Gümrük Mevzuatı                      
Resmi Gazete: 31.12.1998 Perşembe Sayı: 23570 (Asıl) 
Dış Ticaret Müsteşarlığından:   
 
İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ
(98/10)
 
BİRİNCİ KISIM
Genel Bilgiler

            Başvuru
            Madde 1- 26/1/1995 tarihli ve 4067 sayılı Kanunla onaylanan Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması Eki GATT 1994'ün VI ncı Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Anlaşma (Anti-Damping Anlaşması) ile 14/6/1989 tarihli ve 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun, 8/9/1989 tarihli ve 89/14506 sayılı Karar ile 27/9/1989 tarihli ve 20295 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik'ten oluşan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat hükümleri çerçevesinde, Bulgaristan'da yerleşik üretici/ihracatçı ZMM Metalik PLC (Pazardjik), ZMM PLC (Sofia), ZMM PLC (Sliven), ZMM Pobeda PLC (Sliven), UNITECH PLC (Trojan) ve MASHSTROI PLC (Trojan) firmaları; dampingli satış yapmadıkları gerekçesi ile bu ülke menşeli "üniversal torna tezgahları" ithalatında uygulanmakta olan dampinge karşı verginin gözden geçirilmesi için başvuruda bulunmuşlardır.

            Bu bağlamda, bahis konusu başvuru üzerine, önceki soruşturmada belirlenen damping marjının değişip değişmediğinin tespit edilmesi amacıyla, 3/8/1998 tarih ve 23422 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 98/6 sayılı Tebliğ ile açılan gözden geçirme soruşturması, Anti-Damping Anlaşması ile anılan Mevzuat hükümleri çerçevesinde Dış Ticaret Müsteşarlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmüş ve tamamlanmıştır.

            Yapılan işlemlerin özeti
            Madde 2- Başvurunun uygun şekilde belgelendirildiğinin ve yeterli delilleri içerdiğinin anlaşılması ve İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulu'nca soruşturma açılmasına karar verilmesini takiben, Anti-Damping Anlaşması'nın 5.5 maddesi uyarınca, Bulgaristan Cumhuriyeti Ankara Büyükelçiliği'ne bildirimde bulunulmuştur.

            Soruşturmanın başlatılmasından sonra, söz konusu ürünün bilinen üretici/ihracatçılarına, ithalatçılarına ve yerli üreticisine soru formları gönderilmiş ve gerekli bilgi ve belgeler talep edilmiştir. Bu çerçevede, aşağıdaki firmalardan cevap alınmıştır:

            a) Yerli üretici: TEZSAN Takım Tezgahları San. ve Tic. A.Ş.

            b) Üretici/ihracatçılar:
            1) MASHSTROI PLC (Trojan)
            2) UNITECH PLC (Trojan)
            3) ZMM Metalik PLC (Pazardjik),
            4) ZMM PLC (Sofia),
            5) ZMM PLC (Sliven),
            6) ZMM Pobeda PLC (Sliven)

            c) İthalatçılar:
            1) ADİL-YUSUF ÜNAL
            2) SARAY DÖKÜM ve MADENİ AKSAM SANAYİ A.Ş.
            3) EVRENSAN TAKIM TEZGAHLARI SAN. ve TİC.LTD.ŞTİ.
            4) ARAN MAKİNA

            Soruşturma dönemi
            Madde 3- Damping belirlemesi için 1/8/1997 ile 31/7/1998; zarar belirlemesi için 1/1/1994 ile 31/12/1997 tarihleri arasındaki dönem soruşturma dönemi olarak kabul edilmiştir.

            Soruşturma konusu ürün
            Madde 4- Soruşturmaya konu olan ürün, Bulgaristan menşeli 8458.19.80.00.11 gümrük tarife istatistik pozisyonunda (GTİP) yer alan "üniversal torna tezgahları"dır.

