Vergi Mevzuatı  
Resmi Gazete: 14.08.1998 Cuma Sayı: 23433 (Asıl) 
Maliye Bakanlığından:   
Katma Değer Vergisi Genel Tebliği 
Seri No:69
     
           Katma Değer Vergisi Kanununda  4369 sayılı Kanunla yapılan değişiklikler  ile ilgili olarak aşağıdaki   açıklamalara gerek duyulmuştur. 

            1.TEŞVİK BELGELELİ MALLARDA KATMA DEĞER VERGİSİ İSTİSNASI VE ERTELEME UYGULAMASI  

            1.1.TEŞVİK BELGELİ MAKİNA VE TEÇHİZAT TESLİMLERİNDE KATMA DEĞER VERGİSİ İSTİSNASI  
            4369 sayılı Kanunun 59 uncu maddesi ile 3065 sayılı Kanunun 13  üncü madesine eklenen (d) bendinde, yatırım teşvik belgesi sahibi mükelleflere belge kapsamındaki makina ve teçhizat teslimleri  katma değer vergisinden istisna edilmektedir. 

            Buna göre, yatırım teşvik belgesinde yer alan mallardan “ makina ve techizat “ niteliği taşıyanların yurtiçi  teslimleri  ile ithalinde 01/08/1998 tarihinde itibaren katma değer vergisi uygulanmayacaktır. 

            1.1.1. Kapsam ve tanıtım  
            Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde makina ve cihazlar, üretimde kullanılan  her türlü makina ve cihazlar  ile bunların eklentileri  ve bu amaçla kullanılan taşıma gereçleri  şeklinde tanımlanmıştır. 

            Buna göre makina ve teçhizat, amortismana tabi iktisadi  kıymet niteliği taşıyan ve mal ve hizmet üretiminde  kullanılan   sabit kıymetlerdir. Bir sabit kıymetin  istisnadan yararlanabilmesi için, öncellikle makina teçhizat  niteliğinde olması, ayrıca mal ve hizmet üretiminde kullanılması gerekmektedir. Sektörlerin yapısı itibariyle üretim faaliyetinin yanısıra idare ve pazarlama gibi üretim dışı alanlarda kullanılan aynı cins sabit kıymetler ise bu kapsama girmeyecektir. 

            Sarf malzemesi ve yedek parçalar ile hizmet üretiminde doğrudan ve zorunlu olarak kullanılanlar dışındaki masa, sandalye, koltuk, dolap, mefruşat gibi demirbaşlar makina ve teçhizat kapsamına girmediğinden istisnadan yararlanamıyacaktır. 

            Taşıt  araçları da makina ve teçhizat kapsamına girmemektedir. Bu nedenle otomobil, panel, arazi taşıtı, otobüs, minübüs, kamyon, treyler ve çekici ( Euro I ve euro II normlarına uygun yeşil  motoru haiz olanlar hariç) gibi taşıt araçları istisnadan faydalanamıyacaktır. 

            Ancak; yüklü ağırlığı 45 tonu geçen off road truck tipi kamyonlar ile karayoluna çıkması mümkün olmayan kaya tipi damperli kamyonlar,  madencilikte kullanılan damperli kamyonlar,  frigorifik kamyonlar,forkliftler, iş makinaları, vinçler, tarım makinaları ve benzerlerinin teslim ve ithalinde istisna kapsamında işlem yapılacaktır. 

            Hava, deniz ve demiryolu taşıma araçları da makina ve teçhizat kapsamına girmemektedir. Ancak Katma Değer Vergisi Kanununun 13 /a madesindeki şartların mevcudiyeti halinde bu araçların teslim ve ithalinde, sözü edilen 13 üncü maddede düzenlenen “araçlara ilişkin istisna” hükümleri çerçevesinde istisna uygulanabilecektir. 

            1.1.2. Yatırım Teşvik Belgesi Tarihine Göre İstisna Uygulaması  

            1.1.2.1.Yeni Teşvik Belgeleri  
            01/08/1998 tarihinden sonra düzenlenen yatırım teşvik belgelerine ekli listelerde makina ve teçhizat tanımına giren sabit kıymetler, belgeyi veren  idareler tarfından yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde belirlenerekistisnadan yararlanacakları açıkça ifade edilecektir. 

            İstisnadan yararlanmak  isteyen yatırımcılar teşvik belgesini ve eki listenin aslını  satıcıya veya gümrük idaresine ibraz ederek istisna uygulamasını talep edeceklerdir. 

