İş ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı  
Resmi Gazete: 24.12.1973  Sayı :14752 (Asıl)Düstur Tertip:5 Cilt:13-1 Sahife:0371
 
PARLAYICI, PATLAYICI, TEHLİKELİ VE ZARARLI MADDELERLE ÇALIŞILAN İŞYERLERİNDE VE İŞLERDE ALINACAK TEDBİRLER HAKKINDA TÜZÜK
 
  
Karar Sayısı: 7/7551 

            Çalışma ve Sağlık ve Soyal  Yardım Bakanlıklarınca birlikte hazırlanmış ve Danıştay'ca incelenmiş bulunan "Parlayıcı, Parlatıcı, Tehlikelei ve Zrarlı Maddelerle Çalışılan  İşyerlerinde ve İşlerde Alınacak Tedbirler Hakkında Tüzük" ün yürürlüğe konulması; Bakanlasr Kurulunca 27/11/1973 tarihinde kararlaştırılmıştır. 
 

 
FAHRİ S. KORUTÜRK
Cumhurbaşkanı 
       
N. TALU 
Başbakan 
       
N.ERKMEN  
Devlet Bakanı ve Başb.Yrd
K. SATIR 
Devlet Bakanı ve Başb.Yrd.
İ. H. TEKİNEL 
Devlet Bakanı
Prof. İ. ÖZTRAK 
Devlet Bakanı 
H. MUMCUOĞLU 
Adalet Bakanı
İ. SANCAR 
Milli Savunma Bakanı 
M. ÖZTEKİN 
İçişleri Bakanı
Ü. H. BAYÜLKEN 
Dışişleri Bakanı
S. T. MÜFTÜOĞLU 
Maliye Bakanı
O. DENGİZ 
Milli Eğitim Bakanı
N. OK  
Bayındırlıki Bakanı
A. TÜRKEL 
Ticaret Bakanı
Dr. V. TANIR  
Sağ. ve Sos. Y. Bakanı
F. ÇELİKBAŞ 
Güm. ve Tekel Bakanı
A. N. TUNA 
Tarım Bakanı
Prof S. ÖZBEK  
Ulaştırma Bakanı
A.N ERDEM 
Çalışma Bakanı
Dr. N. BAYAR 
Sanayi ve Tek. Bakanı 
Dr. K. DEMİR 
En. Tab. Kay. Bakanı   
 
M. N. OKTAY 
İmar ve İskan Bakanı
O. KÜRÜMOĞLU 
Köy İşleri Bakanı
İ. BİNGÖL 
Orman Bakanı
C. ÇOŞKUN 
Genç. ve Spor Bakanı
 
       

 

PARLAYICI, PATLAYICI, TEHLİKELİ VE ZARARLI MADDELERLE ÇALIŞILAN İŞYERLERİNDE VE İŞLERDE ALINACAK TEDBİRLER HAKKINDA TÜZÜK 
BİRİNCİ KISIM
KAPSAM VE DEYİMLER

            Madde 1 - 1475 sayılı İş Kanunu kapsamına giren ve parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı, katı, sıvı, gaz halindeki maddelerle çalışılan işyerlerinde ve işlerde, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğünde öngörülen tedbirlerden başka alınacak sağlık ve güvenlik tedbirleri bu tüzükte gösterilmiştir. 

            Madde 2 - Bu Tüzükte geçen; 
            a) "lif" deyimi: İnorganik (mineral) ve organik (bitkisel, hayvansal) menşeli tabii ve suni iplik şeklindeki katı ve dayanıklı maddeleri 

            b) "toz" deyimi: kömür, hububat, ağaçlar, mineraller, metaller, cevherler ve maden ocaklarından çıkarılan taşlar gibi organik veya inorganik maddelerin doldurulma ve boşaltılmaları, taşınmaları, delinmeleri, taşa tutulmaları, çarpılmaları, püskürtülmeleri, öğütülmeleri, patlatılmaları, ve dağıtılmaları ile meydana gelen ve kendisinden hasıl oldukları maddelerle aynı bileşimde olan veya olmayan hava içerisinde dağılma veya yayılma özelliği gösteren 0,5- 150 mikron büyüklükte olan katı parçacıkları, 

            c) "duman " deyimi, genel olarak erimiş haldeki metallerin gaz haline dönüşmesi yahut yakıtların veya diğer organik maddelerin tam yanmaması sonucu hasıl olan gazların yoğunlaşmasından meydana gelen ve asıl maddeden kimyasal bakımdan farklı bulunan süspansiyon halindeki katı parçacıkları, 

            d) "gaz" deyimi; genellikle sabit bir şekli ve belirli bir hacmi olmayıp sınırsız olarak yayılabilen ve basınç artması veya sıcaklık azalmasının etkisi ile sıvı veya katı hale getirilebilen maddeyi, 

            e) "Sis" deyimi; maddenin gaz halden sıvı hale geçmesi veya suda çözülmesi veya pülverizasyon köpürme ve sıçrama gibi nedenlerle mekaniksel olarak dağıtılması sırasında havada meydana gelen damlacıkları 

            f) "buhar" deyimi; normal olarak sıvı veya katı halde olup, basınç artmasıyla veya sıcaklığın azalmasıyla tekrar sıvı veya katı hale gelebilen maddelerin gaz hallerini, 

            belirtir. 
 

İKİNCİ KISIM
PARLAYICI, PATLAYICI, TEHLİKELİ VE ZARARLI MADDELERLE ÇALIŞILAN İŞ YERLERİ İLE İLGİLİ GÜVENLİK TEDBİRLERİ
 
BİRİNCİ BÖLÜM
İŞYERİ BİNALARINDA ALINACAK GÜVENLİK TEDBİRLERİ

            Madde 3 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddeler üretilen veya işlenen veya depolanan binalar mümkünse tek katlı olacak; duvarları yanmaz maddeden, tavanları hafif ve yanmaz malzemeden dış yan cephelerine bakan pencereler ince kırılmaz camlı olacak ve patlamalarrda büyük parçalar halinde havaya fırlamayacak malzemeden yapılmış olacaktır. 

            Madde 4 - Birden fazla katlı binaların en üst katında tabanı betonarme olmak kaydıyla parlayıcı, patlayıcı maddelerin yalnız işlenmesine veya her hangi bir üretimde ilkel madde olarak kullanılmasına izin verilebilir. Bu gibi yerlerin parlayıcı, patlayıcı maddelerin olumlu üretim birimi veya deposu olarak kullanılması, S.S. Yardım Bakanlığının olumlu mütalaası üzerine Çalışma Bakanlığınca verilecek özel izne bağlıdır. 

            Madde 5 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerle çalışılan işyerlerinin tabanları, düz, yanmaz, sızdırma, herhangi bir cismin çarpmasıyla kıvılcım çıkarmaz malzemeden yapılacak ve kolay temizlenir, hafif meyilli tarzda inşa edilecektir. 

            Kullanılan maddelerin, kimyasal bir olay sonucunda işyeri tabanını aşındırıp tahrip etmesi veya parlayıcı, tehlikeli ve zararlı gaz ve dumanlar meydana getirmesini önlenecektir. 

            Madde 6 - Tabanda yangın söndürme cihazlarının vereceği fazla  su ve kimyasal maddelerin ve işyerindeki bütün sıvıların eşiklerden taşmasını önleyecek şekilde toplanmasını ve bir depoya veya dinlendirme kuyusuna girmesini sağlayacak drenaj sistemi bulunacaktır. 