            Söz konusu torna tezgahlarının başlıca üç tipi bulunmakta olup, bu tipler aşağıda belirtilen teknik kriterlere göre sınıflandırılabilmektedir:
 

Çevirme Çapı 
(mm)
Puntalar Arası Mesafe (mm)
Tip 1 (küçük boy tezgahlar)
300-400
800-1000
Tip 2 (orta boy tezgahlar)
400-550
1000/1500/2000/3000
Tip 3 (büyük boy tezgahlar)
>550
1500/2000/3000/4000

            Ayrıca, yerli üretici tarafından sağlanan bilgilerden, yalnız Tip 2 (SN 50 model) ve Tip 3 (SN 71 model) tezgah üretiminin olduğu, Tip 1 tezgah üretiminin olmadığı anlaşılmıştır.

            Benzer ürün
            Madde 5- Türkiye'ye ihraç edilen tezgahlar ile yerli üretim dalı tarafından üretilen tezgahların, Bulgaristan'ın iç piyasasında satılan tezgahların ve Bulgaristan'ın üçüncü ülkelere ihraç ettiği tezgahların, Anti-Damping Anlaşması'nın 2.6 maddesi çerçevesinde benzer ve karşılaştırılabilir ürünler olduğu anlaşılmıştır.

            Yürürlükteki dampinge karşı önlem
            Madde 6- İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Mevzuat hükümleri gereğince, "üniversal torna tezgahları"nın Bulgaristan menşeli olanları için, 4/2/1993 tarih ve 21486 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 93/4 sayılı Tebliğ ile CIF bedel üzerinden %100 oranında dampinge karşı vergi şeklinde kesin önlem uygulamaya konulmuştur. 

            Daha sonra, söz konusu vergi, 30/1/1996 tarih ve 22539 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin 96/1 sayılı Tebliğ ile tamamlanan gözden geçirme soruşturması neticesinde %50'ye düşürülmüştür.

            Gümrük vergileri ve diğer yasal yükümlülükler
            Madde 7- Söz konusu ürünün Bulgaristan'dan ithalatında %3,1 oranında gümrük vergisi uygulanmaktadır.
 

İKİNCİ KISIM
Dampinge İlişkin Belirlemeler
 
BİRİNCİ BÖLÜM
Normal Değer
 
            %5 Temsil testi
            Madde 8- Anti-Damping Anlaşması'nın 2.2 maddesi hükümleri gereğince, ihracatçı ülkenin iç piyasasında tüketime konu olan benzer ürün satışlarının ithalatçı ülkeye toplam satışlarının %5 veya daha fazlasını oluşturması halinde söz konusu satışlar normal değerin belirlenmesine esas teşkil etmektedir. Bu test hem genel, hem de ürün tipi bazında uygulanmıştır.

            Normal ticari işlemler testi
            Madde 9- Anti-Damping Anlaşması'nın 2.2.1 maddesi hükümleri gereğince, örnekleme seçilen her bir tipin iç satışlarının, normal ticari işlemler içinde gerçekleşip gerçekleşmediğini, dolayısıyla normal değerin tespitinde kullanılıp kullanılmayacağını belirlemek için normal ticari işlemler testi uygulanmıştır.

            Buna göre;
            a) Torna tezgahlarının ağırlıklı ortalama net satış fiyatının ağırlıklı ortalama birim maliyetinin üzerinde olması ve birim maliyetin üzerindeki satışların, toplam satışların %80'i veya daha fazlasını oluşturması halinde normal değer, soruşturma dönemi boyunca gerçekleşen tüm işlemlerin (karlı ve karsız) ağırlıklı ortalaması,

            b) Torna tezgahlarının ağırlıklı ortalama net satış fiyatının, ağırlıklı ortalama birim maliyetinin üzerinde olması ve birim maliyetin üzerindeki satışların, toplam satışların %80'inden daha azını oluşturması halinde normal değer, soruşturma dönemi boyunca gerçekleşen yalnızca karlı işlemlerin ağırlıklı ortalaması,

            c) Torna tezgahlarının ağırlıklı ortalama net satış fiyatının, ağırlıklı ortalama birim maliyetinin altında olması halinde normal değer, oluşturulmuş değer esasında belirlenmektedir.

