Vergi Mevzuatı

 

Resmi Gazete: 03.11.2006 Cuma Sayı: 26335 (Asıl) 

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:


KREDİ TÜREVLERİNİN STANDART METODA GÖRE SERMAYE YETERLİLİĞİ STANDART ORANI HESAPLAMASINDA DİKKATE ALINMASINA İLİŞKİN TEBLİĞ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

Madde 1 – (1) Bu Tebliğ, bankaların kredi türevlerini standart metoda göre sermaye yeterliliği standart oranının hesaplanmasında dikkate almalarına ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla düzenlenmiştir.

Dayanak

Madde 2 – (1) Bu Tebliğ, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 43, 45 ve 93 üncü maddeleri ile 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 22 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 3 – (1) Bu Tebliğde yer alan;

a) Alım-satım hesapları: Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan alım-satım hesaplarını,

b) Banka: 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları,

c) Koruma alıcısı: Referans varlıktan kaynaklanan kredi riskini bir kredi türeviyle kısmen ya da tamamen üçüncü kişilere aktaran tarafı,

ç) Koruma satıcısı: Referans varlıktan kaynaklanan kredi riskini bir kredi türeviyle kısmen ya da tamamen üstlenen tarafı,

d) Koruma tutarı: Kredi türevi sözleşmesi ile belirlenen ve ödeme şartının gerçekleşmesi durumunda koruma satıcısının koruma alıcısına ödemek zorunda kalacağı tutarı,

e) Kredi türevi: Kredi temerrüt swabı, toplam getiri swabı veya krediye bağlı tahvili,

f) Kredi temerrüt swabı: Koruma satıcısının, koruma alıcısının ödeyeceği belli bir bedel karşılığında referans varlıktan kaynaklanan kredi riskini kısmen ya da tamamen üstlendiği ve ödeme şartının gerçekleşmesi durumunda koruma alıcısına koruma tutarını ödemeyi taahhüt ettiği sözleşmeleri,

g) Krediye bağlı tahvil: Koruma satıcısının, koruma alıcısının ihraç ettiği ve geri ödemeleri bir referans varlığın performansına bağlı olan tahvillerini nakit karşılığında alarak, referans varlıktan doğan kredi riskini kısmen ya da tamamen üstlenmesini sağlayan sözleşmeleri,

ğ) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,

h) Ödeme şartı: Sözleşmeyle hükme bağlanan ve temerrüt, iflas, yeniden yapılandırma, moratoryum gibi koruma tutarının muaccel hale gelmesine neden olan herhangi bir olayı,

ı) Referans borçlu: Referans varlığın borçlusunu,

i) Referans varlık: Korumanın sağlandığı krediyi ya da diğer bir varlığı,

j) Toplam getiri swabı: Koruma satıcısının, koruma alıcısının referans varlığın yaratacağı bütün nakit akımlarını ve referans varlığın piyasa değerinde meydana gelecek artışları aktarması koşuluyla, koruma alıcısına sözleşmenin geçerli olduğu süre boyunca belli bir bedeli ödemeyi ve referans varlığın piyasa değerinde meydana gelecek azalışları karşılamayı taahhüt ettiği sözleşmeleri,

k) Yenileme maliyeti: Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan yenileme maliyetini,

l) Yönetmelik: Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliği,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Kredi Türevi ile Sağlanan Korumanın Dikkate Alınmasına İlişkin Genel Şartlar

Risk yönetimine ilişkin şartlar

Madde 4 – (1) Bankanın, kredi türevlerini kullanabilmesi için kredi türevlerinden kaynaklanan riskleri değerlendirebilmesi ve yönetebilmesi gerekir. Bu amaçla bankanın kredi türevlerinden kaynaklanan risklerin yönetimine ilişkin politika ve uygulama usulleri olmalıdır. Banka kredi türevlerine ilişkin politika ve uygulamalarının etkinliğini düzenli aralıklarla kontrol etmelidir.

