İş ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı

 

Resmi Gazete: 13.05.2003 Salı Sayı: 25107 (Asıl) 

Hazine Müsteşarlığından:

EMEKLİLİK PLANLARI HAKKINDA TEBLİĞ (TEBLİĞ NO: 2003/1)
  
 

 

Amaç

Madde 1- Bu Tebliğin amacı, 28/03/2001 tarihli ve 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu ve 28/02/2002 tarihli ve 24681 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmelik uyarınca emeklilik sözleşmesinin uygulama biçimini belirleyen emeklilik planlarına ilişkin esas ve usulleri düzenlemektir.

 

Tanımlar

Madde 2- Bu Tebliğde geçen;

a) Kanun                                 : 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununu,

b) Yönetmelik                         : Bireysel Emeklilik Sistemi Hakkında Yönetmeliği,

c) Müsteşarlık                        : Hazine Müsteşarlığını,

d) Kurul                                   : Sermaye Piyasası Kurulunu,

e) Şirket                                   : Kanuna göre kurulan emeklilik şirketini,

f) Fon                                       : Emeklilik yatırım fonunu,

g) Bireysel emeklilik hesabı : Emeklilik sözleşmesi çerçevesince katılımcı ad ve hesabına ödenen katkılar ve bu katkılara ilişkin her türlü getirinin katılımcı bazında izlendiği hesabı ifade eder.

 

Emeklilik Planı ve Kapsamı

Madde 3- Emeklilik planı, emeklilik sözleşmelerinin uygulama biçimini belirleyen teknik esaslardır.

Şirket, Yönetmelik uyarınca düzenlediği emeklilik planını, plan kapsamında katılımcıya sunulan fonların unvanlarını, asgari katkı payı tutarını, giriş aidatını, yönetim ve fon işletim giderlerini ve bunlara ilişkin hesaplamaları kapsayacak içerikte hazırlar. Grup emeklilik sözleşmelerine yönelik olarak hazırlanacak emeklilik planları da bu fıkra hükmü dahilinde değerlendirilir.

 

Emeklilik Planı Kapsamında Sunulan Fonlar

Madde 4- Emeklilik planları kapsamında birden fazla fon katılımcıya sunulabilir. Emeklilik planı kapsamında sunulan fonların Kurulca kayda alınmış olması esastır.

Emeklilik planları kapsamında sunulan fonların, fon unvanları, varsa fon dağılım oranları ve bu oranlara ilişkin sınırlandırmalar emeklilik planında belirtilir.

Fon dağılım oranı, emeklilik planı kapsamında sunulan fonların plan içindeki oransal dağılımını gösterir. Bu oranlar virgülden sonra 6 haneli hassasiyete kadar (xxx,xxxxxx) tanımlanabilir. Fon dağılım oranının asgari ve azami sınırlarının tayin edildiği hallerde, katılımcının katkı payının fonlar arasında paylaştırılmasında bu oranlar dikkate alınır.

 

Giriş Aidatı

Madde 5- Giriş aidatı, katılımcının bireysel emeklilik sistemine ilk kez katılması sırasında veya yeni bir bireysel emeklilik hesabı açtırması halinde şirket tarafından öngörülen giderlerin katılımcıya veya katılımcının nam ve hesabına hareket eden kişiye yansıtılan kısmıdır.

Katılımcının bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerini başka bir şirkete aktarmak istemesi halinde düzenlenecek yeni emeklilik sözleşmesi için giriş aidatı alınmaz.

Katılımcının bireysel emeklilik sisteminde aktarım dışında yeni bir sözleşme yaptırması halinde yeni bir bireysel emeklilik hesabı açılarak giriş aidatı alınabilir.

Giriş aidatı emeklilik sözleşmesi kuruluşu aşamasında peşin, azami bir yıllık süre içinde taksitler halinde veya ertelenmiş olarak belirlenebilir.

