Vergi Mevzuatı  
Resmi Gazete: 02.12.1999 Perşembe Sayı: 23894 (Mük.) 
Maliye Bakanlığından:
EK GELİR VE EK KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ
Seri No:1
            26/11/1999 tarih ve 4481 sayılı Kanunun(1) ek gelir ve ek kurumlar vergisine ilişkin hükümleri ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.

            1. EK GELİR VE EK KURUMLAR VERGİSİNE TABİ OLAN MÜKELLEFLER
            Aşağıda yazılı olanlar ek gelir ve ek kurumlar vergisinin mükellefidir:

            - Beyan edilen kazancın niteliğine, beyanname verme dönemine ve dar veya tam mükellef olup olmadığına bakılmaksızın 1998 yılı kazanç ve iratlarını yıllık beyanname ile beyan eden gelir vergisi mükellefleri.

            - 1998 yılı kazancını yıllık beyanname ile beyan eden kurumlar vergisi mükellefleri.

            - 1999 yılında vergilendirme şekilleri ne olursa olsun 1998 yılı ticari ve mesleki kazançları götürü usulde tespit edilen gelir vergisi mükellefleri.

            - 26/11/1999 tarihi itibariyle ücret geliri elde eden ve 1998 yılında elde ettikleri ücretlerinin vergi matrahları toplamı 12 milyar lirayı aşan ücretliler.

            1998 yılı kazançları nedeniyle 1999 yılında beyanname vermiş olmakla beraber 4481 sayılı Kanunun yayımlandığı 26/11/1999 tarihinde hayatta bulunmayan gerçek kişiler ile yine bu tarih itibariyle tasfiyesi sonuçlanmış olan kurumlar bu verginin kapsamında değildir. Bunların dışında kalan ve 1998 yılı gelirleri nedeniyle beyanname verenler bu verginin mükellefidir.

            Ayrıca, gelir ve kurumlar vergisinden muaf olanlar ile 1998 yılında elde ettikleri kazanç ve iratlar nedeniyle Gelir Vergisi Kanunu veya Kurumlar Vergisi Kanunu hükümleri uyarınca yıllık beyanname vermeyenler ek gelir ve ek kurumlar vergisine tabi değildir. Bu nedenle gelirlerini münferit veya özel beyanname ile beyan eden mükellefler bu verginin kapsamına girmemektedir.

            2. EK GELİR VE EK KURUMLAR VERGİSİNDEN MUAF OLANLAR
            Aşağıda yazılı olanlar ek gelir ve ek kurumlar vergisinden muaftır.

            - 17/08/1999 veya 12/11/1999 tarihleri itibariyle; Kocaeli, Sakarya, Yalova ve Bolu illerinin merkez ve ilçelerinde gelir ve kurumlar vergisi mükellefiyeti bulunanlar ile bu illerdeki işyerlerinde fiilen çalışan ücretliler.

            - Anılan iller dışında mükellefiyeti olanlardan 17/08/1999 veya 12/11/1999 tarihlerinde meydana gelen depremde varlıklarının en az yüzde onunu, eşini veya birinci derece kan hısımlarından birini kaybedenler.

            Varlıklarının yüzde onunu, eşini veya birinci derecede kan hısımlarından (anne, baba ve çocuklar) birini kaybetmeleri nedeniyle ek gelir ve ek kurumlar vergisinden muaf olanlar durumu bağlı bulundukları vergi dairesine bir dilekçe ile bildireceklerdir.

            Söz konusu mükelleflerin kendilerinden talep edilmesi durumunda varlıklarının yüzde onunu kaybettiklerini depremin vukua geldiği yerdeki il ve/veya ilçe idare kuruluna başvurarak buradan alınacak kararlar ile belgelendirmeleri gerekmektedir.

            Yukarıda belirtilen illerde mükellefiyeti bulunmakla birlikte zarar görmediğini veya vergi ödemek istediğini belirterek ek gelir veya ek kurumlar vergisi beyan edenler bu verginin mükellefi olacaklardır.

