Vergi Mevzuatı

 

Resmi Gazete: 24.04.2003 Perşembe Sayı: 25088

Maliye Bakanlığından:

 

Vergi Barışı Kanunu Genel Tebliği (Seri: 3)

 

17/4/2003 tarihli ve 4849 sayılı 4811 sayılı Vergi Barışı Kanununun Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu Tebliğ ile anılan Kanunun uygulamasında ortaya çıkabilecek tereddütleri gidermek amacıyla aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.

 

 

1- Yasal Düzenleme

17/4/2003 tarihli ve 4849 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile 4811 sayılı Vergi Barışı Kanununun 7 nci maddesine eklenen (14) numaralı bentte; "Bu maddede yer alan asgari matrah artırımı tutarları, 27.2.2003 tarihinden itibaren uygulanmak üzere adi ortaklıkların gerçek kişi ortakları ile kalkınmada öncelikli yörelerde mükellefiyet kaydı bulunan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri için %50 oranında, diğer illerde ise %25 oranında indirilerek uygulanır." hükmü yer almaktadır.

 

2- Kalkınmada Öncelikli Yörelerde Mükellefiyet Kaydı Bulunan Gelir ve Kurumlar Vergisi Mükellefleri Hakkında Uygulanacak Asgari Matrah Artırımı Tutarları

 

17/4/2003 tarihli ve 4849 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile 4811 sayılı Vergi Barışı Kanununun 7 nci maddesine eklenen (14) numaralı fıkrasında kalkınmada öncelikli yörelerde mükellefiyet kaydı bulunan gelir ve kurumlar

vergisi mükellefleri için asgari matrah artırımı tutarlarının %50 oranında indirimli olarak uygulanması öngörülmüştür. Buna göre, kalkınmada öncelikli yörelerde faaliyette bulunan;

 

Basit Usulde Vergilendirilenler Hariç, Gelir Vergisi Mükellefleri İçin Uygulanacak Asgari Matrah Artırımı Tutarları

 

1998 yılı için ........................................ 1,250,000,000.- liradan,

1999 yılı için ........................................ 1,500,000,000.- liradan,

2000 yılı için ........................................ 1,875,000,000.- liradan,

2001 yılı için ........................................ 2,500,000,000.- liradan,

 

Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin Uygulanacak Asgari Matrah Artırımı Tutarları

 

1998 yılı için ........................................ 3,750,000,000.- liradan,

1999 yılı için ........................................ 4,500,000,000.- liradan,

2000 yılı için ........................................ 5,625,000,000.- liradan,

2001 yılı için ........................................ 7,500,000,000.- liradan,


Basit Usulde Vergilendirilen ve İlgili Yıllarda Beyanname Vermemiş Olan Gelir Vergisi Mükelleflerinde Asgari Matrah  Artırımı Tutarı

 

1999 yılı için ........................................ 300,000,000.- liradan,

2000 yılı için ........................................ 450,000,000.- liradan,

2001 yılı için ........................................ 600,000,000.- liradan,

az olmayacaktır.

 

Beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olan gelir vergisi mükellefleri için vergilendirmeye esas alınacak matrah, ilgili yıllar için yukarıda belirtilen asgari tutarın 1/5'i olarak dikkate alınacağından artırılan matrah tutarları; 1998 yılı için, 250,000,000 liradan, 1999 yılı için 300,000,000 liradan, 2000 yılı için 375,000,000 liradan, 2001 yılı için ise 500,000,000 liradan az olmayacaktır.

 

Öte yandan kalkınmada öncelikli yörelerde mükellefiyet kaydı bulunan gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin anılan yıllarda bu yörelerin dışında da faaliyette bulunmaları ve bu faaliyetlerden gelir elde etmiş olmaları, %50

oranında indirimli asgari matrah artırımı tutarlarından yararlanmalarına engel teşkil etmeyecektir.

 

Mükellefiyet kaydının kalkınmada öncelikli yörede bulunup bulunmadığı hususu matrah artırımı yapılan herbir yıl için ayrı ayrı aranacaktır.