Giriş aidatının peşin olarak ödenmesinin kararlaştırıldığı hallerde, giriş aidatı emeklilik sözleşmesi teklif formunun imzalandığı tarihte geçerli olan asgari ücretin aylık tutarını aşmamak kaydıyla belirlenir.

Giriş aidatının peşin olarak ödenmesinin veya azami bir yıllık süre içinde taksitlendirilmesinin kararlaştırıldığı hallerde, katılımcının emeklilik sözleşmesinde tayin edilen ödeme tarihlerinden herhangi birine ait giriş aidatı taksit tutarını veya peşin tutarını ödeme tarihini takip eden üç ay içinde ödemediğinin veya eksik ödediğinin tespiti halinde giriş aidatının ödenmemiş kısmı üç ayı takip eden ilk iş günü itibarıyla katılımcının bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerinden indirilebilir.

Giriş aidatının azami bir yıllık süre içinde taksitlendirilmesinin kararlaştırıldığı hallerde, taksitlerin toplam tutarının emeklilik sözleşmesi teklif formunun imzalandığı tarihte geçerli olan asgari ücretin aylık tutarını aşmaması kaydıyla giriş aidatının peşin tutarından farklı tespit edilebilir.

Giriş aidatının azami bir yıllık süre içinde taksitlendirilmesinin kararlaştırıldığı hallerde, katılımcının bireysel emeklilik sisteminden ayrılması veya başka bir şirkete aktarım talebinde bulunması durumunda şirket giriş aidatının ödenmemiş kısmını katılımcının bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerinden indirilebilir.

Şirket tarafından belirlenen giriş aidatının bir kısmı veya tamamı, emeklilik sözleşmesinde yer alması kaydıyla, katılımcının bireysel emeklilik sisteminden ayrıldığı veya başka bir şirkete aktarım talebinde bulunduğu tarihe kadar ertelenebilir.

Giriş aidatının ertelendiği hallerde, şirketin katılımcının bireysel emeklilik hesabındaki birikimleri üzerinden indirebileceği tutar, indirim tarihinde geçerli olan asgari ücretin aylık tutarından fazla olamaz.

Katılımcının, şirkete bireysel emeklilik sisteminden ayrılmak veya başka bir şirkete aktarımda bulunmak üzere başvuruda bulunduğu tarih indirim tarihi olarak da kabul edilir.

Katılımcının giriş aidatını farklı ödeme araçları ile yapması nedeniyle ortaya çıkan giderlerin diğer katılımcılara yansıtılmamasını teminen giriş aidatı ödeme araçlarına göre farklı tespit edilebilir.

Giriş aidatının peşin, azami bir yıllık süre içinde taksitler halinde veya ertelenmiş olarak alınmasının kararlaştırıldığı hallerde, giriş aidatının katılımcının bireysel emeklilik sistemine ödediği katkı paylarından ayrı olarak takip edilmesi esastır.

Katılımcının vefatı durumunda varsa katılımcıya ait giriş aidatı borcu katılımcının lehdar veya hak sahiplerine yapılacak ödeme sırasında katılımcının bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerinden indirilir.

Giriş aidatının tutarı, tahsil edilme şekli ve buna ilişkin koşullar emeklilik planında açık olarak belirtilir.

 

Asgari Katkı Payı Tutarı

Madde 6- Asgari katkı payı tutarı, katılımcıların dahil olduğu emeklilik planı kapsamında ödenecek katkı payı tutarlarının dağılımlarına ilişkin varsayımlar gözönünde bulundurularak, şirket tarafından emeklilik planlarında yönetim ve fon işletim giderlerini karşılayacak yeterlilikte tespit edilen tutardır.

Katılımcının emeklilik planında belirlenmiş olan asgari katkı payının altında ödeme yapmasına ilişkin esas ve usuller emeklilik planlarında belirlenir.

