtilen kurum ve kuruluşlarca düzenlenecek ekspertiz raporları uyarınca teşvik belgelerinin tamamlama vizeleri gerçekleşen değerler üzerinden yapılır. Ekspertiz işlemini yapan ve raporunu düzenleyen mercii tarafından tamamlama vizeleri doğrudan gerçekleşme değerleri ile birlikte teşvik belgeleri üzerine dercedilir.

            Mevcut haliyle tamamlama vizeleri yapılacak yatırımlara ilişkin uygulama anılan Tebliğde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yapılır.

           Madde 6- Afet bölgesindeki komisyon raporları ile hasarlı olduğu tespit edilen yatırımların teşvik belgeli olup olmadığına bakılmaksızın Yürürlükteki Karar hükümleri çerçevesinde yatırımcıların Müsteşarlığa müracaat etmeleri halinde komisyon raporlarında belirtilen hasarlı olan kısmı için sektörel, yöresel ve diğer sınırlamalara bağlı kalınmaksızın proje bazında teşvik belgesi düzenlenebilir.

            Bu hükümden yararlanarak komple yeni, tevsi, modernizasyon, darboğaz giderme, yenileme, kalite düzeltme, tamamlama, entegrasyon ve benzeri nitelikteki yatırımlarının teşvik belgesine bağlanmasını talep eden yatırımcıların komisyon raporu ve 98/1 sayılı Tebliğ'in değişik 3 üncü maddesinde belirtilen belgeler ile birlikte Müsteşarlığa yaptıkları müracaatın değerlendirilmesi esnasında en az iki yıldan beri aynı işyerinde ve aynı işkolunda faaliyette bulunulduğuna dair ilgili Sanayi Odası'ndan alınacak yazı aranmaz. Ancak, afet öncesi ve sonrasında düzenlenen kapasite raporlarının (afet öncesi düzenlenmiş kapasite raporunun mevcut olmaması halinde afetten önce yatırımın kapasitesini gösterir ilgili Sanayi Odası yazısının) Müsteşarlığa ibraz edilmesi gerekmektedir.

            Bu madde hükmü çerçevesinde;

            - Komisyon raporunda onarılamayacak şekilde hasar gördüğü belirtilen makine ve teçhizat yerine temin edilecek makine ve teçhizat harcamaları,

            - Hasarlı makine ve teçhizatın faal hale getirilmesine yönelik onarım giderleri,

            - Ağır hasar nedeniyle yıkılan binaların yeniden yapımına yönelik bina inşaat harcamaları,

            - Hasar görmekle beraber yıkılmamış binalarda mevcut hasarların giderilmesi için gerekli onarım giderleri için teşvik belgesi düzenlenebilir.

            -Hasarlı olan kısım için teşvik belgesinin düzenlenmesi esnasında; yöresel, sektörel ve diğer (asgari sabit yatırım tutarı ve benzeri) sınırlamalara bağlı kalınmaz.

            Ancak, yatırım indirimi desteğinin belgeye yazılabilmesi için yatırım tutarının yatırım indiriminden yararlanacak asgari sabit yatırım tutarının üzerinde olması gerekmektedir.

           Madde 7- Afet bölgesindeki komisyon raporlarında yer alan hasar miktarının %50'sini geçmemek üzere teşvik belgeli olup olmadığına bakılmaksızın yatırımcıların hasar görmüş yatırımlarının yeniden tesisini ve işletilmesini teminen 200 milyar Türk Lirasına kadar fondan yatırım kredisi ve/veya işletme kredisi tahsis edilebilir.

            Bu madde hükmünden yararlanmak isteyen yatırımcıların komisyon raporu ve 6 ncı maddede belirtilen diğer belgeler ile birlikte Müsteşarlığa müracaat etmeleri gerekmektedir. Yapılan değerlendirme neticesinde 6 ncı maddede belirtilen sabit yatırım harcamaları ile hasarlı veya zayi olan işletme malzemesi tutarı dikkate alınarak firma talepleri doğrultusunda yatırım ve/veya işletme kredisi tahsis edilebilir. Tahsis edilen yatırım ve/veya işletme kredileri Müsteşarlıkça düzenlenen teşvik belgesinin yatırım finansmanı tablosundaki ilgili bölümlere dercedilir.

            Yatırım kredisi matrahının tespiti esnasında bina inşaat, makine-teçhizat ve diğer harcamalardan oluşan sabit yatırım tutarı, işletme kredisi matrahının tespitinde ise hasarlı malzeme bedelini içeren işletme sermayesi tutarı dikkate alınır.

            Bu yatırımlarda, yatırım kredisi ve işletme kredisi ayrı ayrı kullandırılabileceği gibi birlikte de kullandırılabilir. Müsteşarlıkça düzenlenen ve Fon kaynaklı kredi ihtiva eden teşvik belgesi kapsamında Yürürlükteki Karar'da yer alan diğer destekler de öngörülebilir.