            3. İSTİSNALAR
            Ücret gelirlerinin 12 milyar lirası ek gelir vergisinden müstesnadır. Ücretliler, ücretlerinin yıllık beyanname ile veya kesinti suretiyle vergilendirilip vergilendirilmediğine bakılmaksızın bu istisnadan yararlanacaklardır.

            4. EK GELİR VE EK KURUMLAR VERGİSİNİN HESAPLANMASI VE ÖDENMESİ
            4.1. Yıllık Beyanname Veren Mükelleflerin Ek Vergi Matrahı, Oranı, Beyanı ve Ödenmesi
            Ek verginin matrahı: 1998 yılı ile ilgili olarak beyan edilip üzerinden vergi hesaplanması gereken gelir veya kurumlar vergisi matrahıdır.

            Kazançlarını hayat standardı esasını dikkate alarak beyan etmiş olan mükelleflerin hayat standardı esası dikkate alınmak suretiyle bulunan gelir vergisi tarhiyatına esas matrahları, ek verginin de matrahını oluşturmaktadır.

            Kendilerine özel hesap dönemi tayin edilen kurumların 1998 yılı içinde sona eren hesap dönemine ait yıllık kurumlar vergisi beyannamesinde yer alması gereken matrah ek verginin de matrahıdır.

            Tasfiye halinde bulunan kurumların 1998 yılı ile ilgili olarak beyan ettikleri kurumlar vergisi matrahı üzerinden ek vergi hesaplayarak ödemeleri gerekmektedir.

            Ek vergi yukarıda açıklandığı şekilde belirlenen matrahların yüzde beşi olarak hesaplanacaktır.

            Ek vergi bu Tebliğe ekli beyanname örneği esas alınarak 27/Aralık/1999 tarihine kadar (bu tarih dahil) beyan edilecek ve hesaplanan vergi ilki bu tarihe kadar diğerleri 2000 yılının Şubat, Nisan, Haziran, Ağustos ve Ekim aylarında olmak üzere 6 eşit taksitte ödenecektir.

            4.2. Götürü Usulde Vergilendirilen Ticari ve Mesleki Kazanç Sahibi Mükelleflerin Ek Vergi Matrahı, Oranı, Beyanı ve Ödenmesi
            1998 yılı ticari ve mesleki kazançları götürü usulde tespit edilen gelir vergisi mükelleflerinin 1998 takvim yılına ilişkin götürü matrahları ek verginin matrahıdır.

            Gelir Vergisi Kanununun 4369 sayılı Kanunla değişmeden önceki 46 ncı maddesi hükmü uyarınca 1998 yılı için uygulanan götürü safi kazanç tutarları(2) ve bu tutarlar esas alınarak hesaplanan ek vergi tutarları aşağıdaki tablolardadır.

TABLO I
KÖYLER DIŞINDA BULUNAN MÜKELLEFLERE İLİŞKİN MATRAH VE VERGİ TUTARLARI


Götürülük Dereceleri
Kalkınmada Birinci Derecede Öncelikli Yörelerde
Diğer Yörelerde
Diyarbakır, Erzurum ve Samsun Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde
Diğer 12 Büyükşehir Belediye Sınırları İçinde
 
Matrah (TL.)
Ek Vergi (%5)
Matrah (TL.)
Ek Vergi (%5)
Matrah (TL.)
Ek Vergi (%5)
Matrah (TL.)
Ek Vergi (%5)
3
106,300,000
5,315,000
212,600,000
10,630,000
127,500,000
6,375,000
255,100,000
12,755,000
2
212,600,000
10,630,000
425,200,000
21,260,000
255,100,000
12,755,000
510,300,000
25,515,000
1
318,900,000
15,945,000
637,800,000
31,890,000
425,200,000
21,260,000
850,500,000
42,525,000