Asgari katkı payı tutarları, emeklilik planlarına ilişkin veriler ve ekonomik gelişmeler gözönünde bulundurularak emeklilik planlarının tasdik tarihi yıldönümleri itibarıyla güncellenir. Asgari katkı payı tutarları güncellenme tarihinden en az bir ay önce Müsteşarlığa bildirilir. Asgari katkı payı tutarının belirli bir endekslemeye tabi tutulduğu ve bu tutarın tespitine ilişkin bir değişikliğin yapılmadığı hallerde Müsteşarlığa bildirim yapılmaz.

 

Katkı Payı

Madde 7- Katkı payı, katılımcının emekliliğe yönelik beklentilerine göre tespit edilen ve emeklilik sözleşmesi hükümlerine göre şirkete ödenmesi gereken tutardır.

Şirket, katkı paylarını şirkete intikalini takip eden en geç ikinci iş gününde emeklilik sözleşmesi kapsamında belirlenen esaslar dahilinde yatırıma yönlendirmek zorundadır.

Katılımcı, emeklilik sözleşmesinde belirtilen katkı payının üzerinde ödeme yapabilir. Katılımcının, katkı payının üzerinde yapacağı ödemelere ilişkin esas ve usuller emeklilik sözleşmesinde ayrıntılı olarak belirtilir.

Şirket, emeklilik sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmaması halinde, katkı payının üzerinde yapılan ödemeleri ödeme tarihinden önceki son bir yıllık döneme ait ödenmemiş katkı paylarına mahsup edebilir veya ödeme tarihinden itibaren azami bir yıllık dönemde ödenmesi gereken katkı payı olarak kabul edebilir. Diğer hallerde, katkı payının üzerinde yapılan ödemeler ilgili ödeme tarihindeki katkı payı olarak kabul edilir. Katkı payı üzerinde yapılan ödemeler Yönetmeliğin 15 inci maddesine göre yatırıma yönlendirilir.

Katkı payı üzerinde yapılan ödemelere ve bu kapsamda yapılacak gider kesintilerine ilişkin esas ve usuller emeklilik planında belirtilir.

Katılımcının emeklilik sözleşmesinde tayin edilen ödeme tarihlerinden herhangi birine ait katkı payı tutarını, ödeme tarihini takip eden bir yıl içinde ödememesi halinde, katılımcı katkı payı ödemeye ara vermiş kabul edilir ve Yönetmeliğin 18 inci maddesi uyarınca işlem yapılır.

Katkı payı ödemeye ara verilmesine ilişkin bir yıllık sürenin hesabında katılımcının bu madde kapsamında katkı payı tutarının üzerinde yaptığı ödemeler dikkate alınır.

Katkı payı ödemelerine ilişkin koşullar ve varsa özel şartlar emeklilik planlarında belirtilir.

 

Yönetim Gideri Kesintisi

Madde 8- Şirketler, bireysel emeklilik faaliyetinin gerektirdiği giderlerin karşılanması amacıyla yeterli miktarda yönetim gideri kesintisi yapar.

Yasal bildirimler ve sunulan standart hizmetler dışında emeklilik sözleşmesinde tanımlanmış özel hizmetlerin talep edilmesi veya katkı payı ödemeye ara verilmesi halinde, katılımcıya bu Tebliğin 15 inci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca bildirimde bulunmak kaydıyla yıllık toplam, asgari ücretin aylık tutarının azami yüzde yirmibeşini aşmamak kaydıyla kesinti tutarına karşılık gelen fon adetlerinin katılımcının bireysel emeklilik hesaplarındaki fon adetlerinden indirim suretiyle yapılacak yönetim gideri kesinti tutarı tespit edilir. Yıllık toplam kesintinin asgari ücretin aylık tutarının azami yüzde yirmibeşini aşmamak kaydıyla tespit olunan tutar emeklilik sözleşmesi kapsamında talep edilen hizmetin ait olduğu dönemde fon adetlerinden indirilir.