 

3- Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (6) Numaralı Bendine Göre Gelir Vergisi Tevkifatına Tabi Kazanç ve İratları Bulunan Mükellefler Hakkında Uygulanacak Asgari Tevkifat Matrahı Artırımı Tutarları

 

Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendine göre yapılan ve muhtasar beyanname ile beyan edilmesi gereken gelir  vergisi tevkifatı için vergi artırımına ilişkin esaslar 1 Seri Nolu Vergi Barışı Kanunu Genel Tebliğinin (VI/C-2) bölümünde açıklanmıştır.

 

Bilindiği üzere; 4811 sayılı Kanuna göre gelir (stopaj) vergisi artırımda veya beyanda bulunan mükelleflerin bu yıllara ilişkin vergi incelemesi ve tarhiyata muhatap olmamaları için ilgili yıllardaki kurumlar vergisi matrahlarını asgari tutarlardan az olmamak üzere artırmaları gerekir.

 

1 Seri No'lu Vergi Barışı Kanunu Genel Tebliğinin (VI/C-2/b) bölümünde açıklandığı üzere verdikleri yıllık kurumlar vergisi beyannamelerinde istisna uygulaması nedeniyle kurum kazancından indirim konusu yapılan kazanç ve iratları bulunan ve bu gelirlerini muhtasar beyanname ile beyan etmemiş olan mükellefler bu kazanç ve iratlara ilişkin tevkifat matrahlarını Kanunun 7 nci maddesinin (4) numaralı fıkrasında belirtilen asgari kurumlar vergisi matrah artırımı tutarlarının %50'sinden az olmamak şartıyla beyan etmeleri ve beyan edilen bu matrahlar üzerinden (7) numaralı fıkrasında belirtilen oranlarda gelir (stopaj) vergisi ödemeleri halinde, bu Kanunun matrah/vergi artırımı hükümlerinden yararlanabileceklerdir.

 

Kalkınmada öncelikli yörelerde mükellefiyet kaydı bulunan kurumlar vergisi mükelleflerinden muhtasar beyanname vermemiş olan kurumlar, 4811 sayılı Kanunun 7 nci maddesine eklenen (14) numaralı fıkra hükmüne göre, gelir (stopaj) vergisi matrahlarını;


1998 yılı için ........................................ 1,875,000,000.- liradan,

1999 yılı için ........................................ 2,250,000,000.- liradan,

2000 yılı için ........................................ 2,812,500,000.- liradan,

2001 yılı için ........................................ 3,750,000,000.- liradan,

az olmamak üzere artırmaları ve artırılan bu matrahlar üzerinden,

 

1998 yılı için ........................................ %19,

1999 yılı için ........................................ %18,

2000 yılı için ........................................ %17,

2001 yılı için ........................................ %16,

 

oranında hesaplanacak vergiyi ödemeleri gerekir.

 

Öte yandan, gelir vergisi tevkifatına tabi kazanç ve iratları bulunan ve bu gelirlerini muhtasar beyanname ile beyan etmiş bulunan kurumlar vergisi mükellefleri, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesine göre tevkif edilen vergilerini, 4811 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin (1) numaralı fıkrasında belirtilen oranlarda artırmaları gerektiğinden yukarıda belirtilen asgari tutarlar bu mükellefleri ilgilendirmemektedir.

 

4- Adi Ortaklıkların Gerçek Kişi Ortakları İçin Uygulanacak Asgari Matrah Artırımı Tutarları:

 

Adi ortaklıkların gerçek kişi ortakları, ortaklıktan hissesine düşen ticari kazancı yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan etmek zorunda olduğundan, her bir ortak, gelir vergisinin matrahını anılan yıllar için belirlenen asgari tutarlarından az olmamak üzere artırması şartıyla 4811 sayılı Kanunun matrah artırımı hükümlerinden yararlanabileceklerdir.

 

Ancak 4849 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile adi ortaklıkların gerçek kişi ortakları için asgari matrah artırımı tutarlarının, yöre ayrımı yapılmaksızın Türkiye genelinde %50 oranında indirimli uygulanması öngörüldüğünden, bu mükellefler gelir vergisi matrahlarını;

 

1998 yılı için ........................................ 1,250,000,000.- liradan,

1999 yılı için ........................................ 1,500,000,000.- liradan,

2000 yılı için ........................................ 1,875,000,000.- liradan,

2001 yılı için ........................................ 2,500,000,000.- liradan,

 

az olmamak üzere artırmaları halinde, 4811 sayılı Kanunun matrah artırımı hükümlerinden yararlanabileceklerdir.