TABLO II
KÖYLERDE BULUNAN MÜKELLEFLERE İLİŞKİN MATRAH VE VERGİ TUTARLARI

Dereceler
Kalkınmada Birinci Derecede Öncelikli Yörelerde
Diğer Yörelerde
 
Matrah (TL.)
Ek Vergi (%5)
Matrah (TL.)
Ek Vergi (%5)
3
31,800,000
1,590,000
63,700,000
3,185,000
2
63,700,000
3,185,000
127,500,000
6,375,000
1
95,600,000
4,780,000
191,300,000
9,565,000

            1998 yılı içinde yeni işe başlayan mükelleflerin götürü matrahları, 1998 yılı için uygulanan götürü safi kazanç tutarlarının kıst döneme isabet eden kısmı olduğundan, bu mükelleflerin ek vergi matrahı da kıst dönem için hesaplanan götürü matrahtır.

            Ticari ve mesleki kazançları götürü usulde tespit edilen gelir vergisi mükellefleri için ek gelir vergisi yukarıdaki tabloda yer alan tutarlar dikkate alınarak idarece tarh ve tahakkuk ettirilecektir. Tahakkuk eden vergi ilki 27/Aralık/1999 tarihine kadar (bu tarih dahil) diğerleri 2000 yılının Haziran ve Ekim aylarında olmak üzere 3 eşit taksitte ödenecektir.

            4.3. Ücret Elde Edenler İçin Ek Verginin Hesabı ve Ödenmesi
            1998 yılında elde ettiği ücretlerinin gelir vergisi matrahı 12 milyar lirayı aşan ücretlilerin ek gelir vergisi matrahı, ücretlerin gelir vergisi matrahından 12 milyar lira istisna düşüldükten sonra kalan tutardır.

            Ücretlerin diğer gelirler ile birlikte beyan edildiği durumlarda bu istisna sadece ücret gelirine isabet eden vergi matrahına uygulanacaktır. Uygulanamayan istisna tutarının diğer gelirlere ilişkin matrahtan düşülmesi mümkün değildir.

            Vergi yukarıda belirtilen matraha %5 oranı uygulanarak hesaplanacaktır.

            Ücretlilerin ek gelir vergisi işverenler tarafından yapılacak ücret ödemelerinden kesilecektir.

            1998 yılında elde ettiği ücretlerini yıllık beyanname ile beyan etmiş olanlar ek vergi yükümlülüklerini Tebliğin 4.1. bölümde yapılan açıklamalara göre yerine getireceklerdir. Bu durumda, bu mükelleflerin ücretleri üzerinden ek gelir vergisi kesilmeyecek, bunların söz konusu vergiyi yıllık beyanname ile beyan ettikleri gelir vergisi matrahlarının toplamı üzerinden ödemekte olduklarına dair vergi dairesinden alacakları bir yazıyı, ücret almakta oldukları işverenlere ibraz etmeleri gerekmektedir.

            1998 yılında elde ettiği ücretlerini beyan etmeyen ücretlilerin 1998 yılında ücret geliri elde ettiği işveren ile 26/Kasım/1999 tarihinde kendilerine ücret ödemesinde bulunan işverenin farklı olması durumunda, 1998 yılında elde ettiği ücretlerinin gelir vergisi matrahı toplamından 12 milyar liralık istisna düşüldükten sonra kalan tutarı ve bunun üzerinden hesaplanan ek gelir vergisi tutarının her bir taksite isabet eden kısmını kesintiyi yapacak olan işverene bildirmeleri gerekmektedir. Bu bildirim birden fazla işverenden ücret elde edilmesi halinde en yüksek ücretin alındığı işverene yapılacaktır. Söz konusu işverenden alınan ücretin, ödenmesi gereken vergi taksidini karşılamaması halinde ücretli arta kalan kısmı, diğer işverenler tarafından kesinti suretiyle ödenmesini sağlamak üzere dilediği işverene bildirecektir. Ücretliler, 1998 yılında ücret geliri elde ettiği işverenden, ücret gelir vergisi matrahını gösteren bir yazılı alarak bu bildirime ekleyeceklerdir.

