Bakanlıklar Mevzuatı  
Resmi Gazete Tarihi: 06.11.1999 Cumartesi Sayı: 23868 (Asıl) 
Devlet Bakanı ve Başbakan Yardımcılığından:
 
DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINCA İDARE OLUNAN CAMİ VE MESCİTLERDEKİ TEBERRÜKAT EŞYASI HAKKINDA YÖNETMELİK
 
 
BİRİNCİ BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER
 
            AMAÇ
            Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, cami ve mescitlerdeki teberrükat eşyasının tespiti, korunması, değerlendirilmesi, yerlerinin değiştirilmesi ve gerektiğinde satışı ile satıştan elde edilecek paraların benzeri hizmetlere tahsisi gibi hususları düzenlemektir.

            KAPSAM
            Madde 2- Bu Yönetmelik, yönetimi Diyanet İşleri Başkanlığına ait olan cami ve mescitlerde bulunan tebberrükat eşyasını kapsar.

            DAYANAK
            Madde 3- Bu Yönetmelik, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 1 inci maddesi ile 14 üncü maddesinin (a) ve (f) bentleri hükümlerine dayanılarak düzenlenmiştir.

            TANIMLAR
            Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;

            Başkanlık        : Diyanet İşleri Başkanlığını,

            Mal sahibi       : Bu Yönetmelik kapsamına giren cami veya mescitlerin, dolayısıyla da bu cami veya mescitlerdeki teberrükat eşyasının sahibini veya sahibi yerine idare edeni,

            Komisyon         : Teberrükat eşyası komisyonunu,

            Teberrükat eşyası: Cami ve mescitlerde mevcut olan ve hayırsever kişi veya kuruluşlar tarafından bağışlanmış bulunan her türlü eşyayı, ifade eder.

            TEBERRÜKAT EŞYASI
            Madde 5- Teberrükat eşyası aşağıda gösterilmiştir.

            a) Yazma veya basma Kur'an-ı Kerim, cüz ve kitap,

            b) Sakal-ı şerif,

            c) Kabe örtüsü, halı, kilim ve diğer sergi malzemesi, minber ve kürsü örtüsü, şal, kapı perdesi,

            d) Şamdan ve şamdan mumu, avize, kandil ve kandillik, askı takımı,

            e) Rahle, kürsü, minber, kapı ve pencere kanatları, merdiven, cüz ve sakal-ı şerif mahfazası, sehpa,

            f) Yazma veya basma her türlü levha, çerçeve,

            g) Her türlü saat, gülapdan, buhurdan ve benzeri madeni ve cam eşya,

            h) Kasa, telefon, telsiz, mikrofon, hoparlör ve teşkilatı, elektrik süpürgesi, halı temizleme makinesi ve benzeri aletler,

            ı) Sair taşınabilir eşya.

İKİNCİ BÖLÜM
TEBERRÜKAT EŞYASI KOMİSYONU, GÖREVLERİ VE ÇALIŞMA ESASLARI

            TEBERRÜKAT EŞYASI KOMİSYONU
            Madde 6- Her müftülük çevresinde müftünün veya yetkili kılacağı bir kişinin başkanlığında, mal sahibinin görevlendireceği bir yetkili ile müftünün tensip edeceği bir Başkanlık personeli ve Kültür Bakanlığının eserin bulunduğu mahaldeki müze müdürlüğünün bir uzmanından oluşan dört kişilik teberrükat eşyası komisyonu kurulur. Komisyon en az üç kişi ile toplanır ve kararlarını en az üç kişinin oyu ile alır.

            KOMİSYON ÇALIŞMASINA KATILACAKLAR
            Madde 7- Komisyon cami veya mescitlerde tespit çalışması yaparken, o cami veya mescidin bütün görevlileri de hazır bulunur. Uzmanlık gerektiren konularda uzmanlardan istifade edilir.