           Madde 8- Afet bölgesindeki komisyon raporlarına istinaden Küçük ve Orta Boy İşletmelere halen geçerli KOBİ teşvik belgelerinde yer alan kredi miktarlarını geçmemek üzere komisyon raporlarında belirtilen hasar miktarları kadar fondan ilave yatırım ve/veya işletme kredisi tahsis edilebilir.

            Bu madde hükmünden yararlanmak isteyen yatırımcıların 19/2/1999 tarihli ve 99/12474 sayılı Karar hükümleri çerçevesinde komisyon raporu ile birlikte Türkiye Halk Bankasına müracaat etmeleri gerekmektedir.

           Madde 9- Afet bölgesindeki komisyonlarca hazırlanan raporlara göre zarar gördüğü belirlenen yatırımların teşvik belgeli olup olmadığına bakılmaksızın bulunduğu illerde ilgili mercilerce zemin etüdleri yapılmış ve depreme dayanıklılığı resmi belgelerle tevsik edilmiş olan yerler ile Organize Sanayi Bölgelerine veya afet bölgesi dışındaki normal ve kalkınmada öncelikli yörelere komple taşınmaları ve taşınılan yerde depreme dayanıklı inşaat yapmaları ve faaliyetlerini sürdürmeleri şartıyla, sadece taşınma giderlerinin (söküm, nakliye, montaj) %50'si oranında ve 100 milyar Türk Lirasını geçmemek üzere yatırımcılara fon kaynaklarından proje bazında taşınma kredisi tahsis edilebilir.

            Bu madde hükmünden yararlanmak isteyen yatırımcıların komisyon raporu ve 6 ncı maddede belirtilen diğer belgeler ile birlikte Müsteşarlığa müracaat etmeleri gerekmektedir. Yapılan değerlendirme neticesinde sadece taşınma giderleri için diğer harcamalardan oluşan nakile ilişkin teşvik belgesi düzenlenebilir. Tahsis edilen taşınma kredisi tutarı teşvik belgesinin yatırım finansmanı tablosundaki Fon kaynaklı kredi bölümüne işlenir, belgenin özel şartlar bölümüne de tahsis edilen bu kredinin taşınma kredisi olduğu dercedilir.

            Bu belge kapsamında Yürürlükteki Karar'da yer alan diğer destekler de öngörülebilir. Ayrıca, taşınmanın kalkınmada öncelikli yöreler dışında bu maddede belirtilen yerlere yapılması halinde taşınılan yerde yapılacak ilave sabit yatırım harcamaları da Fon kaynaklı kredi dışındaki diğer desteklerden istifade ettirilebilir.

           Madde 10- Teşvik belgeli olup olmadığına bakılmaksızın Afet Bölgesindeki Komisyon raporlarına istinaden hasarlı olduğu belirlenen yatırımların afet bölgesi dışındaki kalkınmada öncelikli yörelere taşınmaları halinde taşınma giderlerine ilişkin 9 uncu maddede belirtilen esaslar çerçevesinde verilen krediye ilave olarak taşınılan yerde yapacakları yatırımları için de fondan yatırım kredisi tahsis edilebilir.

            Taşınılan yerde yapılacak tevsi, modernizasyon, darboğaz giderme, yenileme ve kalite düzeltme yatırımları için faiz hariç sabit yatırım tutarının %40'ı kadar yatırım kredisi tahsis edilebilir. Ancak herbir proje için fon kaynaklarından tahsis edilecek yatırım kredisi miktarı 300 milyar Türk Lirasını geçemez.

            Bu madde hükmü çerçevesinde, yatırım kredisinden yararlanabilmek için de firmaların komisyon raporu, projenin ekonomik, teknik ve mali yönlerini içeren fizibilite raporu ve 6 ncı maddede belirtilen diğer evraklar ile birlikte Müsteşarlığa müracaat etmeleri gerekmektedir. Yapılan değerlendirme neticesinde, Müsteşarlıkça düzenlenecek teşvik belgesi kapsamına nakit destek haricindeki diğer destekler de öngörülebilir.

            Kredi kullandırılma esasları
            Madde 11- Müsteşarlıkça düzenlenen teşvik belgesi kapsamında yatırım ve/veya işletme kredisi ile taşınma kredisi öngörülen yatırımcılar bilahare teşvik belgeleri ile birlikte Aracı Bankaya müracaat ederler.

            Aracı Bankaca da  yapılacak değerlendirme sonucunda aktarım talebine istinaden yatırımlara yatırım ve/veya işletme kredisi ile taşınma kredisi Müsteşarlık tarafından Fondan Aracı Bankaya aktarılır. Kredi kullandırma işlemi Aracı Banka tarafından yürütülür.

