Banka ve Kambiyo Mevzuatı

 

Resmi Gazete: 22.06.2002 Cumartesi Sayı: 24793 (1. Mük) 

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:

MUHASEBE UYGULAMA YÖNETMELİĞİNE İLİŞKİN 10 SAYILI TEBLİĞ BANKA ÇALIŞANLARININ HAKLARININ MUHASEBELEŞTİRİLMESİ STANDARDI


 

             Amaç ve kapsam

             Madde 1- Bu Tebliğin amacı, çalışan haklarından kaynaklanan yükümlülüklerin muhasebeleştirilmesi ve mali tablolarda açıklanması hususunda esas ve usullerin belirlenmesidir.

             Bankaya yükümlülük doğuran her türlü çalışan hakkı bu Tebliğ kapsamında muhasebeleştirilir ve açıklanır.

 

             Hukuki dayanak

             Madde 2- Bu Tebliğ, 4389 sayılı Bankalar Kanununun 3 üncü maddesinin (11) numaralı fıkrası ile 13 üncü maddesi ve Muhasebe Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca düzenlenmiştir.

 

             Tanımlar

             Madde 3- Bu Tebliğde geçen;

             Çalışan hakları; çalışanların gerçekleştirdikleri hizmetler karşılığında verilen hakları,

             Kısa vadeli çalışan hakları, çalışan haklarında bilanço tarihinden itibaren 12 ay içinde ifa edilmesi gerekenleri,

             Emeklilik sonrası haklar; çalışanların emekli olduktan sonra yararlanacakları ve banka için yükümlülük doğuran haklarını,

             İhbar ve kıdem tazminatı hakları; çalışanların işten ayrılmaları ve çıkarılmaları halinde 1475 sayılı İş Kanunu Hükümleri çerçevesinde doğan haklarını,

             ifade eder.

 

             Kısa vadeli çalışan hakları

             Madde 4- Kısa vadeli çalışan hakları; maaş, ücret, dönemsel ikramiye ve sosyal güvenlik katkıları, vakıf, sandık gibi örgütlenmelere çalışan adına yapılan işveren katkıları, bilanço tarihinden itibaren 12 ay içinde kullanılması beklenen izin, rapor gibi kısa süreli ücretli devamsızlık hakları, bilanço tarihinden itibaren 12 ay içinde ödenecek olan kar payları ve ikramiyeler gibi parasal haklar ile mevcut çalışanlar ile bakmakla yükümlü oldukları kişiler için sağlanan sağlık, lojman, taşıt, ücretsiz mal ve hizmet temini gibi parasal olmayan haklardan oluşur.

 

             Kısa vadeli çalışan haklarından doğan yükümlülüklerin hesaplanması ve muhasebeleştirilmesi

             Madde 5- Kısa vadeli çalışan haklarından doğan yükümlülükler, ıskonto edilmemiş yönteme göre hesaplanır ve muhasebeleştirilir. Bu yükümlülüklerin hesaplanması için aktüeryal varsayımlara gerek duyulmaz.

             Kısa vadeli çalışan haklarının ıskonto edilmemiş tutarından, varsa yapılmış olan ön ödemeler tutarı düşüldükten sonra kalan miktar pasifte gider tahakkuku olarak, karşılığı ise, başka bir muhasebe standardı aktifleştirilmiş gider olarak kaydedilmesini öngörmüyorsa, doğrudan gider olarak muhasebeleştirilir. Yapılmış olan ön ödemeler, hakların ıskonto edilmemiş tutarından fazla ise, bu fazlalık aktifte peşin ödenmiş gider olarak muhasebeleştirilir.

             İzin, hastalık izni, mazeret izni gibi kısa süreli ücretli devamsızlık hakları kullanıldıkları sürece fazladan ödeme gerektirmediği için maaş ve ücretlerin içinde yer alır. Kullanılmayan bu tür hakların karşılığının, ayrıca nakit olarak ödenmesi zorunluluğunun bulunduğu durumlarda, bu zorunlulukdan kaynaklanan yükümlülükler de ayrıca muhasebeleştirilir. Bunların hesaplanmasında geçmiş dönemlerde bu tür yükümlülükler için yapılmış ödemelere ilişkin istatistiki veriler kullanılır.

             Diğer her türlü yükümlülük doğuran kısa vadeli çalışan hakları 2 inci fıkrada öngörüldüğü şekilde muhasebeleştirilir.

 

             Kıdem ve ihbar tazminatlarından doğan yükümlülükler

             Madde 6- Bankaların ilgili bulundukları hesap dönemleri itibariyle kıdem ve ihbar tazminatı yükümlülüklerini hesaplamaları ve karşılık ayırmaları zorunludur.

             Ayrılacak karşılık tutarının hesaplanmasında aşağıdaki yöntem kullanılır.

