SMMM Mevzuatı  
Resmi Gazete: 31.03.2001 Cumartesi Sayı: 24359 (Asıl) 
Maliye Bakanlığından:

SERBEST MUHASEBECİLİK, SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLİK VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK KANUNU GENEL TEBLİĞİ
Sıra No:30

 
            213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 227 nci maddesinin ikinci fıkrası ile vergi kanunlarında yer alan muafiyet, istisna, yeniden değerleme, zarar mahsubu ve benzeri hükümlerden yararlanılmasını Bakanlığımızca belirlenen şartlara uygun olarak yeminli mali müşavirlerce düzenlenmiş tasdik raporu ibraz edilmesi şartına bağlamaya, bu uygulamalara ilişkin usul ve esasları belirlemeye Bakanlığımız yetkili kılınmıştır.

            3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununun 12 nci maddesinin Bakanlığımıza verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan "Yeminli Mali Müşavirlerin Tasdik Edecekleri Belgeler, Tasdik Konuları ve Tasdike İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"(1)in 7 nci maddesi ile yeminli mali müşavirlerce vergi mevzuatı yönünden tasdiki yapılabilecek olan konu ve belgeler belirlenmiş, anılan maddenin birinci fıkrasının mali mevzuatta yer alan teşvik, indirim, istisna ve muafiyetler yönünden başlıklı (G) bendinin (g) alt bendinde ise diğer teşvik, indirim, istisna ve muafiyetlerle ilgili işlemlerin tasdik kapsamında yer alabileceği öngörülmüştür.

            Söz konusu Yönetmeliğin 7 nci maddesinin son fıkrasında ise, tasdik işlemi yapılırken aranacak asgari bilgi, şekil şartları ile tasdike ilişkin diğer usul ve esasların Bakanlığımızca çıkartılacak tebliğlerle belirleneceği ve Yönetmelikte belirtilen konuların ve belgelerin tasdikine ilişkin olarak Bakanlığımızca tebliğ çıkartılmadıkça, yeminli mali müşavirlerin bu konu ve belgelerle ilgili olarak tasdik işlemi yapamayacakları belirtilmiştir.

            Bakanlığımıza tanınan bu yetkiye dayanılarak 4325 sayılı Olağanüstü Hal Bölgesinde ve Kalkınmada Öncelikli Yörelerde İstihdam Yaratılması ve Yatırımların Teşvik Edilmesi ile 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun(2) 3 üncü maddesinin (a) bendi ile düzenlenen istisnadan yararlanılmasının yeminli mali müşavirler tarafından düzenlenen tasdik raporu ibrazı şartına bağlanması nedeniyle bu Tebliğ ile yeminli mali müşavirler tarafından bu çerçevede yapılacak tasdikin usul ve esasları belirlenmektedir.

            1- Yararlanılması Tasdik Raporu İbrazı Şartına Bağlı İstisna Kazançlar
            4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendi hükmü uyarınca, anılan madde hükmünün yürürlüğe girdiği 1/1/1998 tarihi ile 31/12/2000 tarihi arasında Olağanüstü Hal Bölgesi kapsamında sayılan illerde yeni işe başlayan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, bu illerdeki iş yerlerinde fiilen ve sürekli olarak 10 ve daha fazla işçi çalıştırmaları şartıyla, münhasıran bu işyerlerinden elde ettikleri kazançları işe başlama tarihinden itibaren yatırım dönemi dahil 5 vergilendirme dönemi gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın uygulanmasına ilişkin açıklamalar  1 seri no'lu Olağanüstü Hal Bölgesinde ve Kalkınmada Öncelikli Yörelerde İstihdam Yaratılması ve Yatırımların Teşvik Edilmesi Genel Tebliği(3) ile yapılmıştır.

            Vergi Usul Kanunun mükerrer 227 nci maddesi hükmünün Bakanlığımıza verdiği yetkiye dayanılarak 4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendinde düzenlenen istisnadan yararlanılabilmesi için bu Tebliğ ile belirlenen şartlara uygun olarak yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz edilmesi zorunluluğu getirilmiştir. Bu uygulamaya ilişkin usul ve esaslar aşağıda açıklanmıştır.

            1.1- Yıllık Beyana Tabi Kazançlarda İstisna Uygulaması
            4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendi kapsamında elde ettikleri kazancın tutarı 100 milyar lirayı aşan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin istisnadan yararlanabilmeleri için yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz etmeleri zorunludur. Belirtilen nitelikteki kazançlarının tutarı 100 milyar lirayı aşmayan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri bu zorunluluk kapsamında değildir. Bu tutar izleyen yıllarda Bakanlığımızca ayrıca belirlenmediği taktirde her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Bu şekilde yapılacak hesaplamalarda bir milyar liradan küçük tutarlar dikkate alınmayacaktır.

            Yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannameleri ve bunlara ekli mali tablolar ile bildirimlerinin tasdiki amacıyla (tam tasdik) kanuni süresinde sözleşme düzenleyerek beyannamelerini tasdik ettiren mükelleflerin, 4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendinde düzenlenen istisnadan yararlanabilmeleri için ayrıca yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz etmelerine gerek bulunmamaktadır. Ancak, bu durumda istisnadan yararlanılması için gerekli şartların sağlandığının ve istisnanın gerçek tutarının bu Tebliğ çerçevesinde araştırılarak tespit edilmesi ve bu hususlara tam tasdik raporunun ayrı bir bölümünde yer verilmesi zorunludur.

            1.2- Tevkifat Halinde İstisna Uygulaması
            4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendi kapsamına giren kazançlar hakkında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi hükmünün uygulanmaması için de yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz edilmesi zorunludur. Buna göre, anılan madde kapsamındaki faaliyetler ile ilgili olarak nakden veya hesaben yapılan ödemeler üzerinden tevkifat yapılmamasının istenilmesi halinde, nakden veya hesaben ödemeye hak kazanılan tarih itibarıyla 4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendinde öngörülen şartların bulunduğunu ve ödemenin gerçek tutarını tespit eden ve bu Tebliğ ekinde örneği gösterilen yeminli mali müşavir tasdik raporunun mükellefin gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olduğu vergi dairesine ibraz edilmesi gerekmektedir. Vergi dairesince yeminli mali müşavir tasdik raporuna dayanılarak, vergi sorumlusuna hitaben "mükellefe yapılacak ödemenin 4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendi uyarınca istisna kapsamında bulunduğunun yeminli mali müşavir tasdik raporu ile belirlendiğini ve bu nedenle kendisine bu kapsamda yapılacak ödemeler üzerinden vergi tevkifatı yapılmaması gerektiğini" belirten vergi dairesi müdürünün imzasını ve dairenin mührünü taşıyan bir yazı verilecektir.

            Bu kapsamda yapılacak ödemeler üzerinden vergi tevkifatı yapılmaması uygulamasından yararlanılabilmesi için herhangi bir parasal sınır öngörülmemiştir. Bu nedenle, vergi tevkifatı yapılmaması uygulamasına konu olacak ödeme tutarı ne olursa olsun, bu uygulamadan yararlanmak için yeminli mali müşavir tasdik raporu ibraz edilmesi gerekmektedir.

            4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendi kapsamında yürütülen faaliyetlerle ilgili olarak yapılan ödemelerin daha önce tevkifata tabi tutulmuş olması halinde, tevkif edilen vergilerin bu Tebliğ'de belirtilen esaslara uygun olarak düzenlenecek yeminli mali müşavir tasdik raporuna dayanılarak iade edilmesi mümkün bulunmaktadır.

            2- Tasdikin Amacı ve Niteliği
            Bu Tebliğ kapsamında yeminli mali müşavirlerce yapılacak tasdikin amacı; tasdik hizmeti verilen mükellefin 4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendinde düzenlenen istisnadan yararlanılması için gerekli şartları taşıyıp taşımadığının ve yararlanılacak istisnanın gerçek tutarının araştırılması ve tespit edilmesidir. Araştırılacak asgari hususlar Tebliğe ekli rapor örneğinde belirtilmiştir.

            Yeminli mali müşavirler incelemelerini 29 sıra no'lu Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu Genel Tebliğinin I/2-3 bölümünde yer alan esasları da dikkate alarak yürüteceklerdir. Yeminli mali müşavirlerin tasdik çalışması kapsamında; 4325 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan 1 seri no'lu Tebliğ hükümlerine uyulup uyulmadığını, istisnadan yararlanma şartlarının yerine getirilip getirilmediğini ve istisnanın gerçek tutarını rapor örneğinde yer alan hususları da dikkate alarak araştırmaları zorunludur.

            3- Tasdik Raporunda Bulunması Gerekli Asgari Bilgiler
            Tasdik raporları, bu Tebliğin 1 no'lu ekini oluşturan rapor kapağı ile 2 no'lu ekini oluşturan rapor örneğine uygun olarak hazırlanacaktır. Rapor, içeriği itibarıyla rapor örneğinde yer alan asgari hususları ihtiva edecektir.