            Madde 7 - Binalardaki giriş çıkış kapıları, pencereler, panjurlar ve havalandırma menfezlerinin kapakları belirli bir basınç karşısında dışarıya doğru açılacak şekilde yapılmış olacaktır. 

            Madde 8 - Giriş çıkış kapıları, yanmaz malzemeden, çıkış güvenliği ilkelerine uygun ve mümkün olduğu kadar büyük boyutta, kolayca dışarıya açılabilecek ve doğrudan doğruya açık havaya yol verecek şekilde yapılmış olacak ve işyerinde aynı cephelerde olmak üzere en az iki kapı bulunacaktır. 

            Madde 9 - Birden fazla bölümleri bulunan işyerlerinde, bölümlerden her birinin biri doğrudan doğruya, diğeri genel koridorlara açılan, en az iki kapısı bulunacaktır. 

            Madde 10 - Binanın bütün pencereleri, gerektiğinde çıkış için kullanılabilecek şekilde yapılmış olacak, pencerelere demir parmaklık ve kafes konulmayacaktır. 

            Madde 11 - İşyeri, herhangi bir tehlike vukuunda işçiler tarafından derhal boşaltılabilecek şekilde tertiplenmiş olacak; bölümler birinin çıkış yolu diğerinin geçişini zorlaştırmayacaktır. 

            Madde 12 - İç bölmeler, meydana gelecek en yüksek basınca dayanıklı ve çatlaksız, düz yüzeyli ve yanmaz malzemeden yapılmış açık renkte boyanmış veya badanalanmış, kolayca yıkanabilir ve temizlenebilir şekilde olacaktır. 

            Madde 13 - Asansörler ve merdivenler yanmaz malzemeden yapılmış binanın diğer kısımlarından ayrı bölmelerde veya binanın tamamıyla dışına kurulmuş olacaktır. Asansörlerin kapıları  kendiliğinden kapanan, toz geçirmez şekilde yapılacaktır. 

            Madde 14 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerin üretildiği, işlendiği veya depolandığı binalarda inşaat, bakım ve onarım işlerine başlanmadan önce aşağıdaki tedbirler alınacaktır.  

            a) İş tamamem veya kısmen durdurulacaktır. 

            b) O mahalde bulunan bütün patlayıcı, parlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerle, bunların bileşimlerine giren diğer maddeler tehlikeli bölgenin dışına çıkarılacaktır. 

            c) Onarılacak kısım bütün parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerin artıklarından ve bulaşıklarından usulüne uygun olarak tamamiyle temizlenecektir. 

            d) İnşaat, bakım ve onarım; teknik, yetkili ve sorumlu bir elemanın devamlı nezareti ile sağlanacaktır. 

            Madde 15 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı özellikteki çeşitli kimyasal maddelerin işyeri havasında bulunan miktarları, belli ve gerekli zaman aralıkları içinde ölçülerek bu miktarların, maddelerin işyeri havasında bulunmasına müsade edilen ve orada çalışanların sağlıklarını bozmayacak olan en çok miktardan fazla olup olmadığı ölçülerek saptanacak ve işyeri havalandırma tesisatı yeterlik bakımından yetkili elemanlarca kontrol edilecektir. 

            Kontrol sırasında bu Tüzüğe ekli 1, 11, 111 numaralı çizelgelerdeki hususlara uyulup uyulmadığı nazara alınacaktır. 

            Madde 16 - Kullanılacak aspiratörlerin motorları kapalı tipten olacak veya motor ve diğer kısmları işyeri dışında bulundurulacaktır. 

            Aspiratörlerin emme boruları, yanmaz malzemeden yeterli bir kapasitede ve binanın bütün menfezlerinden uygun bir mesafede havaya açılmış olarak yapılacak, yanabilen her maddeden tecrit edilmiş ve uygun şekilde topraklanmış bulunacak, patlayıcı gaz karışımı husule getirebilecek ölü alanlar veya akışı zorlaştıracak kesin dönüşlü dirsekler bulunmayacak ve kolaylıkla temizlenebilecek ve tamir edilebilecek şekilde yapılmış olacaktır. 

            Madde 17 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı gazlar buhar, sisler, dumanlar, tozlar ve lifler meydana gelen işyerlerinde, üretiminden paketlemeye kadar olan işlemlerin kapalı bir sistem içinde ve otomatik cihazlarla yapılması esastır. Kapalı ve otomatik bir sistem sağlanamadığı takdirde, bu gazlar, buharlar, sisler, dumanlar, tozlar ve lifler intişar ettiği noktada emilecek ve gerekli tedbirler alındıktan sonra dışarı atılacaktır. 

            Madde 18 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı sıvı veya gaz maddeler, emme veya basınç suretiyle özel borular içerisinden sevk edilecek ve bu sıvı veya gazların sevkinde veya depolanmasında, herhangi bir kaçağa meydan vermeyecek tedbirler alınacaktır. 

            Madde 19 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı sıvı veya gaz maddelerin üretimine, kullanılmasına veya bu maddelerle yapılan  diğer işlere yarayan alet, cihaz veya boru donatımının bozulması, delinmesi, sızdırması, eklerinden kaçak yapması veya havalandırma sisteminin arızalanması halinde; iş kısmen veya tamamen durdurulacak ve arıza giderilinceye kadar onarım ekibi ve görevliler dışındaki bütün işçiler tehlikeli bölgenin dışına çıkarılacak ve onarım, bu işi bilen ve gerekli her türlü koruyucu araçları bulunan bir ekip tarafından ve sorumlu teknik bir elamanın gözetimi altında yapılacaktır. 

            Madde 20 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerin bulunduğu yerlerde bu maddeleri veya bunların buhar ve gazlarını tutuşturabilecek sıcaklık  derecesine yükselen veya kıvılcım veya çıplak alev çıkaran ısıtma sistemleri kullanılmayacaktır. 

            Isıtma araçları, işyeri bölüm veya bölümlerinde işin özelliğine göre ve fenni esaslar dairesinde saptanacak olan sıcaklığı geçmeyecek şekilde otomatik termostatlarla ayarlanacaktır. Isıtmanın radyotörlerle yapıldığı hallerde bunlar, düzgün, pürüzsüz ve çatlaksız olarak ağaç kısımlarından parlayabilen maddelerden yeterli uzaklıkta bulunacak ve bunların sıçrayabilecek her türlü parlayıcı ve patlayıcı sıvılara karşı koruyucuları olacaktır. 

            Madde 21 - İşyerinde yapılan işin özelliğine göre uygun nem sağlanacaktır. 

            Madde 22 - Patlayıcı maddelerin bulunduğu binaların mesk–n binalara demir yollarına ve karayollarına ve birbirlerine uzaklıkları, bu Tüzüğe ekli IV a, IV b, IV c, IV d numaralı çizelgelere, içerisinde parlayıcı sıvılar bulunan yeraltı ve yerüstü kaplarının meskun yerlerden ve birbirlerinden uzaklığı ise V numaralı çizelgeye göre sağlanacaktır.
 

İKİNCİ BÖLÜM 
ELEKTRİK TESİSATINDA ALINACAK GÜVENLİK TEDBİRLERİ 

            Madde 23 - Parlayıcı gaz veya buharların havaya karışması ile patlama tehlikesi bulunan yerlerdeki elektrik alet ve teçhizatı, tehlikeli alanın dışına kurulacak veya etonş yapılmış olacak ve bu teçhizat, alev geçirmez tipte yapılacak veya cihaz içinde devamlı olarak ortam basıncından biraz yüksek bir temiz hava basıncı sağlanacak, yahut normalin biraz üstünde bir basınçla asal gazla doldurulmuş olacak veya uygun ve yeterli şekilde havalandırılacak ve nihayet özel haller için Çalışma Bakanlığı'nın kabul edeceği şartlara uygun tarzda yapılmış olacaktır. 