 

Adi ortaklıkların gerçek kişi ortaklarının mükellefiyet kaydının kalkınmada öncelikli yörelerde olması asgari matrah artırımı tutarının yukarıda belirtilen %50 indirim dışında ayrıca kalkınmada öncelikli yöre için

de %50 oranında indirim olarak uygulanmasını gerektirmemektedir.

 

Öte yandan; adi ortaklıkların gerçek kişi ortaklarının, ortaklıktan elde ettiği kazancın yanısıra beyana tabi diğer gelirlerinin de bulunması yukarıda belirtilen indirimli asgari matrah artırımı tutarlarının uygulanmasına engel teşkil etmemektedir. Adi ortaklıkların kurumlar vergisi mükellefi olan ortaklarından mükellefiyet kaydı kalkınmada öncelikli yörelerde bulunanlar için asgari matrah artırımı tutarları %50 oranında, mükellefiyet kaydı diğer yörelerde bulunanlar için ise %25 oranında indirimli olarak uygulanacaktır. %50 indirimli kurumlar vergisi asgari matrah artırımı tutarları bu Tebliğin (2) numaralı bölümünde, %25 indirimli tutarlar ise (5) numaralı bölümünde yer almaktadır.


5- Diğer Yörelerde Mükellefiyet Kaydı Bulunan Gelir ve Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin Uygulanacak Asgari Matrah Artırımı Tutarları

 

Diğer yörelerde mükellefiyet kaydı bulunan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri için 4811 sayılı Kanunun 7 nci maddesinde yer alan asgari matrah artırımı tutarları %25 oranında indirilerek uygulanacaktır. Buna göre %25

indirimli asgari matrah artırımı tutarları aşağıda yer almaktadır.

 

Basit Usulde Vergilendirilenler Hariç, Gelir Vergisi Mükellefleri İçin

1998 yılı için ........................................ 1,875,000,000.- lira,

1999 yılı için ........................................ 2,250,000,000.- lira,

2000 yılı için ........................................ 2,812,500,000.- lira,

2001 yılı için ........................................ 3,750,000,000.- lira,

 

Kurumlar Vergisi Mükellefleri İçin

1998 yılı için ........................................ 5,625,000,000.- lira,

1999 yılı için ........................................ 6,750,000,000.- lira,

2000 yılı için ........................................ 8,437,500,000.- lira,

2001 yılı için ........................................ 11,250,000,000.- lira,

 

Basit Usulde Vergilendirilen ve İlgili Yıllarda Beyanname Vermemiş Olan Gelir Vergisi Mükellefleri İçin

 

1999 yılı için ........................................ 450,000,000.- lira,

2000 yılı için ........................................ 675,000,000.- lira,

2001 yılı için ........................................ 900,000,000.- lira.

 

Beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret olan gelir vergisi mükellefleri için vergilendirmeye esas alınacak asgari matrah artırımı tutarları; 1998 yılı için 375,000,000.- liradan, 1999 yılı için 450,000,000.- liradan, 2000 yılı için 562,500,000.- liradan, 2001 yılı için ise 750,000,000.- liradan az olamayacaktır.

 

6- Diğer Yörelerde Mükellefiyet Kaydı Bulunan Kurumlar Vergisi Mükelleflerinin Gelir Vergisi Kanunu'nun 94 üncü Maddesinin Birinci Fıkrasının (6) Numaralı Bendine Göre Yapılan Gelir Vergisi Tevkifatına İlişkin Asgari

Matrah Artırımı Tutarları

 

Diğer yörelerde mükellefiyet kaydı bulunan Kurumlar vergisi mükelleflerinin Gelir Vergisi Kanunu'nun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (6) numaralı bendinde yer alan tevkifata tabi kazanç ve iratlarını muhtasar beyanname ile beyan etmemiş olmaları halinde

 

 

 

1998 yılı için ........................................ 2,812,500,000.- liradan,

1999 yılı için ........................................ 3,375,000,000.- liradan,

2000 yılı için ........................................ 4,218,750,000.- liradan,

2001 yılı için ........................................ 5,625,000,000.- liradan,


az olmamak üzere gelir (stopaj) vergisi matrahı beyanında bulunmaları ve bu matrahlar üzerinden bu Tebliğin (3 numaralı) bölümünde yer alan oranlarda vergi ödemeleri şartıyla 4811 sayılı Kanun hükümlerinden yararlanabileceklerdir.