            İç piyasa satışlarına dayanan normal değer
            Madde 10- Anti-Damping Anlaşması'nın 2.2 maddesi hükümleri gereğince, normal değer, her bir tip için ihracatçı ülkenin iç pazarında bağımsız alıcılara yapılan normal ticari işlemler sonucunda ödenen veya ödenmesi gereken fiyatlar esasında tespit edilmektedir.

            Üçüncü ülkeye satışlara dayanan normal değer
            Madde 11- Mezkur anlaşmanın 2.2 maddesi hükümleri gereğince, ihracatçı ülke veya menşe ülkenin iç piyasasında normal ticari işlemler çerçevesinde, aynı veya benzer malın satışlarının olmaması yahut bu satışların uygun bir karşılaştırma yapmaya elverişli bulunmaması durumunda, aynı veya benzer malın üçüncü bir ülkeye ihracatında temsil niteliğini haiz karşılaştırılabilir fiyat normal değer olarak kabul edilebilmektedir. 

            Değerlendirme
            Madde 12- Bulgaristan için normal değer olarak, soruşturma döneminde söz konusu ürün ihracatını gerçekleştiren üretici/ihracatçı Mashstroy Co. ve ZMM Pobeda firmalarının yurt içi satış fiyatları alınmıştır. ZMM Metalik firması için ise, soruşturma döneminde yurtiçi satışlarının bulunmaması sebebiyle, bu firmanın Almanya'ya satış fiyatı normal değerin belirlemesinde esas alınmıştır.

            Bu arada, UNITECH PLC, ZMM PLC (Sofia), ZMM PLC (Sliven) firmalarının soruşturma döneminde Türkiye'ye ihracatlarının bulunmaması nedeniyle, bu firmalar için normal değer hesaplanması yoluna gidilmemiştir. 

            Yapılan inceleme sonucunda, ZMM Pobeda ve ZMM Metalik firmalarının sadece Tip 1 tezgah, Mashstroy Co. firmasının ise sadece Tip 2 tezgah üretimlerinin olduğu, buna karşılık her üç firmanın da Tip 3 tezgah üretimi bulunmadığı belirlenmiştir.
 

İKİNCİ BÖLÜM
İhraç Fiyatı

            Madde 13- İhraç fiyatı, ihracatçı firmaların Türkiye'deki bağımsız müşterilere satışlarının bulunması halinde öncelikle bu tür satışlarda ürüne fiilen ödenen fiyat esasında belirlenmektedir.

            Bu itibarla, Bulgaristan menşeli söz konusu ürünün ihraç fiyatı, soruşturma döneminde söz konusu ürünün Türkiye'ye ihracatını gerçekleştiren üç üretici/ihracatçı firmanın ihraç fiyatlarına dayanılarak belirlenmiştir.
 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Karşılaştırma

            Madde 14- Normal değer ile ihraç fiyatı, mümkün olduğu ölçüde yakın dönemlerde, aynı ticari düzeyde ve fabrika çıkış aşamasında karşılaştırılmıştır.
 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Damping Marjları

            Madde 15- İşbirliğine gelen firmalar için damping marjları ayrı ayrı tespit edilmiştir.
            Anti-Damping Anlaşması'nın 2.4.2 maddesi hükümlerine uygun olarak damping marjları, soruşturma döneminde gerçekleşen işlemler esasında belirlenen ağırlıklı ortalama normal değer ile ağırlıklı ortalama ihraç fiyatının karşılaştırılması sonucunda belirlenmiştir. 

            Ancak, anılan anlaşmanın söz konusu hükümleri çerçevesinde ihraç fiyatının değişik alıcılar, bölgeler veya zaman süreleri esnasında önemli ölçüde farklılık göstermesi halinde işlem bazında ihraç fiyatı, ağırlıklı ortalama normal değer ile karşılaştırılmıştır. 