            Madde 24 - Parlayıcı maddelerin bulunduğu işyerlerindeki elektirik motorları, alev  geçirmez tam kapalı tipten olacaktır. 

            Madde 25 - Alev geçirmez cihazların kullanılmasından önce imalatçı ve satıcı müesseselerden bu cihazların gerektiği gibi olduklarına dair belgeler alınacaktır. Alev geçirmez cihazların üzerinde yapılacak her hangi bir onarım veya değişiklik, bu cihazların ilk güvenlik durumlarını bozmayacak veya azaltmayacak şekilde yapılacaktır. 

            Madde 26 - Alev geçirmez cihazlar için kullanılacak iletkenler eksiz borular içinde bulunacak veya madeni kılıflı, zırhlı yahut mineral tecritli kablolar kullanılacaktır. Bu gibi aletlere iletkenlerin bağlantısı, tesisatın alev geçirmez özelliğini bozmayacak şekilde yapılacaktır. 

            Madde 27 - Tehlikeli bir ortama giren elektrik tesisat boruları, tehlike alanını gerecekleri noktada alev geçirmez buvatlarla donatılacaktır. 

            Madde 28 - Mekanik bir etkiye maruz kalması muhtemel olan yerlerde, zırhlı kablolar kullanılacaktır. 

            Madde 29 - Alev geçirmez cihaz veya teçhizatın madeni gövdesi ile kabloların madeni kılıfları ve boruları arasındaki elektrik bağlantısı lehim kaynağı veya uygun manşonlar kullanılarak sağlanacaktır. 

            Madde 30 - Kablo uçları,neme karşı bu tip iletkenlere özgü alev geçirmez özel kapaklarla tecrit edilecek ve boruları veya kabloların madeni kılıfları iletken olarak kullanılmayacaktır. 

            Madde 31 - Binaların binaların maden kısımlarından geçen borular ile kabloların madeni kılıfları tecrit malzemesi ile kaplanacak veya bunlar binanın madeni kısımlarına karşı uygun şekilde korunacaktır. 

            Madde 32 - Tam yalıtılmış elektrik cihazları, gerilim altında oldukları sürece devamlı bir şekilde temiz hava ve asal gaz basıncı altında bulundurulacaktır. 

            Bu cihazların basıncın düşmesi halinde tesisatı devre dışı bırakacak  uygun koruyucu tertibetı olacak ve tesisatın basınç altında olup olmadığının her zaman kontrol edilebilmesi için de uygun bir göstergesi bulunacaktır. Güvenlikli oldukları yetkili makamlar tarafından onaylanmış aletler ve tesisatın üzerinde, güvenlik durumlarını bozacak hiç bir değişiklik yapılmayacaktır. 

            Madde 33 - Yukarıdaki şartlara uygun olarak korunmamış bulunan büyük elektrik motorları veya sair elektrik aletleri kapalı tipten olacak ve içine kuvvetli bir şekilde temiz hava basılacak ve bu hava açık havaya ekzoz bacalarından veya borularından atılacaktır. 

            Madde 34 - Çıplak hava hatları tehlike alanına girmeden son bulacak ve bu uçlarda, gerilim yükselmelerine karşı uygun koruyucu cihazlar bulundurulacaktır. 

            Madde 35 - Besleme hattının  tehlikeli bölgeye, zırhlı veya madeni kılıflı kablolarda uzatılması geretiği hallerde bütün madeni kılıflar birbirleriyle irtibatlanacak ve etkili şekilde topraklanacaktır. 

            Madde 36 - Telekominikasyon kabloları da dahil bütün yeraltı kabloları en az 50 cm derinliğe konacaktır. 

            Madde 37 - Sık sık bakıma ihtiyaç gösteren elektirik teçhizatını devreden tamamen ayırma olanağı sağlanacaktır. 

            Madde 38 - Parlayıcı bir ortamda akım kesici tertibat, kumanda ettiği makina veya cihazın hemen bitişiğinde bulunmadığı hallerde, bunların kontrol, bakım veya onarım sırasında beklenmedik bir anda, gerilim altında kalmasını önlemek için gerekli tedbirler önceden alınacaktır. 

            Akım kesicilerde, kontrol ettikleri cihazları belirtilen uygun etiketler bulundurulacaktır. 

            Madde 39 - Sigortalar daima tehlike bölgesi dışına konacaktır. Ancak bunun sağlanamadığı hallerde bunlar, alev geçirmez kutular içinde bulunacak ve bu kutular gerilim kesilmeden açılmayacaktır. Sigorta boşonlarının tel sarılmak suretiyle tekrar kullanılması yasaktır. 

            Madde 40 - Aydınlatma devresi de dahil olmak üzere bütün elektrik tesisatı bir yılı geçmeyen süreler içinde muntazaman ehliyetli elemanlar tarafından kontrol ve bakıma tabi tutulacaktır. 

            Madde 41 - Suni aydınlatma tesisleri ancak etanş armatörlerle yapılacak, aksi halde ortam dışına yerleştirilmiş lambalardan yararlanılacaktır. 

            Madde 42 - Bütün madeni bölme ve çatı kısımları ile makine ve teçhizat uygun şekilde topraklanacaktır. 

            Madde 43 - Patlama tehlikesi yaratabilen tozların bulunduğu yerlerdeki yol verme reostaları, aydınlatma anahtarları ile bütün sigorta ve şalterler ve benzeri cihazlar tehlikeli ortamın dışında kurulucaktır. 

            Madde 44 - Motorların durdurulup çalıştırılmasına uzaktan kumanda eden tesisat da diğer bütün elektrik tesisatı gibi tozlara karşı korunmuş olacaktır. 

            Madde 45 - Elektrik motorları etanş tipten olacaktır. İşin gereği olarak bu çeşit motorların kullanılması olanağı bulunmayan yerlerde, bu motorlar aleve geçirmez koruyucular içine alınacaktır. 

            Madde 46 - Aşırı akımlara ve kısa devrelere karşı korunmak üzere faz iletkeni ile toprak arasında bir kaçak olması halinde, devreye otomatik olarak akım kesen bir cihaz konulacak ve bu cihaz akımın %10 artması halinde harekete geçecektir. 

            Madde 47 - Seyyar elektrik cihazları tehlikeli bir ortam içinde hiç bir nedenle kullanılmayacaktır. 

            Madde 48 - Alimünyum veya mağnezyum tozu bulunan yerlerde işçiler antistatik ayakkabılar giyeceklerdir. 

            Madde 49 - Parlama ve patlama tehlikesi yaratabilen organik tozun meydana geldiği taşındığı, aktarıldığı ve çalışıldığı yerlerde elektrik motor ve jenatörleri toz geçirmez etanş tipten olacak veya devamlı olarak temiz hava basılan tecritli hücrelerde bulundurulacaktır. 

            Motorların uzaktan kontrol edildiği hallerde kumanda düğmeleri toz geçirmez tipten imal edilmiş olacak veya toz geçirmeyen ayrı bir odada bulunacaktır. 

            Madde 50 - Parlama ve patlama tehlikesi yaratabilen organik tozların meydana geldiği, taşındığı, aktarıldığı ve çalışıldığı yerlerde sigortalar tehlikeli ortamın dışında kurulacaktır. 

            Buna olanak bulunmayan hallerde sigortalar toz geçirmez etanş kutular içinde bulunacak ve bu kutular ancak akım kesildikten sonra açılabilecek ve bu gibi kutular üzerinde, bu hususu belirten uyarma levha veya yazıları bulundurulacaktır. 