            Aracı bankalardan intikal eden kredi tahsisleri, Müsteşarlık giriş evrakına intikal tarih ve sırasına göre Fon'un imkanları ölçüsünde öncelikle ve ivedilikle ödenir.

            Yapılan değerlendirme neticesinde, öngörülen kredilerin %50'si avans olarak kullandırılabilir. Avans, hakedişlerden mahsup edilerek kapatılır. Kapatma süresi; işletme kredilerinde azami 4 ay, yatırım kredilerinde ise azami 6 aydır. Bu süreler içinde avansın kapatılamaması halinde, kredi kullandırımına devam edilmeyeceği gibi müeyyideleri ile birlikte süresinde kapatılmayan avansın Aracı Bankaca Fon'a geri ödenmesi talep edilebilir.

            Avansın kullandırılmasından sonra bakiye kredi hakediş raporlarına istinaden en fazla 2 dilim halinde kullandırılır. Bu Tebliğ kapsamında tahsis edilecek kredilerin ilk ödeme tarihinden itibaren bir yıl içinde kullandırılması esastır.

            Kredinin faiz ve anapara geri ödemesi
            Madde 12- Fon kaynaklarından kullandırılacak kredilerden (KOBİ'lere tahsis edilecek krediler dahil);

            a) Yatırım kredileri, 2 yıl ödemesiz toplam 5 yıl vadeli olup, 7 eşit taksit halinde,

            b) İşletme ve taşınma kredileri, 1 yıl ödemesiz toplam 3 yıl vadeli olup, 5 eşit taksit halinde, geri ödenir.

            Yatırım kredilerinin yıllık faiz oranı %20, işletme ve taşınma kredilerinin ise %30'dur. Faiz, ödemesiz dönem dahil her 6 ayda bir tahakkuk ettirilerek tahsil edilir.

            Kredi faizi ve anapara geri ödemeleri Fona yapılır.

            Bankanın sorumluluğu
            Madde 13- Aracı Banka, kredilerin amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığından, anapara taksit ve faizlerinin zamanında Fon'a yatırılmasından sorumludur.

            Bu Tebliğ'de öngörülmeyen hususlara ilişkin olarak Fon kaynaklarından kullandırılan kredilerin Fon'a yatırılma süreleri, Aracı Bankanın sorumluluğu ve diğer konularda yürürlükte olan Yürürlükteki Karar'ın ilgili hükümleri uygulanır.

            Anapara, taksit ve faizlerinin itfa planlarında öngörülen sürelerde Fona geri ödenmemesi halinde, ilgili Aracı Bankanın Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasındaki karşılık hesabından virman yapma yetkisi Müsteşarlıkça kullanılır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası virman yetkisini Müsteşarlığın yazılı talimatına uygun olarak gerçekleştirir.

            Uygulama mercii
            Madde 14- Müsteşarlık, Aracı Banka ile müştereken, kredi tahsis edilen ve edilecek firmaları, kredi tahsisinden önce ve sonra görevlendirecekleri yetkili uzmanları vasıtasıyla, gerek yatırımın fiziki durumu gerekse kredi kullanımı açısından yatırımı yerinde denetleyebilir, izleyebilir ve gerekli göreceği diğer tedbirleri alabilir.

            Uygulamada ortaya çıkacak tereddüt ve ihtilaflarda Müsteşarlığın görüşü doğrultusunda işlem tesis edilir.

            Diğer hükümler
            Madde 15- Bu Tebliğ kapsamındaki yatırımcılar sadece 9 uncu ve 10 uncu maddelerde belirtilen taşınma ve yatırım kredilerinden birlikte istifade edebilirler. Bunun dışında aynı yatırımcı (KOBİ'ler dahil) için mükerrer kredi tahsisleri yapılamaz.

           Madde 16- Aracı Banka, yapacağı aracılık işleminden dolayı krediye taalluk eden faizin 4 puanına kadar komisyon alır. Aracı Banka bunun dışında ücret, komisyon v.b. isimler altında hiçbir talepte bulunamaz.

           Madde 17- Kredi incelemelerinde ve bu krediler vadelerinde tasfiye edilinceye kadar, Müsteşarlık ve Aracı Banka tarafından talep edilecek her türlü bilgi ve belgelerin yatırımcı tarafından verilmesi zorunludur.

           Madde 18- Bu Tebliğ'den istifade edecek yatırımcıların (KOBİ'ler hariç) Müsteşarlığa, KOBİ yatırımlarında ise Türkiye Halk Bankasına en geç 24/6/2000 tarihine kadar müracaat etmeleri gerekmektedir.

            Yürürlük
            Madde 19- Bu Tebliğ 24/12/1999 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            Yürütme
            Madde 20- Bu Tebliğ hükümlerini Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Devlet Bakanı yürütür.