gecekondu  
Resmi Gazete Tarihi: 02.09.1999 Perşembe Sayı: 23804 (Asıl)
Bayındırlık ve İskan Bakanlığından 
 
GECEKONDU KANUNU UYGULAMA YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
  
    
             Madde 1- 17/10/1996 tarihli ve 12428 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gecekondu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 58 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  

             "Madde 58- Bu Yönetmelikte belirtilmeyen hususlarda belediyesi için yürürlükte olan imar yönetmeliği hükümleri ile 25/8/1988 tarihli ve 19910 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3194 Sayılı İmar Kanununa Göre Düzenlenmiş Bulunan İmar Yönetmeliklerine Sığınaklarla İlgili Ek Yönetmelik ve 1/7/1993 tarihli ve 21624 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Otopark Yönetmeliği hükümleri uygulanır.  

             Ancak, özürlülerin yaşamını kolaylaştırmak amacıyla özürlülerle ilgili Türk Standartları Enstitüsü standardına uyulması zorunludur."  

             Madde 2- Aynı Yönetmeliğin değişik 69 uncu maddesinin (b) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  

             "b- Uygulama imar planı: 775 sayılı Gecekondu Kanunu kapsamında kalan alanlarda, onaylı halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olan, varsa nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları, uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren, 1/1000 ölçekte düzenlenen, raporuyla bir bütün olan plandır."  

             Madde 3- Aynı Yönetmeliğin 82 nci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir.  

             "Projelerin hazırlanmasında Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca kabul veya tespit edilen çizim ve tanzim standartlarına ve Türk Standartları Enstitüsünce hazırlanan standartlara uyulması zorunludur."  

             Madde 4- Aynı Yönetmeliğin 83 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  

             "Madde 83- Bina içindeki ünitelerin en az boyutları ve diğer hususlar aşağıda açıklanmıştır.  

             a) Bina girişleri  

             Yol cephelerinden giriş alan binalarda, girişin hizasındaki bordür taşı üst seviyesinin altında giriş yapılamaz. Bina giriş kapıları ve giriş holü genişlikleri 1.50 m.den az olamaz.  

             Yola bakmayan cephelerden, köprü veya giriş şeridi aksı hizasındaki bordür seviyesinden en fazla 1.50 m. inilmek veya çıkılmak suretiyle giriş yapılabilir.  

             Tabii zeminden kotlandırılan parseller yukarıdaki şartlara tabi değildir. Giriş tabii zemine uyumlu olarak düzenlenecek merdiven ve rampalarla sağlanır.  

             Binalara girişi sağlayan köprü ve giriş şeridi ile tretuvar ve bina girişi arasında kot farkı olduğu durumlarda ve binalara girişin merdivenlerle sağlanmasının zorunlu olduğu hallerde, merdivenlerin yanısıra, özürlülerin de binalara girebilmesinin sağlanması amacıyla, Türk Standartları Enstitüsü tarafından çıkartılan standarda uygun rampa yapılması zorunludur.  

             Ayrıca, döşeme kaplamalarında kaymayı önleyen, tekerlekli sandalye ve koltuk değneği hareketlerini güçleştirmeyen, Türk Standartları Enstitüsü tarafından çıkartılan standarda uygun malzeme kullanılması zorunludur.  

             b) Konutlarda bulunması gereken piyesler ve koridorlar  

             Her müstakil konutta en az;  

             1 oturma odası,  

             1 yatak odası veya nişi,  

             1 mutfak veya yemek pişirme yeri,  

             1 banyo veya yıkanma yeri,  

             1 hela,  

             bulunmalıdır.  

             Yıkanma yeri ve hela aynı yerde düzenlenebilir.  

             Hol ve koridor genişlikleri 1.10 m.den az olamaz.  

