Sermaye Piyasası Mevzuatıı                      
Resmi Gazete Tarihi:16.02.1987 Pazartesi Sayı: 19374 (Asıl) Düstur Tertip:5 Cilt:1Sahife:
Maliye ve Gümrük Bakanlığından   
  
TARHİYAT ÖNCESİ UZLAŞMA YÖNETMELİĞİ 
I. BÖLÜM 
AMAÇ, KAPSAM ve TANIMLAR 

            AMAÇ 
            Madde 1 - Bu yönetmelik, Vergi Usul Kanununa 3239 sayılı kanunla ilave edilen ek 11 inci madde ile getirilen tarhiyat öncesi uzlaşmaya ilişkin, usul ve esasları belirtmek amacıyla düzenlenmiştir. 

            KAPSAM 
            Madde 2 - Bu yönetmeliğin kapsamına, vergi incelemelerine dayanılarak salınacak ve Vergi Usul Kanununa göre Maliye Vergi Dairelerinin tarha yetkili olduğu bütün vergi resim ve harçlar ile bunlara ilişkin kesilecek cezalar (usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezaları dahil) girer. 

            HUKUKİ DAYANAK 
            Madde 3 - Bu yönetmelik, Vergi Usul Kanununa 205 sayılı Kanunun 22 inci maddesiyle eklenen bölüme 3239 sayılı kanunla ilave edilen 11 inci maddenin son fıkrasında yer alan yetkiye dayanılarak hazırlanmıştır. 

            TANIMLAR 
            Madde 4 - Bu yönetmelikte geçen . 

            a) Bakanlık : Maliye ve Gümrük Bakanlığını, 

            b) Kurul : Bakanlık Teftiş Kurulu'na ve Hesap Uzmanları Kurulu'nu, 

            c) Genel Müdürlük : Gelirler Genel Müdürlüğünü, 

            d) Yönetmelik : Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Yönetmeliğini, 

            e) Uzlaşma : Tarhiyat Öncesi Uzlaşmayı, 

            f) Komisyon : Tarhiyat Öncesi Uzlaşma Komisyonunu, 

            g) Vergi : Vergi Usul Kanunu kapsamına giren ve Maliye Vergi Dairelerinin tarha yetkili olduğu vergi, resim ve harçları, 

            h) Ceza : Kaçakçılık, ağır kusur, kusur cezaları ile usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarını, 

            ı) Mükellef : Kendisine vergi borcu terettüp eden gerçek veya tüzel kişilerle, sorumluları, müteselsil sorumluları ve cezaya muhatap olanları, 

            j) Vergi Dairesi : bağlı ve Bağımsız Maliye Vergi Dairelerini, 

            k) İnceleme : Vergi incelemesini, 

            l) Merkez İnceleme Elemanı : Maliye Müfettişleri, Hesap Uzmanları ve bunların muavinleriyle Gelirler Kontrolörlerini, 

            m) Mahalli İnceleme Elemanı : İlin en büyük mal memurunu, vergi kontrol memurlarını ve vergi dairesi müdürlerini, 

            ifade eder. 

II. BÖLÜM 
KOMİSYONLARIN TEŞKİLİ 

            MERKEZ İNCELEME ELEMANLARINCA YAPILACAK İNCELEMELERDE KOMİSYONLARIN TEŞKİLİ 
            Madde 5 - Merkez inceleme elemanlarınca, devamlı çalışma yerlerinde yapılan incelemeler için kurulacak tarhiyat öncesi uzlaşma komisyonu ; incelemeyi yapanların Kurul mensubu merkez inceleme elemanları olması halinde, ilgili Kurul Başkanlıklarınca belirlenecek biri başkan olmak üzere üç merkezi inceleme elemanından, incelemeyi yapanların Gelirler Genel Müdürlüğü merkez inceleme elemanları olması halinde, ilgili genel müdürlükçe tesbit edilecek biri başkan olmak üzere üç merkez inceleme elemanından oluşur. 

            Kurul veya Genel Müdürlük merkez inceleme elemanlarının devamlı inceleme yerlerinde Grup Başkanlıklarının bulunması halinde, tarhiyat öncesi uzlaşma komisyonlarında görev alacak merkezi inceleme elemanlarının belirlenmesi yetkisi bu grup başkanlıklarına devredilebilir. 

            Gerektiğinde birden fazla komisyon kurulabilir. 

            Merkez inceleme elemanlarının geçici çalışma yerlerinde yapılan incelemelerde ise tarhiyat öncesi uzlaşma komisyonu; ekip başkanının başkanlığında incelemeyi yapanın dışında başkan dahil üç inceleme elemanından oluşur. Komisyonun üç inceleme elemanından oluşmasının mümkün olmadığı hallerde komisyon üyeleri, iki inceleme elemanı ile ilgili vergi dairesi müdüründen (bağlı vergi dairelerinde Malmüdürü) teşekkül eder. 