            KOMİSYONUN GÖREVLERİ
            Madde 8- Komisyonun görevleri şunlardır:

             a) Teberrükat eşyasının cinsini, şeklini, vasfını, ebadını ve değerini tespit ve takdir etmek,

            b) Teberrükat eşyasının her birine numara vermek,

            c) Teberrükat eşyasının gereği gibi korunmasını sağlamak amacıyla ilgililerine devir ve teslim etmek,

            d) Teberrükat eşyasının sayımını ve kontrolünü yapmak,

            e) Teberrükat eşyasından yer değiştirmesi gerekenlerin yerlerinin değiştirilmesini ilgili müftülüğe teklif etmek,

            f) Teberrükat eşyasından ihtiyaç fazlasını tespit ederek mal sahibine ve ilgili müftülüğe bildirmek,

            g) Teberrükat eşyasından tarihi ve sanat değerini haiz olduğu tespit veya tahmin edilenleri Başkanlığa ve mal sahibine bildirmek,

            h) Teberrükat eşyasından çalınma, eskime ve harap olma gibi sebeplerle vuku bulan eksiklikleri Başkanlığa ve mal sahibine bildirmek,

            ı) Teberrükat eşyasının daha iyi korunması için alınabilecek tedbirleri tespit edip ilgililere teklifte bulunmak.

            KOMİSYONUN ÇALIŞMA ESASLARI
            Madde 9- Komisyon, çalışmalarını şu esaslara göre yapar:

            a) Teberrükat eşyasının tespiti:
           Teberrükat eşyası, cins, şekil, vasıf ve ebat itibarıyla tek tek komisyonca tespit edilir. Bu tespit sırasında, cami veya mescit görevlileri de hazır bulunur. Tespit edilen eşya için ekteki kayıt formu (Ek: 1) üç nüsha olarak düzenlenir. Bu form, komisyon ve tespite katılanlar tarafından isim ve unvanları da yazılarak imzalanır. Bu formların bir nüshası müftülüğe, bir nüshası mal sahibine bir nüshası da ilgili cami veya mescidin görevlilerine teslim edilir.

            b) Eşyanın numaralanması:
            Komisyonca tespiti yapılan eşyanın her birine, eşyaya zarar vermeyecek şekilde ve bozulmayacak, kolayca silinip kaybedilemeyecek bir tarzda birer numara konulur. Kayıt formuna bu numara ile ve numaralar teselsül ettirilmek suretiyle kaydedilir ve diğer bilgiler ilgili sütunlara yazılır.

            c) Eşyanın değerinin tespiti:
           Teberrükat eşyasının her birinin cinsi, şekli, vasfı ve ebadı tespit edilip yazıldıktan sonra değeri belli ise o değer de yazılır. Değeri belli değil ise komisyonca yaklaşık bir değer tespitine çalışılır. Komisyon bu tespiti yapamazsa, sair uzman veya bilirkişilerden istifade edilerek değer tespiti yapılır. Tespit edilen bu değer kayıt formunun ilgili sütununa yazılır. Bu çalışma ve araştırmaya rağmen değer tespiti yapılması mümkün olmayan eşyanın ilgili sütunlarına "eski eserdir, kıymetlidir" ibareleri yazılır. Bu eşya için ayrıca üç nüsha fotoğraflı eski eser envanter fişi (Ek: 2) düzenlenir. Her biri kayıt formuna eklenir.

            d) Eşyanın teslimi:
            Tespit yapılan teberrükat eşyası, komisyon tarafından o cami veya mescidin görevlilerine birlikte teslim edilir. İmam-hatip veya müezzin-kayyım birden fazla ise hepsi birlikte teslim alırlar. Teslim sırasında bir tutanak düzenlenir. Üç nüsha halinde düzenlenen bu tutanağın her bir nüshası, üç nüsha olan kayıt formlarından her birine eklenir.

            e) Tespit ve teslim masrafları:
            Teberrükat eşyasının tespiti, numaralanması, teslimi ve gerektiğinde fotoğraflarının alınması gibi hizmetlerle ilgili olarak kullanılacak her türlü teçhizat, malzeme, kırtasiye ve diğer masraflar mal sahibince temin edilir veya karşılanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TERRÜKAT EŞYASININ KORUNMASI, SAYIMI VE DENETİMİ

            TERRÜKAT EŞYASININ KORUNMASI
            Madde 10- Teberrükat eşyasının korunmasından, temizlik ve bakımından, eşyayı teslim alan cami veya mescidin görevlileri sorumludur.

