Belediye Ve imar yönetmeliği  
Resmi Gazete Tarihi:26.08.1998 Çarşamba Sayı: 23445 (Asıl) Düstur Tertip:5 Cilt:  Sahife:
Sanayi ve Ticaret Bakanlığından; 
  
TOPTANCI HAL HAL HAKEM KURULLARI YÖNETMELİĞİ
 
       
       BİRİNCİ BÖLÜM
AMAÇ, DAYANAK, TANIMLAR
 
            AMAÇ
            Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı; toptancı hallerinde 552 sayılı Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve 4367 sayılı Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun'la verilmiş bulunan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak, üreticiler, üretici birlikleri, komisyoncular, kendi nam ve hesaplarına yaş sebze ve meyve ticareti ile iştigal eden gerçek ve tüzel kişiler, halden mal satın alanlar ile hal müdürlükleri arasında ortaya çıkan anlaşmazlıkları çözümlemek ve kendisine intikal eden konularda görüş bildirmek üzere oluşturulan hakem kurullarının; seçimine, görevlerine, yetkilerine, çalışma usul ve esasları ile kurul üyelerine ödenecek huzur haklarına, kurulan karar verme ve kurul kararlarına karşı yapılacak itirazların şekil ve sürelerine ilişkin hususları düzenlemektir. 

            KAPSAM
            Madde 2- Bu Yönetmelik, toptancı hal hakem kurullarının kuruluşunu, üyelik şartlarını, görev ve yetkileri ile çalışma usul ve esaslarını kapsar. 

            DAYANAK
            Madde 3- Bu Yönetmelik, 24/6/1995 tarihli ve 552 sayılı Yaş Sebze ve Meyve Ticaretinin Düzenlenmesi ve Toptancı Halleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 11/6/1998 tarihli ve 4367 sayılı Kanunla değişik 20 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. 

            TANIMLAR
            Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen; 

            Bakanlık : Sanayi ve Ticaret Bakanlığı'nı, 

            Kurul : Toptancı Hal Hakem Kurulu'nu, 

            Tahsis Sahipleri : Toptancı halde yer tahsis olunan üretici, üretici birliği, komisyoncu ve kendi nam ve hesaplarına yaş sebze ve meyve toptan ticareti ile iştigal eden gerçek ve tüzel kişileri, 

            Başkan : Toptancı hal hakem kurulu başkanını, 

            Üye : Toptancı hal hakem kurulu üyelerini, 

            Mal : Her türlü yaş sebze ve meyveyi, 

            Çiftçilik Belgesi: Ziraat Odalarınca üreticilere verilmiş belgeyi, ifade eder. 
 

İKİNCİ BÖLÜM
KURULUŞ, ÜYELİK ŞARTLARI, GÖREVLER

            KURULUŞ
            Madde 5- Toptancı hal hakem kurulu, Sanayi ve Ticaret İl Müdürü'nün veya görevlendireceği bir memurun başkanlığında, o yerde bulunan; 

            a) Hal müdürü dışındaki belediye personeli arasından belediye encümenince görevlendirilen, konunun uzmanı bir memur, 

            b) Ziraat odası yönetim kurulunca, odaya kayıtlı yaş sebze ve meyve üreticileri arasından seçilen bir üretici, 

            c) Ticaret odası yönetim kurulu tarafından seçilen öncelikle yaş sebze ve meyve ticaretiyle uğraşan, odaya kayıtlı bir tacir, 

            d) Toptancı halde komisyoncu olarak çalışanların üye olduğu dernek veya oda yönetim kurulunca kendi üyeleri arasından iki yıl için seçilmiş bir komisyoncu, 

            e) Vali veya kaymakam tarafından o yerdeki en fazla üyeye sahip tüketici örgütü olduğu bildirilen tüketici örgütü yönetim kurulunca kendi üyeleri arasından seçilen bir tüketici, 

            olmak üzere başkan dahil altı kişidir. 

            Asıl üyelerle beraber yedekler de belirlenir. 