             Yukarıda belirtilen bu piyesler ile koridor ölçüleri özürlülerin de kullanımını sağlayacak standartlara uygun olmalıdır.  

             c) Kapılar  

             Bütün yapılarda;  

             Kapı yükseklikleri: 2.10 m.den,  

             Kapı genişlikleri: Bina giriş kapılarında ve yangın merdivenlerine açılan kapılarda 1.50 m.den, kapıların çift kanatlı olması halinde bir kanat 1.00 m.den,  

             Daire giriş kapılarında 1.00 m.den, diğer mahallerin kapılarında 0.90 m.den az olamaz.  

             Döner kapılar, belirtilen ölçülerde yapılacak normal kapıların yanında ilave olarak bulunabilir.  

             Kapılarda eşik yapılamaz. Eşik yapılması zorunlu hallerde özürlülerin hareketini, yangın çıkışlarını ve benzeri eylemleri engellemeyecek önlemler alınır.  

             d) Pencereler  

             Pencere boşluklarının belirlenmesinde 16/1/1985 tarihli ve 18637 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bazı Belediyelerin İmar Yönetmeliklerinde Değişiklik Yapılması ve Bu Yönetmeliklere Yeni Maddeler Eklenmesi Hakkında Yönetmeliğin ısı yalıtımı ile ilgili hükümlerine uyulur.  

             e) Merdivenler  

             Merdiven kolu ve sahanlıklar: Ortak merdiven ve sahanlık genişlikleri konut yapılarında 1.20 m.den, diğer yapılarda 1.50 m.den az olamaz. Çatıya ve bodrum katlarına ulaşan ortak merdivenler ile servis merdivenlerinde de bu ölçülere uyulur. Bu merdivenler ahşap olamaz.  

             Merdiven evlerinin bina cephesinden, çatıdan veya ışıklıktan doğrudan ışık alması ve merdivenlerin çatıya ve bodrumlara ulaştırılması zorunludur.  

             Merdiven basamakları ve sahanlık ölçülerine dair Türk Standartları Enstitüsü standartlarının yukarıdaki ölçülerden küçük olması halinde bu madde hükümleri geçerlidir. Merdivenlerin her iki tarafında da, özürlülerle ilgili Türk Standartları Enstitüsü standardına uygun korkuluk ve küpeşte yapılması, ayrıca sahanlık ve merdiven döşemelerinde ve kaplamalarında da standartlara uyulması zorunludur.  

             Merdiven basamak ölçüleri aşağıda belirtilmiştir:  

             1) Basamak yüksekliği; asansörü olmayan binalarda; 0.16 m.den, asansörlü binalarda ise 0.18 m.den fazla olamaz.  

             2) Basamak genişliği 2a+b = 60 ila 64 formülüne göre hesaplanır. Formüldeki a = yükseklik, b = genişliktir. Ancak bu genişlik 0.28 m.den az olamaz.  

             3) Balansmanlı merdivenlerde basamak genişliği en dar kenarda 0.15 m., basamak ortasında 0.28 m.den az olamaz.  

             f) Asansörler  

             İskan edilebilir kat adedi 3 den fazla olan binalarda, giriş katından başlamak ve varsa bodrum kata kadar inmek koşuluyla kullanılan tüm katlara hizmet veren asansör yapılması zorunludur.  

             Asansör kabininin dar kenarı 1.20 m. ve alanı 1.80 metrekareden, kapı genişliği ise 0.90 m.den az olamaz. Asansör önü sahanlık genişliği, asansör kapısı sürgülü ise; en az 1.20 m., asansör kapısı dışa açılan kapı ise en az 1.50 m. olmalıdır.  

             Türk Standartları Enstitüsü standartlarının, yukarıdaki ölçü ve miktarlardan küçük olması halinde bu madde hükümleri geçerlidir.  

             İskan edilebilir kat adedi 3 den fazla olan umumi binalarla yüksek katlı binalarda (10 kat ve üstü) yukarıdaki esaslara uygun ve en az 2 adet olmak üzere binanın tipi, kullanım yoğunluğu ve ihtiyaçlara göre belirlenecek sayıda asansör yapılması zorunludur. Bu asansörlerden en az bir tanesinin herhangi bir tehlike anında, arıza veya elektriklerin kesilmesi halinde zemin kata ulaşıp kapılarını açacak, yangına dayanıklı malzemeden yapılmış, şaft içinde, duman sızdırmaz nitelikte, kesintisiz bir güç kaynağından beslenecek şekilde tesis edilmesi esastır.  