             1- Bilançonun hazırlandığı dönemden önceki son beş yıl için ayrı ayrı gerçekleşen fiili kıdem ve ihbar tazminatı ödemeleri bulunur.

             2- Bilançonun hazırlandığı dönemden önceki son beş yıl için ayrı ayrı toplam kıdem ve ihbar tazminatı yükümlülükleri bulunur.

             3- Her yıla ait fiili ödemelerin o yılın toplam yükümlülük rakamına bölünmesi suretiyle fiili ödeme oranı hesaplanır.
             4- Beş yıl için ayrı ayrı bulunan fiili ödeme oranlarının basit aritmetik ortalaması cari yıl içinde kıdem ve ihbar tazminatı yükümlülüğü karşılığı ayrılmasında esas alınacak oranı gösterir.

             5- 1475 sayılı İş Kanununa göre ilan edilen en son ödemeye esas tavan tutarı üzerinden cari yıla ilişkin hesaplanacak toplam yükümlülük, ortalama fiili ödeme oranı ile çarpılarak muhtemel ödeme tutarı bulunur. Sözkonusu tutarın 12'ye bölümü ile de aylara tekabül eden kıdem ve ihbar tazminatı yükümlülüklerine ilişkin karşılık tutarına ulaşılır.

             Belirli süreli sözleşme ile istihdam edilen çalışanların bulunması halinde, bunlardan bilanço tarihinden itibaren 12 ay içinde sözleşme süresi dolanlara ilişkin yükümlülükler 5 inci madde hükümleri çerçevesinde kısa vadeli çalışan haklarının tabi olduğu usulde hesaplanır ve muhasebeleştirilir. Bilanço tarihinden itibaren 12 aydan daha uzun bir süre içinde sözleşme süresi dolanlara ilişkin yükümlülük tutarı ise, sözleşme süresi sonuna kadar beklenen ücret ve maaş artışı dikkate alınarak hesaplanır. Bu tutar, bilanço tarihi itibarıyla bankaca ilan edilen bir yıl vadeli mevduat faizi oranı ile ıskonto edilmek suretiyle bugünkü değerine getirilir ve bulunan tutar üzerinden karşılık ayrılır.

 

             Emeklilik haklarından doğan yükümlülükler

             Madde 7- 17/7/1964 gün ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun geçici 20 nci maddesine göre kurulmuş bulunan banka sandıklarına üye çalışanları bulunan bankalar, sözkonusu sandıklara ilişkin olarak aynı Kanunun ek 36 ncı maddesine göre oluşabilecek yükümlülükleri için karşılık ayırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük için her ay ayrılacak karşılık tutarı, sözkonusu sandıkların, bir önceki yıl sonu itibariyle hesaplarının, 7397 sayılı Sigorta Murakabe Kanununun 38 inci maddesi ve bu maddeye istinaden çıkarılan Aktüerler Yönetmeliği hükümlerine göre aktüerler siciline kayıtlı bir aktüer tarafından denetlenmesi sonucunda bulunacak fiili ve teknik açık tutarının 12'ye bölünmesi suretiyle hesaplanır.

             Birinci fıkraya göre yapılacak denetim sonucu düzenlenecek raporlar, denetlenen dönemi izleyen bir ay içinde tamamlanır ve bir örneği Kuruma gönderilir.

             Birinci fıkra dışında, çalışanların kurduğu ve emeklilik sonrası hak sağlayan her çeşit vakıf, sandık gibi örgütlenmelerden dolayı bankaya doğan ve bilanço tarihinden itibaren 12 ay içinde ödenmesi öngörülmeyen yükümlülükler, belirli süreli sözleşme ile istihdam edilen çalışanlar için doğan uzun vadeli yükümlülüklerin hesaplanması ve muhasebeleştirilmesi için 6 ncı maddede öngörülen yöntemle hesaplanır ve muhasebeleştirilir.

             Geçici Madde 1- 7 nci madde hükmünün uygulanması nedeniyle 2002 yılı sonu itibarıyla ortaya çıkacak karşılık yükümlülüğü, 31.3.2003 tarihinden başlamak üzere yükümlülüğün her yıl sonu itibarıyla en az yüzde yirmisi tamamlanmak suretiyle 2007 yılı sonuna kadar tamamlanır. Her yıl için ayrılması gerekli asgari karşılık tutarının hesaplanmasında sandığın bir önceki yıl aktüeryal denetim sonuçlarına bağlı olarak yükümlülüklerde oluşan artış ve azalışlar dikkate alınır.

 

             Yürürlük

             Madde 8- Bu Tebliğ 1/10/2002 tarihinde yürürlüğe girer.

 

             Yürütme

             Madde 9- Bu Tebliğ hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu yürütür.