             Bu görevlilerden birinin görevinden ayrılması, başka bir göreve nakledilmesi veya vefat etmesi halinde, teberrükat eşyasının yeni sorumluya devir ve teslimi, komisyon üyelerinden birinin nezaretinde ve devralan ile devreden görevli veya mirasçılarının iştirakı ile, teberrükat eşyası kayıtlarla karşılaştırılmak suretiyle yapılır. Bu devir ve teslim için bir tutanak düzenlenir. Dört nüsha olarak düzenlenen, ilgililerle komisyon üyesi tarafından imzalanan bu tutanağın iki nüshası kayıt formları nüshalarına eklenmek üzere ilgili müftülüğe ve mal sahibine gönderilir. Bir nüshası teberrükat eşyasını devir ve teslim alan görevlilere verilir ve cami veya mescitteki kayıt formuna eklenir. Bir nüshası da devir ve teslim eden görevlide veya mirascılarında kalır.

            KİŞİSEL SORUMLULUK VE ZARAR
            Madde 11- Cami veya mescit görevlileri, teberrükat eşyasını her türlü tahribata ve hırsızlığa karşı dikkat ve itina ile korumak zorundadırlar. Teberrükat eşyası, sorumluların kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sebebiyle kırılır, bozulur, kıymetini kaybeder, çalınır veya kaybolursa Devlet Memurları Kanununun 12 nci  maddesindeki esaslara göre Başkanlıkça gereken kanuni işlem yapılır ve sonucundan mal sahibine bilgi verilir.

            CAMİLERDE ARAŞTIRMA YAPILMASI, FİLM VE FOTOĞRAF ÇEKİLMESİ
            Madde 12- Cami veya mescitleri ziyaret eden yerli veya yabancı ziyaretçiler, ancak cemaatle kılınan namaz saatleri dışında, cami veya mescit görevlilerinden birinin nezaretinde ve spot kullanmamak şartıyla film veya fotoğraf çekebilirler. Cami veya mescitlerde bulunan eserlere hiçbir şekilde fiziki müdahale, istampaj ve benzeri işlemler uygulanamaz.

            Bunlar dışında cami ve mescitler ile teberrükat eşyası hakkında inceleme, araştırma veya haber yapmak isteyen, araştırmacı, televizyoncu veya sinemacıların fotoğraf veya film çekebilmeleri veya çalışma yapabilmeleri, yabancılar için Dışişleri Bakanlığının olumlu görüşü üzerine, diğerleri için sadece il müftülüğünün teklifi ve mülki amirin yazılı izni ile olur. İznin bir örneği mal sahibine gönderilir. Bu izinde inceleme veya araştırmayı yapacak veya film ve fotoğraf çekecek olanın hüviyeti, çalışma süresi ve çalışmayı ancak cami veya mescit görevlisinin nezaretinde yapabileceği gibi hususlar belirtilir ve bu izin belgesinin bir örneği müftülükte muhafaza edilir. Bu izni ibraz edenler çalışmalarını ibadet saatleri dışında ve görevli nezaretinde yaparlar. Bu çalışmalar sırasında teberrükat eşyasına zarar verebilecek malzeme ve ekipman kullanılamaz ve eşya cami veya mescit dışına çıkarılamaz.