            Bu kapsamda işlem yapan  satıcılar ve gümrük idareleri sabit kıymetin belgede istisna kapsamına giren mallar arasında yer aldığını belirledikten sonra  katma değer vergisi uygulanmaksızın işlem yapacaklardır. Ayrıca listenin uygun bir yerinde satılan veya ithal edilen mal miktarının belirtilen “Listenin ....... sırasındaki .......adet makina ve teçhizat......tarih  ve.....sayılı fatura / beyanname ile satılmıştır /ithali yapılmıştır. “ şerhini koyarak imza ve kaşe ( gümrük idarelerinde mühür) tatbiki suretiyle onaylayacaklardır. 

            Bu şekilde şerh düşülen liste ile yatırım teşvik belgesinin birer fotokopisi  belge sahipleri tarfından imza ve kaşe tatbik edilmek suretiyle onaylanarak gümrük idarelerine veya satıcılara verilecektir. 

            Yatırımcılar, yatırım teşvik belgesi eki listelerde her bir makina  ve teçhizat için belirtilen miktardan fazla istisna kapsamında mal alamayacaktır. Satıcıların, ibraz edilen listelerdeki şerhlere bakarak, bu miktarın aşılmasına dikkat etmeleri  gerekmektedir. 

            1.1.2.2. Eski Teşvik Belgeleri  
            01/08/1998 tarihinden önce düzenlenen yatırım teşvik belgelerinde yer alan makina ve teçhizatın bu tarihten sonraki teslim ve ithalinde de istisna uygulanacaktır. 

            Ancak, bu belgelerin eki listelerde makina ve teçhizat kapsamına giren mallarla ilgili bir belirleme yer almaktadır. Belgeyi veren idareler tarfından listeler, söz konusu belirlemeyi ihtiva edecek biçimde yenilinceye kadar, istisnadan faydalanmak isteyen alıcılar, makina ve teçhizat kapsamına giren malların belirlenmesi için teşvik belgesi ve eki listelerle birlikte yatırımın yapıldığı ildeki sanayi ve ticaret müdürlüklerine başvuracaklardır. Başvuru sırasında daha önce ithalat veya satın alma yoluyla iktisap edilen mallar, mükellef tarafından  liste üzerine adetleri de belirtilerek, imzalanmak suretiyle beyan edilecektir. 

            İllerdeki sanayi ve ticaret müdürlükleri, listelerde yer alan mallardan makina ve teçhizat kapsamına girenleri yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde belirledikten sonra, listeye “Listenin  .../.../... sıralarında yer alan mallar makina ve teçhizat kapsamındadır.” şerhini koyarak onaylayacaklar ve şerhli listeler ile yatırım teşvik belgelerinin birer örneği hazine Müsteşarlığı ile mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine göndereceklerdir. 

            Mükellefler yatırım teşvik belgesi ile sanayi ve ticaret müdürlüklerince onaylı listenin aslını satıcılara veya gümrük idarelerine ibraz ederek istisna uygulamasını talep edeceklerdir. Satıcılar ve gümrük idareleri istisna kapsamında teslim veya ithal edilen mal için teşvik belgesi eki listeye yukarıdaki bölümde yer alan şerhi koyacaklar ve belirtilen esaslara göre istisna uygulayarak işlem yapacaklardır. 

            Yatırım teşvik belgesi ve eki listelerin birer fotokopisi yatırım teşvik belgesi sahipleri tarfından imza ve kaşe tatbik edilmek suretiyle onaylanarak gümrük idarelerine ve satıcılara verilecektir. 

             Öte yandan yatırım teşvik belgesi sahibi mükelleflerin teşvik belgesi aldıkları idareye liste değişikliği amacıyla başvurmaları halinde listedeki mallardan makina ve teçhizat niteliğinde olanların belirlenmesini sağlamaları da mümkündür. Bu durumda sanayi ve ticaret müdürlüklerine müracaat edilerek listenin onaylatılmasının gerekmeyeceği tabiidir. 

             1.1.3. Yatırım Teşvik Belgelerinin Bildirilmesi  
             Teşvik belgesi veren idareler, aylık dönemler itibariyle verdikleri teşvik belgesi kapsamındaki yatırım mallarından makina ve teçhizat kapsamına girenlerin tutarlarını mükellef bazında Gelirler Genel Müdürlüğüne bildirileceklerdir. 

