vergi mevzuatı  
Resmi Gazete: 24.12.1988 Cumartesi Sayı: 20029 (Asıl)  
 Maliye Bakanlığından:  
 
KDV Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hk. Kanunla İlgili Genel Tebliğ
Seri No:16
  
            Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında 3100 sayılı Kanunla ilgili olarak; indirim, dahili tevkifat ödememe, geçici vergi ödememe ve ödeme kaydedici cihazların haczedilememesi konularında aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur.

            1 -  İndirim :
            Bilindiği üzere, 5 Kasım 1988 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 3482 sayılı Kanunla 3100 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde yeralan indirime ilişkin hüküm yeniden düzenlenmiştir. Yapılan düzenleme ile mükelleflere, kullanmak üzere satın aldıkları ödeme kaydedici cihazların herbiri için fatura bedellerinin % 40'ını, cihazın iktisap edildiği yıla ait gelir veya kurumlar vergisine tabi kazançlarından indirme imkanı sağlanmıştır.

            Buna göre mükellefler, kullanmak üzere satın aldıkları ödeme kaydedici cihazların fatura bedelinin % 40'ını, cihazın iktisap edildiği yıla ait verecekleri gelir veya kurumlar vergisi beyannamelerinde bu vergilere tabi kazançlarından indirebileceklerdir. Ancak, fatura üzerinde cihazın satış bedelinden ayrı olarak ödenen katma değer vergisi de yeralmaktadır. Katma Değer Vergisi Kanuna göre, amortismana tbi iktisadi kıymetler için ödenen katma değer vergisi bilahare dilimler halinde mükelleflerce tahsil edilen katma değer vergisinden indirilmektedir. Bu bakımdan amortismana tabi iktisadi kıymet olan ödeme kaydedici cihazlar için mükelleflerce ödenen katma değer vergisi, söz konusu % 40'lık indirim yapılırken dikkate alınmayacak, diğer bir anlatımla indirime esas olan fatura bedeli; katma değer vergisi hariç tutularak hesaplanacaktır. Bahsi geçen % 40'lık indirim, kullanılan cihazlar dolayısıyla getirildiğinden, mükelleflerin, bir süre kulandıktan sonra sattıkları cihazlar için daha önce indirdikleri tutarı, satışın gerçekleştiği yıla ait vergiye tabi kazançlarına ilave edecekleri tabiidir.

            Öte yandan maddede, indirimin cihazın iktisap edildiği yıla ait gelir veya kurumlar vergisine tabi kazanç üzerinden yapılacağı hükmü yeralmaktadır. Bu hükme göre, 1988 yılı içerisinde ödeme kaydedici cihaz alan (kullanmak için) mükelleflerin, bu yıla ait kazançları ile ilgili beyannamelerinde söz konusu indirimi yapma imkanları bulunmaktadır.

            Ayrıca mükellefler bu indirimi dikakte almaksızın cihazları maliyet bedelinin tamamı üzerinden Vergi Usul Kanununa göre amortismana tabi tutabileceklerdir.

            2 - Dahili Tevkifat ve Geçici Ödememe :
            3100 sayılı Kanunun 3482 sayılı Kanunla değişik 7 nci maddesinin 2 nci fıkrasında "ödeme kaydedici cihaz kullanmak mecburiyetinde olan ikinci sınıf tacirler, ilk defa satın aldıkları cihazlar nedeniyle ve bir defaya mahsus olmak üzere, bu cihazları aldıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren 12 ay süre ile dahili tevkifat ödemezler" hükmü yeralmaktadır.

            Ancak, 10 Aralık 1988 gün ve 20015 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3505 sayılı Kanunla, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun dahili tevkifat ödenmesine ilişkin 94/B maddesi yürürlükten kaldırılmış ve bunun yerine 1 Ocak 1989 tarihinden itibaren uygulanmak üzere geçici vergi ödeme esası getirilmiştir.

            Diğer taraftan 3505 sayılı Kanunla 193 sayılı Kanuna eklenen Geçici 33 üncü maddenin (b) fıkrasında "ödeme kaydedici cihaz alan ikinci sınıf tacirler, ilk defa satın aldıkları cihazlar nedeniyle ve bir defaya mahsus olmak üzere bu cihazları aldıkları tarihi takip eden aydan başlamak üzere 12 aya ilişkin geçici taksitlerini ödemezler. Geçici verginin bu aylara isabet eden tutarı vergi dairesince terkin edilir. 5 Kasım 1988 tarihinden itibaren ilk defa ödeme kaydedici cihaz satın alan ikinci sınıf tacirlerden, ödeme kaydedici cihazı 1988 Kasım ayında satın alanlar 11 ay süreyle, 1988 Aralık ayında satın alanlar ise 12 ay süreyle 1 Ocak 1989 tarihinden itibaren geçici vergi ödemezler" denilmiştir.