Kredi türevi sözleşmesine ilişkin şartlar

Madde 5 – (1) Kredi türevi ile sağlanan korumanın sermaye yeterliliği hesabında dikkate alınabilmesi için şekil ve şartları açısından genel hukuk hükümlerine uygun, geçerli bir kredi türevi sözleşmesinin varlığı ve bu sözleşmenin ilgili olduğu ülkelerin mevzuat hükümlerine uygun olması şarttır. Sözleşmenin türü, ödeme şartı ve koruma tutarı açıkça belirlenmelidir. Ödeme şartının gerçekleşip gerçekleşmediğini belirlemek koruma satıcısının inisiyatifinde olmamalıdır.

(2) Kredi türevi ile sağlanan koruma belirli bir kredi riskine yönelik ve alınan korumanın kapsamı açıkça tanımlanmış olmalıdır. Banka korumayı sağlayana doğrudan başvurabilmelidir. Koruma satıcısının ödemelerini makul bir süre içinde yapmasını engelleyecek herhangi bir hüküm bulunmamalıdır. Korumanın süresinin koruma sağlayan tarafından tek taraflı azaltılabilmesi veya korumanın maliyetinin referans varlığın kalitesindeki düşüşe paralel olarak artmasına yol açacak herhangi bir hüküm içermemelidir.

Korumaya ilişkin şartlar

Madde 6 – (1) Ödeme şartının ilişkilendirildiği varlığın referans varlıktan farklı olması durumunda, korumanın tanınabilmesi için, her iki varlığın borçlusunun referans borçlu olması ve referans varlığın alacaklarda öncelik sırası bakımından ödeme şartının ilişkilendirildiği varlıkla aynı sırada ya da daha öncelikli bir sırada yer alması şarttır.

(2) Korumanın belli bir zarar tutarından sonraki zararları kapsaması yönünde hükümler bulunması durumunda korumanın nasıl değerlendirileceği hususu Kurumun görüşü alınarak belirlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Kredi Türevlerinin Kredi Riskine Esas Tutarın Hesaplamasında Dikkate Alınmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Genel hükümler

Madde 7 – (1) Yönetmelik kapsamında kredi riskine ilişkin tutarı;

a) Alım-satım hesaplarında izlenmeyen referans varlıklar için koruma alıcısı,

b) Alım-satım hesaplarında izlenmeyen kredi türevleri için koruma satıcısı,

c) Alım-satım hesaplarında izlenen toplam getiri swapları için koruma alıcısı ve satıcısı, alım-satım hesaplarında izlenen kredi temerrüt swapları için koruma alıcısı,

hesaplamakla yükümlüdür.

Koruma alıcısı tarafından, alım-satım hesaplarında izlenmeyen referans varlıklar için kredi riskine esas tutarın hesaplanması

Madde 8 – (1) Koruma alıcısı açısından, bir kredi temerrüt swabı veya toplam getiri swabı ile sağlanan koruma kredi riskine esas tutarın hesaplamasında referans varlık için alınan bir garanti gibi dikkate alınır ve koruma satıcısının risk ağırlığının referans borçlunun risk ağırlığından düşük olması durumunda, referans varlık garantinin dahil olduğu teminat türüne göre risk ağırlığına tabi tutulur.

(2) Krediye bağlı tahviller ile sağlanan koruma nakit ile teminatlandırılmış işlemler gibi muamele görür ve referans varlık yüzde sıfır risk ağırlığına tabi tutulur.

(3) Kredi türevi ile sağlanan korumanın kısmi olması durumunda kredinin korunmamış kısmı referans borçlunun risk ağırlığıyla dikkate alınır.

Koruma satıcısı tarafından, alım-satım hesaplarında izlenmeyen kredi türevleri için kredi riskine esas tutarın hesaplanması

Madde 9 – (1) Koruma satıcısı açısından, bir kredi temerrüt swabı veya toplam getiri swabı ile satılan koruma kredi riskine esas tutarın hesaplamasında, yüzde yüz krediye dönüştürme oranı uygulanacak bir gayrinakdi kredi olarak değerlendirilir. Bu kapsamda, koruma satıcısı, referans borçludan kaynaklanan kredi riskini koruma tutarı kadar üstlenir. Koruma tutarı, koruma satıcısının ödemek zorunda kalabileceği en büyük tutardır.