            Öte yandan söz konusu idareler teşvik belgesi veya eki listeleri kaybedenleri; adı, soyadı , ünvanı , adresi, vergi dairesi, vergi kimlik numarası ve teşvik belgesi tarih ve sayısını da belirterek Gelirler Genel Müdürlüğüne ayrıca bildireceklerdir. 

            1.1.4. Yatırımın  Usulüne  Uygun  Olarak  Gerçekleşmemesi  
            Yukarıdaki şartlara uygun olarak satış yapanlar, teslimden sonra yatırımın teşvik belgesinde öngörüldüğü şekilde gerçekleşmemesi nedeniyle ortaya çıkan vergi ve cezalardan sorumlu olmayacaklardır. Bu durumda ziyaa  uğratılan vergi alıcılardan, yürürlükteki mevzuata göre ceza uygulanarak geçikme faizi ile birlikte tahsil edilecektir. 

            Zamanında alınmayan vergiler ile vergi cezalarında zamanaşımı, verginin tarhını veya cezanın  kesilmesini gerektiren durumun meydana geldiği tarihi takip eden takvim yılının başından itibaren başlayacaktır. 

            1.1.5. İstisnanın  Beyanı  
            İstisna kapsamında yapılan teslimler ilişkin bedeller katma değer vergisi beyannamesinin 28 inci satırına dahil  edilerek matrahtan düşülecektir. İstisnayı belgelemek üzere bu dönem beyannamesine, örneği Tebliğ ekinde yer alan form doldurularak eklenecektir. 

            1.1.6. İade Uygulaması 
            Yatırım  teşvik belgesinde yer alan makina ve teçhizatın teslim ve ithalatı  ile ilgili istisna , “tam istisna “mahiyetindedir. İstisna kapsamına  giren  makina ve teçhisatı teslim edenler, bu malların  iktisabı dolayısiyle yükledikleri katma değer vergilerini genel esaslara bağlı kalmak şartıyla indirim konusu yapacaklar, indirimin  mümkün olmaması halinde nakden veya mahsuben iade olarak talep edebileceklerdir. 

            İade talep eden mükellefler  beyannamelerine ayrıca alış ve satış faturalarının ( imalatçılarda sadece satış faturalarının ) fotokopileri veya bu faturaların dökümünü  gösteren bir listeyi ekleyeceklerdir. İstisnadan doğan iade, beyannameye eklenecek Bildirimin 77 ve 78 inci satırlarında gösterilecektir.

            1.2. TEŞVİKLİ YATIRIM MALI İTHALATINDA ERTELEME UYGULAMASI  
            Bildiği üzere, teşvikli yatırım mallarının ithalinde ödenmesi gereken katma değer vergisi, fiilen indirimin  mümkün olacağı tarihe kadar ertelenmekte, erteleme kapsamına girecek mallar Maliye Bakanlığı ve Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlerenmekte idi. Bu uygulama 01/08/1998 tarihi itibariyle yürürlükten kaldırılmış, ancak 4369 sayılı Kanun yayımlandığı tarihe kadar alınan yatırım teşvik belgesinde yer alan mallardan makina ve teçhizat niteliği taşımayanlar için erteleme uygulanmasının devamı öngörülmüştür. 

            Bu düzenlemelere göre, teşvikli yatırım mallarının ithalinde katma değer vergisi uygulaması  aşağıdaki şekilde yürütülecektir. 

            1)  Yatırım teşvik belgesinde yer alan mallardan makina ve teçhizat niteliği taşıyanların 01/08/1998 tarihinden itibaren teslim ve ithali istisna kapsamına  alınmıştır. Bu malların yurt içi tesliminde olduğu gibi ithalinde de bu Tebliğin (1.1) bölümündeki açıklamalar çerçevesinde katma değer vergisi uygulanmayacaktır. 

             2) 4369 sayılı  Kanunun yayımlandığı 29/07/1998 tarihine kadar alınan yatırım teşvik belgelerinde yer alan ve ithalde erteleme uygulanmasından faydalanması ön görülen, ancak bu  Tebliğin (1.1) bölümündeki tanıma göre makina ve teçhizat niteliği taşımayan malların ithalinde, 3065 sayılı Kanunun 49/2  nci maddesine göre yatırım teşvik belgesinin süresine bağlı  olarak erteleme uygulanmasına devam edecektir. 