            İncelemeyi yapanın ekip başkanı olması halinde, komisyona bir başka merkezi inceleme elemanı seçilir. Komisyon üyelerinden en kıdemli inceleme elemanı, komisyon başkanı olur. 

            İncelemeyi yapanlar bu maddeye göre teşekkül edecek komisyonlara üye olamazlar. Ancak, uzlaşma komisyonu toplantısına açıklamalarda bulunmak üzere iştirak ederler. 

            Gerektiğinde, ekip başkanı Bakanlıktan (inceleme elemanının mensup olduğu Kurul veya Genel Müdürlükten) komisyona katılmak üzere merkezi inceleme elemanı talep edebilir. 

            Ayrıca, incelemenin bir ekip tarafından yapılması halinde, incelemeyi yapan ekibin başkanı dahil diğer üyeleri uzlaşma komisyonu üyesi olamazlar. 

            MAHALLİ İNCELEME ELEMANLARINCA YAPILACAK İNCELEMELERDE KOMİSYONLARIN TEŞKİLİ 
            Madde 6 - Mahalli inceleme elemanlarınca il merkezlerinde veya il merkezi dışında (ilçelerde) yapılan incelemelerde, tarhiyat öncesi uzlaşma komisyonu, defterdarın başkanlığı altında, yine defterdarın tesbit edeceği bir kontrol memuru ile ilgili vergi dairesi müdüründen oluşur. 

            Defterdarın, herhangi bir nedenle komisyon toplantılarına başkanlık edememesi halinde yerine başkan olarak, defterdar yadımcısı veya gelir müdürlerinden birisini vekil tayin eder. 

            İncelemeyi yapan komisyon üyesi olamaz, uzlaşma komisyonu toplantısına açıklamalarda bulunmak üzere iştirak eder. 

            İncelemeyi yapanın ilgili vergi dairesi müdürü olması halinde, defterdar komisyon üyesi olarak ilgili vergi dairesi müdürü yerine bir başka vergi dairesi müdürünü veya gelir müdürünü belirler. 

            Gerektiğinde birden fazla komisyon kurulabilir. 

            BÖLGESEL UZLAŞMA KOMİSYONLARININ TEŞKİLİ 
            Madde 7 - İncelemeyi yapan merkez inceleme elemanının bağlı olduğu ekip veya grup başkanının gerek gördüğü hallerde ve talebi üzerine, incelemeyi yapanın mensup olduğu kurul veya Genel Müdürlük, uzlaşmayı bölgesel düzeyde yaptırabilir. 

            Bölgesel düzeyde yapılacak uzlaşmalarda, komisyon üyeleri ilgili Kurul veya Genel Müdürlükçe belirlenir. 

III. BÖLÜM 
UZLAŞMANIN YAPILMASI 

            UZLAŞMA TALEBİ 
            Madde 8 - Uzlaşma için nezdinde inceleme yapılan kimsenin bizzat  veya noterden alınmış vekaletnameye dayanarak vekili vasıtasıyla (Tüzel kişiler, küçük ve kısıtlılarla, vakıflar ve cemaatler ile tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde bunların kanuni temsilcileri marifetiyle) ve yazılı olarak incelemeyi yapan elemana veya bağlı bulunduğu ekip veya grup başkanlığına başvurması şarttır. 

            Uzlaşma talebinin inceleme tutanağında yer alması ilgili merciye yapılmış yazılı başvuru yerine geçer. 

            UZLAŞMA TALEP SÜRESİ 
            Madde 9 - Nezdinde inceleme yapılan kimseler incelemenin başlangıcından, inceleme ile ilgili son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen süre içerisinde her zaman uzlaşma talebinde bulunabilirler. 

            Bu yönetmeliğin 11 inci maddesine göre inceleme elemanlarınca yapılacak uzlaşmaya davet hallerinde ise, davet yazısının tebliğ tarihinden itibaren en geç onbeş gün içerisinde uzlaşma talebinde bulunulabilir. 

            UZLAŞMA GÜNÜNÜN TESPİTİ 
            Madde 10 - İnceleme elemanı, mükellefin uzlaşma talebi üzerine yetkili uzlaşma komisyonu başkanı ile temas kurarak uzlaşma gününü belirler.Belirlenen uzlaşma gün ve saati bir yazı ile mükellefe bildirilir veya inceleme tutanağına yazılır.  

            Bu yönetmeliğin 11 inci maddesine göre yapılacak uzlaşmaya davet yazılarında uzlaşma günü de mükellefe bildirilir. 