 

4849 sayılı Kanununun 1 inci maddesi 27/2/2003 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Bu nedenle, bu Kanunun yayımı tarihinden önce uygulanan asgari matrah artırımı tutarları üzerinden 4811 sayılı Kanuna göre matrah artırımında bulunmuş ve vergileri tarh ve tahakkuk ettirilmiş olan mükelleflerin, söz konusu vergi tahakkuklarının indirimli asgari matrah tutarlarına göre düzeltilmesi ve fazla ödenen taksit tutarlarının da ödenecek taksitlere sırasıyla mahsup edilmesi gerekir. Matrah artırımı nedeniyle tahakkuk eden vergilerin defaten ödenmiş olması halinde, fazla ödenen tutarın 6183  sayılı Kanunun 23 üncü maddesine göre red ve iade edileceği tabiidir.

 

Konuya İlişkin Örnek:

 

Adıyaman ilinde faaliyette bulunan bir adi ortaklığın aynı ilde gelir vergisi mükellefi olarak kayıtlı bulunan gerçek kişi ortağı, 4811 sayılı Kanunun 7 nci maddesi hükmüne göre 25 Mart 2003 tarihinde 1998, 1999, 2000 ve 2001 yılları için asgari tutarlar üzerinden matrah artırımında bulunarak hesaplanan verginin birinci taksidini aynı tarihte ödemiştir.

 

 

Yıllar

En Az Miktar (TL)

1/9 Taksit Tutarı (TL)

1998

2.500.000.000

83.300.000

1999

3.000.000.000

100.000.000

2000

3.750.000.000

125.000.000

2001

5.000.000.000

166.650.000

TOPLAM

14.250.000.000

474.950.000

 

 

 

  4849 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile 4811 sayılı Kanunun 7 nci maddesine eklenen (14) numaralı fıkra hükmü 27/2/2003 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olduğundan, adı geçen mükellef hakkında yukarıda belirtilen asgari matrah artırımı tutarları %50 indirimli olarak uygulanacağından ödeyeceği vergi ile taksit tutarları aşağıda gibi olacaktır.

 

Yıllar

En Az Miktar (TL)

1/9 Taksit Tutarı (TL)

1998

1.250.000.000

41.650.000

1999

1.500.000.000

50.000.000

2000

1.875.000.000

62.500.000

2001

2.500.000.000

83.300.000

TOPLAM

7.125.000.000

237.450.000

 

Sözü edilen adi ortaklığın gerçek kişi ortağının kalkınmada öncelikli yörede gelir vergisi mükellefi olarak kayıtlı bulunması nedeniyle ayrıca %50 indirim uygulanması söz konusu değildir. Bu durumda yeniden belirlenen asgari matrah artırımı tutarlarına göre bu mükellefin birinci taksit olarak Mart ayında ödediği verginin fazla ödenmiş olan (474,950,000-237,450,000=) 237,500,000 lirasının mükellefin diğer taksit tutarlarına mahsup edilmesi gerekir.

 

Tebliğ olunur.

 

Ek

 

KALKINMADA ÖNCELİKLİ YÖRELER LİSTESİ

 

1

Adıyaman

26

Kars

2

Ağrı

27

Kastamonu

3

Aksaray

28

Kırıkkale

4

Amasya

29

Kırşehir

5

Ardahan

30

Kilis

6

Artvin

31

Malatya

7

Bartın

32

Mardin

8

Batman

33

Muş

9

Bayburt

34

Nevşehir

10

Bingöl

35

Niğde

11

Bitlis

36

Ordu

12

Çanakkale (bozcaada ve Gökçeada ilçeleri)

37

Osmaniye

13

Çankırı

38

Rize

14

Çorum

39

Samsun

15

Diyarbakır

40

Siirt

16

Elazığ

41

Sinop

17

Erzincan

42

Sivas

18

Erzurum

43

Şanlıurfa

19

Giresun

44

Şırnak

20

Gümüşhane

45

Tokat

21

Hakkari

46

Trabzon

22

Iğdır

47

Tunceli

23

Kahramanmaraş

48

Van

24

Karabük

49

Yozgat

25

Karaman

50

Zonguldak