Banka ve Kambiyo Mevzuatı

 

Resmi Gazete: 22.06.2002 Cumartesi Sayı: 24793 (1. Mük) 

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:

TEKDÜZEN HESAP PLANI VE İZAHNAMESİ HAKKINDA TEBLİĞ
 

 

 

             Amaç

             Madde 1- Bu Tebliğin amacı, tüm bankalar için muhasebeleştirme ve mali raporlama açısından tekdüzeni sağlama, tek tip bilanço ve gelir tablosunun doğrudan elde edilmesi, denetim ve gözetim için gerekli olan bilgilerin doğrulanabilir ve denetlenebilir bir şekilde doğrudan ve sağlıklı olarak elde edilmesi, ekonominin izlenmesi ve yönlendirilmesi için yetkili mercilerin ihtiyaç duyduğu bilgilerle, diğer istatistiki bilgilere doğrudan ulaşılması, finansal analiz, risk analizi, verimlilik analizi gibi çeşitli analiz ve yorumlar için ihtiyaç duyulan bilgilerin standart bir şekilde elde edilmesini sağlamaktır.

 

             Kapsam

             Madde 2- Türkiye'de faaliyette bulunan bütün bankalar bu Tebliğ hükümlerine tabidir.

 

             Hukuki dayanak

             Madde 3- Bu Tebliğ, 4389 sayılı Bankalar Kanununun 3 üncü maddesinin (11) numaralı fıkrası ile 13 üncü maddesi ve Muhasebe Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca düzenlenmiştir.

 

             Tekdüzen Hesap Planı Yapısı

             Madde 4- Tekdüzen Hesap Planı, aşağıda belirtilen gruplardan oluşur;

             0 DÖNER DEĞERLER

             1 KREDİLER

             2 YATIRIM AMAÇLI DEĞERLER VE DİĞER AKTİFLER

             3 MEVDUAT VE DİĞER YABANCI KAYNAKLAR

             4 ANA VE KATKI SERMAYE

             5 FAİZ GELİRLERİ

             6 FAİZ GİDERLERİ

             7 FAİZ DIŞI GELİRLER

             8 FAİZ DIŞI GİDERLER

             9 NAZIM HESAPLAR

 

             Madde 5- Her grup içerisinde yer alan hesaplar, Türk parası ve yabancı para olarak ikiye ayrılmıştır. Yabancı para olarak belirtilen hesaplar, bankanın yabancı para işlemlerden doğan tutarların kaydedildiği hesaplardır. Bu hesaplardaki yabancı para bakiyeler, dönem sonlarında değerlemeye tabi tutularak ilgili hesaplara intikal ettirilir. Yabancı para hesaplardan ve işlemlerden sağlanan yabancı para faiz, komisyon ve gelirler, işlem tarihindeki kurdan Türk parasına çevrilir ve ilgili yabancı para kar-zarar hesaplarına kaydedilir. Yukarıda belirtilen gelirler yabancı para yerine Türk parası üzerinden tahsil edilse bile, yine ilgili yabancı para kar-zarar hesaplarına kaydedilir.

             Madde 6- Hesap numaralama sistemi, belirli hesaplar hariç 6 haneden oluşmuştur. İstisnai hesaplar ise yedi haneden oluşmaktadır. Hesap numaralarının hanelere göre gösterimi aşağıda belirtildiği şekildedir:
             1 2 3 4 5 6

             A B C D E F

             A  - Grup numarasını tanımlar,

             BC- Defteri kebir hesap numaralarını tanımlar,

             DE - Yardımcı hesap numaralarını tanımlar,

             F  - Alt hesap numaralarını tanımlar.

 

             Madde 7- Tekdüzen Hesap Planı'nda Türk parası ve yabancı para işlemler için çalışan hesaplar, 012 Yoldaki Paralar - Türk Parası, 013 Yoldaki Paralar - Yabancı Para örneğinde olduğu gibi defteri kebir seviyesinde ayrılmıştır. Defteri kebir hesaplarının son hanesi çift numaralı ise Türk Parası'nı, tek numaralı ise yabancı para ile çalışan hesapları ifade eder.

             Tek Düzen Hesap Planı dışında defteri kebir hesaplarının açılması mümkün değildir. Bankalar, kullanmasalar bile Tekdüzen Hesap Planı kapsamında açılmış bütün defteri kebir hesapları ile yardımcı ve alt hesaplarını açmak zorundadırlar.

 

             Değişiklik

             Madde 8- Tekdüzen Hesap Planı'nda;

             a) Kurumun izni olmadan defteri kebir seviyesinde yeni hesap açılamaz.

             b) Defteri kebir düzeyinde açılmış olupta yardımcı ve alt hesapları bulunmayan hesaplar için bankalar ihtiyaç duymaları halinde yardımcı ve alt hesaplar açabilirler. Ancak, sözkonusu bu ilaveler, Türkiye Bankalar Birliği vasıtası ile Kuruma bildirilmesi ve bütün bankalarca anılan ilavelerin yapılması kaydıyla mümkündür.

             c) Defteri kebir hesabı ile birlikte 1 veya daha fazla yardımcı hesap varsa yeni yardımcı hesapların ilavesi, 1 veya daha fazla alt hesap varsa yeni alt hesapların ilavesi, Kurumun izniyle mümkündür.

             d) Yardımcı hesap veya alt hesap seviyesinde tespit edilmiş maddeler için bankalar, gerek duyacakları alt ve daha tali hesapları, mevcut hesap numaralarının sonuna yeni haneler eklemek suretiyle açabilirler.

             e) Altı ya da yedi haneli hesaplarda bankalar, döviz cinsi, müşteri numarası, kontrol numarası gibi hususları izlemek amacıyla, ilave haneler eklemek suretiyle daha alt seviyede hesaplar açabilirler.

             f) 'Diğer' hesaplar, ilgili bölümde ayrı bir hesap açılmasını gerektirmeyen büyüklükte olan işlemlerle sık tekrarlanmayan işlemlerin kaydı için ayrılmıştır. Bir işlem bu niteliği taşımadığı halde kaydedileceği özel bir hesap bulunmuyorsa, bu tür işlemler için Kurumdan izin alınarak özel bir hesabın açılması şarttır

             Bu madde uyarınca Tek Düzen Hesap Planı ve İzahnamesinde yapılan değişiklikler, Kurumca bankalara duyurulmak suretiyle yürürlüğe girer.

 

             Madde 9- Tekdüzen Hesap Planı detayı aşağıda belirtildiği şekildedir;

 

İLGİLİ EKLER 22/06/2002 Cumartesi ve 24793 SAYILI (1. Mük.) R.G. de yer almaktadır.