iş ve sosyal güvenlik mevzuatı  
Resmi Gazete: 10.04.1987  Sayı :19427 (Asıl) Düstur Tertip:5 Cilt:26 Sahife:1147
 
GEBE VEYA EMZİKLİ KADINLARIN ÇALIŞTIRILMA ŞARTLARIYLA EMZİRME ODALARI VE ÇOCUK BAKIM YURTLARINA DAİR TÜZÜK
 
   
Karar Tarihi : 16.03.1987   
Karar Sayısı: 87/11624  
  
             Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca hazırlanan ve Danıştay'ca incelenmiş bulunan "Gebe ve Emzikli Kadınların Çalıştırılma Şartlarıyla Emzirme Odaları ve Çocuk Bakım Yurtlarına Dair Tüzük" ün yürürlüğe konulması; 1475 sayılı Kanun'un 81'inci maddesine göre Bakanlar Kurulunca 16/3/1987 tarihinde kararlaştırılmıştır. 
 
Kenan EVREN
Cumhurbaşkanı 
        
İ. K. ERDEM  
Başbakan V.
        
İ. K. ERDEM  
Devlet Bak.-Başbakan Yrd.
K. OKSAY  
Tarım Tarım ve Köyişleri Bakanı V.
H. C. GÜZEL  
Devlet Bakanı
A.KARAEVLİ 
Devlet Bakanı V.
A. TENEKECİ  
Devlet Bakanı
M.T.TİTİZ
Devlet Bakanı  
A. KARAEVLİ  
Devlet Bakanı
A. BOZER  
Devlet Bakanı
M. O. SUNGURLU  
Adalet Bakanı
Z. YAVUZTÜRK  
Milli Savunma Bakanı
Y. AKBULUT  
İçişleri Bakanı
H.C.GÜZEL
Dışişleri Bakanı V.
A. K. ALPTEMOÇİN  
Maliye ve Gümrük  Bakanı
M. EMİROĞLU  
Milli Eğt. Genç. ve Spor Bak.
İ. S. GİRAY  
Bayındırlık ve İskan Bak.
M. KALEMLİ  
Sağ. ve Sos. Yard. Bak.
V. ATASOY  
Ulaştırma Bakanı
H. H. DOĞAN  
Tarım ve Köyişleri Bakanı 
M. M. TAŞÇIOĞLU  
Çalışma ve Sosyal  Güvenlik  Bakanı    
 
H. C. ARAL  
Sanayi ve Ticaret Bakanı
S. N. TÜREL  
Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanı
A. M.YILMAZ  
Kültür ve Turizm Bakanı
        
 
GEBE VEYA EMZİKLİ KADINLARIN ÇALIŞTIRILMA ŞARTLARIYLA EMZİRME ODALARI VE ÇOCUK BAKIM YURTLARINA DAİR TÜZÜK

  
            KAPSAM 
            Madde 1 - Gebe ve emzikli kadınların hangi dönemlerde ne gibi işlerde çalıştırılmalarının yasak oluduğu, mazhur olmayan işlerde hangi şart ve usullerde çalıştırılabilecekleri, emzirme odaları veya çocuk bakım yurtlarının (kreş) nasıl kurulacağı bu Tüzükte gösterilmiştir. 

            DEYİMLER 
            MADDE 2 - Bu Tüzükte geçen deyimlerden; 
            Oda  : emzirme odasını; 
            Yurt : Çocuk bakım yurdunu (kreş), 

            ifade eder. 

            ÇALIŞTIRMA YASAĞI 
            MADDE 3 - Kadın işçilerin, doğumdan önce 6, doğumdan sonra 6 hafta olmak üzere 12 haftalık süre içinde çalıştırılmaları yasaktır. 

            Bu süreler, işçinin sağlık durumuna ve işin özelliğine göre doğumdan önce ve sonra hekim raporuna dayanılarak arttırılabilir. 

            İsteği halinde, kadın işçiye, doğumdan sonraki 6 haftadan sonra 6 aya kadar ücretsiz izin verilir. Bu süre, ücretli izin hakkının hesabında nazara alınmaz. 

            GEBE İŞÇİLERİN MUAYENE İZNİ 
            MADDE 4 - İşçiler, başvurmaları halinde, gebeliğin ilk üç  ayında,işyeri, işçi sağlığı dispanserleri, bunların bulunmadığı yerlerde sırasıyla en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu Sağlık tesisleri, sağlık ocakları, hükümet veya belediye hekimlerince muayene ve tedavi edilirler. 

            Sonraki aylarda, ayda en az bir defa tıbbi muayeneye gitmelerine izin verilir. 

