Banka ve Kambiyo Mevzuatı  
Resmi Gazete: 29.08.1998 Cumartesi Sayı: 23448 (Asıl) 
Hazine Müsteşarlığı ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından: 
  
"YABANCI PARA NET GENEL POZİSYON/SERMAYE TABANI" STANDART RASYOSUNUN BANKALARCA HESAPLANMASINA VE UYGULANMASINA İLİŞKİN ESASLAR HAKKINDA TEBLİĞ
 
   
            Madde 1- Bu Tebliğ, 3182 sayılı Bankalar Kanunu'nun 56 ncı maddesinin 3 üncü fıkrası, 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nun 4/I-a, b ve 40/II-a maddeleri uyarınca yürürlüğe konulmuştur. 

            Amaç ve Kapsam 
            Madde 2- Bu Tebliğ'in amacı, bankaların döviz varlık ve yükümlülükleri arasındaki ilgi ve dengelerin kurulmasını ve bunların sermaye tabanları ile uyumlu bir seviyede döviz pozisyonu tutmalarını temin etmek üzere, döviz yönetimlerinde uygulayacakları "Yabancı Para Net Genel Pozisyon/Sermaye Tabanı" standart rasyosuna ilişkin esasları tespit etmektir. 

            Tanımlar 
            Madde 3- Bu Tebliğ'de geçen; 

            Döviz Varlıkları: Bankaların, yurtdışı şubelerine ilişkin hesaplar da dahil olmak üzere, Tebliğ eki listede belirtilen, tüm yabancı para aktif hesaplarını, dövize endeksli varlıklarını, yabancı para repo alacakları ile vadeli döviz alım taahhütlerini,

            Döviz Yükümlülükleri: Bankaların, yurtdışı şubelerine ilişkin hesaplar da dahil olmak üzere, Tebliğ eki listede belirtilen, tüm yabancı para pasif hesaplarını, dövize endeksli yükümlülüklerini, yabancı para repo borçları ile vadeli döviz satım taahhütlerini, 

            Vadeli Döviz Alım Taahhütleri: Nazım hesaplarda gayri nakdi bir taahhüt olarak yer alan, belirli bir vade sonunda bankaya belirli bir döviz/yabancı para fon girişine yol açacak olan, repo taahhütleri hariç, forward döviz alımları ve swap para alımları ile diğer cayılamaz anlaşmaları, 

            Vadeli Döviz Satım Taahhütleri: Nazım hesaplarda gayri nakdi bir taahhüt olarak yer alan, belirli bir vade sonunda bankadan belirli bir döviz/yabancı para fon çıkışına yol açacak olan, repo taahhütleri hariç, forward döviz satımları ve swap para satımları ile diğer cayılamaz anlaşmaları, 

            Yabancı Para Net Genel Pozisyon: Bu maddede belirtilen "Döviz Varlıkları" toplamı ile "Döviz yükümlülükleri" toplamının Türk Lirası karşılıkları arasındaki farkı, 

            Sermaye Tabanı: Bankalar Kanunu'nun 56 ncı maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden yayımlanan, "Sermaye Tabanı/Risk Ağırlıklı Varlıklar, Gayrinakdi Krediler ve Yükümlülükler Standart Rasyosu"nu düzenleyen Tebliğ'de yer alan sermaye tabanı tanımını, 

           Yabancı Para Net Genel Pozisyon/Sermaye Tabanı Standart Rasyosu: Yabancı para net genel pozisyon tutarının, sermaye tabanına bölünmesi suretiyle hesaplanacak oranı, 

            Dövize Endeksli Varlık ve Yükümlülükler: Üzerlerinde, ilgili sözleşmelerde veya mevzuatta dövize endeksli bir araç olduğu açıkça tanımlanan ve değerleri döviz kurlarındaki değişmelerden doğrudan etkilenen varlık ve yükümlülükleri ifade eder. 

            Bu Tebliğin uygulanmasında, bankaların "Sermaye Tabanı/Risk Ağırlıklı Varlıklar, Gayrinakdi Krediler ve Yükümlülükler" standart rasyosu hesaplamasında yer alan en son dönem sermaye tabanı tutarı dikkate alınır. Ancak, sözkonusu standart rasyonun hesaplanmasını takiben, bankaların ödenmiş sermaye ve mali iştirak tutarlarında değişiklik olması halinde, bu değişiklikler, belgelenmek koşuluyla 4 üncü maddede belirtilen standart rasyoların hesaplanmasında kullanılan sermaye tabanı tutarının belirlenmesinde bankalarca dikkate alınabilir. 