            Madde 51 - Parlama ve patlama tehlikesi yaratabilen organik tozların işlendiği, taşındığı veya aktarıldığı konveyörler, elevatörler, silolar veya benzeri tertibatın içini aydınlatmakta kullanılacak elektrik lambaları toz geçirmez (etanş) globların içine alınacak ve elektrik tesisatı ayrıca, çarpa, düşme gibi mekanik tehlikelere karşı uygun tarzda korunmuş ve buralarda dışarıya tesis edilmiş olan toz geçirmez (etanş) anahtarlar kullanılacaktır. 
 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 
İŞYERLERİNDE ALINACAK GÜVENLİK TEDBİRLERİ 

            Madde 52 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerin üretildiği, işlendiği ve depolandığı işyerinin etrafı duvar, tel örgü veya tel kafesle çevrilmiş ve giriş çıkışlar kontrol altına alınmış olacaktır. Yabancı şahıslar, ancak sorumlu memur refakatinde içeriye girebileceklerdir. 

            Madde 53 - Geniş bir alana yayılmış ve etrafı duvar, tel örgü veya kafesle çevrilmiş işyerlerinin hududu, geceleri uygun şekilde aydınlatılacak ve bekçiler buraları gece ve gündüz gözeteceklerdir. 

            Madde 54 - Parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli işler, genellikle meskun yerler dışında veya tecrit edilmiş bina ve mahallerde, mümkün olduğu kadar az işçi ile , kapalı sistem içinde, tekniğin icaplarına göre gerekli tedbirler alınarak yapılacaktır. 

            Madde 55 - İşyerlerinin güvenlik, alanı içinde, sigara ve benzerlerinin içilmesi; kibrit, çakmak, ateş kızgın veya akkor halinde cisimler ile parlayabilecek veya yangın doğurabilecek her türlü maddenin taşınması ve kullanılması yasaktır. 

            Bu hususları sağlamak için giriş-çıkış kapılarında gerekli kontrollar yapılacak, kolay ve iyi görülen yerlere gerekli uyarma levhaları konacak, işçilerin sigara içebileceği yerler ve ateşli maddelerle çalışılmasına müsade edilen bölümler, güvenlik alanlarından ayrı yerlerde olacak ve bunlar uygun levhalarla belirtilecektir. 

            Madde 56 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddeler üretilen işlenen ve depolanan işyerlerinde; 

            a) İzinsiz içeriye girmenin ve kibrit, çakmak, ateş ve kıvılcım veren alet ve benzeri cisimlerin içeriye sokulmasının yasak olduğu ayrı ayrı levhalar halinde ana giriş kapılarına, 

            b) Binada veya bölümde bulundurulabilecek en çok işçi sayısı, madde miktarı ve binada yapılmasına izin verilen işin ne olduğu ayrı ayrı levhalar halinde işin yapıldığı kısmın kapısına, 

            c) Diğer hususları kapsayan gerekli levhalar, uygun yerlere konulacaktır. 

            Madde 57 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerin üretildiği, işlendiği ve depolandığı binalar, yıldırıma karşı yürürlükteki mevzuatın öngördüğü sistemlerle donatılacaktır. Tamamen çelik kontrüksiyon binalarda, saç ve borulardan inşaa edilmiş, tank ve benzeri çelik depoların yeterli bir topraklamaya tabi tutulması halinde ayrıca paratoner tesisatına ihtiyaç yoktur. Ancak bu hususun yetkili teknik bir eleman tarafından kontrol edilerek yeterliliğinin belgelendirilmesi zorunludur. Paratonerler ve yıldırıma karşı alının diğer koruyucu tertibat yılda en az bir defa, ehliyetli bir elemana kontrol ettirilecektir. Düzenlenen belge ilgililerin her isteminde gösterilmek üzere işyerinde saklanacaktır. 

            Madde 58 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddeler, bulunan kap ve ambalajların dış yüzüne, 

            a) Maddenin çok tehlikeli ve çok zararlı olması halinde kırmızı zemin üzerine içindekinin adı ve (çok tehlikeli) kelimeleri, 

            b) Maddenin tehlikeli ve zararlı olması halinde , sarı zemin üzerine içindekinin adı ve (tehlikeli) kelimesi 

            c) Maddenin az tehlikeli ve az zararlı olması  halinde yeşil zemin üzerine içindekinin adı, 

            d) Maddenin radyoaktif olması halinde örneği bu Tüzüğe ekli 2 numaralı (sarı zemin üzerine mor renkli) özel işaret, 

            e) İçindeki kullanma, taşıma ve içindekilerin korunma usulleri hakkında kısa bilgi ve diğer gerekli hususlar uygun şekilde yazılacak, işaretlenecek veya etiketlenecektir. 

            Madde 59 - İşyerlerinde, yapılan işin cinsine ve özelliğine göre etkili olabililecek tipte ve yeterli sayıda yangın söndürme cihazları bulundurulacaktır. 

            Bu cihazlar ve bunlara yardımcı tesis ve teçhizat daima işler bir halde olacaktır. Cihazların işyerindeki tertip ve tanzimi, icabında kolayca kullanılmasını mümkün kılacak şekilde yapılacak ve her altı ayda bir tartılmak suretiyle muayene edilerek saptanan ağırlıklar cihaz üzerine takılacak bir etikete muntazaman kaydedilecektir. 

            Tüp içindeki tesirli maddenin net ağırlığı yarıdan aşağı düştüğü takdirde, o cihaz boşalmış sayılarak yeniden doldurulacaktır. 

            Madde 60 - Su ile çalışan yangın söndürme cihaz ve teçhizatı, belirli yerlerde muntazam kutu ve dolaplar içinde kolaylıkla alınıp kullanılacak şekilde tertiplenmiş olacak ve basınçlı su temin eden moto-pomp kullanıldığı hallerde bunlar en az günde bir kaç defa beş dakika işlem tecrübesine tabi tutulacaktır. 

            Madde 61 - Yeterli sayıda işçiye, yangın söndürme cihaz ve teçhizatının kullanılması hususunda belirli görevler verilecek ve bunlar bir yangın ekibi teşkil etmek üzere gerekli eğitime tabi tutulacaktır. 

            Madde 62 - İşyerlerinde, işin ve işyerinin özelliklerine göre yeterli ve uygun tipte elle veya elektrikle veya mekanik olarak çalışan alarm cihazları bulundurulacaktır. 

            Madde 63 - İşyerlerinde yapılan işin özelliğine göre yeteri kadar kum ve su kovaları ile yanmaz örtüler bulundurulacaktır. 

            Madde 64 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı sıvılar bulunan binalar, tanklar; yangın ve sair  sebeplerle içindeki sıvının dışarıya saçılmasını veya sızmasını önleyecek nitelikte yapılacaktır. 

            Madde 65 - Parlayıcı, sıvıların üretildği, doldurulup, boşaltıldığı veya kullanıldığı atelye, döküm yeri veya benzeri işyerlerinde faaliyet sırasında herhangi bir sebeple kaçan, taşan veya sızan sıvıyı emin bir yere toplayacak drenaj tertibatı bulunacaktır. 

            Madde 66 - Patlayıcı sıvıların konulduğu bina, tank ve berzeri tesislerin dışında ayrıca, dağılacak, yayılanacak sıvıların toplanması için tesis hacminin en az 1/2 oranında sızdırmaz duvarla, geniş toprak set veya sütre ile çevrilmesi gereklidir. 