            EMZİKLİ İŞÇİLERİN ÇALIŞTIRILMALARI 
            MADDE 5 - Emekli, işçilerin Ağır ve Tehlikeli İşler Tüzüğünde kadınların çalıştırılabilecekleri belirtilmiş olan işlerde çalıştırılabilmeleri için, doğumdan sonraki 6 haftanın bitiminde ve işe başlamalarından önce, işyeri, işçi sağlığı dispanserleri, bunların bulunmadığı yerlerde sırasıyla en yakın Sosyal Sigortalar Kurumu sağlık tesisleri, sağlık ocakları, hükümet veya belediye hekimlerine muayene ettirilerek çalışmalarına engel durumları olmadığının raporla belirlenmesi gerekir. 

            Muayene sonunda ağır ve tehlikeli işlerde çalışmasında mahzur olduğu hekim raporuyla belirlenen emzikli kadın işçiler doğumdan sonra ilk 6 ay içinde bu işlerde çalıştırılamazlar. 

            EMZİRME İZNİ 
            MADDE 6 - Emzikli işçilere, oda ve yurtlarda bulunan bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için, 1475 sayılı İş Kanunu'nun 64'üncü maddesi uyarınca, verilecek olan ara dinlenmesinden önce ve sonra, uygun saatlerde, ayrı ayrı iki defa, kırkbeşer dakikalık izin verilir. 

            100'den az işçi çalıştırılan işyerlerinde ise, emzikli işçilere, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için biri ara dinlenmesinden, biri işin bitiminden önce, ayrı ayrı iki defa kırkbeşer dakikalık izin verilir. 

            Bu izinler iş süresinden sayılır. 

            ODA VE YURT AÇMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ 
            MADDE 7 - Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsun, 100-150 kadın işçi çalıştırılan işyerlerinde, bir yaşından küçük çocukların bırakılması ve bakılması ve emzikli kadınların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerlerinden ayrı ve işyerine en çok 250 metre uzaklıkta bir emzirme odasının kurulması zorunludur. 

            Yaşları ve medeni halleri ne olursa olsu, 150'den çok kadın işçi çalıştırılan işyerlerinde, 0-6 yaşındaki çocukların bırakılması ve bakılması, emzikli kadınların çocuklarını emzirmeleri için işveren tarafından, çalışma yerinden ayrı ve işyerine yakın bir yurdun kurulması zorunludur. Yurt işyerine 250 metreden daha uzaksa, işveren ,taşıt sağlamakla yükümlüdür. 

            İşverenler, ortaklaşa oda ve yurt kurabilecekleri gibi, oda ve yurt açma yükümlülüğünü, bu Tüzükte öngörülen nitelikleri taşıyan yurtlarla yapacakları anlaşmalarla da yerine getirebilirler. 

            Oda ve yurt açma yükümlülüğünün belirlenmesinde, işverenin belediye ve mücavir alan sınırları içinde bulunan tüm işyerlerindeki kadın işçilerinin toplam sayısı dikkate alınır. 

            ODA VE YURTLARDAN FAYDALANACAKLAR 
            MADDE 8 - Oda ve yurtlardan kadın işçilerin çocukları ile erkek işçilerin annesi ölmüş veya velayeti babaya verilmiş çocukları faydalanabilirler. 

            Odalara 0-1, yurtlara 0-6 yaşındaki çocuklar alınır. 

            Oda ve yurtlarda çocuklarla görevlilerden başkasının bulunması ve bunları amaç dışında kullanılması yasaktır. 

            Yurtlara 0-2 ve 3-6 yaş çocukları birbirinden ayrı bulundurulur. 

            Çocuklar, oda ve yurtlara işbaşı yapılmadan önce bırakılır ve işin bitiminde alınır. 

            Anne ve babalar, odaların ve yurtların disiplin ve yönetimine dair kurallara uymak şartıyla ara dinlenmesinde çocuklarını görüp bakımlarıyla lgilinebilirler. 

            KAYIT VE ÇIKIŞ 
            MADDE 9 - Oda ve yurtlara kabul edilen çocuklar, kayıt ve kabul defterine yazılır. (EK 1) 

            Oda ve yurtlardan tamemen ayrılan çocukların ayrılış nedeni, tarih kiminle çıktığı, gözlem kağıdına ve bu deftere işlenir. Çocuğun özel dosyası, anne veya babasına verilir. 

            ODA VE YURTLARDA BULUNACAK NİTELİKLER 
            MADDE 10 - Oda ve yurtlar çocukların sağlığının korunması, hava ve güneş ihtiyaçlarının karşılanması için gerekli nitelikleri taşıyacaktır. 