            Bu Tebliğin uygulanmasında dikkate alınacak olan Tebliğ eki listede belirtilen döviz varlık ve yükümlülüklerine ilişkin açıklamalar ve değişiklikler, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının görüşünün alınmasını müteakip Hazine Müsteşarlığınca ilgililere duyurulur. 

            Oransal Sınır 
            Madde 4- Bankalarca, bu Tebliğde belirlenen esaslara göre hesaplanan "Yabancı Para Net Genel Pozisyon/Sermaye Tabanı" Standart Rasyosu azami %30'dur. 

            Hesaplama Şekli ve Bildirim 
            Madde 5- 4 üncü maddede belirtilen standart rasyo günlük olarak hesaplanır. Hazine Müsteşarlığı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nca belirlenecek cetvellere ve bunların açıklamalarına uygun şekilde, ay sonları itibariyle hesaplanan standart rasyoyu ihtiva eden cetvel en geç izleyen ayın sonuna kadar, haftalık olarak düzenlenecek cetvel ise ilgili hafta sonunu izleyen 2 hafta içerisinde Hazine Müsteşarlığı'na ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na ulaşacak şekilde gönderilir. 

            Hazine Müsteşarlığı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın görüşünü almak suretiyle ve mali bünyelerini etkileyen diğer faktörleri de dikkate alarak, her bir banka veya banka grupları için 4 üncü maddede belirtilen standart rasyo için farklı oranlar tesis edilmesini kararlaştırabilir. 

            Pozisyon Aşımları 
            Madde 6- "Yabancı Para Net Genel Pozisyon/Sermaye Tabanı" standart rasyosu bu Tebliğin 4 üncü maddesinde belirtilen sınırı aşan bankaların, aşan kısma karşılık gelen ve Türk Lirası ya da döviz temin etme yükümlülüğünü gösteren net genel pozisyon açıkları, 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu'nun 40/II-a maddesine istinaden çıkarılan umumi disponibilite hakkında tebliğlerle düzenlenen disponibilite uygulamasında taahhüt olarak dikkate alınır. 

            Yapılacak incelemelerde Yabancı Para Net Genel Pozisyon/Sermaye Tabanı standart Rasyosunun tutturulmasına yönelik fiktif işlem yapıldığının tespit edilmesi halinde, bu işlemlere tekabül eden tutarlar geriye yönelik olarak varlık ve yükümlülüklerden düşülerek ilgili döneme ilişkin Yabancı Para Net Genel Pozisyon/Sermaye Tabanı Standart Rasyosu ve aşan pozisyon tutarı yeniden hesaplanarak, aşan kısım hakkında 1 inci fıkraya göre işlem yapılır. 

            Kaldırılan Hükümler 
            Madde 7- 30.6.1998 tarih ve 23388 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "Yabancı Para Net Genel Pozisyon/Sermaye Tabanı" ve "Yabancı Para Net Vadeli İşlem Pozisyonu/Sermaye Tabanı" Standart Rasyolarının Bankalarca Hesaplanmasına ve Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ yürürlükten kaldırılmıştır. 

            Geçici Madde 1- Bu Tebliğin 4 üncü maddesinde belirtilen Yabancı Para Net Genel Pozisyon/Sermaye Tabanı Standart Rasyosu, bankalarca Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren aşağıda belirtilen oranlarda dikkate alınır. 
  
Yabancı Para Net Genel 
Tebliğin Yürürlüğe          Pozisyon/Sermaye Tabanı 
Girdiği Tarihten İtibaren;  Standart Rasyosu 
--------------------------  ----------------------- 
Ağustos ayı boyunca      :                      %47 
Eylül ayı boyunca        :                      %43 
  

                            Yabancı Para Net Genel 
Tebliğin Yürürlüğe          Pozisyon/Sermaye Tabanı 
Girdiği Tarihten İtibaren;  Standart Rasyosu 
--------------------------  ----------------------- 
Ekim ayı boyunca         :                      %40 
Kasım ayı boyunca        :                      %37 
Aralık ayı boyunca       :                      %34 

            Geçici Madde 2- Dövize endeksli krediler, Yabancı Para Net Genel Pozisyon/Sermaye Tabanı Standart Rasyosu'nun hesaplanmasında bu Tebliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren aşağıda belirtilen oranlarda dikkate alınır. 

