Gümrük Mevzuatı  
Resmi Gazete Tarihi: 15.02.1992 Cumartesi Sayı: 21143 (Asıl) 
Bakanlar Kurulundan:
 
SINIR VE KIYI TİCARETİ YÖNETMELİĞİ
 
Karar Tarihi :19/01/1992
Karar Sayısı:92/2639

            Ekli “Sınır ve Kıyı Ticareti Yönetmeliği”nin yürürlüğe konulması; Devlet Bakanlığı’nın 16/1/1992 tarihli ve İHR-IV-000161 sayılı yazısı üzerine, Bakanlar Kurulu’nca 19/1/1992 tarihinde kararlaştırılmıştır. 

Turgut ÖZAL
Cumhurbaşkanı
Süleyman DEMİREL
Başbakan
SINIR VE KIYI TİCARETİ YÖNETMELİĞİ


            AMAÇ VE KAPSAM 
            Madde 1- Bu yönetmeliğin amacı, Türkiye’nin kara ve deniz sınırı olan ülkelerle sınır ve-veya kıyı ticareti yapma yetkisi verilen liman ve kapılarda yapacağı sınır ve/veya kıyı ticaretini düzenlemek üzere, deniz ve kara sınır komşusu ülkelerle kıyı ve gümrük kapılarında yetkili mercilerce verilecek izinler çerçevesinde gerçekleştirilecek olan ticarete uygulanacak esasları belirlemektir. 

            SINIR VE/VEYA KIYI TİCARETİ
            Madde 2- Sınır ve/veya kıyı ticareti, sınır ve kıyı illerinin ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla komşu ülkelerin sınır ve kıyı yörelerinde karşılıklı olarak yapılan ticari işlemlerdir. 

            TİCARETE KONU OLMAYACAK EŞYA
            Madde 3- İhracı ve ithali kanunlarla yasaklanmış ve ithali belli kurum ve kuruluşlara bırakılmış maddeler sınır ve veya kıyı ticaretine konu edilemez. İthalat ve İhracat Rejimi Kararları ve diğer mevzuatla ithali ve ihracı izne bağlı olan maddelerin bu tür ticarete konu edilmesi ilgili mercilerin izni ile mümkündür. 

            İlgili mevzuat gereğince ihracında ve ithalinde standart ve kalite kontrolu uygulanan maddelerin sınır veya kıyı ticaretine konu edilmesinde, bu kontrollerin yapıldığına ilişkin belge gümrüklerce aranır. 

            ARANMAYACAK BELGELER 
            Madde 4- Sınır ve veya kıyı ticaretine konu işlemlerde İhracat Belgesi, İthalat belgesi aranmaz; bu işlemlerle ilgili olarak Serbest İhracat beyannamesi, Gümrük Çıkış Beyannamesi ve Gümrük Giriş Beyannamesi tanzim edilmez. 

            TİCARET YAPILACAK KAPILAR 
            Madde 5- Sınır ve veya kıyı ticaretinin yapılacağı kara sınırlarındaki gümrük kapıları ile liman veya iskele gümrük kapılarının açılması ve kapatılması, uygulanmakta olan sınır ve veya kıyı ticaretinin sınır ve kıyı illerine komşu olan diğer illere de yansıtılarak uygulama alanının genişletilmesi Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın koordinatörlüğünde; Milli Savunma, İçişleri, Maliye ve Gümrük bakanlıkları ile ilgili diğer kuruluş temsilcilerinden müteşekkil bir heyetçe teklif ve ilgili Devlet Bakanlığınca tespit edilir. 

            TİCARET YAPABİLECEK OLANLAR 
            Madde 6- Sınır ve veya kıyı ticaretini, asgari bir yıldır sınır ve veya kıyı illerinde faaliyet gösteren tüzel kişilerle, asgari bir yıl süre ile bu illerde oturmakta olan gerçek kişiler yapabilir. Bu kişilerce kurulacak şirketlerde süre şartı aranmaz. 

            İHRACAT 
            Madde 7- Sınır ticaretinde ihracat  konusu eşyanın Türkiye’den çıkışında yurt dışına eşya çıkartan kişiler her partide 5.000 ABD Doları, kıyı ticaretinde 200.000 ABD Doları karşılığı Türk Lirası değerini aşmayacak eşyayı götürebilirler veya gönderebilirler. 

            İhraç edilen eşyanın cins, miktar ve değerlerini gösterir bir listenin, faturaları ile birlikte gümrük idarelerine ibrazı zorunludur. Gümrük İdareleri, bu beyan ve belgelere dayanarak her çıkış için bir tahakkuk varakası düzenler. 

            İhraç edilen eşya bedelinin Türkiye’ye döviz veya Türk lirası veya sınır ya da kıyı ticaretine konu olan eşya olarak getirilmesi ve bu hususun ilgili Gümrük İdaresine beyanı zorunludur. 

            İTHALAT 
            Madde 8- Sınır ve veya kıyı ticaretine konu eşyanın ithalatında ithal müsaadesi aranmaz. 

            Sınır ticareti yoluyla yapılan ithalatta, her defasında 50.000 ABD Doları, kıyı ticaretinde 200.000 ABD Doları karşılığı Türk Lirasını aşmayacak eşya ithal edilebilir. Gümrük İdareleri her bir ithalat partisi için bir tahakkuk varakası düzenler. 

            a) Sınır ya da kıyı ticareti yoluyla ithal edilecek petrol ve petrol ürünleri ithalatında; tüm gümrük müdürlüklerince, her türlü ithal, vergi resim ve fonların hesabında (Toplu Konut Fonu matrahı ilgili mevzuatına göre tespit edilmek kaydıyla) 23/6/1989 tarihli ve 89/14264 sayılı Kararname eki Karar’ın 7 nci maddesi gereğince tespit edilen matrah esas alınır. 