            Buralarda, kadın ve velayet hakkına sahip erkek işçi sayısının en az %10 u oranında yatak, yeteri kadar gözlem bölmesi ve bir emzirme yeri bulunacaktır. 

            Çocuklar, emzirme yerlerine, hemşire, çocuk gelişimi ve eğitimi konusunda yetişmiş eleman veya çocuk bakıcısı tarafından getirilir; emzirmenin bitiminde yine aynı kimseler tarafından alınarak temizlik ve bakımları yapıldıktan sonra yataklarına bırakılır. 

            Oda ve Yurtlarda, anneler ve görevliler için yeteri kadar tuvalet ve lavabo, her 10 yatağa bir çocuk banyosu, çocuk yatak odalarının bitişiğinde çocukların kullanabileceği lavabolar, Yurtlarda ise ayrıca çocuklar için yeteri kadar tuvalet bulunacaktır. 

            Oda ve yurtlarda, mamaların ve yiyeceklerin hazırlanması, muhafazası, dağıtılması, yedirilmesi, kullanılan araç ve gereçlerin temizlenmesi için gerekli yerler bulundurulacaktır. 

            Oda ve yurtlarda, yatak odalarından ayrı bez değiştirme odaları olacak; bu odalarda masa, yatak, şezlong gibi eşyalar, temiz ve kirli bez ve çamaşırların ayrı ayrı konulması için gerekli dolap ve kaplar bulundurulacak; yatak eşyası ve annelere emzirme esnasında giydirilen gömlekler temiz ve düzenli olarak korunacaktır. 

            Çocukların bulundurulacağı odaların, taban alanlarının her çocuğa en az 3 metrekare, hacimlerinin her çocuğa en az 8 metreküp hava düşecek ölçüde ve bol ışıklı olması gereklidir. 

            Taban çocukların sağlığına zarar vermeyecek, kolayca temizlenebilecek biçimde döşenecek; duvarlar veya kaplanacak; odalar ve eşya toz tutmayacak şekilde düz ve basıt olacaktır. Çocuk karyolaları ve komodinleri temiz, boyalı, kullanıma ve sağlığa uygun nitelikte olacak, karyolaların ayarlanabilir, yüksek korkulukları bulunacaktır. 

            Ve bölmeler yeterli bir yüksekliğe kadar kolayca temizlenebilir bir madde ile boyanacak. 

            Yurtlarda yeterli büyüklükte bir bahçe, bu bahçede, çocukların dinlenmeleri ve oynamaları için araç ve gereçler bulunacaktır. 

            ODA VE YURTLARDA BULUNDURULACAK İLAÇ VE TIBBİ GEREÇLER 
            MADDE 11 - Oda ve yurtların gereken yerlerine termometreler konacak, buralarda Tüzüğe bağlı çizelgede (EK 2 ) yazılı olan ve ayrıca işyerinde görevli hekim tarafından gerekli görülen ilaç ve tıbbi gereçler bulundurulacaktır. Bunlar özel bir dolap içinde ve kolayca kullanılabilecek şekilde saklanacak ve en az altı ayda bir işyerinde görevli hekim tarafından gözden geçirilerek bozulmuş ve kullanılmaz duruma gelmiş yahut tükenmiş bulunanların yerine yenileri konacaktır. 

            PERSONEL, YÖNETİM VE GÖZETİM 
            MADDE 12 - Odalarla yurtların emzirme odalarında her on çocuk için bir kadın çocuk bakıcısı bulundurulur. Çocuk bakıcılarından en az birinin hemşire veya kız meslek lisesi çocuk gelişmi ve eğitimi bölümü mezunu veya benzeri mesleklerden olması zorunludur. 

            Yurtlarda, her 20 çocuk için bir çocuk bakıcısıyla hemşire veya kız meslek lisesi çocuk gelişimi ve eğtimi mezunu veya benzeri meslek grubu eleman bulundurulur. 

            Oda ve yurtlarda temizlik için yeteri kadar kadın hizmetli bulundurulur. 

            Hemşire veya kız meslek lisesi çocuk gelişimi ve eğitimi bölümü mezunu veya benzeri meslek mensubu elemanlardan birisi, işverence, yönetim ve gözetimle görevlendirilir. 

            Oda ve yurtlar, işyerlerinde görevli hekimin tıbbi gözetimi altındadır. Çocukların sağlık durumları en az gün aşırı bir hekim tarafından kontrol edilir ve gereği yapılır. 

