Sağlık Mevzuatı  
Resmi Gazete: 21.10.1999 Perşembe Sayı: 23853(Asıl) 
Tarım ve Köyişleri Bakanlığından: 

Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliği 
(Tebliğ No: 99/10) 

  
            Amaç
            Madde 1- Bu Tebliğin amacı; şekerlerin tekniğine uygun ve hijyenik şekilde üretim, hazırlama, işleme, muhafaza, depolama, taşıma ve pazarlanmasını sağlamak üzere bu ürünlerin özelliklerini belirlemektir.

            Kapsam
            Madde 2- Bu Tebliğ, beyaz şeker, yarı beyaz şeker, rafine şeker, şeker çözeltisi, invert şeker çözeltisi, invert şeker şurubu, glukoz şurubu, kurutulmuş glukoz şurubu, susuz dekstroz, dekstroz monohidrat, toz dekstroz, pudra şekeri, kahverengi şeker, laktoz, fruktoz ve ham kamış şekerini kapsar.

            Hukuki dayanak
            Madde 3- Bu Tebliğ; 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği"ne göre hazırlanmıştır.

            Tanımlar
            Madde 4- Bu Tebliğde geçen;

            a) Beyaz şeker; polarizasyonu en az 99,7ø olan saflaştırılmış ve kristallendirilmiş sakarozu,

            b) Yarı beyaz şeker; polarizasyonu en az 99,5ø olan saflaştırılmış ve kristallendirilmiş sakarozu,

            c) Rafine şeker; iletkenlik külü en çok %0,0108 olan beyaz şekeri;

            d) Şeker çözeltisi; sulu sakaroz çözeltisini,

            e) İnvert şeker çözeltisi; hidroliz yöntemi ile kısmen indirgenmiş sulu sakaroz çözeltisini,

            f) İnvert şeker şurubu; hidroliz yöntemi ile kısmen indirgenmiş, invert şeker miktarı kuru maddede %50 m/m nin üzerinde olan sulu sakaroz çözeltisini,

            g) Glukoz şurubu; nişastadan veya nişasta ve/veya dekstroz eşdeğer miktarı en az %20 m/m olan inülinden elde edilen sakarit konsantrelerini,

            h) Kurutulmuş glukoz şurubu; glukoz şurubunun suyunun kısmen uzaklaştırılması ile kuru madde miktarı en az %93 m/m'e yükseltilen glukoz şurubunu,

            ı) Susuz dekstroz; kristal suyu içermeyen saflaştırılmış D-glukozu,

            i) Dekstroz mononhidrat; 1 molekül kristal suyu içeren saflaştırılmış D-glukozu,

            j) Pudra dekstroz; topaklanmayı önleyiciler katılmış olsun veya olmasın; susuz dekstroz veya dekstroz monohidrat veya her ikisinin karışımının ince pulverizasyonu ile elde edilen ürünü,

            k) Pudra şeker; topaklanmayı önleyiciler katılmış olsun veya olmasın ince pulverize edilmiş beyaz şekeri,

            l) Kahverengi şeker; sakaroz ve invert şeker miktarı toplam olarak en az %88 m/m olan, nem içeren, kahve rengi tonlardaki ince taneli şekeri,

            m) Laktoz; susuz laktoz miktarı en az %99 m/m olan, süt veya peynir altı suyundan elde edilen ve susuz formda veya 1 molekül kristal suyu içeren kristal şeklinde veya her iki formun karışımı şeklinde olan süt bileşenini,
    
            n) Fruktoz; glukoz miktarı en fazla %0,5 m/m olan ve fruktoz miktarı en az % 98 m/m olan saflaştırılmış ve kristallendirilmi D-fruktozu,

            o) Kamış ham şekeri; kısmen saflaştırılmış şeker kamışı şurubundan elde edilmiş, kısmen melas içeren saflaştırılmış ve kristallendirilmiş sakarozu,

            ifade eder.

            Ürün özellikleri
            Madde 5- Bu Tebliğ kapsamındaki ürünlerin özellikleri bu Tebliğin 1 No'lu ekine uygun olmalıdır.

            Katkı maddeleri
            Madde 6- Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerde kullanılan katkı maddeleri Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin 2 nci bölümüne ilaveten bu Tebliğin 2 No'lu ekine uygun olmalıdır.

            Bulaşanlar
            Madde 7- Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki bulaşanların miktarları Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin 4 üncü bölümüne uygun olmalıdır.