Tebliğin Yürürlüğe          Dövize Endeksli Kredilerin 
Girdiği Tarihten İtibaren;  Dikkate Alınma Oranları; 
--------------------------  -------------------------- 
Ağustos ayı boyunca      :                         %55 
Eylül ayı boyunca        :                         %60 
Ekim ayı boyunca         :                         %70 
Kasım ayı boyunca        :                         %80 
Aralık ayı boyunca       :                         %90 

            Yürürlük 
            Madde 8- Bu Tebliğ, yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

                                                                          EK-1 
DÖVİZ VARLIKLARI 
---------------- 
Sıra  Hesap 
No    No       Hesap Adı 
----  -------  ---------- 
   1      011  Efektif Deposu 
   2      013  Yoldaki Paralar 
   3      015  Satın Alınan Banka Çekleri 
   4      017  Vadesi Gelmiş Menkul Değerler 
   5      019  Altın Deposu 
   6      021  T.C. Merkez Bankası 
   7      023  Yurtiçi Bankalar 
   8      025  Yurtdışı Bankalar 
   9      027  Yurtdışı Merkez ve Şubeler 

Sıra  Hesap 
No    No       Hesap Adı 
----  -------  ------------------ 
  10      029  Özel Finans Kurumları 
  11      031  Menkul Değerler Cüzdanı (Net) 
  12      041  Bankalararası Para Piyasası İşlemlerinden Alacaklar 
------------------------------------------------------------------ 
  13      101  İskonto Senetleri 
  14      103  İştira Senetleri 
  15      111  Kısa Vadeli Açık İhracat Kredileri 
  16      113  Kısa Vadeli Teminatlı İhracat Kredileri 
  17      115  Kısa Vadeli Teminatlı İthalat Kredileri 
  18      117  Kısa Vadeli Açık Diğer Krediler 
  19      119  Kısa Vadeli Teminatlı Diğer Krediler 
  20      121  Kısa Vadeli İhtisas Kredileri 
  21      123  Altın Kredisi 
  22      125  Kısa Vadeli Fon Kaynaklı Krediler 
  23      127  Mali Kesime Verilen Kısa Vadeli Krediler 
  24      129  Yurtdışı Kısa Vadeli Krediler 
  25      131  Orta ve Uzun Vadeli Açık İhracat Garantili Yatırım Kredileri 
  26      133  Orta ve Uzun Vadeli Teminatlı İhracat Garantili Yatırım Kredileri 
  27      135  Orta ve Uzun Vadeli Açık Diğer Yatırım Kredileri 
  28      137  Orta ve Uzun Vadeli Teminatlı Diğer Yatırım Kredileri 
  29      139  Orta ve Uzun Vadeli Açık İşletme ve Diğer Krediler 
  30      141  Orta ve Uzun Vadeli Teminatlı İşletme ve Diğer Krediler 
  31      143  Orta ve Uzun Vadeli İhtisas Kredileri 
  32      145  Orta ve Uzun Vadeli Fon Kaynaklı Krediler 
  33      147  Mali Kesime Verilen Orta ve Uzun Vadeli Krediler 
  34      149  Yurtdışı Orta ve Uzun Vadeli Krediler 
-------------------------------------------------------------------------------- 
  35      151  Yenilenen ve İtfa Planına Bağlanan Kısa Vadeli Teminatsız Krediler 
  36      153  Yenilenen ve İtfa Planına Bağlanan Kısa Vadeli Teminatlı Krediler 
  37      155  Yenilenen ve İtfa Planına Bağlanan Orta ve Uzun Vadeli Teminatsız Krediler 
  38      157  Yenilenen ve İtfa Planına Bağlanan Orta ve Uzun Vadeli Teminatlı Krediler 
  39      159  Tazmin Edilen Gayri Nakdi Kredi Bedelleri 
  40      171  Tasfiye Olunacak Alacaklar/Kısa Vadeli Krediler (Net) 
  41      173  Tasfiye Olunacak Alacaklar/Orta ve Uzun Vadeli Krediler (Net) 
  42      175  Tasfiye Olunacak Alacaklar/Tazmin Edilen Gayri Nakdi Kredi ve Yükümlülükler (Net) 
  43      177  Tasfiye Olunacak Alacaklar/Hesapta 90 Günlük Süreyi Dolduranlar (Net) 
-------------------------------------------------------------------------------- 
  44      203  Finansal Kiralama İşlemlerinden Alacaklar (Net) 
  45      211  Mevduat Munzam Karşılıkları 
  46      221  Kredi Faiz Gelir Tahakkuk Reeskontları 
  47      223  Diğer Faiz ve Gelir Reeskontları 
  48      241  İştiraklerimiz (Net) 
  49      243  Bağlı Ortaklıklar (Net) 
  50      245  Bağlı Menkul Değerler (Net) 
  51      251  Menkuller (Net) 
  52      253  Gayrimenkuller (Net) 
  53      275  Tahsili Şüpheli Ücret, Komisyon Diğer Alacaklar (Net) 
  54      279  Muhtelif Alacaklar 
  55      281  Borçlu Geçici Hesaplar (Aktifleştirilen gider hesapları dışındakiler) 
  56      291  Şubeler Cari Hesabı (borç bakiye verme durumunda) 
  57      297  Özel Görev Hesapları 
  58           Türk Parası hesaplarda izlenen ve Tebliğ kapsamında tanımlanan dövize endeksli tüm varlıklar 