            ÇOCUK MUAYENELERİ 
            MADDE 13 - Oda ve yurtlara kabul edilecek çocuklar, önce gözlem bölmesine alınır ve hekim muayenesinden geçirilir. Bulaşıcı veya tehlikeli bir hastalığı bulunmadığı ve portör olmadığı anlaşılanlar hakkında ropar düzenlenir, raporlar çocukların özel dosyalarında saklanır. 

            Bulaşıcı veya tehlikeli bir hastalığı olanlar, hastalık kuşkusu bulunanlar veya portör olduğu anlaşılanlar, sağlıklı olduklarının belirlenmesine kadar oda ve yurtlara alınmazlar. 

            Oda ve yurtlarda bulunan çocuklardan bulaşıcı hastalığı tutulanlar veya tutulduğundan şüphe edilenler, hekime muayene etttirilmek üzere derhal gözlem bölmelerine alınırlar. 

            Muayene sonucunda bulaşıcı veya tehlikeli bir hastalığa tutulduğu anlaşılan çocuklar hekimce ya bir sağlık kuruluşuna gönderilir ya da reçetesi verilerek gerekli öğütlerle ailesine teslim edilir. 

            Oda ve yurda kabul edildiği gün  her çocuk için bir gözlem kağıdı (EK 3) doldurulur ve özel dosyalarına konur. Buralara kaldığı sürece, çocukların sağlık ve genel gelişme durumları, beden yapıları, ruhsal özellikleri en az haftada bir defa görevli hekimce sağlık muayenesi kağıtlarına (EK 4), ağırlıkları ise çizelgesinde belirtilen dönemlerde ağırlık çizelgesine (EK 5) işlenir. 

            Oda ve yurtlarda kalan çocuklara, koruyucu aşılar ve serumlar yapılır ve bunlar çizelgeye yazılır.  (EK 6)

            ÇOCUKLARIN BESLENMESİ 
            MADDE 14 - Oda ve yurtlarda, çocuklara yaşlarına göre mamaları, kahvaltı yemekleri verilir. Yemek listelerinin ve mamaların düzenlenmesinde görevli hekimin düşüncesi alınır. 

            Çocuklara, ayrıca günde 250 şer gram dayanıklı veya pastörize, bulunmadığı takdirde kaynamış süt veya yoğurt verilir. 

            ÇOCUKLARIN EĞİTİMİ VE GELİŞTİRİLMELERİ 
            MADDE 15 - Yurtlarda çocuklara kişisel temizliğin yolları öğretilir, oyun, şarkı ve oyuncaklarla psiko-sosyal gelişmeleri sağlanır. 

            İŞVERENİN YÜKÜMLÜLÜĞÜ 
            MADDE 16 - Oda ve yurtların bina, kuruluş, döşeniş, araş, gereç, taşıt, beslenme ve benzeri giderlerinin tamamı işverenlerce karşılanır. 

            Buralar ayda en az bir defa işveren veya vekili tarafından denetlenir. İşveren, işveren vekili, görevli hekim veya bu birimlerin yönetim ve gözetiminden sorumlu olanlarca görülen eksiklikler derhal giderilir. 

            ORTAKLAŞA KURULAN ODA VE YURTLARIN YÖNETİMİ 
            MADDE 17 - Oda ve yurtlar  birden çok işveren tarafından kurulduğu takdirde, bu işverenler veya işveren vekilleri ayda en az bir defa toplanarak bu yerlerin yönetimine dair kararları alırlar ve uygulanmasını sağlarlar. 
 

            YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN HÜKÜMLER 
            MADDE 18 - Bakanlar Kurulu'nun 20/7/1973 tarihli ve 7/6821 sayılı kararıyla yürürlüğe konulmuş olan Gebe veya Emzikli Kadınların Çalıştırılma Koşullarıyla Emzirme Odalar ve Çocuk Bakım Yurtları (kreş) Hakkında Tüzük yürürlükten kaldırılmıştır. 

            YÜRÜRLÜK 
            MADDE 19 - Bu Tüzük hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

            YÜRÜTME 
            MADDE 20 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür. 
 