            4- Tasdik Raporunu Tanzim Eden Yeminli Mali Müşavirlerin Müşterek ve Müteselsilen Sorumluluğu
            Tebliğ ekindeki rapor örneğinde yer alan asgari bilgilerin aranması ve araştırılması zorunlu konu ve belgeler ile bunlara ilişkin defter kayıtlarının usulüne uygun olarak düzenlenmiş, kayıt nizamı ve muhasebe ilkelerine göre kaydedilmiş olması gereklidir. Yeminli mali müşavirler belgelerin geçerliliğini, usulüne uygun olarak düzenlenip düzenlenmediğini ve gerçeği aksettirip aksettirmediğini tespit etmek zorundadırlar.

            İmza ve mühür kullanmak suretiyle tasdik yapan ve tasdik raporu düzenleyen yeminli mali müşavirler, tasdik kapsamı ile sınırlı olmak üzere tasdikin doğruluğundan sorumludurlar.

            Yeminli mali müşavirler, yaptıkları tasdikin doğru olmaması halinde ziyaa uğratılan vergilerden ve kesilecek cezalardan mükellefle birlikte müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulurlar.

            5- Raporun Vergi Dairesine İbraz Edilmesi
            4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendi kapsamında elde ettikleri kazancın tutarı 100 milyar lirayı aşan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine ilişkin tasdik raporları yeminli mali müşavirler tarafından genel esaslar çerçevesinde mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine teslim edilecektir.

            4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendi kapsamında elde edilen kazanç üzerinden tevkifat yapılmaması için düzenlenen raporların ise nakten veya hesaben ödeme yapılmadan ilgili vergi dairesine verilerek vergi dairesinden bu Tebliğin 1.2 bölümünde belirtilen yazının alınması ve ödemeyi yapacak kişiye ibraz edilmesi gerekir.

            Tebliğ olunur.

           (1) 02.01.1990 tarihli ve 20390 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
           (2) 23.01.1998 tarihli ve 23239 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
           (3) 27.02.1998 tarihli ve 23271 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.

            Rapor Sayısı: YMM ../../-.....
            Rapor Ekleri:

                                                                                                         EK: 1
                                                                                                        ..........
                                                                                                         .../.../.....

YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLİK
GELİR/KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNASI
TASDİK RAPORU

    İncelemeyi Yapan                                   Adı Soyadı               :
    Yeminli Mali Müşavirin                           Bağlı Olduğu Oda   :
                                                                     Büro Adresi             :
                                                                     Telefon Numarası    :
    Dayanak Sözleşmenin                          Günü                          :
                                                                     Sayısı                         :
    Mükellefin                                                Adı Soyadı (Unvanı) :
                                                                     Adresi                        :
                                                                     Vergi Dairesi            :
                                                                     Hesap No'su             :
                                                                     Telefon Numarası     :
    İnceleme Dönemi                                                                      :
    Yararlanılması Uygun Görülen Kazanç İstisnası                     :
    SONUÇ                                                                                      :

                                                                                     EK: 2

RAPOR ÖRNEĞİ

            I- GENEL BİLGİ
            Bu bölümde en az aşağıdaki bilgiler yer alacaktır.

            1- Mükellefin adı, soyadı (unvanı), iştigal konusu, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası, adresi,
            2- Pay oranı %10 ve daha fazla olan ortakların adı-soyadı (unvanı), varsa bağlı oldukları vergi dairesi ve hesap numarası ve adresleri,
            3- Mükellefin merkez ve şube işyerlerinin sayısı ve adresleri,
            4- Mükellefin merkez ve şube işyerinin ticaret sicil kaydı ve sicil numarası,
            5- Mükellefin kapsama dahil illerdeki işyerlerinin sayısı ve adreslerinin belirtilmesi,
            6- Mükellefin kapsama dahil illerdeki işyerinin ticaret sicil kaydı sicil numarası ile Ticaret ve/veya Sanayi Odası kaydı ve numarası,
            7- Kapsama dahil illerdeki işyerlerinde çalışanların sayısı (SSK dört aylık bordrolarındaki işçi sayısı bilgileri ve muhtasar beyannamesinde belirtilen işçi sayısı),
            8- İstisna dönemine ilişkin bilanço ve gelir tablosu,
            9- Kapsama dahil işyerlerine ilişkin genel bilgiler,
            10- Kapsama dahil illerde yeni işyerlerinin faaliyete geçtiği tarihler,
            11- Kazanç istisnasının münhasıran kapsama dahil illerde mevzuat hükümlerine göre elde edilen kazanca uygulanıp uygulanmadığı,
            12- Muhasebeden veya muhasebe denetiminden sorumlu olanların adları ile serbest muhasebeci, serbest muhasebeci mali müşavir veya yeminli mali müşavir ünvanı alıp almadıkları,
            13- Gerekli görülen diğer hususlar.