(2) Krediye bağlı tahviller ile koruma sağlanması durumunda, koruma satıcısı hem referans borçludan kaynaklanan kredi riskini, hem de koruma alıcısından kaynaklanan karşı taraf riskini üstlenmiş olur. Krediye bağlı tahviller için koruma satıcısı kredi riskine esas tutarın hesaplanmasında, referans borçludan ya da koruma alıcısından risk ağırlığı daha yüksek olanını dikkate alır.

Alım-satım hesaplarında yer alan toplam getiri swapları ve kredi temerrüt swaplarında kredi riskine esas tutarların hesaplanması

Madde 10 – (1) Alım-satım hesaplarında yer alan toplam getiri swapları için koruma alıcısı ve satıcısı, kredi temerrüt swapları için koruma alıcısı kredi riskine esas tutar hesaplar.  Bunların kredi riskine esas tutarları, kredi eşdeğerlerin Yönetmeliğin Ek 2 ve Ek 3 ünde yer alan Analiz Formlarında belirtilen risk ağırlıklarının uygulanması suretiyle bulunur. Kredi eşdeğerleri, nominal değerlerine ikinci fıkrada belirtilen krediye dönüştürme oranlarının uygulanması sonucu bulunacak tutara pozitif yenileme maliyet değerlerinin ilave edilmesi suretiyle hesaplanır.

(2) Toplam getiri swapları ve kredi temerrüt swaplarına ilişkin kredi riskine esas tutarın hesaplanmasında tüm vadeler için aşağıda yer alan tabloda ödeme şartının ilişkilendirildiği varlığa göre belirlenen krediye dönüştürme oranları kullanılır.

 

 

Koruma Alıcısı %

Koruma Satıcısı %

Toplam Getiri Swabı

 

 

         Nitelikli menkul kıymet

5

5

         Diğer

10

10

Kredi Temerrüt Swabı

 

 

         Nitelikli menkul kıymet

5

5

         Diğer

10

10

 

(3) Bu maddenin uygulanmasında nitelikli menkul kıymet Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen nitelikli menkul kıymetleri ifade eder.

Alım-satım hesaplarında izlenmeyen kredi türevlerine ilişkin özel durumlar

Madde 11 – (1) Kredi türevi ile sağlanan korumanın vadesinin referans varlığın vadesinden kısa olması durumunda koruma kredi türevinin kalan vadesine göre değerlendirilir. Korumanın kalan vadesinin bir yıldan az olması durumunda koruma tanınmaz. Kredi türevinin vadesinin bir yıl ve daha fazla olması durumunda koruma tanınır. Ancak, referans varlığın kalan vadesinin kredi türevinin kalan vadesinden daha uzun olduğu dönem için, koruma tutarının yüzde ellisini referans varlığın risk ağırlığı ile ağırlıklandırmak suretiyle ilave kredi riskine esas tutar hesaplanır. Bu durumda ortaya çıkan kredi riskine esas tutar toplamının referans varlık için ayrılması gereken sermayeden daha büyük olması durumunda kredi türevi sermaye yükümlülüğünün hesaplanmasında dikkate alınmayabilir.

(2) Toplam getiri swabına konu varlığın değerindeki azalma koruma alıcısı bankanın bilançosunda gösterilmiyorsa koruma tanınmaz.

(3) Kredi türevinin birden çok referans varlık içermesi durumunda koruma kredi türev sözleşmesi hükümlerine göre dikkate alınır. Koruma tutarının, referans varlıklardan herhangi biri için ödeme şartının gerçekleşmesi durumunda ödenmesini öngören kredi türevlerinde, koruma alıcısı seçeceği tek bir referans varlık için korumayı tanırken, koruma satıcısı her bir  referans varlık için koruma tutarı üzerinden risk ağırlığı uygulamak suretiyle kredi riskine esas tutar hesaplar. Bu kapsamda hesaplanacak kredi riskine esas tutarın koruma tutarından büyük olan kısmı dikkate alınmaz.