            Özel toptancı hallerde, hal işletmecisi veya temsilcisi de üye olarak kurulda yer alır. 

            Hakem kuruluna, o yerde yukarıda sayılan oda, dernek veya tüketici örgütü bulunmamasından dolayı üye seçilememesi halinde, boş kalan üyelikler, belediye encümenince doğrudan atama yapılarak doldurulur. 

            Bu kuruluşların o yerde kurulup kendi üyelerini seçmeleri halinde, belediye encümeninin atadığı üyelerin görevi sona erer. 

            Başkan ve (d) bendine göre seçilen üye hariç, üyelerin görev süresi bir yıldır. Aynı kişi en fazla üç yıl üst üste görevlendirilebilir veya seçilebilir. 

            ÜYELERDE ARANACAK NİTELİKLER
            Madde 6- Hakem kurulu üyelerinin aşağıdaki nitelikleri taşımaları gereklidir: 

            a) T.C. vatandaşı olmak, 

            b) 18 yaşından küçük, 65 yaşından büyük olmamak, 

            c) Affa uğramış olsalar bile, basit ve nitelikli zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı bir suçtan ya da kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak, 

            d) Kamu haklarından mahrum bulunmamak, 

            e) Görevini devamlı yapmasına engel akıl hastalığı bulunmamak, 

            f) En az ilkokul mezunu olmak. 

            Bu nitelikleri taşımadıkları veya kaybettikleri, ya da bu Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen zorunluluğa uymadıkları anlaşılanların görevleri kendiliğinden sona erer. 

            HAKEM KURULUNUN GÖREVLERİ
            Madde 7- Bu Yönetmeliğin 1 inci maddesinde belirtilen amaçları gerçekleştirmek üzere hakem kurulu aşağıda sayılan görevleri yapar. 

            A) 552 sayılı Kanun Hükmünde Kararname Kapsamında Verilen Görevler 
            a) Yaş sebze ve meyve taşıyan her türlü nakil vasıtaları ile ilgili olarak belediyece yapılan denetimler sırasında; 
            1- Toptancı hal çıkış faturası bulunan malları taşıyan, 
            2- Üretici pazarlarına gönderilmek üzere, üreticilerin kendi ürettikleri malları taşıyan, 
            3- Fatura veya müstahsil makbuzu ve çiftçilik belgesi ve sevk irsaliyesi ile birlikte belli alıcılara satıldığı belirlenen malları taşıyan, 
            4- Üretici birlikleri tarafından gerçek usulde vergi mükellefi olan perakendecilere satılmış bulunan malları taşıyan, 
            5- Çiftçilik belgesine sahip üreticilerin kendi ürettikleri ve satışını belli bir yerde yapacaklarını belirttikleri malları taşıyan, 
            6- Üreticiler tarafından belli bir toptancı haline satılmak üzere gönderildiği belgelenen malları taşıyan, 
            7- İhraç edilecek malları taşıyan, 
            8- Salça, konserve, meyve suyu ve konsantresi gibi sınai üretimde kullanılmak üzere bu işletmelerce satın alınan yaş sebze ve meyveleri taşıyan, 

            Araçlar dışında kalan, geçerli bir belge olmaksızın belediye ve mücavir alanlar içerisinde yaş sebze ve meyvelerin toptan alınarak sevkedildiği veya perakende satışa sunulduğu araçların tespit edilmesi halinde bu araçların trafik ruhsatnamelerinin alınarak 15 gün süre ile faaliyetten men edilmelerine karar vermek. 