            Bu matrah değişiklikleri, sınır ve veya kıyı ticareti yapmaya yetkili il valilikleri ile ilgili gümrük idarelerine bildirilir. Uygulamaya, bildiriminin bu kuruluşlara ulaştığı tarihi takip eden gün başlanır. 

            Akaryakıt ithalinde; bu fiyatlar üzerinden tespit edilecek Tama Değer Vergisi ve Akaryakıt Tüketim Vergisinin tamamı ile diğer vergi ve fonların %90’ı, ekli listede yer alan ithalata konu mallardan ithalatta alınan her türlü vergi ve fonların %90’ı ile Katma Değer Vergisinin tamamı, 

            b) Ekli liste dışında kalan ürünlerin ithalatında ise ithalatta alınan her türlü vergi ve fonların %60’ı ile Katma Değer Vergisinin tamamı, 

            gümrük idarelerince tahsil edilir ve tahsil tarihinden itibaren 10 gün içinde bu idarelerce ilgili hesabına devredilir. 

            TAHAKKUK VARAKALARI 
            Madde 9- Sınır ve veya kıyı ticareti uygulaması çerçevesinde düzenlenen tahakkuk varakalarının birer örneği, gümrük idarelerince müteakip ayın 15 inci günü akşamına kadar Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı’na gönderilir. 

            MAĞAZA VE DEPO AÇILMASI 
            Madde 10- Gümrük bölgesi içinde ve belediye sınırları dışında kalan alanlarda sınır ticareti yapmak amacı ile Maliye ve Gümrük Bakanlığı’nın izni ile mağaza veya depo açılabilir ve açık pazar yerleri düzenlenebilir. 

            Bu hususları düzenlemeye il valileri yetkilidir. 

            VALİLERİN YETKİLERİ 
            Madde 11- Sınır ve veya kıyı ticaretinin amacına uygun olarak uygulanması ve izlenmesi ile sınır güvenliğinin sağlanması için her türlü tedbiri almaya, sınır ve veya kıyı illeri valileri yetkilidir. 

            Valiler herhangi bir konuda tereddüt göstermeleri halinde Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın görüşünü alırlar. 

            Valilikler, sınır ve veya kıyı ticareti kapsamında yapılan ithalat ve  ihracat işlemlerine ait istatistiki bilgileri, gümrüklerde düzenlenen tahakkuk varakalarına dayanarak denetler ve aylık devreler halinde takip eden ayın 10’una kadar Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı’na gönderilmesini sağlarlar. 

            GİRİŞ VE ÇIKIŞTA KULLANILACAK BELGELER
            Madde 12- Sınır ve veya kıyı ticareti yapacak gerçek kişiler ile tüzel kişilerin yetkilileri ve görevlileri, pasaport veya pasaport yerine geçerli belgelerle Türkiye’ye girebilir veya Türkiye’den çıkabilir. 

            KIYI TİCARETİ
            Madde 13- Kıyı ticaretine konu olmuş eşyayı taşıyan Türk ve yabancı bandıralı gemi kaptanları, gemide kıyı ticareti kapsamında eşya bulunup bulunmadığını seyre çıkmadan önce yola elverişlilik belgesinde belirtmeye ve sahil güvenlik ve gümrük muhafaza botlarının kaçakçılığı önlemek maksadıyla deniz emniyet bölgeleri içinde yapacakları kontrolda gemide bulunan ve kıyı ticareti yapan yolcular için gümrük idareleri tarafından düzenlenmiş tahakkuk varakalarını ibraz etmeye mecburdur. 

            Madde 14- Bu yönetmelikte yer almayan hususlarda İthalat ve İhracat Rejimi Kararları ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanır. 

            YETKİ 
            Madde 15- Bu Yönetmelikte yer alan hususlara ilişkin Tebliğler çıkarmaya, talimatlar vermeye, sınır ticareti yoluyla yapılacak ithalat ve ihracatın her aşamasında gerekli görülecek değişiklikleri yapmaya ve önlemleri almaya, özel ve zorunlu durumları inceleyip sonuçlandırmaya, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı yetkilidir. 

            YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN HÜKÜMLER 
            Madde 16- 8/8/1990 tarihli ve 90/800 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki “Sınır ve Kıyı Ticareti Yönetmeliği” yürürlükten kaldırılmıştır. 

            YÜRÜRLÜK 
            Madde 17- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

            SINIR VE KIYI TİCARETİ YÖNETMELİĞİ’NE EK LİSTE 

            25.23 Portland çimentosu, şaplı çimento (“ciment fondu”), cüruf çimentosu, süper sülfat çimentosu ve benzeri su altında sertleşen çimentolar (byanmış veya klinkler şeklinde olsun olmasın) 

            27.01-27.16 Mineral yakıtlar, mineral yağlar ve bunların damıtılmasından elde edilen ürünler, bitmenli maddeler; mineral mumlar. (Taşkömürü, linyit kömürü, turb, havagazı, sugazı v.b. gazlar, katran, zift, petrol yağları, ham yağlar, motorin, fiuel-oil, gazyağı, benzin, petrol gazları, petrol koku, elektrik enerjisi) 

            72.01-72.29 Demir ve Çelik