(4) Korumanın referans borçlulara oransal olarak paylaştırılması durumunda, koruma tutarı her bir varlık için bu orana göre hesaplanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Alım-Satım Hesaplarında Yer Alan Kredi Türevlerinin Genel Piyasa Riski ve Spesifik Risk için Sermaye Yükümlülüğü Hesaplamasında Dikkate Alınma Esasları

Koruma alıcısı

Madde 12 – (1) Koruma alıcısı açısından,

a) Toplam getiri swabına, kredi temerrüt swabına ve krediye bağlı tahvile konu referans varlık, spesifik risk için kısa,

b) Krediye bağlı tahvil  genel piyasa riski için kısa,

c) Toplam getiri swabına konu referans varlık, genel piyasa riski için kısa,

ç) Kredi temerrüt swapları için koruma satıcısına ödenecek prim veya faiz olması durumunda,  prim veya faiz ödemelerine esas tutar, genel piyasa riski için kısa,

d) Toplam getiri swabında koruma satıcısından alınacak prim veya faiz ödemelerine esas tutar, genel piyasa riski için uzun,

pozisyon olarak Yönetmeliğin Piyasa Riskine Esas Tutarın Hesaplanması bölümünde standart metot için belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde sermaye yükümlülüğü hesaplamasına dahil edilir.

Koruma satıcısı

Madde 13 – (1) Koruma satıcısı açısından,

a) Toplam getiri swabına, kredi temerrüt swabına ve krediye bağlı tahvile konu referans varlık, spesifik risk için uzun,

b) Krediye bağlı tahvil spesifik risk ve genel piyasa riski için uzun,

c) Toplam getiri swabına konu referans varlık, genel piyasa riski için uzun,

ç) Kredi temerrüt swapları için koruma alıcısından alınacak prim veya faiz ödemeleri olması durumunda, prim veya faiz ödemelerine esas tutar, genel piyasa riski için uzun,

d) Toplam getiri swabında alıcısından alınacak prim veya faiz ödemelerine esas tutar, genel piyasa riski için kısa,

pozisyon olarak, Yönetmeliğin Piyasa Riskine Esas Tutarın Hesaplanması bölümünde standart metot için belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde sermaye yükümlülüğü hesaplamasına dahil edilir.

Özel durumlar

Madde 14 – (1) Kredi türevinin birden çok referans varlık içermesi durumunda koruma kredi türev sözleşmesi hükümlerine göre dikkate alınır. Koruma tutarının, referans varlıklardan herhangi birinde ödeme şartının gerçekleşmesi durumunda ödenmesini öngören kredi türevlerinde, koruma alıcısı seçeceği tek bir referans varlık için kısa pozisyon yazarken, koruma satıcısı bütün referans varlıklar için uzun pozisyon yazmalıdır. Bu kapsamda hesaplanacak sermaye yükümlülüğünün koruma tutarından büyük olan kısmı dikkate alınmaz.

(2) Korumanın referans borçlulara oransal olarak paylaştırılması durumunda, koruma tutarı her bir varlık için bu orana göre hesaplanır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Kredi Türevlerinin Kur Riski İçin Sermaye Yükümlülüğü Hesaplamasında Dikkate Alınma Esasları ve Son Hükümler

Koruma alıcısı ve satıcısı

Madde 15 – (1) Korumanın yabancı para cinsinden olması durumunda, kur riski diğer yabancı para cinsinden finansal araçlarda olduğu gibi dikkate alınır ve kredi türevine ilişkin kur riski için sermaye yükümlülüğü, Yönetmeliğin 11 inci maddesindeki usul ve esaslara göre hesaplanır.

Yürürlük

Madde 16 – (1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 17 – (1) Bu Tebliğ hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.