            Duvar veya sütrenin taban kenarları bina veya tanktan en az 1 metrelik uzaklıktan başlar. 

            Duvar yerine toprak set kullanılması halinde setlerin üstleri en az 1 metre genişliğinde olacak ve kenarlarının meyli normal şev meyilinden fazla olmayacaktır. 

            Toprakla dolu setler galvanizli saç veya yanmaz diğe uygun bir malzeme ile iksa edilmiş olacak, kalınlığı aşağıdan yukarı azalacak şekilde toprakla doldurulacak ve sütrenin üst noktada genişliği en az 1 metre olacaktır. Duvarların taştan yapıldığı hallerde en az 75 cm kalınlıkta ve çimento haçlı olarak inşa edilmiş olacak, betonarme duvar inşaası halinde ise, kalınlık tabanda 25 cm ve üst noktada 10 cm den az olmayacaktır. Giriş kapıları ve geçitler, işçileri, patlama basıncı veya alevlerden koruyacak şekilde, uygun yanmaz siperlerle veya patlama duvarları ile teçhiz edilmiş olacaktır. 

            Madde 67 - Patlayıcı maddeler depolarını çevreleyecek toprak setler, binanın yüksekliğini en az bir metre geçecek ve tepe noktasında en az bir metre genişliğinde olacaktır. 

            Madde 68 - Parlayıcı ve patlayıcı maddelerin üretildiği veya işlendiği işyerlerinde kullanılan bütün makina, cihaz, alet ve avadanlıklar, kıvılcım hasıl etmeyecek malzemeden yapılacak veya bu malzeme ile kaplanmış olacaktır. 

            Madde 69 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerin işlendiği işyerlerinde, atıklar maddelerin özelliklerine uygun bir şekilde toplanacak ve uzman bir kimsenin gözetimi altında etkisiz hale getirilecektir. 

            Madde 70 - Toz veya parça haline kömür, yağ veya herhangi bir parlayıcı madde buharlaşmış kırpıntılar, paçavralar, pamuklar üstüpü veya kendiliğinden tutuşabilecek bütün maddeler işyerinde bulundurulmayacak ve biriktirilmeyecektir. 

            Bu gibi maddeler binanın güvenlik alanları dışında bu işe ayrılmış belirli bir yere taşınacak ve orada etkisiz hale getirilecektir. 

            Madde 71 - Esasında patlayıcı olmadıkları halde bazı gazlarala karıştıkları zaman şiddetli bir kimyasal reaksiyona giren gazların üretildikleri işyerleri ve bunların üretiminde kullanılan tesisat, diğer tip gazların bulunduğu yerlerden yeteri kadar uzakta bulunacak veya patlamalara dayanıklı duvarlarla ayrılmış olacaktır. 

            Madde 72 - Elektrolitik usulle hidrojen ve oksijen, hidrojen ve klor, hidrojen ve fluor gazlarının üretimi aynı bölümde yapılabilir. Ancak, bu bölümler diğer katı, sıvı ve gaz maddelerinin üretildiği, işlendiği ve depolandığı bölümlerden uygun şekilde ayrılacaktır. 

            Madde 73 - Parlayıcı, patlayıcı, tehlikeli ve zararlı maddelerle çalışılan işyerlerinde işçilere yaptıkları işlerde özellikle maruz kalınacak tehlikeler, yangın halinde alınması gereken tedbirler, artıkların etkisiz hale getirilmesi, yüklemede, boşaltmada ve işyerinin temizlenmesinde gerekli özel işlemler hakkında eğitim, alıştırma, tecrübe ve uygulama suretiyle yeterli bilgi verilecek ve bu hususlar işçinin işyeri dosyasında belirtilecektir. 

            İşçilerin birinci fıkrada belirtilen hususlarda yeterli bilgilere ve bu bilgileri uygulama yeteneğine sahip oldukları, işveren veya işyeri sorumlusu tarafından saptanmadan işe başlatılması, çalıştırılması veya başka bir işe verilmesi yasaktır. 
 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 
DEPOLAMADA ALINACAK GÜVENLİK TEDBİRLERİ 

            Madde 74 - Bu bölümde geçen; 
            a) "yer üstü deposu" deyimi; bütün kısımları yer üstünde bulunan bir depoyu 

            b) "kısmen veya tamamen gömülü depo" deyimi; yere kısmen veya tamamen gömülü olduğu hallerde üzerindeki toprak tabakası 60 cm den az olan bir depoyu, 

            c) "Yeraltı deposu" deyimi; yeraltında tamamen gömülü ve üzerindeki toprak tabakası 60 cm fazla ve ayrıca üstü en az 10 cm lik bir beton tabakası ile örtülü olan bir depoyu, 

            d) "parlayıcı sıvı" deyimi; parlama noktası 38 Cø aşağı olan sıvıları 

            e) "Tehlikeli sıvı" deyimi; parlama noktası 38 Cø yukarı olan sıvıları 

            belirtir. 

            Madde 75 - Parlayıcı sıvıların konulduğu bütün dewolar ve boru donatımları, boru bağlantıları statik elektriğe karşı uygun şekilde topraklanacaktır. 

            Depoların parlayıcı sıvılarla doldurulması ve boşaltılmasında araç ile depo arasında topraklama hattı bağlantısı yapılarak statik elektriğe karşı tedbirler alınacaktır. Lastik tekerlekler üzerinde hareket eden tankerler, yüklü oldukları statik elektrikten tamamen arınmadıkça dolum yerlerine sokulmayacaklardır. 

            Madde 76 - Parlayıcı sıvıların konulduğu yerüstü depolarda aşağıdaki tedbirler alınmış olacaktır: 

            a) Yer üstü depoları, sağlam tabanlar üzerinde oturtulmuş ve etrafı uygun güvenlik  duvarları, ile çevrilmiş olacaktır. 

            b) Yerüstü depolarının tavanı, yanlarına göre daha ince demir saçtan yapılmış olacaktır. 

            c) Yerüstü depolarında uzaktan kumandalı yangın söndürme tesisatı bulunacaktır. 

            d) Yerüstü depolarında belirli bir basınç değişiminde otomatik olarak açılıp kapanan bir basınçvalf bulunacaktır. 

            e) Yerüstü depolarında ölçü ağzına rahatça inip çıkmayı sağlayacak bir merdiven, tabanı çevreleyen bir korkuluk ve benzeri koruyucu tertibat bulunacaktır. 

            Madde 77 - Parlayıcı sıvıların konulduğu yeraltı depolarında aşağıdaki tedbirleri alınmış olacaktır : 

            a) Yeraltı depoları sağlam bir yer üzerinde oturtulmuş, bütün kısımları yer yüzünden en az 60 cm derinde ve dış korozyona karşı korunmuş olacaktır. 

            b) Yeraltı depolarının binalarının dışındaki doldurma borusu ağzı, doldurmalar dışında daima kapalı ve dış etkilere karşı korunmuş olacaktır. 

            c) Yeraltı depoları 7 kg/cm2 lik bir iç basınca dayanacak şekilde yapılmış olacaktır. Bunların alev geçirmez tertibatlı ve havaya daima açık tutulacak bir havalandırma borusu ile ölçmeler dışında her zaman kapalı bulundurulacak bir ölçme ağzı bulunacaktır. 

            Yeraltı depolarının bunun dışında, dışarısı ile hiç bir bağlantısı bulunmayacaktır. 

            d) Yeraltı depolarının havalandırma boruları; bacalardan, binaların açık kısımlarından ve buharların birikebileceği yerlerden uzakta bulunacak ve ağızları yerden en az 2,5 metre yükseklikte olacaktır. Maddenin buharlarını depoya geri gönderen bir boru sistemi bulunduğu takdirde, havalandırma borusunun çapı 20 mm den ve buhar iade borusu mevcut olmadığı takdirde de 25 mm den az olmayacaktır. 