 EK 1 

................................. İşyeri 

Kayıt ve Kabul Defteri

Emzirme Odası 
Çocuk Bakım Yurdu 
 
Kayıt Numarası Adı, 
Soyadı 
Baba-
sının  
Adı, 
Soyadı
Anne-
sinin  
Adı, 
Soyadı
Anne veya Babanın Personel Numarası Yaşı ve Doğum Yeri Oturduğu Yer Girdiği Gün ve Saat  Tamamen Çıktığı Gün ve Saat Çıkış Nedeni  Kiminle Çıktığı 
                     
                     
                     
                     
                     
                     
  

EK 2   
Emzirme Odası ve Çocuk Bakım Yurtlarında Bulundurulacak İlaç
ve Tıbbi Gereç Çizelgesi

                         İlaç ve Gereç                                            Miktarı                                           Açıklama      
   Tentürdiyot                                                            25 gr.                                      Cam kapaklı şişede 
   Amonyak                                                               50 gr.                                      Cam kapaklı şişede 
   Saf alkol                                                              100 gr.                                      Cam kapaklı şişede 
   Oksijenli su                                                              1 şişe                                   Orjinal ambalajda 
   Yanık pomadı                                                           2 tüp                                    Orjinal ambalajda 
   Enjektör                                                                    1 adet                                  2 cc. 
   Enjektör                                                                    1 adet                                  5 cc. 
   Enjektör iğnesi                                                         6 şar adet cilt, adale 
                                                                                         ve damar için 
   Damlalık                                                                   6 adet 
   Beden derecesi                                                      6 adet 
   Çengelli iğne                                                         12 adet 
   Flaster                                                                      2 kutu 
   Talk tozu                                                             Yeteri kadar 
   Küvet                                                                        2 adet 
   Pens                                                                         2 adet 
   Kulak pensi                                                              1 adet 
   Makas                                                                      2 adet 
   Bisturi                                                                       1 adet 
   Pamuk                                                                      5 paket                              25 er gramlık 
   Steril gaz idrofil                                                        5 paket 
   Steril sargı bezi                                                        5 adet                                Muhtelif büyüklükte 
   Üçgen sargı                                                              1 adet                                Parmak, baş ve etrafı için 
   Çocuk terazisi                                                          1 adet                                Emzirme odalarında 
   Boy ölçerli terazi                                                      1 adet                                Kreşlerde 

 EK 3 
Gözlem Kağıdı

...................................... İşyeri                                                                           Adı, Soyadı         : 

Emzirme Odası                                                                                                Kayıt numarası    : 
Çocuk Bakım Yurdu 
                                                                                                                           Yatak numarası  : 

                     Yaşı ve doğum yeri                : 

                     Kan grubu                               : 

                     Girdiği tarih                            : 

                     Girişte boyu ve kilosu            : 

                     Tamamen çıkarıldığı tarih      : 

                     Çıkışta boyu ve kilosu           : 

                     Çıkarıldığı tarihteki 
                     genel sağlık durumu              : 

                     Çıkış nedeni                           : 

                     Kiminle çıktığı                         : 
                A 
                n    Adı, soyadı                             : 
                a 
                s    Yaşı ve doğum yeri               : 
                ı 
                n    Ev adresi                               : 
                ı 
                n    İşyeri numarası                     : 

                B 
                a    Adı, soyadı                           : 
                b 
                a    Yaşı ve doğum yeri             : 
                s 
                ı     Ev adresi                              : 
                n 
                ı     İşyeri numarası                     : 
                n 
 

EK 4 

.............................................. İşyeri 

Emzirme Odası 
Çocuk Bakım Yurdu 
Adı, Soyadı                            : 
Kayıt Numarası                      : 
  
Tarih Ağırlık Boy Dişler Göz Kulak 
Burun Boğaz
Solu-
num  
Sis-
temi
Dola-
şım Sis-
temi
Sindi-
rim ve Üriner Sistem 
Sinir
ve  Hare-
ket Sis-
temi
Labara-
tuvar
Röntgen Teşhis Yapılan Tedavi ve Öneriler Doktor Adı, Soyadı 
  
 

EK 5 
 

........................................... İşyeri 
Emzirme Odası 
Çocuk Bakım Yurdu 
Adı, Soyadı                      : 
Kayıt Numarası                : 
 
 

            Ağırlık ölçümlerini belirli aralıklarla yaparak, bu tablo üzerinde 
işaretleyiniz. 
  
 

EK 6 

..................................... İşyeri 
Emzirme Odası 
Çocuk Bakım Yurdu        : 
Adı, Soyadı                      : 
Kayıt Numarası                : 

 
                                                            A ş ı l a r
  
AŞILAR
 
UYGULAMA TARİHİ
 
1.Aşı
 
2.Aşı
3.Aşı
Rapel 1
Rapel 2
ÇOCUK FELCİ 
 
  

 

       

D.B.T. 
 

  

 

      / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /
  
D.T. 
 
 
  
TETANOZ
  

 

  
KIZAMIK 
 
  

 

  
B.C.G. 
 
  

 

  

             Yapılan her aşı sayısına uygun olarak bölüm içerisine uygulama tarihini 
belirtiniz.