             Binalarda usulüne göre asansör yapılmış olması, bu Yönetmelikte belirtilen şekil ve ölçülerde merdiven yapılması şartını kaldırmaz.  

             Asansörün yapılması ve işletilmesi ile ilgili hususlarda 20/12/1995 tarihli ve 22449 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan Asansör Yönetmeliği hükümlerine uyulur.  

             g) Bacalar  

             1) Kaloriferli binaların konut olarak kullanılan bağımsız bölümlerinin oturma ve yatma hacimlerinin en az birinde ve sıcak su tesisatı bulunmayan banyo ve mutfaklarında, sobalı binalarda ise hela, koridor hariç tüm piyeslerde duman bacası yapılması zorunludur.  

             Kaloriferli umumi binaların her katında en az 1 adet duman bacası yapılması gereklidir.  

             Şönt baca yapılamaz.  

             2) Şofben, kombi cihazı ve bu gibi ısıtma araçları, banyo ve helalarda yer alamaz.  

             3) Sınırları ilgili idare tarafından belirlenecek doğalgaz uygulama bölgeleri içinde inşa edilecek 5 katlı binaların mutfaklarında, doğalgazla çalışan her cihaz için bir müstakil baca yapılacaktır. Mutfak kokularını atmak için 2 ayrı şönt baca yapılması zorunludur. Yüksek binalarda (10 kat ve üstü) aynı baca sistemi yapılmakla birlikte hermetik cihaz kullanılacaktır.  

             Kat kaloriferleri kazanı mutfak dışında özel bir bölmeye konulduğunda bu mahallin en az 6 metreküp hacminde olması, bina dış cephesinden havalandırılması ve müstakil bir bacasının bulunması gerekir.  

             Isıtmada denge bacalı sistemde olmayan doğalgaz sobalarının kullanılması halinde, her sobanın yukarıda belirlenen esaslara göre düzenlenen ayrı bir bacaya bağlanması gerekir.  

             h) Bodrum katları  

             Konutlarda toprağa dayalı ve iskan edilebilen bodrum katlarda zorunlu piyeslerden oluşan oturma odası ve bir yatak odasının pencere açılmak suretiyle doğal aydınlatma ve havalandırmasının sağlandığı dış duvarları, en fazla 0.5 m. gömülebilir.  

             Bodrum katlarındaki geçitlerin dar kenarları 1.10 m.den az olamaz.  

             Merkezi ısıtma yapılmayan konutlarda konut başına dar kenarı 1.00 m.den az olmamak üzere en çok 2.5 metrekare kömürlük yapılması zorunludur.  

             Kömürlük kapısı 0.90 m. x 1.80 m.den küçük olamaz.  

             Merkezi ısıtma yapılıyorsa kalorifer daireleri ve bacalar, ısıtma ve buhar tesisleri, 19/11/1984 tarihli ve 18580 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Mevcut Binalarda Isı Yalıtımı ile Yakıt Tasarrufu Sağlanması ve Hava Kirliliğinin Azaltılmasına Dair Yönetmelik hükümlerine uygun olarak düzenlenir.  

             Toprağa dayalı tüm bodrum katlarda dış etkilere karşı ısı ve su yalıtımı yapılması zorunludur.  

             Konut başına dar kenarı 1.00 m.den az olmamak üzere en fazla 1.50 metrekare yüzölçümünde bisiklet ve çocuk arabası bırakma yeri yapılabilir.  

             i) Kapıcı daireleri  

             12 daireden fazla olan konutlarda kapıcı dairesi yapılması zorunludur.  

             Kapıcı dairelerinin taban döşemesi üst seviyesinin hiçbir yeri tabii zemine 0.50 m.den fazla gömülü olamaz.  