            Madde 78 - Depo içinde bulunan sıvının parlama noktası, bulunduğu ortamın sıcaklık derecesinden düşük olduğu hallerde, depo içinde patlayabilecek nitelikte, hava ve buhar karışımı teşekkülünü önleyecek tedbirler alınacak ve ayrıca açık havaya açılan havalandırma borusu ağzına da uygun bir alev geçirmez tertibat konulacaktır. 

            Madde 79 - Tehlikeli sıvıların bulunduğu depoların kısmen yerüstünde bulunduğu hallerde aşağıdaki tedbirler alınacaktır: 

            a) Depoların herhangi bir kısmında meydana gelebilecek kaçak veya sızıntıların görülmesi sağlanacaktır. 

            b) Depoların etrafı bir arıza halinde, mevcut en büyük deponun  içindeki sıvının tamamına alabilecek büyüklükte kuyu veya toplama çukurlarına bağlı uygun drenaj kanalları ile çevrelenmiş olacaktır. 

            c) Depolar nem, sıvı ve buharların korozif etkilerine karşı uygun bir boya ile boyanacaktır. 

            d) Depolarda her tarafa kolayca erişilmeyi sağlayacak sabit dik veya normal merdivenler, uygun ızgaralı döşemeler bulunacak ve bunların hepsi uygun korkuluklarla donatılacaktır. 

            Tehlikeli  sıvıların bulunduğu yerüstü depoları icabında etkili şekilde soğuğa karşı korunacak ve bu depolar geçitlerin üstünde bulundurulmayacaktır. 

            Madde 80 - Tehlikeli sıvılar  konan depolar, yer seviyesi altındaki çukurlara yerleştirildiği takdirde aşağıdaki tedbirler alınacaktır. 

            a) Çukurlar beton, taş veya tuğla veya bu maddelerden etkilenmeyecek malzemeden yapılacak ve duvarlarla depo arasında bir kişinin kolayca dolaşabilmesine imkan verecek bir boşluk bırakılacaktır. 

            b) Depolar, çukur tabanından en az 35-45 santimetre yükseklikte uygun ayaklar üzerine yeterli eğimde oturtulacaktır. 

            c) Depolar her zaman nemden korunacak ve temiz olarak tutulacak, bunların tehlikesizce üzerlerine çıkma ve içlerine girmeyi sağlayacak sabit merdivenleri ve uygun kapakları bulunacaktır. 

            Madde 81 - Tehlikeli sıvılar konan ve kısmen veya tamamen gömülü olan tankların bütün kontrol araçları çukurlarının içine inilmesini gerektirmeden kullanılacak şekilde imal ve tesis edilmiş olacak ve bunların çukur dışında çalıştırılmaya elverişli kilitlenebilen güvenlik tertibatı bulunacaktır. 

            Madde 82 - Parlayıcı ve tehlikeli sıvıların depolanmasıyla ilgili olarak teşekkül edebilecek olan gaz, buhar ve dumanların bulunduğu çukurlara inmek mecburiyetinde kalan işçilere uygun kişisel korunma araçları verilecek, merdivenlerden birer birer inilecek ve merdivenler üzerinde bir kişiden fazla kimse bulunmayacaktır. 

            Madde 83 - Parlayıcı ve tehlikeli sıvılar konan depolar, bu sıvıların etkisine dayanıklı malzemeden yapılmış olacak ve uygun ayaklar üzerine konacaktır.  Ayrıca bu depolarda uçları güvenlikli bir noktaya ulaşan, taşma boruları bulunacaktır. 

            Madde 84 - Korozif sıvılar konan depolar, bu sıvıların etkisine dayanıklı malzemeden yapılacak ve bu depoların en yüksek noktasından çıkan en az 5 cm çapında olan bir havalandırma borusu ve bu depoların en alt kısmından çıkan ve ucu güvenlikli bir yere ulaşan temizleme borusu olacak ve bu depoların boşaltma boruları dipten 10-25 cm yüksekte, doldurma boruları ise doğrudan doğruya deponun uç kısmına bağlı bulunacaktır. 

            Madde 85 - Parlayıcı sıvılar bulunan kutu, teneke, fıçı, varil ve benzerleri işyerlerine özel yerlere veya ayrı, küçük depolara konulduğu hallerde, bu depolar, ateşe dayanıklı maddelerden yapılmış olacak, tabanları akacak sıvıları sızdırmayacak nitelikte olacak ve en az 10 cm yükseklikte bir etekle çevrilecek ve akacak sıvıları dışarıda bulunan ve kanalizasyona bağlı olmayan bir toplama çukuruna götürecek bir akıntı borusu ile donatılacaktır. 

            Madde 86 - Tehlikeli sıvı bulunan variller, boşaltma ağızları yukarı gelmek suretiyle serin yerlere konacak ve bunların yer değiştirdiklerinde veya uzun süre aynı yerde bırakılmalarında en az haftada bir defa olmak üzere, meydana gelebilecek iç basıncı yok etmek için, kapakları özenle yavaşca gevşetilecek ve tekrar sıkıştırılacaktır. 

            Madde 87 - Parlayıcı ve tehlikeli sıvıların bulaşıkları, ihtive eden fıçı veya variller tekrar kullanılmak amacı ile saklandıklarında boyanan fıçı veya varillerin kapak ve tıkaçları evvela sıkıca kapatılacak, bunlar dolu fıçı ve varillerin bulunduğu depolardan çıkarılacak, dışarıda özel bir yerde derhal uygun bir şekilde temizlenecek, dolu fıçı ve varillerden uzakta tesis edilmiş depolara ağızları açık olarak konacaktır. 

            Madde 88 - Korozif sıvıların bulaşıklarını ihtiva eden damacana, fıçı ve variller tekrar kullanılmak amacı ile saklandıklarında parlayıcı ve tehlikeli sıvıların bulaşıkları ihtiva eden fıçı ve varillerin tekrar kullanılmak amacı ile saklanmalarında izlenen usuller uygulanacaktır. 

            Madde 89 - Parlayıcı, tehlikeli ve korozif sıvıların damacana, varil ve fıçıları işe yaramaz bir duruma geldikleri takdirde, bunlar önce buharla temizlenecek sonra kırılmak , ezilmek ve parçalanmak suretiyle başkaları tarafından tekrar kullanılmayacak hale getirilecektir. 

            Madde 90 - Parlayıcı ve tehlikeli sıvıların konulacağı boş fıçı ve varillerde çatlak, kaçak ve diğer kusurlu durumlar dikkatle muayene edilecek ve bunlara yeniden sıvı konulmak istenildiği hallerde bunlar uygun nötrleştirici çözelti ile veya kaynar  su yahut buharla yıkanacak ve bu işlem fıçı veya varilin tamamen temizlenmesine kadar tekrar edilecektir. 

            Bu konuda yetkili eleman tarafından izin verilmedikçe kaplar kaynakla onarılmayacaktır. 

            Madde 91 - Asit konan damacanalar, içleri asitten etkilenmez bir madde ile beslenen metal sepet veya sandıklara tek başına konulacaktır. 

            Bu damacanalar özellikle asitlere ayrılmış dökülebilecek asitleri bir toplama çukuruna sevk edebilecek eğimde olacak, üzeri asit ektisine dayanıklı malzeme ve kaplanmış tuğla veya beton döşemeli, yakınında su bulunan yerlerde saklanacak ve nem, aşırı sıcak farklarına karşı uygun şekilde korunacaktır. 