Sunulması öngörülen özel hizmetlere ilişkin uygulama esasları emeklilik planında belirtilir.

Katılımcının katkı paylarını farklı ödeme araçları ile yapması nedeniyle ortaya çıkan giderlerin diğer katılımcılara yansıtılmamasını teminen söz konusu giderlerin karşılanmasına yönelik piyasa rayiçlerini aşmayacak tutar veya oranda katkı payına ek olarak tahsil edilecek yönetim gideri kesinti tutarı tespit edilir veya piyasa koşullarına uygun olmak kaydıyla ortalama bir blokaj süresi tanımlanarak ödemelerin blokaj süresi sonunda katkı payı olarak şirket hesaplarına intikali koşulu sunulabilir. Tayin edilen blokaj süresinin değişmesi halinde katılımcıya bu Tebliğin 15 inci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca bildirim yapılır.

Yönetim gideri kesinti oran veya tutarları, tahsil edilme şekli ve buna ilişkin koşullar emeklilik planında açık olarak belirtilir.

 

Fon İşletim Gideri Kesintisi

Madde 9- Fon işletim gideri kesintisi, emeklilik yatırım fonları içtüzüklerinde belirtilen ve fon portföyünün yönetim giderlerini karşılamak üzere tespit edilen orandır.

Fon işletim gideri kesinti oranı, tahsil edilme şekli ve buna ilişkin koşullar emeklilik planında açık olarak belirtilir.

 

Bireysel Emeklilik Hesabındaki Birikimlerden İndirim

Madde 10- Katılımcının bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerinden herhangi bir nedenle yapılan indirimlerde, indirim yapılan tarihteki birikimlerin fonlar arasındaki dağılım oranı dikkate alınır.

 

Emeklilik Planı Ekleri

Madde 11- Emeklilik planlarına ait ekler tamamlayıcı niteliktedir ve katılımcıya sunulmaz. Müsteşarlığa sunulan emeklilik planı ekinde aşağıdaki bilgiler yer alır:

a) Emeklilik planlarının sunulması düşünülen hedef kitle, hedef kitlenin genel özellikleri, şirketin ulaşmayı hedeflediği büyüklük ve beklenen devamlılık oranlarına ilişkin öngörüleri,

b) Emeklilik planlarının pazarlamasını yapacağı satış kanalları, satış kanallarının ağırlık yüzdeleri ve adetsel dağılımı, yansıtılması öngörülen ortalama maliyetler ile emeklilik planlarının tanıtımına ilişkin öngörülen harcama kalemleri ve ortalama maliyetleri,

c) Sunulması planlanan özel hizmetler, birim maliyetleri ve tespit edilen kesinti oran veya tutarları,

d) Harcama analizi; emeklilik planlarına ilişkin öngörülen giderlere dayanak teşkil eden harcama kalemleri, tahmini tutarları ve plana yansıtılması varsayılan oran veya tutarları,

e) Karlılık analizi; şirketin emeklilik plana ilişkin beklenen nakit akışı, gelir/gider öngörüleri ve emeklilik planına ilişkin uzun vadeli projeksiyonları,

f) Müsteşarlıkça belirlenen "hesaplama tablosu" yazılımlarının biri ile hazırlanmış birbirinden farklı durumlarda uygulanan farklı kesinti algoritmalarını açıklayan örnekler,

g) Elektronik gözetime temel oluşturmak üzere emeklilik planının işletilmesi sırasında şirket bünyesinde farklı programlama teknikleri kullanılsa dahi, kesintilerin hesaplanmasında aynı sayısal sonucu üreten, doğrulama algoritmalarının, şirketin veritabanı deseni üzerine bina edilmiş ve SQL ile ifade edilmiş kod parçacıkları.