            b) Belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde toptancı hal dışında malların toptan veya her ne şekilde olursa olsun toptancı halden geçirilmeden perakende satışa sunulması durumunda, malların toptancı hale giriş ve satış işlemlerinin usul ve esaslarını belirlemek, 

            c) Yaş sebze ve meyve ticaretinde; gerçek veya tüzel kişilerin yaş sebze ve meyve piyasasında darlık yaratmak, fiyatların yükselmesine sebebiyet vermek veya düşmesine engel olmak için, malların belli ellerde toplanması, satışından kaçınılması, stok edilmesi, yok edilmesi ve bu amaçla propaganda yapılması veya benzeri davranışlarda bulunulması suretiyle serbest rekabetin engellenmesi eylemlerini tespit etmek ve bunun sonucunda ilgililer hakkında para cezası ile birlikte hal dahilinde faaliyetten men kararı alınması için belediye encümenine öneride bulunmak, 

            d) Toptancı hallerde uygulanan yasaklara uymamayı alışkanlık haline getiren tahsis sahiplerinin, bu eylemlerinin tespit edilerek, işyeri tahsislerinin iptali için belediye encümenine öneride bulunmak, 

            e) Toptan satış birimi ve yöresel olanlar da dahil olmak üzere toptancı hallerde kullanılan toptan satış kaplarına  ilişkin konularda ilke kararı alarak bu kararı, uygulanmak üzere hal müdürlüklerine bildirmek, 

            f) Yukarıda belirtilenler dışında kalan ve mevzutla hakem kuruluna verilen görevler arasında yer alan diğer konularda karar vermek. 

            B) Toptancı Hallerde Ortaya Çıkan Anlaşmazlıkları Çözümlemeye İlişkin Görevler: 
            a) Üreticiler, üretici birlikleri, komisyoncular, kendi nam ve hesabına yaş sebze ve meyve toptan ticareti yapan gerçek ve tüzel kişilerle alıcılar arasında yaş sebze ve meyvenin tespit edilen kalite ve standartlara uygun olup olmadığına, 

            b) Üreticiler ile komisyoncular arasındaki üretici malının teslim alınması, kalite ve standardının korunması ve satışa sunulmasında gereken özenin gösterilip gösterilmediğine, 

            c) Üreticiler ile komisyoncular arasında üretici malının satışından sonra, üretici alacağının zamanında gönderilip gönderilmediği, satışında yolsuzluk yapılıp yapılmadığı, avans, alacak ve borç konularındaki hesabın doğru olup olmadığına, 

            d) Yaş sebze ve meyve kaplarının ağırlık, cins, adet ve sahipliğinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığına, 

            e) Toptancı hallerinde; tahsis sahipleri, üreticiler, üretici birlikleri, kendi nam ve hesabına toptan mal alıp satan gerçek ve tüzel kişiler, alıcılar, taşıyıcılar ve nakliyeciler arasında ortaya çıkan tartı, kasa ve sandık bedeli, navlun ve taşıma ücretleriyle yaş sebze ve meyvenin niteliği ve fiyatına, 

            f) Hal müdürlüğü, hal personeli ve işletmecisinin uygulamaları ile toptancı hallerinin yönetim ve işleyişine, 

            g) Yukarıda sayılanların dışında kalan ve satıcılara, alıcılara, hal işletmecisi ile hal müdürlüğüne, 

            ilişkin konularda ortaya çıkan anlaşmazlıkları çözümlemek. 

            C) Hakem Kuruluna İntikal Ettirilen Konularda Görüş Bildirmeye İlişkin Görevler: 
            a) Toptancı hallerinin fiziki konumu, taşıt trafiği, açılış ve kapanış saatleri, uyulması gereken sağlık ve temizlik kuralları, halde çalışanların nitelikleri ve benzeri konularda hal müdürlüklerinin yaptığı başvurulara, 

            b) Kamu kurum veya kuruluşlarıyla, kamu kurumu niteliğini haiz kurum ve kuruluşların yaş sebze ve meyve ticaretiyle ilgili konulardaki müracaatlarına, 

            c) Yukarıda sayılanların dışında kalan gerçek veya tüzel kişiler tarafından hakem kuruluna intikal ettirilen çürük veya çürüme ihtimali bulunan mallar dahil yaş sebze ve meyve toptan ticaretine ilişkin diğer konulardaki başvurulara, 

            İlişkin olarak görüşlerini bildirmek. 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM 
ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI

            BAŞVURU
            Madde 8- Uyuşmazlık konusunu içeren yazılı ve sözlü başvuru, ilgili belge ve kanıtlarıyla birlikte hakem kurulu bürosuna yapılır. 