            TEBERRÜKAT EŞYASININ SAYIMI VE KONTROLÜ
            Madde 13- Komisyonca sonu sıfır ve beş ile biten yıllarda tebeerrükat eşyasının sayımı ve kontrolü yapılır. Sayım ve kontrolü yapılan cami veya mescidin bütün personeli bu sayım ve kontrol çalışmalarına katılırlar. Bu sayım ve kontrol teberrükat eşya formlarındaki kayıtlar esas alınmak suretiyle yapılır ve sayım işlemi en kısa sürede bitirilir.

           Sayım sonucunda tespit edilen noksanlık veya fazlalıklar için ayrı bir kayıt formu düzenlenir. Üç nüsha olarak düzenlenen bu formun da önceki kayıt formlarına eklenmek üzere, bir nüshası ilgili müftülüğe, bir nüshası mal sahibine ve bir nüshası da teberrükat eşya sorumlusuna verilir.

           Teberrükat eşyası sayımında ortaya çıkan fazlalıklar için başka bir işlem yapılmaz. Noksanlıklar için ise ilgilileri hakkında yapılan kanuni işlem sonuçlanmadan terkin işlemi yapılmaz.

            TEBERRÜKAT EŞYASININ TERKİNİ
            Madde 14- Teberrükat eşyasının satışı, sayım ve kontrollarda noksan çıkması, zayi olması ve bu konulardaki takibatın sonuçlanması, müzeye veya başka bir camiye nakledilmesi gibi durumlarda yapılması gerekli olan terkin işlemi, komisyonun teklifi üzerine ilgili müftülükçe yapılır. Bu işlem sonucundan mal sahibine de bilgi verilir.

            TEBERRÜKAT EŞYASININ DENETLENMESİ
            Madde 15- Teberrükat eşyasının iyi korunup korunmadığı, bakım ve temizliğinin gerektiği gibi yapılıp yapılmadığı ve noksanlık veya fazlalıkların bulunup bulunmadığı gibi hususlar Başkanlık müfettişleri ve mahalli müftülüklerce denetlenir. Gerektiğinde mazbut veya mülhak vakıf camiler için Başkanlık ve Vakıflar Genel Müdürlüğü müfettişlerince de denetim
yapılabilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
TEBERRÜKAT EŞYASININ YERLERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ VE SATIŞI

            TEBERRÜKAT EŞYASININ YERLERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ
            Madde 16- Teberrükat eşyası ait olduğu camiden başka bir yere nakledilemez. Ancak o caminin yıkılması gibi zaruri hallerde veya ihtiyaç fazlası olması ve eski eser olmaması veya sanat değeri bulunmaması halinde mal sahibinin muvafakatı alınmak suretiyle ilgili müftülükçe ihtiyacı olan diğer cami ve mescitlere nakledilebilir.

            Nakledilen eşya için komisyonca dört nüsha kayıt formu düzenlenir. Bu formların üçü aynı eşya için daha önce düzenlenmiş bulunan formlara, biri de eşyanın yeni götürüldüğü cami veya mescitteki kayıt formlarına eklenir. Yeni yapılan kayıt formuna dayanılarak, eski formlardaki kayıtlardan bu eşya terkin edilir ve ilgililere bildirilir.

            Büyük onarım gibi sebeplerle belirli bir süre cemaate kapatılan cami veya mescitlerdeki teberrükat eşyası da, müftülükçe kayıt formlarına göre kontrolü yapılmak suretiyle toplu bir yerde veya uygun görülecek camilerde geçici olarak muhafaza ettirilir. Bu durumda muhafaza edilecek yerin veya caminin sorumlusu bu eşyayı kayıt formu ile birlikte bir tutanakla teslim alır, daha sonra benzer bir tutunakla da teslim eder.

            TEBERRÜKAT EŞYASININ SATIŞI
            Madde 17- Teberrükat eşyasından eski eser olan veya sanat değeri bulunanlar hiç bir suretle satılamaz. Ancak mazbut ve mülhak vakıflara ait camilerdeki teberrükat eşyasından sanat değerini haiz eski eserler ile halı ve kilimler, Vakıflar Genel Müdürlüğünün talebi üzerine muhafaza veya müzelerde teşhir edilmek üzere komisyonca tutanak düzenlenerek anılan Genel Müdürlüğe, diğer camilerdeki teberrükat eşyasından eski eser olan veya sanat değeri bulunanlar ile halı ve kilimler ise, komisyonca uygun görüldüğü takdirde, caminin mal sahibine teslim edilir.