            Madde 92 - Asit damacanaları üst üste konulmayacak, bunlar uygun bölmeler içine ve altlarına latalar döşenmek  suretiyle yerleştirilecektir. Asit damacanaları bu iş için özel yapılmış araçlar ile taşınacak ve bu damacanalar özel ve uygun tertibat veya cihazlarla boşaltılacaktır. 

            Madde 93 - Gaz halinde veya bir sıvıda çözülmüş halde veya sıvılaştırılmış halde, bütün basınçlı gaz ihtiva eden tüpler, içinde bulunan basınçlı gazın özelliklerine, tekniğin gerektirdiği esas ve mevcut standartlara uygun olarak yapılmış olacaktır. 

            Madde 94 - Basınçlı gaz tüplerinin üzerine, aşağıdaki bilgiler, silinmeyecek şekilde ve oyuk olmamak şartıyla yazılmış olacaktır. 

            a) İmalatçı firmanın adı 

            b) Seri numarası 

            c) Doldurulacak gazın cinsi 

            d) Boş ve dolu ağırlığı ve hacmi 

            e) En çok doldurma basıncı 

            f) İmal tarihi 

            İmalatçı firma, gaz tüpleri ile birlikte kontrol veya garanti belgesinide  alıcıya vermek zorundadır. 

            Madde 95 - Basınçlı gaz tüplerini (asetilen tüpleri hariç) dolduran her firma, satışa çıkarmadan önce uygun aralıklarla belirli zamanlarda tüp ve teferruatını muayene edecek  veya ettirecek ve hidrolik basınç deneyi, ağırlık deneyi, hacim deneyi gibi deneyleri yapacak veya yaptıracaktır. 

            Bu muayene ve deneylere ait bir belge tüple birlikte alıcıya verilecektir. 

            Belgeler istenildiğinde gösterilmek üzere işyerinde saklanacaktır. 

            Madde 96 - Muayene ve deneyler sonucu kullanılması uygun görülmeyen tüp ve teferruat kesinlikle kullanılmayacaktır. 

            Madde 97 - Her tüpün dip tarafı yere değmeyecek şekilde belirli bir yükseklikte, çemberle çevrili olacak, yana ve emniyet sübaplarının içinde gazların birikmesini önleyecek şekilde havalandırma delikleri olan bir koruyucu başlığı bulunacaktır. 

            Madde 98 - Tüplerin vanası ile diğer kısımları tüpün içinde bulunan gazın kimyasal etkisiyle bozulmayacak bir maddeden imal edilmiş olacak ve özellikle sıvılaşmış veya bir madde içinde çözülmüş amonyağın doldurulduğu tüplerde, hiç bir zaman bakır veya bakır alaşımlı maddelerden yapılmış teçhizat kullanılmayacaktır. Oksijen ile veya oksidasyona yol açan diğer gazlarla doldurulan tüplerin donanımı her türlü yağdan arınmış bulundurulacaktır. 

            Madde 99 - Tüpler basınçlı gazlarla hiç bir zaman izin verilenden fazla bir basınçla ve tüp üzerinde belirtilen ağırlığın üzerinde doldurulmayacaktır. 

            Tüplerin doldurulmadan önce tamamen boş ve temiz olmasına dikkat edilecek, kritik sıcaklıkları genel olarak çevre sıcaklığından fazla olan gazların konulduğu tüpler, tamamen doldurulmayacak ve böylece tehlikeli basınçların meydana gelmesi önlenmiş olacaktır. 

            Basınçlı gazların doldurulduğu tüpler boşken ve doldurulduktan sonra ağırlık kontroluna tabi tutulacaktır. 

            Madde 100 - Basınçlı gaz tüplerin depolanmasında aşağıdaki tedbirler alınacaktır: 

            a) Dolu tüpler sıcaklık, değişmelerine, güneşin dik ışınlarına, radyasyon ısısına soğuğa ve neme karşı korunmuş olacaktır. 

            b) Dolu tüpler işyerlerinde depolanmasında mümkün olduğu kadar az miktarda tüp bir arada bulundurulacak, tüpler yangına dayanıklı ayrı binalarda veya bölmelerde, radyatör ve benzeri ısı kaynaklarından uzak bulundurulacak ve tüplerin devrilmesine veya yuvarlanmasına karşı tedbirler alınacaktır. 

            c) Tüpler, içinde bulunan gazın özelliğine göre ayrılarak depolanacak, boş tüpler ayrı bir yerde toplanacaktır. 

            d) Tüplerin depolandığı yerlerin uygun havalandırma tertibatı olacak ve bu yerlerin yeteri kadar kapısı bulunacaktır. 

            e) Yanıcı basınçlı gaz ihtiva eden tüplerin depolandığı yerlerde ateş ve ateşli maddeler kullanma yasağı uygulanacaktır. 

            Madde 101 - Asetilen tüplerinde yukarıda belirtilenlerden başka aşağıdaki tedbirler alınacaktır. 

            a) Asetonda çözülmüş asetilen tüplerinin doldurulmasında basınç hiç bir zaman 15 kg/cm2 yi geçmeyecektir. 

            b) Yeni asetilen tüplerinin absorbsiyon malzemesi ve aseton ile yeteri kadar dolduğu, yetkili bir eleman tarafından kontrol edilecektir. Bu kontroller tüp boşken absorbsiyon malzemesi konulduktan sonra ve asetonla dolu iken sıra ile tartılmak suretiyle yapılacak ve sonuçları tüplerin sicil defterine yazılacaktır. 

            c) Asetilen temas ettiği bakırdan ve % 70 den fazla bakırlı alaşımdan yapılmış olmayacaktır. 

            d) Doldurulan asetilen tüpleri en az 12 saat dik olarak bekletildikten sonra kullanılacaktır. 

            Madde 102 - Asetilen tüpleri periyodik olarak veya belirli zamanlarda aşağıdaki muayene ve deneylere tabi tutulacaktır; 

            a) Dış muayene, tüpün ve tüp teferruatının genel muayenesi, 

            b) Tüpün absorbsiyon malzemesi ile yeteri kadar dolu bulunup bulunmadığının anlaşılması için muayene, 

            c) Tüpü absorbsiyon malzemesi ve asetonla beraber tartma, 

            d) Dış basınç deneyi ( bu deney ya 60 kg/cm2 basınçlı su ile veya tüpte bulunan absorbsiyon malzemesinin boşaltılamadığı  hallerde yine 60 kg/cm2 basınçlı aseton veya argon ile yapılacaktır.) 

            Madde 103 - Absorbsiyon malzemesi kullanılmasında aşağıdaki hususlar gözönünde bulundurulacaktır. 

            a) Tüp tamamen absobrsiyon malzemesi ile dolacaktır. 

            b) Tüpün ihtiva ettiği maddelerin kolayca muayenesi mümkün olacaktır. 

            c) Absorbsiyon malzemesi, çalışma süresince fiziksel ve kimyasal özelliklerinde bir değişiklik olmaksızın ilk yapılışındaki halini aynen muhafaza edecektir. 

            d) Absorbsiyon malzemesi, tüpe bağlı olmayacaktır. 

            e) Absorbsiyon malzemesi, asetilen ve kullanılan çözücü ile reaksiyona girmeyecektir. 

            f) Absorbsiyon malzemesi, uzun süre kullanma sonunda dahi ezilmeyecek ve tehlike yaratmayacaktır. 

            g) Absorbsiyon malzemesi asetilen patlayıcı ayrışımlarının tüp içinde yapılmasını uygun şekilde önleyecektir. 