            Bu çerçevede, her bir firma için CIF ihraç fiyatı bazında hesaplanan damping marjları şu şekildedir:

            FİRMALAR     :
            Mashstroy Co.    : %22,9
            ZMM Metalik       : %0,0
            ZMM Pobeda     :  %2,4
 

ÜÇÜNCÜ KISIM
Zarara İlişkin Belirlemeler
 
BİRİNCİ BÖLÜM
Dampingli İthalat

            Zararın belirlenmesinde önemli hususlar
            Madde 16- Bulgaristan'da yerleşik üretici/ihracatçı iki firma için belli oranlarda damping marjı bulunması nedeniyle zarara yönelik göstergelere bakma gereği duyulmuştur. Zarar belirlemesi, 1 Ocak 1994 ile 31 Aralık 1997 arasındaki döneme ilişkin verilerin incelenmesi sonucunda belirlenmiştir.

            Yurt içi tüketim
            Madde 17- 1994 yılında 575 adet olan toplam tüketim, 1995 yılında 629 adede, 1996 yılında 1224 adede ve 1997 yılında 1504 adede ulaşmıştır. Buna göre, tüketimin 1994 - 1997 yılları arasında %162 oranında arttığı görülmüştür.

            Genel ithalat ve piyasa payı
            Madde 18- 1994 yılında 384 adet olan toplam ithalat, 1995 yılında 290 adet, 1996 yılında 669 adet ve 1997 yılında 860 adet olmuştur. Toplam ithalatın 1994 yılında %67 olan piyasa payı 1997 yılında %44'e düşmüştür. 

            Bulgaristandan yapılan ithalat ve piyasa payı
            Madde 19- 1994 ve 1995 yıllarında 2 adet olan Bulgaristan menşeli ithalat, 1996 yılında bir adede düşmüş, 1996 yılında ise 18 adede ulaşmıştır. Dolayısıyla, soruşturma döneminde Bulgaristan menşeli ithalatın piyasa payının ihmal edilebilecek düzeyde bulunduğu tespit edilmiştir.
 

İKİNCİ BÖLÜM
Yerli Üreticinin Durumu

            Üretim
            Madde 20- Soruşturma konusu ürünün yerli üretimi 1994 - 1997 yılları arasında yaklaşık %556 oranında artmıştır.

            Yurtiçi satışlar ve pazar payı
            Madde 21- 1994 - 1997 yılları arasında iç satışların düzenli bir artış gösterdiği görülmektedir. İç satışlar, 1994 - 1997 yılları arasında yaklaşık %237 oranında artmıştır. Ayrıca, 1997 yılında iç satışlar, bir önceki yıla oranla yaklaşık %16 artmıştır. Bu gelişmelere bağlı olarak, 1994 - 1997 döneminde yerli üreticinin pazar payı %33'ten %56'ya çıkmıştır.

            Stoklar
            Madde 22- Soruşturma alanındaki ürünlerin stoklarında üretim miktarına kıyasla kayda değer bir olumsuzluk görülmemektedir.

            Üretim kapasitesi ve kapasite kullanım oranı
            Madde 23- Yerli üretimin 1995 - 1997 döneminde kapasite kullanım oranı 15 puan artışmıştır.

            Maliyet ve satış fiyatları
            Madde 24- 1995 ile 1997 yılları arasında ortalama sınai maliyet tip bazında %32-39 oranlarında, ticari maliyet %81-90 oranlarında reel anlamda artmıştır. Buna mukabil, ortalama satış fiyatlarındaki artış ise reel olarak %36-43 olmuştur. Yerli üreticinin satış fiyatlarını sınai maliyetlerine paralel olarak artırabildiği, ancak yüksek finansman giderleri nedeniyle satış fiyatlarının ticari maliyetlerdeki artışı izleyemediği anlaşılmıştır.

            Karlılık
            Madde 25- Firmanın 1997 yılı esas faaliyet karı 1995 yılına göre reel olarak %165 oranında artarken, net vergi sonrası karı reel olarak %38 oranında düşmüştür. Net karda reel bazda yaşanan aşınmanın, firmanın özellikle 1997 yılında finansman giderlerinde görülen büyük artıştan kaynaklandığı belirlenmiştir.

            İstihdamın gelişimi
            Madde 26- Yerli üretim dalında 1994 - 1997 yılları arasında istihdamda herhangi bir olumsuzlukla karşılaşılmamıştır.