             Kapıcı dairelerinin, en az 30 metrekare inşaat alanı olmak üzere, herbiri en az 7.00 metrekare ve dar kenarı en az 2.5 m. olmak üzere 2 yatak odası ve 9.00 metrekareden az olmamak üzere 1 oturma odası, en az 3.00 metrekarelik mutfak ve banyo veya hela ve duş yerinden oluşması gerekir.  

             j) Kat yüksekliği  

             Konutlarda temiz iç yükseklik, katların taban döşeme kaplaması üzerinden tavan sıvası altına kadar 2.40 m.den az olamaz.  

             Bodrum katlarda bu yükseklik 2.20 m.den az olamaz.  

             Garaj, kalorifer dairesi, odunluk, kömürlük ve bu gibi özellik arzeden yerlerin yükseklikleri bu ölçülere tabi olmayıp, hizmetlerin gerektirdiği şekilde tespit ve tayin olunur.  

             k) Saçaklar  

             Bitişik bloklarda saçak yapılıp yapılmaması ve saçak genişliği civardaki ve bitişiğindeki binalarla mimari uyum teşkil edecek şekilde belirlenir.  

             Bitişik veya ayrık nizam binalarda saçak genişliği 1.00 m.yi geçemez. Ana giriş kapısı üzerindeki saçak yüksekliği en az 2.10 m.ye indirilebilir.  

             l) Çatı  

             Çatıların, civardaki cadde ve sokakların karakterine göre yapılacak binanın durum ve ihtiyacına uygun olması şarttır. Çatı meyilleri, kullanılacak çatı malzemesi ile yörenin özelliği ve iklim şartları dikkate alınarak belediyesince tayin edilir.  

             Çatı aralarına bağımsız bölüm yapılamaz. Bu kısımlarda ancak su deposu, asansör kulesi yapılabilir.  

             Duman ve hava bacaları çatı örtüsünü en az 1.00 m. aşmalıdır.  

             m) Havalıklar  

             1) Mutfak, banyo, hela veya merdivenlerin doğrudan doğruya dışa açılmaması halinde yapı kitleleri içinde kalacak havalıklar dar kenarı 0.80 m.den az olmamak üzere en az 1.00 metrekare olmalıdır.  

             Banyo ve helalarda havalık yapılamadığında, en az 0.60 m. x 0.60 m. = 0.36 metrekare hava bacası yapılmalıdır. Bu bacaya duman bacaları bağlanmamalı, alt kısımlarından dış havaya kanalla bağlanmalıdır. Aynı hava bacasına banyo hela birlikte bağlanabilir.  

             2) Merdiven ışıklığı  

             Zemin kat dahil beş kata kadar olan yapılarda (beşinci kat dahil) merdivenlere çatıdan ışık verilebilir. Ancak merdiven evinde ışık için bırakılacak boşluğun merdiven kovası eni en az 0.50 m., yüzölçümü de en az 1.00 metrekare olmalıdır.  

             n) Çıkmalar  

             Binalarda azami bina sahası dışında aşağıdaki şartlarla çıkma yapılabilir.  

             1) Yol cephelerinde:  

             Genişliği 1.50 metreyi aşmamak şartı ile açık ve kapalı çıkma yapılabilir.  

             Ancak, genişliği 9.50 m.den az olan yollarda, ön bahçe bulunmaması halinde çıkma yapılmaz. Ön bahçesi bulunan yerlerde yapılacak çıkmalar yola tecavüz edemez.  

             2) Yola rastlamayan yan cephelerde:  

             Genişliği 1.00 m.yi aşmamak ve tabii zeminden çıkma altına kadar olan en yakın mesafesi 2.40 m.den az olmamak şartı ile sadece açık çıkma yapılabilir.  

             3) Arka cephelerde:  

             Genişliği 1.00 m.yi aşmamak ve tabii zeminden çıkma altına kadar olan en yakın mesafesi 2.40 m.den az olmamak ve arka komşu hududuna kapalılarda 3.00 m.den, açıklarda ise 2.00 m.den fazla yaklaşmamak şartı ile çıkma yapılabilir.  