            UZLAŞMAYA DAVET 
            Madde 11 - Harici bilgilere dayanılarak, mükelleflerin bilgisi dışında yapılan incelemelerde, inceleme elemanı herhangi bir taahhüt altına girmeksizin mükellefi veya cezanın muhatabını uzlaşma talebinde bulunmaya davet edebilir. 

            Uzlaşmaya davet keyfiyeti ile uzlaşma müzakeresinin yapılacağı yer ve tarih muhatabına yazı ile tebliğ olunur. 

            İnceleme raporunun bir örneği davet yazısına eklenir. 

            Tebliğ işleminde, posta ile veya memur vasıtasıyla tebliğ usulu uygulanır. İnceleme elemanının bizzat tebliğ yapması da mümkündür. 

            UZLAŞMA DAVETİNE UYULMAMASI 
            Madde 12 - Muhatabın bilinen en son adresine uzlaşmaya davet yazısının tebliğ edilememesi veya yazıda bildirilen yer ve tarihte uzlaşma davetine uyulmaması hallerinde uzlaşma konusunda başkaca bir işlem yapılmaz. Uzlaşma temin edilememiş sayılır. 

            Bu maddenin uygulanmasında posta ile veya memur vasıtasiyle gönderilen yazının tebliğ edilemiyerek geri gelmesi, tebliğ edilememeyi ifade eder. 

            TARHEDİLECEK VERGİ VE KESİLECEK CEZANIN UZLAŞMA KOMİSYONUNA VE MÜKELLEFE BİLDİRİLMESİ 
            Madde 13 - Yapılan incelemeler sonucu, uzlaşmaya konu tarhedilecek vergi ve kesilecek ceza miktarı, inceleme elemanınca düzenlenecek bir raporla uzlaşma gününden en az yedi gün önce yetkili uzlaşma komisyonuna ve ilgiliye bildirilir. Gerektiğinde bu inceleme raporu, ön rapor şeklinde de düzenlenebilir. 

            Uzlaşma talebinin işleme konulabilmesi için, inceleme elemanının, mükellefin uzlaşma talebi ile birlikte mükellef hakkında düzenleyeceği inceleme raporunu yetkili uzlaşma komisyonuna intikal ettirmesi şarttır. 

            İnceleme raporu ilgili mükellef veya ceza muhatabı ile komisyona intikal ettirilmeden uzlaşma yapılamaz. 

            UZLAŞMA KOMİSYONUNUN TOPLANMASI 
            Madde 14 - Uzlaşma Komisyonları, üyelerinin tamamının katılması ile toplanırlar ve ekseriyetle karar verirler. 

            Uzlaşma gün ve saatinde üyelerin tamamının katılmasının mümkün olmadığı hallerde, katılamıyan üyenin yerine ilgili mercii tarafından yenisi seçilir. 

            UZLAŞMA TUTANAĞININ DÜZENLENMESİ 
            Madde 15 - Belirlenen gün ve saatte mükellef veya vekilinin iştiraki ile toplanan uzlaşma komisyonu  konuyu tartışarak sonucunda uzlaşma sağlandığı takdirde durumu bir tutanakla tespit eder. Bu tutanak, komisyon başkan ve üyeleri ile mükellef veya adına ceza kesilenler tarafından imza olunur. Bu tutanağın bir nüshası ilgiliye derhal verilir. Bir nüshası da üç gün içerisinde, rapor ve ekleriyle birlikte ilgili vergi dairesine gönderilir.Uzlaşma tutanağında mükellefin adı, soyadı, adresi, bağlı olduğu vergi dairesi, hesap numarası, incelemenin konusu, dönemi, bulunan matrah farkı, tarhedilmesi öngörülen vergiler ve kesilecek ceza tutarı ile üzerinde uzlaşılan vergi ve ceza, incelemeyi yapanın adı soyadı ve ünvanı gibi hususların yanısıra, uzlaşma ile ilgili gerekçe ve açıklamalar yer alır. 

            Uzlaşma temin edilemediği takdirde (mükellefin veya adına ceza kesilenin, uzlaşma komisyonun davetine icabet etmemesi, uzlaşmaya geldiği halde uzlaşma tutanağının imzalanmaması veya bu tutanağı itirazı kayıtla imzalamak istemesi halinde ve uzlaşma sağlanamamış sayılır.) Komisyonca bu konuyu belirtmek üzere düzenlenecek tutanağın bir nüshası anında hazır bulunan mükellefe veya vekili ile inceleme elemanına komisyonda tebliğ olunur. Mükellef veya adına ceza kesilenlerin uzlaşmaya icabet etmemesi veya tebellüğden kaçınması halinde bu hususu belirten tutanağın bir örneği muhatabına posta ile gönderilmesi yanında bir örnek de inceleme elemanına tevdi edilir. 