           Bunların dışında eski eser veya sanat değerini haiz olmayan ve yıpranmış bulunan halı ve kilimler ile diğer teberrükat eşyasının, komisyonca tespiti yapılarak listesi çıkarıldıktan sonra mal sahibince ilgili mevzuat dahilinde satışı yapılabilir. Satış işlemi için bu eşya mal sahibine bir tutanak ve listesi ile birlikte teslim edilir. Bu eşyanın terkin işlemi yapılır ve ait olduğu kayıt formlarına işlenmek üzere ilgili yerlere bildirilir.

            Satışı yapılan teberrükat eşyasından elde edilen gelirler ile kaybolan eşyanın tazmin ettirilmesi suretiyle elde edilen gelirler, öncelikle ait oldukları cami veya mescitlerin yahut bu cami veya mescitlerin bulunduğu yerdeki ihtiyacı olan diğer cami veya mescitlerin, bu da mümkün olmadığı takdirde başka yerlerdeki cami veya mescitlerin ihtiyacı olan teberrükat eşyasının temininde veya bu cami veya mescitlerin bakım ve onarımlarında kullanılmak üzere mal sahibince bankada açtırılacak özel "teberrükat eşyası fonu hesabı"nda toplanır.

            Toplanan bu paraların nereden elde edildiği de dikkate alınarak sarfedileceği yerler konusunda komisyonun her yılın ocak ayı içinde yapacağı toplantıda karar verilir. Paraların harcanması mal sahibi tarafından ve kendi mevzuatına göre yapılır.

BEŞİNCİ BÖLÜM
SON HÜKÜMLER
 

            YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN YÖNETMELİK
            Madde 18- 30/6/1974 tarihli ve 14931 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mazbut ve Mülhak Vakıf Cami ve Mescitlerdeki Teberrükat Eşyası Hakkında Yönetmelik, ek ve değişikliğiyle birlikte yürürlükten kaldırılmıştır.

            YÜRÜRLÜK
            Madde 19- Sayıştay'ın görüşü alınarak hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            YÜRÜTME
            Madde 20- Bu Yönetmelik hükümlerini Diyanet İşleri Başkanlığı ile Vakıflar Genel Müdürlüğünün bağlı bulunduğu Bakanlar yürütür.

EK: 1                                                                                                                        TARİHİ:..........
                                                                                                                                  SAHİFE NO:..........

TEBERRÜKAT EŞYASI KAYIT FORMU

İLİ:..........                                                                                                                    CAMİNİN ADI:..........

İLÇESİ:..........                                                                                                            ADRESİ:..........
MAH-KÖYÜ:.....................

 
 
 
Sıra No
Tespit Tarihi
Eşyanın Cinsi
Şekli ve Vasıfları
Ebadı
Tarihi eser olup olmadığı
Değeri
Devredildiği Şehir ve Cami Tarih
Terkin Tarihi ve No'su
Düşünceler

 
 
 
 
 
 
 
 
 
Komisyon ve Tespite Katılanlar



 
 

                                                                                                                        Ek: 2

TEBERRÜKAT EŞYASI
ESKİ ESER ENVANTER FİŞİ

Envanter No             :......................................................

Eserin Adı ve Cinsi :......................................................
Camiye Geliş Şekli :......................................................
Ölçüsü                      :......................................................
Varsa Fiyatı             :......................................................
Devri                        :......................................................
Geldiği Tarih           :......................................................
Camideki Yeri        :......................................................
Tanımı                     :......................................................
........................................................................................
.......................................................................................
........................................................................................

 
 
 

Fotoğraf