            Bu hükümlere göre, dahili tevkifat ve geçici vergi ödememe imkanından yararlanma esasları aşağıda açıklanmıştır:

            a) Dahili tevkifat ve geçici vergi ödememe imkanından yararlanacak
mükelleflerin;

            - Perakende ticaretle uğraşma veya hizmet ifa etme ve ikinci sınıf tacir olma (işletme hesabı esasına göre defter tutma)

            - 3482 sayılı Kanunun yayımlanarak yürürlüğe girdiği 5 Kasım 1988 tarihinden itibaren ilk defa cihaz almış olma (kullanmak üzere),

            şartlarına birlikte sahip olmaları gerekmektedir.

            b) Daha önce ödeme kaydedici cihaz alanlar, bilahare bu cihazlarını elden çıkararak 5 Kasım 1988 tarihinden itibaren yeni bir cihaz alsalar dahi, ilk defa cihaz almış olmadıklarından söz konusu imkandan yararlanamayacaklardır.

            c) Kullanılmış cihazları alanlar dahili tevkifat ve geçici vergi ödememe imkanından yararlanamayacaklardır.

            d) Yukarıdaki şartları taşıyan ve 5 Kasım 1988 tarihinden sonra ilk defa ödeme kaydedici cihaz alan ikinci sınıf tacirlerden cihazı; Kasım 1988 ayında satın alanlar 1 ay dahili tevkifat 11 ay geçici vergi, Aralık 1988 ayında veya daha sonra alanlar ise takip eden aydan başlamak üzere 12 ay süre ile geçici vergi ödemeyeceklerdir.

            Ancak perakende mal satan veya hizmet ifa eden ikinci sınıf tacirlerin geçici vergi ödememe imkanından yararlanmak üzere bağlı oldukları vergi dairelerine Tebliğ ekindeki form dilekçe benzeri bir dilekçe ile yazılı olarak müracaat ederek, 5 Kasım 1988 tarihinden sonra ilk defa ödeme kaydedici cihaz satın aldıklarını (kullanmak üzere) bildirmeleri gerekmektedir.

            e) Vergi daireleri kendilerine yapılan müracaatları süratle değerlendirerek mükelleflerin gerekli şartları taşıyıp taşımadığını belirleyecekler ve şartları taşıyan mükellefleri geçici vergi ödememe açısından ayrıca izleyeceklerdir.

            Yukarıda belirtilen hususlar aşağıdaki örneklerle açıklanmıştır.

            ÖRNEK 1 : Bilanço esasına göre defter tutan Mobilyacı (A) 7 Kasım 1988 tarihinde kullanmak üzere bir yazar kasa almıştır.

            Kanun ikinci sınıf tacirlere yani işletme hesabı esasına göre defter tutanlara dahili tevkifat ve geçici vergi ödememe imkanı tanımıştır. Vergi Usul Kanununda bilanço esasına göre defter tutan mükellefler birinci sınıf tacir olarak belirlenmiştir. Bu bakımdan Mobilyacı (A) nın dahili tevkifat ve geçici vergi ödememe imkanından yararlanması mümkün değildir.

            ÖRNEK 2 : Tuhafiyecilik yapan ve 20 Mayıs 1987 tarihinde aldığı yazar kasayı kullanmakta olan mükellef (B) ikinci bir işyeri açması nedeniyle 11 Kasım 1988 tarihinde bir yazar kasa daha almıştır.

            Dahili tevkifat ve geçici vergi ödememe imkanı ilk defa alınan ödeme kaydedici cihazlar için getirilmiştir. Bu nedenle daha önce bir yazar kasa almış olan mükellef (B)nin dahili tevkifat ve geçici vergi ödememe imkanından yararlanması mümkün değildir.

            ÖRNEK 3 : Bakkallık yapan ve bu faaliyetiyle ilgili olrak işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellef (C) 12 Aralık 1988 tarihinde kullanmak üzere ilk defa bir yazar kasa almıştır.

            Vergi Usul Kanununa göre işletme hesabı esasına göre defter tutan mükellefler ikinci sınıf tacir olarak belirlenmiştir ve mükellef (C) Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa cihaz almıştır. Bu nedenle mükellef (C) 20 Ocak 1989 tarihine kadar bağlı bulunduğu vergi dairesine yazılı olarak müracaat ederek Ocak 1989 tarihinden itibaren 12 ay süre ile geçici vergi ödememe imkanına sahiptir.

            ÖRNEK 4 : Eczacılık yapan mükellef (D) işletme hesabı esasına göre defter tutmakta olup 16 Kasım 1988 tarihinde ilk defa bir yazar kasa almış ve kullanmaya başlamıştır.

            Mükellef (D) Aralık 1988 ayında dahili tevkifat, izleyen 11 ay süre ile de geçici vergi ödememe imkanına sahiptir.