    Bilanço Dışı Hesaplar 
    --------------------- 
  59           Repo İşlemlerinden Alacaklar 
  60           Vadeli (Forward) Döviz Alımları 
  61           Swap Para Alımları 
  62           Diğer türev enstrümanlarla ilgili nazım hesaplarda izlenen 
               döviz alımları/alacaklar  

EK-2 
DÖVİZ YÜKÜMLÜLÜKLERİ 
-------------------- 
Sıra  Hesap 
No    No       Hesap Adı 
----  -------  --------------- 
   1  301-311  Döviz Tevdiat Hesapları 
   2  305-315  Altın Depo Hesabı 
   3  309-319  Bankalar Mevduatı 
   4  325      7 Gün İhbarlı Döviz Tevdiat Hesapları 
------------------------------------------------------------------------------------ 
   5  329      Bankalararası Para Piyasasından Alınan Borçlar 
   6  341      T.C. Merkez Bankası Kredileri 
   7  343      Yurtiçi Bankalardan Kullanılan Krediler 
   8  345      Yurtiçi Diğer Kuruluşlardan Kullanılan Krediler 
   9  347      Sermaye Benzeri Krediler 
  10  349      Yurtdışından Kullanılan Krediler 
  11  359      Yurtdışından Kullanılan Altın Kredileri 
----------------------------------------------------------------------------------- 
  12  351      Karşılıklar 
  13  353      Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar (Net) 
  14  361      Faiz ve Gider Reeskontları 
  15  367      Yurtdışı Merkez ve Şubeler 
  16  371      İthalat Transfer Emirleri 
  17  381      Ödenecek Vergi, Resim, Harç ve Primler 
  18  383      Çıkarılan Menkul Kıymetler (Net) 
  19  385      Fonlar 
  20  391      Muhtelif Borçlar 
  21  393      Alacaklı Geçici Hesaplar 
  22  395      Ödeme Emirleri 
  24  397      Özel Görev Hesapları 
  25  (291)    Şubeler Cari Hesabı (alacaklı bakiye verme durumunda) 
  26  441      Banka Sabit Kıymet Yeniden Değerleme Fonu 
  27  443      İştirakler ve Bağlı Ortaklık (Bağ. Menkul Değer. dahil) Sabit 
               Kıymet Yeniden Değerleme Karşılığı 
  28  445      Menkul Değerler Değer Artış Fonu 
  29           Türk Parası hesaplarda izlenen ve Tebliğ kapsamında tanımlanan 
               dövize endeksli tüm yükümlülükler 

    Bilanço Dışı Hesaplar 
    --------------------- 
  30           Repo İşlemlerinden Borçlar 
  31           Vadeli (Forward) Döviz Satımları 
  32           Swap Para Satımları 
  33           Diğer türev enstrümanlarla ilgili nazım hesaplarda izlenen 
               döviz satımları/borçlar