            3) 4369 sayılı Kanunun yayımlandığı 29/07/1998   tarihinden sonra alınan yatırım teşvik belgelerinde yer alan, ancak makina ve techizat niteliği taşımayan malların teslim ve ithalinde, genel esaslar çerçevesinde katma değer vergisi uygulanacaktır. Bunlar için erteleme söz konusu olmayacaktır. 

            4) 4369 sayılı Kanun  yayımlandığı tarihten  önce veya sonra yapılan ertelemeler için verilen teminatların çözümünde, 3065 sayılı kanunun 49/2 nci maddesi gereğince yayımlanan Genel Tebliğlerde yer alan açıklamalara göre işlem yapılacaktır. 

            2. KÜLÇE GÜMÜŞ VE GÜMÜŞTEN MAMÜL EŞYA TESLİMLERİ  
            4369 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesi ile 3065 saylı  Kanunun  17/4 - g bendinde “külçe gümüş” ibaresi eklenerek külçe gümüş  teslimleri 01/08/1998 tarihinden itibaren istisna kapsamına alınmıştır. 3065 sayılı Kanunun 16/1-a maddesi hükmü gereğince, söz konusu istisna  külçe gümüş ithalatında da uygulanacaktır. 

            Öte yandan, 3065 sayılı Kanunun 23/f  maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye dayanılarak, gümüşten mamül veya gümüş ihtiva eden eşyalar ile sikke gümüş teslimlerinde özel matrah şekli uygulanması uygun görülmüştür. 

            Buna göre, gümüşten mamül  veya gümüş  ihtiva eden eşyalar ile sikke gümüş teslimlerinde ve ithalatında katma değer vergisi matrahı, teslim bedelinden külçe gümüş bedeli  düşüldükten sonra kalan miktar olarak belirlenmiştir. Eşyanın bünyesinde yer alan külçe gümüş tutarı, kullanılan gümüşün ayarı gözönünde tutularak tespit edilecek, bu miktarların işlemin yapıldığı gündeki külçe gümüş değeri ile çarpılması sonunda, satış bedelinden indirilecek tutar belirlenecektir. İşlemin  yapıldığı gündeki külçe gümüş bedeli  olarak, gümüş borsası faaliyete  geçinceye kadar Etibank tarafından belirlenen fiyat, borsasının faaliyete geçmesinden sonra ise borsada oluşan fiyat esas alınacaktır.  

            3. ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ VE KÜÇÜK SANAYİ SİTELERİNDE ARSA VE İŞYERİ TESLİMLERİ  
            4369 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesi ile 3065 sayılı Kanunun 17/4  üncü  maddesine (k) bendi eklenerek ; organize sanayi bölgeleri ile küçük sanayi sitelerinin kurulması amacıyla oluşturulan iktisadi işletmelerin arsa ve işyeri teslimleri 01/08/1998 tarihinden istisna kapsamına  alınmıştır. 

            Organize sanayi  bölgesi veya küçük sanayi  sitelerinin kurulması amacıyla, müteşebbis heyet, kooperetif veya diğer isimler altında iktisadi işlemler oluşturulmaktadır. Bu organizasyonlar, arsayı temin etme, altyapıyı tamamlama, işyerlerini inşa etme gibi hizmetlerin tamamı veya bir kısmını yürütmek üzere kurulmaktadır. 

            Yapılan kanun değişikliği ile sözü edilen organizasyonların   sadece arsa teslimleri ile işyeri teslimleri istisna kapsamına alınmıştır. Bu organizasyonların yapacakları her türlü hizmetler ile arsa ve işyeri dışındaki teslimlerinin yanı sıra  bölge ve site dışındaki arsa ve işyeri teslimleri de genel hükümler çerçevesinde katma değer  vergisine tabi olacaktır. Ayrıca bunlara yapılan mal ve hizmet satışlarında genel hükümler  çerçevesinde vergi uygulanacağı tabiidir. 

            4. KONUT İSTİSNASI  

            4.1. KONUT YAPI   KOOPERATİFLŞERİNİN ÜYELERİNE KONUT TESLİMLERİ  
            Konut teslimlerinde katma değer vergisi istisnası, net alanı 150 metrekareye kadar konutlar için 31/12/1997 tarihine kadar uygulanmıştır. Sürenin dolması nedeniyle 01/01/1998 tarihinden itibaren vergiye tabi tutulan bu teslimler, %1 vergi oranı kapsamına alınmıştır. (8) 

            Bu defa 4369 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesi ile 3065 sayılı Kanunun 17/4 üncü maddesine eklenen (k) bendinde, sadece konut yapı kooperatiflerinin üyelerine yapacakları konut teslimleri 01/08/1998 tarihinden itibaren istisna kapsamına alınmış bulunmaktadır. Bu istisna sürekli olup, istisnanın uygulanması bakımından kooperatifler tarafından teslim edilen konutların net alanına ilişkin bir sınırlama söz konusu değildir. 