            Madde 104 - Tüpler asetilen dolduran her şeyi, doldurduğu tüpün sicilini tutacak ve tüpün doluş tarihi, tüpe konan absorbsiyon malzemesinin ve asetonun miktarı ve tüpe konuş tarihi, tüpün muayene tarihi ve muayenin sonucu gibi bilgiler bu sicile kaydedilecektir. 
 

BEŞİNCİ BÖLÜM 
ÜRETİM VE İŞLETME SIRASINDA ALINACAK GÜVENLİK TEDBİRLERİ 

            Madde 105 - Patlayıcı maddelerin bileşimlerine giren toz halindeki ham maddeler, herhangi şekilde bir işleme tabi tutulmadan önce yabancı maddelerden temizlenecektir. 

            Madde 106 - Patlayıcı bir maddenin imali için kullanılacak, patlayıcı olan veya olmayan maddelerin her birinin tabi tutuldukları işlemin yapıldığı işyerindeki miktarları, bu işlemler için bulundurulması zorunlu miktarları aşmayacaktır. 

            Patlayıcı maddeler, üretildikleri mahalden uzaklaştırılmadıkça o mahalde yeniden bir üretime geçilmeyecektir. 

            Madde 107 - Patlayıcı maddelerin üretildiği ve işlendiği  yerlerde yapılan işler için gerekli olandan fazla işçi bulundurulmayacaktır. 

            Madde 108 - Patlayıcı tozlar konmuş olan çuvallar veya torbalar boşaldıkça yıkanacak veya emici uygun bir tertibatla ve tamamiyle kapalı bir sistemle temizlenecektir. 

            Madde 109 - Parlayıcı sıvıların basınçlı gazlar yardımıyla bir kaptan diğer bir kaba boşaltılmasında asal gazlar kullanılacaktır. 

            Madde 110 - Parlayıcı sıvılar, kaplara özellikle kabın dibi veya iç cidarları ile temas halinde bulunan ve statik elektrik bakımından da bu kapla bağlantısı olan borular vasıtasiyle doldurulacaktır. 

            Madde 111 - Parlayıcı sıvıların kapalı bir kaptan diğerine boşaltılmasında kullanılan tesisatta, sıvı buharının dönüşünü sağlayacak bir boru donatımı kullanılacaktır. 

            Madde 112 - Korozif sıvıların doldurulup boşaltılması kendi ağırlığıyla işler sistemlerde, basınçlı hava veya asal gazlar kullanılan tertibatla veya uygun pompalarla yapılacaktır. 

            Madde 113 - İçinde korozif sıvılar bulunan ve boşaltma muslukları bulunmayan kapları boşaltmak için pompalar, devirme araçları veya diğer uygun tertibat kullanılacaktır. 

            Madde 114 - Korozif sıvı kapları, doldurma ve boşaltma işlemleri dışında devamlı suretle kapalı tutulacaktır. 

            Madde 115 - Korozif sıvıların doldurulduğu, boşaltıldığı ve benzeri bir işlemin yapıldığı işyerlerinde yere dökülen sıvının yayılmasını önlemek için mümkün olabildiği kadar kuru tutulacaktır. Döşemedeki sıvıların üzerine işçilerin basmalarını önlemek için sıvıların etrafı uygun şekilde işaretlenecek ve temizleninceye kadar göz altında bulundurulacaktır. 

            Dökülmüş sıvılar hiç bir zaman odun, talaş, üstüpü kumaş ve diğer organik maddelerle silinmeyecek, su ile yıkanacak ve tebeşir, karbonat, kireç veya benzerlerine emdirilerek temizlenecektir. 

            Madde 116 - Korozif sıvıların doldurulduğu, boşaltıldığı ve benzeri işlemlerin yapıldığı işyerlerinde kullanılmaya hazır akarsu bulunacak ve bir insan için yeter büyüklükte su banyoları veya süratle işleyen çok taraflı duşlar her bölümün içerisinde veya yakınında kurulmuş olacaktır. 

            Kazaya uğrayanların yanmalarını önlemek için suyun sıcaklığı ve çevrenin sıcaklığı hissedilir derecede farklı olmayacaktır. 

            Derişik sülfirik asit ile temasa gelen el veya vücudun  herhangi bir kısmı bol su ile ve tercihan % 5-10 sodyumbikarbonat çözeltisi ile yıkanacaktır. Bu çözeltiler kırılmaz kaplar içinde yeteri kadar ve kolayca erişilebilir bir yerde hazır bulundurulacaktır. İşveren tarafından işyerlerine bu hususta gerekli talimat asılacaktır. 

            Madde 117 - Tahriş edici ve zehirleyici kuru maddelerin doldurulmasında, boşaltılmasında ve benzeri işlemlerde kullanılan transportörler, eyilimli yollar, huniler, asansörler, ayırıcılar ve ayırıcıların menfezleri, elekler, kırıcılar, öğütücüler, kurutucular, ambalaj makinaları ve diğer araçlar toz toplayıcılarına uygun şekilde bağlanacaktır. 

            Madde 118 - Tahriş edici ve zehirleyici kuru maddelerin doldurulmasında, boşaltılmasında ve benzeri işlemlerde kullanılan sabit tesis halindeki toplayıcılar, dışarıda veya yalnız bu işe ayrılmış yerlerde bulunacak, buralara girecek işçilere kişisel korunma araçları verilecektir. 

            Madde 119 - Doldurma, boşaltma ve benzeri işlemler sırasında dökülmüş olan tahriş edici ve zehirleyici kuru maddeler, tercihan elektrik süpürgesi veya benzeri emici cihazlarla kısa zamanda temizlenecektir. 

            Madde 120 - İçinde basınçlı gazlar bulunan tüpler, çabuk boşaltmak amacı ile asla ateşe tutulmayacak, su kapları yardımı ile ısıtılacak ve boşalan tüplerin vanaları derhal kapatılacaktır. 

            Madde 121 - Patlayıcı maddelerin veya bunlarla meydana gelen patlayıcı karışım veya bileşimlerin bir binaya veya bir binadan başka bir yere taşınmaları için kullanılan bütün araçlarda, arabalarda ve diğer kaplarda aşağıdaki tedbirler alınacaktır. 

            a) Açıkta hiç bir demir veya çelik kısım bulunmayacaktır. 

            b) İçinde yalnız patlayıcı maddeler veya patlayıcı karışımın bileşimine giren maddeler bulunacaktır. 

            c) Üzeri kapalı veya uygun şekilde örtülü olacaktır. 

            d) Dolu veya yüklü oldukları zaman ve taşınma sırasında meydana gelmesi imkan dahilinde bulunan tehlikeleri önlemek için gerekli tedbirler alınacaktır. 

            Madde 122 - Patlayıcı maddelerin taşınmaları sırasında bunların döküldüğü veya saçıldığı hallerde patlayıcı maddelerin döküldüğü yer iyice görülecek şekilde işaretlenecek ve dökülen maddeler sorumlu elemanın vereceği talimata göre toplanıp kaldırılacaktır. 

            Madde 123 - İşyerinde korozif sıvı kapları duman çıkarmadan ve tercihan mekanik olarak transportörlerle yahut kaplar özel eğri platformlu küçük arabalarla veya damacanalar özel çatallı arabalarla taşınacak. 

            Madde 124 - İçinde basınçlı gazlar bulunan tüplerin taşınmasında itina gösterilecek bunların birbirlerine çarpmasını ve düşmesini önlemek için gerekli tedbirler alınacak ve tüpler hiç bir zaman manyetik tutucular ile kaldırılmayacaktır.