            Başvuru büro tarafından anında başkana bildirilir. 

            GÜNDEM
            Madde 9- Toplantı gündemi, başvurulardan ivedi çözümlenmesi gerekli olanların ön sıraya alınması ilkesine göre başkan tarafından düzenlenir. 

            Ancak toplantı esnasında, toplantıya iştirak edenlerin oy çokluğu ile konunun önemine binaen gündem sırası değiştirilebilir veya gündeme yeni bir madde ilave edilebilir. 

            TOPLANTI ZAMANI
            Madde 10- Toplantılar, başkanın çağrısı üzerine, çözümlenmesi ivedi sorunlarla ilgili başvurularda hemen yapılır. 

            Bu çağrı, başkanın yokluğunda kurul üyeleri arasından daha önce başkan tarafından seçilmiş bulunan başkan vekilince derhal yapılır. 

            Olağan toplantılar, ayda en az bir kez ve gerektiğinde, gündemin iki gün önceden üyelere bildirilmesi şartıyla gerçekleştirilir. 

            TOPLANTI YERİ
            Madde 11- Toplantı yeri, toptancı hali içerisinde belediye veya hal işletmecisi tarafından hakem kuruluna ayrılmış yerdir. 

            TOPLANTILARA KATILMA ZORUNLULUĞU
            Madde 12- Kurul üyeleri toplantılara katılmak zorundadır. Özürsüz olarak birbirini izleyen beş toplantıya katılmayan ve özürlerini bir belge ile kanıtlamayan üyelerin üyelikleri düşer ve yerlerine bu Yönetmelik esaslarına göre yedekleri göreve çağrılır. 

            TOPLANTILARA KATILMAYACAKLAR
            Madde 13- Kurul başkan ve üyeleri, kendi usul ve füruundan biri ile üçüncü dereceye kadar (bu derece dahil) kan ve sıhri hısımlarının ve iş ilişkisi içinde bulundukları kişilerin taraf olduğu toplantılara katılamazlar. Bu toplantılara ilgili yedek üyeler katılır. 

            TOPLANTI VE KARAR YETER SAYISI
            Madde 14- Hakem kurulu en az dört üye ile toplanır ve katılanların oy çokluğu ile karar verir. 

            Üyeler çekimser oy kullanamazlar. Oyların eşit olması halinde başkanın oy kullandığı taraf çoğunlukta sayılır. 

            KARAR SÜRESİ
            Madde 15- Anlaşmazlıklarla ilgili toplantılarda süre, konunun çözümünün ivedilik derecesine göre belirlenir. Bu süre her halde iki günü geçemez. 

            İvedilik arzetmeyen toplantılarda görüşülen konular ise en geç beş gün içinde karara bağlanır. 

            KARAR TUTANAĞI
            Madde 16- Toplantıda alınan kararlar toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanıp, bir tutanakla tespit edilerek mühürlendikten sonra üç nüsha olarak çoğaltılır. 

            Tutanağın aslı karar defterine yapıştırıldıktan sonra köşeleri mühürlenir. Diğeri yazı işleri bürosunda saklanır. Bir diğer örneği de tebliğ ve ilan edilmek üzere hal müdürlüğüne verilir. 

            İNCELEME ŞEKLİ
            Madde 17- Kurul; kararlarını, hal içerisinde uyuşmazlık konusunu ve belgelerini doğrudan kontrol ederek, yaş sebze ve meyveyi görüp, ölçüp tartmak veya bu konulara ilişkin tutanak ve raporları değerlendirmek suretiyle alır. 

            Kurul, üyelerinden bir ya da bir kaçını karar alma sürecine yardımcı olması amacıyla herhangi bir konuda görevlendirebilir. 

            Kurul, gerektiğinde bilirkişi raporuna dayanarak karar verebilir. 