            İşveren değişikliğinin söz konusu olmaması durumunda ücretlinin bu durumu işverene bildirmesi üzerine işverenler vergi matrah ve tutarlarını kendi kayıtlarını esas alarak hesaplayacaklardır.

            İşverenler, kendilerine bildirilen veya kendilerince tespit edilen ek vergi matrahı üzerinden %5 oranında hesaplanan ek vergiyi, 26/Kasım/1999 tarihinden sonra birincisini ilk ücret ödemesinden, diğerlerini üçüncü, beşinci, yedinci, dokuzuncu ve onbirinci ücret ödemelerinden kesecek ve ertesi ayın 20 günü akşamına kadar vereceği muhtasar beyannamenin "Diğer Ödemeler ve Kesintiler" tablosunda boş bulunan satırlarından birisinde bu verginin ismini ve kesilen taksit tutarını belirtmek suretiyle beyan edip ödeyeceklerdir.

            5. DİĞER HUSUSLAR:
            - 1998 yılı ile ilgili olarak verilen yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamelerinde vergiye tabi matrahları bulunmayanlar ek gelir veya ek kurumlar vergisi beyannamesi vermeyeceklerdir.

            - 1998 yılı ile ilgili olarak sadece ücret geliri beyan edenler 12 milyar liralık istisna sınırını aşmayan ücretleri için ek gelir vergisi beyannamesi vermeyeceklerdir.

            - Ödenen ek gelir ve ek kurumlar vergisi, gelir ve kurumlar vergisi uygulamasında gider yazılmayacaktır.

            - Tarh dönemi geçtikten sonra, gelir ve kurumlar vergisi ile ilgili olarak bulunan matrah farkları üzerinden de ikmalen veya re'sen ek gelir ve ek kurumlar vergisi tarhiyatı yapılacaktır. İkmalen veya re'sen tarh olunan ek vergi için ayrıca, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca gerekli faiz ve ceza uygulanacaktır.

            - Ek gelir vergisi ve ek kurumlar vergisi üzerinden ayrıca fon payı hesaplanmayacaktır.

            Tebliğ olunur.

           (1) 26/11/1999 tarih ve 23888 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
           (2) 212 Seri nolu Gelir Vergisi Genel Tebliği.

                                                            V. Dairesi Kodu
                                                            (Vergi Dairesince Doldurulacaktır)

EK GELİR/ EK KURUMLAR VERGİSİ BEYANNAMESİ
 

 
TABLO I                          MÜKELLEFİN KİMLİK VE ADRES BİLGİLERİ
kel
le
fin
Vergi Dairesi
 
Vergi Kimlik Numarası
 
Adı Soyadı/ Unvanı
 
Adresi
 
TABLO II                        EKGELİR/EK KURUMLAR VERGİSİ BİLDİRİMİ
1
1998 Yılı Gelir/Kurumlar Vergisi Matrahı
 
2
Ücretlere İlişkin İstisna
 
3
Ek Gelir/Ek Kurumlar Vergisi Matrahı (1-2)
 
4
Ödenecek Ek Gelir/Ek Kurumlar Vergisi (3x%5)
 
BEYANNAMEYİ DÜZENLEYEN SERBEST MUHASEBECİ VEYA SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRİN
Beyannamenin Hangi Sıfatla Verildiği
Adı Soyadı
 
Mükellef
Mirascı
Kanuni Temsilci
Adı Soyadı ve İmza
                      .../.../1999
Bağlı Olduğu Vergi Dairesi
 
Vergi Kimlik Numarası
 
Oda Sicil No
 
İmzası
 


                                                                        Damga Pulu (*)
                                                                        60.000
           (*) Damga Vergisi, damga pulu yapıştırılması yerine vergi dairesine de ödenebilir.

            Not: Beyannameler basılıp vergi dairelerine dağıtılıncaya kadar isteyen mükellefler tarafından çoğaltılıp kullanılabilir. Örnek No: 1956-a