             0.20 m.yi geçmeyen motifler ile bahçe içerisinde yapılacak üstü açık teras ve zemin kat giriş merdivenleri, bina cephesinden itibaren genişliği 1.50 m.yi geçmemek, tretuvar dışına taşmamak ve en alçak noktası tretuvar üst seviyesinden en az 2.40 m. yükseklikte bulunmak şartı ile yol durumuna, civarın karakterine göre, belediyece tespit edilecek giriş saçakları çıkma addedilmez.  

             o) Bahçe duvarları  

             Bahçe duvarlarının yüksekliği binaların yol tarafındaki cephe hatlarının önünde en fazla 0.50 m. yapılabilir. Bu duvarların üzerine ayrıca görüşü kapatmayacak şekilde 1.00 m. yüksekliğinde parmaklık yapılabilir. Meyilli yerlerde yüksekliği tretuvardan 1.00 m.yi aşmamak üzere kademelendirme yapılabilir. Yan ve arka hudutlarda yapılacak duvarlar da yukarıdaki hükme tabidir. Bahçe duvarları istinat olarak dahi yapılsalar bunların temel kısımları yola tecavüz edemez.  

             p) Müştemilat  

             Müştemilatın bodrum katta yapılması esastır, ancak zemin şartları bodrum yapılmasına elverişli değilse bahçede de yapılabilir. Bu takdirde ancak kömürlük, merkezi ısıtma yeri, hidrofor, sığınak, çocuk arabası ve bisiklet bırakma yeri, çöp odası, kapıcı dairesi yapılabilir. Dört tarafı yol ile çevrili istisnai parseller dışında esas binaların yol tarafındaki cephe hatlarına tecavüz eden müştemilat binası yapılamaz. Bu gibi istisnai parsellerde müştemilat binalarının yapılacağı yeri tayine belediye yetkilidir.  

             r) Binalarda yangın önlemleri  

             1) Yangın merdivenleri  

             Birden fazla katı olan tüm umumi binalar ile kat adedi 3'den fazla olan tüm yapılarda yangın merdiveni bulunması zorunludur.  

             Yangın merdiveni kitle içinde veya dışında komşu parsel sınırına 1.50 m.den daha fazla yaklaşmamak kaydıyla açık veya kapalı, yüksek binalarda (10 kat ve üstü) tamamen kapalı olarak düzenlenir. Kargir veya betonarme olarak ilgili standardına uygun yangına dayanıklı malzemeden inşa edilen yangın merdivenleri kitle içinde tertiplendiğinde ısıya ve dumana karşı yalıtılmış, kapalı bir hacimde düzenlenir.  

             Yangın merdivenleri çatı ve (+-00) kotunun altında inşa edilen bodrum katlara ulaşacak şekilde tesis edilir.  

             Yangın merdiveninin genişliği umumi binalarda ve yüksek katlı binalarda (10 kat ve üstü) 1.20 m., diğer binalarda 0.90 m.den az, basamak genişliği 0.25 m.den az, yüksekliği 0.18 m.den fazla olamaz.  

             Merdiven basamaklarının her iki tarafında yangına dayanıklı malzemeden yapılmış korkuluk ve küpeşte bulunur.  

             2) Kaçış yolları  

             Yapıda tahliye anında yangın merdivenine ve çıkışa ulaşılmasını sağlayan, yüksek katlı (10 kat ve üstü) ve umumi binalarda herhangi bir genel çıkıştan ayrı düzenlenen ışıklı ve sesli yönlendirme elemanlarının bulunduğu kaçış yolları tesis edilmesi zorunludur.  

             Yangın merdivenlerine binanın en uzak noktasından ulaşım mesafesi 30 m.yi geçemez.  

             Yangın merdiveni yapılması zorunlu olmayan umumi binalarda da kaçış yolları tesis edilir.  

             3) Kapılar  

             Yangın merdivenine ve kaçış yollarına açılan kapı kanatlarının kaçış yönünde açılacak, kendiliğinden kapanacak, duman sızdırmayacak şekilde ve ısıya dayanıklı malzemeden tesis edilmesi gerekir. Bu kapılarda eşik yapılamaz.  