            II- USUL İNCELEMELERİ
            Bu bölümde en az aşağıdaki bilgilere yer verilecektir.

            1- Yasal defterlerin tasdikine ilişkin bilgiler,
            2- Defter kayıtlarına dayanak teşkil eden belgelerin ilgili mevzuat hükümlerine uygun olup olmadığı ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığı,
            3- Defter kayıtlarının 233 sayılı Vergi Usul Kanunu ve Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğleri ile genel muhasebe kurallarına uygun olup olmadığı,
            4- Kapsama dahil illerdeki işyerlerinde elde edilen hasılat ve giderlerin defterlerde ayrıca gösterilip gösterilmediği,
            5- Beyannamelerin zamanında verilip verilmediği,
            6- Mükellefin 4325 sayılı Kanunun 3/a maddesindeki istisna için öngörülen şartları taşıyıp taşımadığının ve yararlanılacak istisnanın gerçek tutarının belirlenmesinde takip edilen inceleme ve kanıt toplama yöntem ve teknikleri,
            7- Gerekli olan diğer bilgiler.

            III- HESAP İNCELEMELERİ
            Bu bölümde en az aşağıdaki hususların belirtilmesi zorunludur.

            1- Vergi teşvikleri açısından 4325 sayılı Kanun kapsamında sayılan illerde 1/1/1998 - 31/12/2000 tarihleri arasında işe yeni başlayıp başlamadıkları,
            2- Kapsama dahil illerdeki işyerlerinde fiilen ve sürekli olarak en az 10 ve daha fazla işçi çalıştırıp çalıştırılmadığı,
            3- Asgari 10 işçi çalıştırma şartının vergilendirme döneminin tamamında yerine getirilip getirilmediği (vergilendirme dönemi içinde yeni işe başlayan veya bırakanlardan faaliyet döneminde asgari 10 işçi çalıştırılması şartını yerine getirenlerde istisnadan yararlanmaktadır.),
            4- Kapsama dahil illerde aynı mükellefin birden fazla işyeri açması halinde bu işyerlerinde çalışan işçi sayısının toplu olarak asgari şartı sağlayıp sağlamadığı,
            5- Gelir ve kurumlar vergisinden istisna kazancın mevzuat hükümlerine uygun olarak muvazzadan ari olarak münhasıran kapsama dahil illerden elde edilip edilmediğinin,
            6- Mevzuat hükümlerine göre vergi dışı işlemlere konu maliyetler ile hasılata ilişkin belgelerin sahte ve muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı olup olmadığı tespit edilecek, şüphelenilen durumlarda ilgililerin mükellefiyet durumlarına ilişkin olarak vergi dairelerinden ve diğer kamu idarelerinden bilgi alınarak gerekli araştırmanın yapılıp yapılmadığı,
            7- Kapsama dahil illerde yeni açılan işyeri veya işyerlerinin fiziki durumu araştırılarak, işyerinin kapasitesi ve hasılat durumunun fiilen uyumlu olup olmadığı,
            8- Kapsama dahil işyerinin kuruluş işlemlerinin ticaret sicili, ticaret ve/veya sanayi odası kayıtları ve imalatçılarda kapasite raporları ile SSK kayıtları üzerinde araştırılması ve denetlenmesi,
            9- Kapsama dahil iller dışında mükellefin diğer illerde de faaliyetlerinin bulunup bulunmadığının araştırılması ve istisna kazançlar ile istisna dışı kazançlara merkez genel yönetim giderlerinden (amortismanlar dahil) pay verilip verilmediğinin tespiti ve genel yönetim giderlerinin dağıtım şekli,
            10- Kayıt ve belgeler ile fiili durumun birbirini doğrulayıp doğrulamadığı,
            11- Gerekli görülecek diğer hususlar.

            IV- SONUÇ
            Bu bölümde yeminli mali müşavirler, mükelleflerin işlemlerinin 4325 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (a) bendi çerçevesinde incelendiğini, istisnadan yaralanmak için aranılan şartların mevcut olduğunu, belirtilen istisna tutarının gerçek olduğunu ve fiili durum ile belge ve kayıtların birbiriyle uyumlu ve ilgili mevzuata uygun olduğunu kesin olarak ifade edeceklerdir.

                                                          YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİR
                                                          Adı - Soyadı
                                                          İmza - Mühür