            BİLGİ VE BELGE İSTEME YETKİSİ
            Madde 18- Kurul, uyuşmazlığa ilişkin konularla sınırlı olmak kaydıyla, hal müdürlükleri, belediyeler, tahsis sahipleri, laboratuvarlar ve diğer ilgili kuruluşlardan yazıyla bilgi ve belge isteyebilir. 

            Kamu kurum ve kuruluşları ile diğer ilgililer, hakem kurulunun bilgi isteme konusundaki bu taleplerini yerine getirmede yardımcı olurlar. 

            İTİRAZ
            Madde 19- Hakem kurulu kararlarına taraflar kararın tebliğinden itibaren üç gün içinde itiraz edebilirler. İtiraz üzerine anlaşmazlık konusu yeniden görüşülür. 

            Hakem kurulunun ikinci kararına itiraz, belediye encümenine yapılır ve burada görüşülerek kesin karara bağlanır. 

            FAALİYET RAPORLARI
            Madde 20- Kurul çalışmaları ile ilgili olarak dört aylık dönemler itibarıyla faaliyet raporları hazırlanarak, bir örneği il sanayi ve ticaret müdürlüğüne bir örneği de ilgili belediye başkanlığına gönderilir. 

            Raporların bir örneği de ilgili toptancı hal binasında uygun yerlerde ilan edilir. 

            BAKANLIĞIN DÜZENLEME YETKİSİ
            Madde 21- Tutanak, karar ve rapor örnekleri ile yaş sebze ve meyve toptancı hallerindeki hakem kurullarıyla ilgili diğer konular Bakanlıkça yayımlanacak tebliğlerle düzenlenir. 

            YAZI VE TUTANAK İŞLERİ
            Madde 22- Toptancı hal hakem kurulu başkanı, hal müdüründen gerekli sayıda personeli yazı ve tutanak işlerinde görevlendirmek üzere isteyebilir. Hal müdürü bu konudaki istekleri yerine getirmekle mükelleftir. 

            BÜRO TAHSİSİ
            Madde 23- Toptancı hallerinde hakem kurullarının çalışmalarını yürütmek için gerekli yerler, ilgili belediyeler ya da özel hal sahipleri tarafından sağlanır. 
 

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM 
ÇEŞİTLİ VE SON HÜKÜMLER

            BAKANLIĞIN DENETİM YETKİSİ
            Madde 24- Bakanlık, toptancı hal hakem kurullarının çalışmalarını denetlemeye yetkilidir. 

            Bakanlıkça denetim yetkisi tanınmış personele, hakem kurulu üyeleriyle hal müdürleri ve diğer çalışanlar kolaylık göstermek, istedikleri defter ve belgeleri vermek zorundadırlar. 

            GİDERLER
            Madde 25- Hakem kurullarının kuruluş, çalışma, demirbaş, kırtasiye, yakacak, yolluk, huzur hakkı ve benzeri diğer giderleri 552 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 4367 sayılı Kanunla değişik 20 nci maddesine göre Belediye Bütçesinden ödenir. 

            Hakem kurulu üyelerine; toplantılara katılmış olmaları koşuluyla, ayda üç defadan fazla olmamak üzere katıldıkları her toplantı için 400 göstergenin memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarı geçmemek üzere belediye meclisince belirlenen ve vali veya kaymakam tarafından onaylanan miktarda hakkı huzur ücreti ödenir. 

            Geçici Madde 1- Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesine göre kurulması öngörülen hakem kuruluna üye seçimi ve atama ile ilgili işlemlerle, bu Yönetmeliğin 23 üncü maddesine istinaden hakem kurullarının çalışmalarını yürütmeleri için belediye veya hal işletmecileri tarafından büro tahsis edilmesi işlemleri, Yönetmeliğin yayımını izleyen 1 (bir) aylık süre içerisinde ilgililer tarafından yerine getirilir. 

            YÜRÜRLÜK
            Madde 26- Sayıştay görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

            YÜRÜTME
            Madde 27- Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.