             4) Yangın dolabı  

             Yapı inşaat alanı 500 metrekareden büyük yapılarda her 500 metrekare için en az 1 adet yangın dolabı bulundurulması zorunludur. Bunlar her katta aralarındaki uzaklık 50 m. den fazla olmayacak şekilde yerleştirilir. Yangın dolaplarında yangın musluğu, hortum, lans ve vanalar kullanıma hazır halde bulundurulmalıdır.  

             Yangın muslukları, (s) bendinde belirtilen su depoları ile irtibatlandırılır. Bu depolardaki su miktarının üçte birinin yangın anında kullanılmak üzere rezervde tutulması esas olup, tüketim sistemi bu rezervin üstündeki kısma monte edilir.  

             5) Diğer önlemler  

             Bina dışında, ana caddeden ulaşılabilecek en uygun yerde itfaiyenin kendi aracından su bağlantısı yapabileceği boru sistemi tesis edilir.  

             Umumi binalar ve tüm yüksek katlı binalarda (10 kat ve üstü) özürlü, yaşlı ve çocukların yangından kaçışını sağlayan ısıya dayanıklı malzemeden imal edilmiş yangın kaçış hortumu ve bu gibi önlemler alınır.  

             Bitişik nizama tabi binalarda komşu parseldeki yapıyla ortak yangın merdiveni düzenlenebilir.  

             Bu maddede yer almayan teknik hususlarda 4/11/1995 tarihli ve 22453 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kamu Binalarının Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerine uyulur.  

             s) Su depoları  

             Yapı inşaat alanı 500 metrekareden az olan tüm binalarda en az 10 metreküp,  

             Yapı inşaat alanı 500 metrekare - 1000 metrekare olan tüm binalarda en az 20 metreküp,  

             Yapı inşaat alanı 1001 metrekare - 2000 metrekare olan tüm binalarla yüksek katlı binalarda (10 kat ve üstü) en az 50 metreküp,  

             Yapı inşaat alanı 2000 metrekareden fazla olan tüm binalarda ise en az 100 metreküp, su hacmine sahip su deposu bulundurulması zorunludur.  

             Madde 5- Aynı Yönetmeliğin 84 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.  

             "Madde 84- Yerleşme ünitelerinin, kendi sınırları içinde yerleşme yoğunluğu 400 kişi/hektardan daha düşük olmayacak şekilde düzenlenmesi esastır. İmar planları, 16/1/1985 tarihli ve 18637 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İmar Planı Yapılması ve Değişikliklerine Ait Esaslara Dair Yönetmelikte belirlenen standartlara uygun teknik ve sosyal altyapı alanları ayrılarak düzenlenir.  

             Madde 6- Aynı Yönetmelikte geçen bazı bakanlık, kurum, kuruluş ve idari birimlerin adları ile kanun sayı ve adları karşılarında belirtildiği şekilde değiştirilmiştir. İmar ve İskan Bakanlığı - Bayındırlık ve İskan Bakanlığı,  

             Mesken Genel Müdürlüğü ile Planlama ve İmar Genel Müdürlüğü - Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü,  

             Gecekondu İşleri Dairesi - Mesken İşleri Dairesi,  

             İl İmar Müdürlüğü - Bayındırlık ve İskan Müdürlüğü,  

             Maliye ve Gümrük Bakanlığı - Maliye Bakanlığı,  

             Tapu Sicil Muhafızlığı - Tapu Sicil Müdürlüğü,  

             Türkiye Emlak Kredi Bankası - Türkiye Emlak Bankası A.Ş.,  

             6785 sayılı Kanun - 3194 sayılı Kanun,  

             6830 sayılı İstimlak Kanunu - 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu,  

             Madde 7- Aynı Yönetmeliğin 62, 68, 71, 75 ve değişik 85 inci maddeleri yürürlükten kaldırılmıştır.  

             Madde 8- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  

             Madde 9- Bu Yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskan Bakanı yürütür.