            Pestisit Kalıntıları
            Madde 8- Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerdeki pestisit kalıntı miktarları Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin 5 inci bölümüne uygun olmalıdır.

            Hijyen
            Madde 9- Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünler Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin 7 nci bölümünde yer alan genel kurallara uygun olarak üretilmelidir.

            Ambalajlama, etiketleme ve işaretleme
            Madde 10- Bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünlerin ambalajlanması, etiketlenmesi ve işaretlenmesi ile ilgili kurallar aşağıdaki gibidir.

            a) Şekerlerin ambalajlanmasında Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin 9 uncu bölümünde yer alan ambalaj materyalleri kullanılabilir.

            b) Etikette Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin 9 uncu bölümüne ilaveten;

            - Pudra dekstrozun ismi, hangi tip dekstrozdan elde edildiğini belirtir nitelikte olmalıdır.

            - Glukoz şurubunun %5'in üzerinde fruktroz içermesi durumunda; etikette bunu belirtir bir ifade bulunmalıdır.

            - Pudra şeker veya pudra dekstroz üretiminde nişasta kullanılması durumunda nişastanın varlığı ve bulunduğu maksimum miktarı etiket üzerinde açıkça görülmelidir.

            - Şeker çözeltisi, invert şeker çözeltisi ve invert şeker şurubunun etiketinde kuru madde miktarı ve invert şeker miktarı yer almalıdır.

            - İnvert şeker şurubunun içerisinde kristaller bulunması durumunda, etiket üzerinde kristalize invert şeker ifadesi yer almalıdır.

            Taşıma ve depolama
            Madde 11- Bu Tebliğ'de yer alan ürünlerin depolanmasında ve taşınmasında Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin 10 uncu bölümündeki kurallara uyulmalıdır.

            Numune alma ve analiz metodları
            Madde 12- Bu Tebliğ'de yer alan ürünlerin üretim hattından ve muhafaza deposunda numune alınmasında Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'nin 11 inci bölümündeki kurallara uyulmalıdır. Numune, uluslararası kabul görmüş metodlarla analiz edilmelidir.

            Tescil ve denetim
            Madde 13- Bu Tebliğ'de yer alan ürünleri üreten ve satan işyerleri, tescil ve izin, ithalat, kontrol ve denetim sırasında bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır. Bu hükümlere uymayan işyerleri hakkında 24/6/1995 tarihli ve 560 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre yasal işlem yapılır.

            Denetim
            Madde 14- Bu Tebliğe ait hükümlerin uygulanması 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığınca denetlenir.

            Yürürlükten kaldırılan mevzuat
            Madde 15- Bu Tebliğle; 7/6/1989 tarihli ve 20188 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan FKS-89/21-21 Tebliği ile mecburi uygulamaya konulan TS 861 Beyaz Şeker Standardı mecburi uygulamadan kaldırılmıştır.

            Geçici Madde 1- Halen faaliyet gösteren ve bu Tebliğ kapsamında yer alan ürünleri üreten ve satan işyerleri 1 yıl içinde bu Tebliğ hükümlerine uymak zorundadır. Bu süre içinde gerekli düzenlemeleri yapmayan işyerleri ve satış yerlerinin faaliyetine izin verilmez. Bu işyerleri hakkında 560 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre yasal işlem yapılır.

            Yürürlük
            Madde 16- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            Yürütme
            Madde 17- Bu Tebliğ hükümlerini Tarım ve Köyişleri Bakanı ile Sağlık Bakanı yürütür.

              EK- 1
              ÜRÜN ÖZELLİKLERİ
    1- Beyaz şeker
         Polarizasyon (Z)                                            >= 99,7
         İletkenlik külü (%m/m)                                      <= 0,04
         İnvert şeker miktarı (%m/m)                                 <= 0,04
         Kurutma kaybı (%m/m)                                        <= 0,1
         Renk tipi (Braunschweig puanı)                              <= 12
    2- Yarı beyaz şeker
         Polarizasyon(Z)                                             >= 99,5
         İnvert şeker miktarı (%m/m)                                 <= 0,1
         Kurutma kaybı (%m/m)                                        <= 0,1
    3- Rafine şeker
         Polarizasyon (Z)                                            >= 99,7
         İletkenlik külü (%m/m)                                      <= 0,0108
         İnvert şeker miktarı (%m/m)                                 <= 0,04
         Kurutma kaybı (%m/m)                                        <= 0,1
         Renk tipi (Braunschweig puanı)                              <= 4*
         Kül puanı                                                   <= 6**
         Çözelti rengi puanı                                         <= 3***
         Toplam puan                                                 <= 8

* 0,5 renk tipi 1 puan olarak değerlendirilir.
** %0,0018 iletkenlik külü miktarı 1 puan olarak değerlendirilir.
*** 7,5 IU (420) birimi 1 puan olarak değerlendirilir.