            3 - Ödenmeyecek Olan Dahili Tevkifat ve Geçici Verginin Mahsup Edilmemesi:
            Bu Tebliğin 2 nci bölümündeki şartları taşıyan ve dolayısıyla dahili tevkifat ve geçici vergi ödememe imkanından yararlanan ikinci sınıf tacirlerin, adlarına tahakkuk ettirilmekle birlikte ödenmeyecek olan dahili tevkifat ve geçici vergi taksit tutarları ilgili vergi dairelerince terkin edilecektir. Terkin olunan bu tutarlar, mükelleflerin gelir vergisi dahil, hiçbir vergi borcuna mahsup edilmeyecektir.

            ÖRNEK : İkinci sınıf tacir olan (işletme hesabı esasına göre defter tutan) mükellef (A) adına, verdiği gelir vergisi beyannamesine dayanılarak 1989 yılı Mart ayında 1.200.000 lira tutarında geçici vergi tahakkuk etmiştir. Geçici verginin aylık taksit tutarı 100.000 liradır.

            Bu mükellef, ilk defa 1989 yılı Nisan ayı içinde kullanmak üzere ödeme kaydedici cihaz (yazar kasa) satın almış ve bağlı bulunduğu vergi dairesine bu hususta gerekli bildirimi yapmıştır.

            Adı geçen mükellef, ödeme kaydedici cihazı satın aldığı ayı izleyen, 1989 yılı Mayıs ayından 1990 yılı Mayıs ayına kadar 12 ay süre ile geçici vergi ödemeyecektir.

            Bu nedenle, 1989 yılı Mart ayında, bu yıla ilişkin olarak mükellef adına tahakkuk ettirilen geçici verginin, Mart ve Nisan taksitleri tahsil edilecek, geriye kalan 10 aylık taksit tutarı olan 1.000.000 lira ise terkin edilecektir. Ayrıca bu mükellefin 1990 yılı Mart ayında vereceği gelir vergisi beyannamesine göre adına tahakkuk edecek geçici verginin, ilk iki aylık diğer bir ifade ile 1990 yılı Mart ve Nisan aylarına ait taksit tutarları yine ilgili vergi dairesince terkin edilecek ve bu suretle mükellefin, ödeme kaydedici cihazı satın aldığı ayı izleyen aydan başlamak üzere 12 ay süreyle geçici vergi ödememesi sağlanacaktır.

            Mükellef adına 1990 yılı Mart ayında tahakkuk eden geçici verginin, 1990 yılının Mayıs ve müteakip aylarına ait taksit tutarlarının ödeneceği tabiidir.

            Öte yandan, bu mükellefin ilk defa satınaldığı ödeme kaydedici cihaz nedeniyle 12 ay  süre ile ödemeyeceği geçici vergi tutarı, hiçbir şekilde gelir vergisi veya başka bir vergi borcuna mahsup edilmeyecektir.

            4 - Ödeme Kaydedici Cihazların Haczedilememesi :
            3100 sayılı Kanunun 3482 sayılı Kanunla değişik 9 uncu maddesinin 3 üncü fıkrasında "kullanılan ödeme kaydedici cihazlar, ilgilinin gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti sona ermedikçe haczedilemez" denilmektedir.

            Buna göre, mükelleflerce kullanılan ve kamu alacağının tayinine esas olan bilgileri güvenli bir şekilde kayıt altına alan ödeme kaydedici cihazlar; ilgilinin gelir veya kurumlar vergisi mükellefiyeti sona ermediği sürece "haczi caiz olmayan mallar" arasında sayılacak ve gerek kamu alacağı, gerekse özel alacaklara istinaden haczedilemeyecektir.

            Mükellefiyetin sona ermesi halinde yapılacak haciz ve icraen satış işlemlerinde ise 3100 sayılı Kanunla ilgili olarak yayımlanmış bulunan 9 Seri No.lu Genel Tebliğin 2 nci bölümündeki açıklamalara göre işlem yapılacaktır.

            Tebliğ olunur.

            Ek : 1 Form Dilekçe Örneği

                      ....................... Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne
 
                                                    .............

            Dairenizin ........................ hesap no.lu mükellefiyim.
 
 

            İşyerimde kullanmak üzere .../.../19... tarihinde ilk defa satınaldığım ödeme kaydedici cihaz ile ilgili olarak Dairenizden Seri : ......, Sıra : .... no.lu Ödeme Kaydedici Cihazlara Ait Levhayı da almış bulunmaktayım.

            Cihazı aldığım .../.../19... tarihini izleyen .................... ayından itibaren Geçici Vergi Ödememe imkanından yararlanmak istiyorum.

            Gereğini arz ederim.
                                                              Tarih
                                                            Adı Soyadı
    İşyeri Adresi  :

    Varsa Tel No :