Emeklilik planlarının işlerlik kazanmasından önce, SQL ile ifade edilmiş kod parçacıklarının, 28/02/2002 tarih ve 24681 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Emeklilik Şirketleri Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkındaki Yönetmeliğin 29 uncu maddesi uyarınca görevlendirilecek emeklilik gözetim merkezi tarafından ilan edilen standardize veritabanı deseni üzerine bina edilmiş versiyonlarının mutabakatı emeklilik gözetim merkezi ile şirketler arasında yapılır.

Emeklilik planı için belirlenen giriş aidatı tutarı, asgari katkı payı tutarı, yönetim gideri kesintisi ve fon işletim gideri kesintisinin emeklilik planı ekleri kapsamındaki değerlendirmelere uygun olması ve Müsteşarlığa emeklilik planı tasdik başvurusunda eksiksiz olarak gönderilmesi esastır.

 

Emeklilik Planlarının Tanımlanması

Madde 12- Şirket, emeklilik planlarını, nümerik üç haneli, ünik ve ardışık olarak üretilecek numaralar ile numaralandırır. Emeklilik planları, numaralandırmaya ek olarak özel bir isimle de tanımlanabilir. Emeklilik planına verilecek isimlerin Emeklilik Şirketlerinin Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliğin “İlan, Reklam ve Açıklanacak Bilgiler” başlıklı 32 nci maddesine uygun olması gerekmektedir.

 

Emeklilik Planlarının Tasdiki

Madde 13- İlk defa uygulamaya konulacak emeklilik planları ve bu planlara ilişkin değişiklikler Müsteşarlığın tasdikine tabidir. Tasdiklenmek üzere Müsteşarlığa gönderilen emeklilik planları ve bu planlara ilişkin değişiklikler üç örnek olarak hazırlanır ve her sayfası şirket tarafından kaşelenerek şirketi temsil ve ilzama yetkili en az iki yönetici tarafından paraflanır.

Tasdiklenmek üzere Müsteşarlığa gönderilen emeklilik planları ve bu planlara ilişkin değişikliklere ait başvurular, başvuru tarihini takip eden en geç iki ay içinde sonuçlandırılır. Tasdik edilmiş emeklilik planları ve bu planlara ilişkin değişikliklerin bir örneği şirkete gönderilir.

Giriş aidatı, yönetim ve fon işletim giderlerinde değişiklik yapılabilmesi için emeklilik sözleşmesinde aksine bir hüküm bulunmaması ve değişikliğin Müsteşarlık tarafından tasdiklenmesi gerekir.

Şirket, sadece belli bir gruba yönelik emeklilik planları hazırlayabilir. Bu kapsamda hazırlanan emeklilik planlarının kurulacak bir veya birkaç fonla ya da grup emeklilik yatırım fonu ile bağlantılı olması halinde, Müsteşarlıktan emeklilik planına yönelik uygun görüş alındıktan sonra, Kurula fon veya grup emeklilik yatırım fonu kurmak üzere başvurulur. Kurul tarafından fon veya grup emeklilik yatırım fonu kuruluşuna izin verilmesinden ve buna ilişkin olarak Müsteşarlığa yapılacak bildirimden sonra emeklilik planları tasdiklenir.

Bu Tebliğ hükümlerine göre düzenlenmeyen emeklilik planları ve bu planlara ilişkin değişiklik başvuruları şirkete iade edilir.

 

Emeklilik Planlarının Saklanması

Madde 14- Emeklilik planları ve bu planlara ilişkin değişikliklerin tasdikli örneği şirket nezdinde verilen numaralara göre yapılacak denetimlerde kontrol edilmek üzere sıralı olarak dosyasında ve elektronik ortamda saklanır.

Emeklilik Planlarına İlişkin Değişikliklerin Katılımcıya Bildirimi

Madde 15- Yönetmeliğin 31 inci maddesinin (b) bendi gereğince şirket katılımcının dahil olduğu emeklilik planındaki yönetim ve fon işletim giderleri, fon unvanları, asgari katkı payı tutarı ve benzeri mahiyetteki değişikliklerinden katılımcıyı haberdar etmek üzere değişikliğin yapıldığı tarihten itibaren en geç on iş günü içinde katılımcıya bilgilendirme notu gönderir.