    4- Şeker çözeltisi
         Kuru madde (%m/m)                                           >= 62
         İnvert şeker miktarı (kuru maddede %m/m)                    <= 3
         İletkenlik külü (kuru maddede %m/m)                         <= 0,1
         Çözelti rengi (IU (420 birimi)                              <= 45

    5- İnvert şeker çözeltisi
         Kuru madde (%m/m)                                           >= 62
         İnvert şeker miktarı (kuru maddede %m/m)                    <= 50->3
         İletkenlik külü (kuru maddede %m/m)                         <= 0,4
    6- İnvert şeker şurubu
         Kuru madde (%m/m)                                           >= 62
         İnvert şeker miktarı (kuru maddede %m/m)                    >= 50
         İletkenlik külü (kuru maddede %m/m)                         <= 0,4
    7- Glukoz şurubu
         Kuru madde (%m/m)                                           >= 70
         Dekstroz eşdeğeri (D- glukoz; kuru maddede %m/m)            >= 20
         Sülfatlandırılmış kül (kuru maddede %m/m)                   <= 1
    8- Kurutulmuş glukoz şurubu
         Kuru madde (%m/m)                                           >= 93
         Dekstroz eşdeğeri (D- glukoz; kuru maddede %m/m)            >= 20
         Sülfatlandırılmış kül (kuru maddede %m/m)                   <= 1
    9- Susuz dekstroz
         Kuru madde (%m/m)                                           >= 98
         Dekstroz eşdeğeri (D- glukoz; kuru maddede %m/m)            >= 99,5
         Sülfatlandırılmış kül (kuru maddede %m/m)                   <= 0,25
    10- Dekstroz mononhidrat
         Kuru madde (%m/m)                                           >= 90
         Dekstroz eşdeğeri (D- glukoz; kuru maddede %m/m)            >= 99,5
         Sülfatlandırılmış kül (kuru maddede %m/m)                   <= 0,25
    11- Pudra dekstroz
         Dekstroz eşdeğeri                                           >= 99,5*
         Sülfatlandırılmış kül (kuru maddede %m/m)                   <= 0,25*
         Kuru madde (susuz dekstrozdan üretilende)                   >= 98,0*
         Kuru madde (dekstroz monohidrattan üretilende)              >= 90,0*
         Nişasta içeriği (diğer bir topaklanmayı önleyici
         kullanılmadığı durumda, %m/m olarak)                        <= 5,0

* Topaklanmayı önleyiciler katılmadan önce.
 

    12- Pudra şeker
         Polarizasyon (Z)                                            >= 99,7*
         İletkenlik külü (%m/m)                                      <= 0,04*
         İnvert şeker içeriği (%m/m)                                 <= 0,04*
         Kurutma kaybı (%m/m)                                        <= 0,1*
         Nişasta içeriği (diğer bir topaklanmayı önleyici
         Kullanılmadığı durumda, %m/m olarak)                        <= 5,0
         Renk (IU (420) birimi)                                      <= 60

* Topaklanmayı önleyiciler katılmadan önce.
    13- Kahverengi şeker
         Sülfatlandırılmış kül (kuru maddede %m/m)                   <= 3,50
         İnvert şeker miktarı (%m/m)                                 <= 12,0
         Sakaroz + invert şeker miktarı (sakaroz cinsinden %m/m)     >= 88,0
         Kurutma kaybı (%m/m)                                        >= 4,5
    14- Laktoz
         Sülfatlandırılmış kül (kuru maddede %m/m)                   <= 0,3
         Kurutma kaybı (%m/m)                                        <= 6,0
         Ph (20øC)                                                   4,5 - 7,0
    15- Fruktoz
         İletkenlik külü (%m/m)                                      <= 0,1
         Kurutma kaybı (%m/m)                                        <= 0,5
         Renk (IU (420) birimi)                                      <= 30
         pH (20øC)                                                   4,5 - 7,0

              EK-2
              ŞEKERLERDE KULLANILABİLECEK KÜKÜRT DİOKSİT VE TUZLARI
Şeker              Son üründe izin verilen maksimum doz
                  (mg/kg veya mg/I)
------             -----------------
Kamış ham şekeri                  20
Kahverengi şeker                  20