            Değerlendirme
            Madde 27- Bulgaristan kaynaklı dampingli ithalat nedeniyle yerli üretim dalı üzerinde daha önce oluşan zararın devam edip etmediğini belirlemeye yönelik yukarıda verilen göstergelerin incelenmesi neticesinde; Bulgaristan menşeli soruşturma konusu ürünün ithalatının ihmal edilebilecek düzeylere indiği, anılan ülkeden yapılan ithalatın yurtiçi pazar payının yıllar itibarıyla önemsiz düzeylerde seyrettiği, yurt içi pazarın sürekli büyüdüğü ve yerli üreticinin pazardan aldığı payın arttığı, yerli üretim dalında  üretimin arttığı, kapasite kullanım oranının genel olarak yükseldiği ve yurt içi satışlarda herhangi bir sorunla karşılaşılmadığı tespit edilmiştir. 

           Bu çerçevede, daha önce yerli üretim dalı üzerinde Bulgaristan kaynaklı dampingli ithalat nedeniyle oluşan zararın ortadan kalkdığı sonucuna varılmıştır.
 

DÖRDÜNCÜ KISIM
Zararın Tekrarlanabilmesi İhtimali

            Madde 28- Soruşturma konusu maddenin Bulgaristan'dan yapılan ithalatının maddenin genel ithalatı içinde önemli bir paya sahip olmadığı; 1994 yılında %0,5 olan söz konusu ülke menşeli ithalatın genel ithalat içindeki payının, 1995, 1996 ve 1997 yıllarında sırasıyla %0,7; %0,1 ve %2,1 olarak gerçekleştiği anlaşılmıştır.

            Bu itibarla, diğer göstergelere, özellikle Bulgaristan piyasasındaki gelişmelere bakılmış ve ihracatçı firmaların ihracat kapasiteleri göz önünde bulundurulmuştur. İlgili üretici/ihracatçı firmaların geleneksel pazarlarının bazı eski Doğu Bloku ülkeleri de dahil Avrupa, Afrika ve Ortadoğu ülkelerinden oluştuğu ve bu nedenle ilgili firmaların bir pazar daralması sorunuyla karşılaşmalarının ve satışlarını Türkiye'ye büyük miktarlarda yöneltmelerinin yakın gelecekte imkan dahilinde olmayacağı kanısına varılmıştır. 

            Ayrıca, yerli üreticiden elde edilen bilgilerden üretimin bilgisayar donanımlı (CNC tipi) tezgahlara doğru kaydırıldığı ve yurtiçi pazarda yaygın dağıtım ağına sahip olunması nedeniyle iç satışlarda herhangi bir sorunla karşılaşılmadığı da anlaşılmıştır.

            Mevcut bilgi ve bulgular ışığında, halen yürürlükte olan önlemin kaldırılması halinde zararın tekrarlanabileceğine dair bu aşamada herhangi bir gösterge bulunmamaktadır.
 

BEŞİNCİ KISIM
Sonuç

            Karar
            Madde 29- Soruşturma sonucunda, önceki soruşturmada tespit edilen damping marjının bazı firmalar için ortadan kalktığı veya önemli ölçüde azaldığı, yerli üretim dalı üzerinde daha önce oluşan zararın bertaraf edildiği ve zararın tekrarlanabileceği yönünde herhangi bir verinin bulunmadığı belirlenmiştir.

            Bu itibarla, aşağıda tanımı ve menşei belirtilen maddenin Türkiye'ye ithalatında, 96/1 sayılı Tebliğ'e istinaden tahsil edilen CIF bedelin %50'si oranında dampinge karşı verginin yürürlükten kaldırılmasına İthalatta Haksız Rekabeti Değerlendirme Kurulu tarafından 21/12/1998 tarihinde oy birliği ile karar verilmiştir.
 

G.T.İ.P.
Madde İsmi
Menşe Ülke
Yürürlükten Kaldırılan Dampinge Karşı Vergi Oranı
8458.19.80.00.11 Üniversal torna tezgahları
BULGARİSTAN
%50

            Yürürlük
            Madde 30- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            Yürütme
            Madde 31- Bu Tebliğ hükümlerini Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu Bakan yürütür.