Bilgilendirme notu yazılı olmak ve standart bir örneği dosyalanmak kaydıyla katılımcının tercihine göre farklı iletişim kanallarıyla yapılabilir.

 

Katkı Payı Dağılım Oranlarının Değiştirilmesi

Madde 16- Yönetmeliğin 20 nci maddesi kapsamında katılımcı katkı payı dağılım oranlarını emeklilik planında belirlenen sınırlamalar içinde kalacak şekilde yılda azami dört kez olmak kaydıyla yeniden belirleyebilir.

Katılımcı, katkı payı dağılım oranlarını;

a.          Değişiklik talebinde bulunduğu tarihten itibaren ödeyeceği katkı payı tutarlarını,

b.          Bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerini,

c.           Bireysel emeklilik hesabındaki birikimleri ile değişiklik talebinde bulunduğu tarihten itibaren ödeyeceği katkı payı tutarlarını

kapsamak üzere yeniden belirleyebilir.

Katılımcının değişiklik işlemi, portföyünün en az %80’i ters repo dahil devlet iç borçlanma senetlerinden oluşan fonların toplam birikimler içindeki payının %30’un altına inmesine ve/veya yabancı fonların toplam birikimler içindeki payının %15 ‘in üzerine çıkmasına yol açamaz.

Bununla birlikte, katılımcının katkı payı dağılım oranlarının değiştirilmesinde;

a.          Değişiklik işlemi tarihindeki birikimlerin dağılım oranının aynı kalması kaydıyla, sadece değişiklik işlemi tarihinden sonra yapılacak katkı paylarına yönelik dağılım oranlarının yeniden belirlenmesini talep etmesi,

b.          Portföyünün en az % 80’i ters repo dahil devlet iç borçlanma senetlerinden oluşan fonlar veya yabancı fonların dışındaki fonlar arasında birikimlerinin dağılım oranlarını değiştirmesi,

c.           Değişiklik işlemi tarihindeki portföyünün en az %80’i ters repo dahil devlet iç borçlanma senetlerinden oluşan fonlar veya yabancı fonların dışındaki fonlar arasında birikimlerinin ve değişiklik işlemi tarihinden sonra yapılacak katkı paylarına yönelik dağılım oranlarının yeniden belirlenmesini talep etmesi,

d.          Sözleşme süresince katkı payı dağılım oranlarında herhangi bir değişiklik yapmaması

halinde katılımcının bireysel emeklilik hesabındaki birikimleri, belirlenen yeni oranlar üzerinden dağılıma tabi tutulmaz ve 28/02/2002 tarih ve 24681 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Emeklilik Yatırım Fonlarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmeliğin 22 nci maddesindeki sınırlamalar aranmaz.

 

Birikimli Hayat Sigortalarından Emeklilik Planlarına Geçiş

Madde 17- Şirket, Emeklilik Şirketleri Kuruluş ve Çalışma Esasları Yönetmeliğinin Geçici 3 üncü maddesi uyarınca birikimli hayat sigortalarından bireysel emeklilik sistemine geçişi yapılacak sigortalılara yönelik olarak dahil olacakları emeklilik planları kapsamında gerekli düzenlemeleri yapar ve emeklilik planlarına bu yönde özel şartlar koyabilir.

Birikimli hayat sigortalarından bireysel emeklilik sistemine geçişi yapılan katılımcılar giriş aidatı dışındaki tüm gider kesinti tutarlarını dahil olacakları emeklilik planları kapsamında belirlenen esaslar dahilinde öder. Bu katılımcılardan, giriş aidatı ve geçişe ilişkin masraf kesintisi alınmaz.

 

Yürürlük

Madde 18- Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

 

Yürütme

Madde 19- Bu Tebliğ hükümlerini Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.