            Uzlaşma temin edilememiş veya uzlaşmaya varılamamış olması halinde, inceleme elemanı, bu hususu uzlaşma tutanağında veya düzenleyeceği raporunda belirtir ya da  raporla birlikte göndereceği bir yazı ile vergi dairesine bildirir.  (Vergi dairesine gönderilecek rapora, uzlaşma tutanağının bir örneği eklenir.) 

            Bu maddede yazılı işlemler, nezdinde inceleme yapılan mükellef veya adına ceza kesilecek kimsenin resmi vekili tarafından da yapılabilir. 

IV. BÖLÜM 
DİĞER HÜKÜMLER 
            UZLAŞMANIN KESİNLİĞİ VE DAVA KONUSU EDİLEMEYECEĞİ 
            Madde 16 - Uzlaşma Komisyonlarının uzlaşma neticesinde düzenliyecekleri uzlaşma tutanakları kesin olup, gereği vergi dairelerince derhal yerine getirilir. 

            Üzerinde uzlaşılan veya tutanakla tespit edilen hususlar hakkında dava açılamaz ve hiçbir mercie şikayette bulunamazlar. 

            Mükellefler veya adına ceza kesilenler bu yönetmelik uyarınca, üzerinde uzlaşılan vergi ve cezalar hakkında Vergi Usul Kanununun 376 ncı maddesi hükümlerinin kendilerine uygulanmasını talep edemezler, verginin tarhından veya cezanın kesilmesinden sonra yeniden uzlaşma talebinde bulunamazlar. 

            TARHİYATTAN SONRA UZLAŞMA YAPILAMAYACAK HALLER 
            Madde 17 - Tarhiyat öncesi uzlaşmanın herhangi bir nedenle temin edilememesi veya uzlaşmaya varılamaması hallerinde, mükellefler veya cezaya muhatap olanlar verginin tarhından veya cezanın kesilmesinden sonra Vergi Usul Kanununa 205 Sayılı Kanunun 22 nci maddesiyle eklenen bölümde belirtilen esaslar çerçevesinde uzlaşma talep edemezler. 

            UZLAŞILAN VERGİ VE CEZANIN ÖDEME ZAMANI 
            Madde 18 - Uzlaşma konusu yapılan vergi ve cezalarda uzlaşma vaki olduğu takdirde uzlaşma tutanağı düzenlenir ve derhal ilgili vergi dairesine intikal ettirilir. Bu tutanak tahakkuk fişi yerine geçer. Uzlaşma tutanağı vergi ve cezaların ödeme zamanlarından önce ilgiliye tebliğ edilmişse kanuni ödeme zamanlarında ; ödeme zamanları kısmen veya tamamen geçtikten sonra ilgiliye tebliğ edilmiş ise ödeme süreleri geçmiş olanlar uzlaşma tutanağının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir. 

            SEKRETERYA HİZMETLERİ 
            Madde 19 - Merkez inceleme elemanlarının devamlı çalışma yerlerinde yaptıkları incelemeler için oluşturulan uzlaşma komisyonlarının büro (sekreterya) hizmetleri Grup Başkanlıklarınca, (Grup Başkanlığı bulunmaması halinde mensup olunan kurul yetkililerince), geçici çalışma yerlerinde yaptıkları incelemeler için oluşturulan uzlaşma komisyonlarının sekreterya hizmetleri ise ekip başkanlıklarınca yürütülür. 

            Ekip Başkanlıklarınca oluşturulan tarhiyat öncesi uzlaşma dosya ve yazıları turne bitiminde ilgili defterdarlığa gönderilir. 

            Mahalli inceleme elemanlarının yaptıkları incelemeler için oluşturulan uzlaşma komisyonlarının sekreterya hizmetleri gelir müdürlüklerince yürütülür. 

            DEVAM EDEN İNCELEMELERDE UZLAŞMA 
            Madde 20 - Bu yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce başlamış olan inceleme elemanınca henüz sonuçlandırılmamış bulunan incelemeler hakkında da bu yönetmelik hükümleri uygulanır. 

            YETKİ 
            Madde 21 - Bu yönetmelik hükümlerine göre, uzlaşma komisyonu tesbit edilmemiş olan vergi incelemelerinde yetkili uzlaşma komisyonu  Bakanlıkça belirlenir. 

            YÜRÜRLÜK 
            Madde 22 - Bu yönetmelik 1 Mart 1987 tarihinde yürürlüğe girer. 

            YÜRÜTME 
            Madde 23 - Bu yönetmeliği Maliye ve Gümrük Bakanı yürütür.