            Bu düzenlemeye göre, istisnanın başladığı 01/08/1998 tarihinden sonra kurulan ve vergiye tabi başka işlemleri bulunmayan konut yapı kooperatiflerinin mükellefiyet tesis ettirmelerine ve beyanname vermelerine gerek bulunmamaktadır. 

            01/08/1998 tarihinden önce kurulmuş olan konut yapı kooperatiflerinin ise vergiye tabi başka işlemlerinin  bulunmaması halinde, Temmuz - Ağustos - Eylül /1998 dönemini kapsayan 3 aylık beyannamelerini verdikten sonra mükellefiyetleri silinecektir. Bu kooperatifler vergiye tabi işlem yapmadıkları sürece bu tarihten sonra katma değer vergisi beyannamesi vermeyeceklerdir. 

            Öte yandan 25/10/1998 tarihine kadar verilmesi gereken son katma değer vergisi beyannamesinde yer alan sonraki döneme devreden vergi toplamı gider veya maliyet hesaplarına aktarılacaktır. 

            4369 sayılı Kanunla getirilen istisna sadece konut yapı kooperatiflerinin üyelerine yapacağı konut teslimlerine münhasırdır. Katma Değer Vergisi Kanununun 1 inci kapsamına giren diğer konut teslimlerinde; net alanı 150 metrekareden küçük olan konutlar için %1, büyük olanlar için %15 oranında vergi uygulanmasına devam edilecektir. 

            4.2.  KONUTLARA İLİŞKİN İNŞAAT TAAHHÜT İŞLERİ  
            3065 sayılı Kanuna eklenen geçici 15 inci madde ile 4369 sayılı Kanunun yayımlandığı tarihten önce bina inşaat ruhsatı alınmış inşaatlara ilişkin olarak; konut yapı kooparatiflerine yapılan inşaat taahüt işleri ile sadece 150 metrekareyi aşmayan konutlara münhasır olmak üzere kanunla kurulmuş sosyal güvenlik kuruluşları ve belediyelere yapılan inşaat taahüt işleri 01/01/1998 tarihinden gecerli olmak üzere katma değer vergisinden istisna edilmiştir. 

            İstisna hükmü 01/01/1998 tarihi ile 4369 sayılı Kanunun yayımlandığı 29/07/1998 tarihi arasında %1 vergi oranı  uygulanmış bu tür işlemler bakımından da geçerlidir. Bu dönem içinde kendilerine yapılan inşaat taahüt işleri nedeniyle müteahhitlere katma değer vergisi ödeyen konut yapı kooparatifleri, kanunla kurulmuş sosyal güvenlik kuruluşları ve belediyelerin, müteahhitlerle birlikte vergi dairesine başvurmaları halinde, ödenmiş olan bu vergiler için 3065 sayılı Kanunun 8/2 nci maddesi gereğince işlem yapılacaktır. 

            Tebliğ olunur.

            (8) 02.01.1998 tarihli ve 23218 sayılı resmi gazetede yayımlanan 27.12.1997 tarihli ve 97/10465 sayılı bakanlar kurulu kararı  

 
 YATIRIM TEŞVİK BELGESİ KAPSAMINDAKİ
MAKİNA TEÇHİZAT İSTİSNASI BİLDİRİM FORMU

Mükellefin
Adı Soyadı (Ünvanı)  :
Vergi Dairesi            :
Vergi Kimlik No        :
 
S 
I 
R 
A 
  
N 
O
 
A L I C I N I N
 
S A T I L A N  M A L I N
 
SATIŞ
FATURASININ
YATIRIM TEŞVİK BELGESİNİN
Adı, Soyadı (Ünvanı)
Vergi Dairesi
Vergi Kimlik No
Cinsi
Miktarı
Tutarı (TL)
Tarihi
Sayısı
Tarihi
Sayısı
1
                   
2
                   
3
                   
4
                   
5
                   
6
                   
7
                   
8
                   
9
                   
10
                   
11
                   
12
                   
13
                   
14
                   
15
                   
 

     İmza ve Kaşe