Sermaye Piyasası Mevzuatı  
Resmi Gazete Tarihi: 24.09.1982 Cuma Sayı: 17822 (Asıl) 
Sermaye Piyasası Kurulundan:

MENKUL KIYMETLER TANZİM FONU'NUN İŞLEYİŞİ HAKKINDA YÖNETMELİK
 

 
I. BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER

            AMAÇ VE KONU
            Madde 1 - Bu Yönetmelik, 45 sayılı Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde tahvil arz ve talebi arasındaki dengesizlikleri gidermek ve tahvil piyasasının istikrarını sağlamak amacıyla kurulan "Menkul Kıymetler Tanzim Fonu"nun Kanun ve Kararnameler uyarınca işleyişini düzenlemektedir.

            TANIMLAR
            Madde 2 - Bu Yönetmelik'te geçen kısaltmaların anlamı aşağıda gösterilmiştir :

            a) Kurul : Sermaye Piyasası Kurulu

            b) Başkan : Sermaye Piyasası Kurulu Başkanı

            c) Fon : Menkul Kıymetler Tanzim Fonu

            d) KHK : 45 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname

            e) Kanun : Sermaye Piyasası Kanunu

            f) TCMB : Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

            FON'UN NİTELİĞİ VE YÖNETİMİ
            Madde 3 - Tüzel kişiliği haiz olan Fon, Kurulun Karar Organı'nca alınacak kararlar çerçevesinde Başkanlık'ca yönetilir.

            Fon'u Başkan temsil eder,

            Fon'dan nakden veya hesaben yapılacak ödemelerde ita amiri Başkan'dır.

            Fon'un işlemleri TCMB'nca yürütülür.

II. BÖLÜM
FON'UN OLUŞUMU

            FON'UN KAYNAKLARI
            Madde 4 - Fon'un kaynakları aşağıda gösterilmiştir.

            a) Kanun'a göre aracı kurum statüsü iktisap eden kuruluşların ödenmiş sermayeleri ile ihtiyat akçeleri toplamı üzerinden yatıracakları nakdi teminatlar,

            b) Bankaların, 30 Haziran 1982 tarihi itibariyle plasmanları toplamının % 0.5'ine kadar yatıracakları meblağlar,

            c) Menkul kıymet alım satımı faaliyetinde bulunan kuruluşların birinci el işlemleri dahil pazarladıkları menkul kıymetlerin aylık satış tutarlarının % 0.1'i oranında yatıracakları paralar,

            d) Fon'un tahvil alım satımından doğan gelir fazlası ile sair gelirleri,

            e) Fon mevcudunun yetmediği hallerde TCMB'nca Fon'a verilecek avanslar.

            ARACI KURUM'LARIN TEMİNATLARI
            Madde 5 - Kanun’un 32 nci maddesi uyarınca kendilerine borsa bankerliği belgesi verilen kuruluşlar tarafından, ödenmiş sermayeleri ile ihtiyat akçeleri toplamı üzerinden yatırılacak teminatlar aşağıdaki esaslar dahilinde alınır :

            a)Aracı kurumun ödenmiş sermayesinin 200 Milyon TL.’lık kısmının %50’si ile bu miktarı aşan ödenmiş sermaye ve ihtiyatlar toplamının %25’i borsa bankerliği belgesinin Kurul’ca ilgiliye tevdiinden önce,

            b) Borsa bankerliği belgesi verilmesinden sonra, ödenmiş sermayedeki artışlara ilişkin %25 teminatlar, bu artışların meydana geldiği; ihtiyat akçelerindeki artışa ait %25 teminatlar ise bunlara ilişkin genel kurul kararının alındığı; tarihi izleyen 1 ay içinde;

            İlgili aracı kurumlar tarafından Fon adına TCMB’na tevdi edilir.

            Aracı kurum’un ödenmiş sermayesinin, 200 milyon TL.’nın altına düşmemek kaydıyla azaltılması veya aracı kurum varlığının herhangi bir nedenle sona ermesi hallerinde, azalmalara tekabül eden teminatlardan aracı kurumun Fon’a olan borçları mahsup edildikten sonra kalan kısım Kurul’un yazılı bildirimi üzerine TCMB’nca hak sahiplerine geri verilir.

            TCMB, kendisine tevdi edilen teminatları, ilgili aracı kurumlar ve teminat türleri itibariyle muhafaza eder ve ayrı hesaplarda izler.

            Aracı kurumlar tarafından tevdi edilen nakdi teminatlar, Fon’un parasal varlığı içinde mütalaa edilir ve Fon amaçları için kullanılır.

            BANKA PLASMANLARININ % 0.5'İ
            Madde 6 - Bankalarca, 30/6/1982 tarihindeki plasmanları toplamı üzerinden yatırılması öngörülen % 0.5'ler Kurul'ca tesbit ve ilan edilecek süre, esas ve şartlar dahilinde Fon'a yatırılır.

            Birinci fıkraya göre tahsil edilecek paralar, TCMB'nca izlenir ve yükümlülüklerini yerine getirmeyen bankalar hakkında bu Yönetmeliğin 25'inci maddesine göre işlem yapılmak üzere Kurul'a bildirilir.

            Kurul, bankalardan alınan paraları Fon'un durumuna göre bankalara geri verebilir.

            Yukarıda belirtilen mekanizma, birinci fıkradaki limiti aşmamak kaydıyla, Fon'un devamı süresince işletilebilir.

            MENKUL KIYMET AYLIK SATIŞ TUTARININ % 0.1'İ
            Madde 7 - Menkul kıymet alım satımı faaliyetinde bulunan bankalar ve Kanun'da sayılan yardımcı kuruluşlar, birinci el piyasası işlemleri dahil pazarladıkları menkul kıymetlerin aylık satış tutarlarını gösteren aylık bildirimleri, ilgili ayı izleyen 15 gün içinde, Kurul'a ve TCMB'na vermek ve aynı süre içinde, bu tutarın % 01'ini Fon'un TCMB'ndaki hesabına yatırmak zorundadır.

            Bu maddeye göre Fon'a yatırılacak paralar geri verilmez.

            FON'UN GELİR FAZLASI
            Madde 8 - Dönem sonunda Fon'da oluşan  gelir fazlasından, Fon'a katılanlara, Kurul'ca tahsisi kararlaştırılan faizlerin ödenmesinden sonraki kısım, Fon'a kalır.

            TCMB AVANSI
            Madde 9 - Fon mevcutları, Fon'dan yapılacak ödemeleri karşılamaya yetmediği zaman, Maliye Bakanlığı'nın talebi üzerine TCMB'nca Fon'a avans verilir ve ayrı bir hesapta izlenir.

            Avans limitinin artırılması gerektiğinde, durum, Maliye Bakanlığı'na bildirilir.
Avans hesabından Fon'a yapılacak aktarmalar ile avans hesabına geri ödemeler ve avansın kapatılması Kurul'un yazılı talebi üzerine yapılır.
  

III. BÖLÜM
FON'UN KULLANILMASI

            FON'DAN YARARLANACAK KURULUŞLAR
            Madde 10 - KHK'ye Ek 1 sayılı listeye giren ve sonradan bu listeye eklenecek kuruluşlar ile bunlar dışında borsa bankerliği belgesi alan aracı kurumlar, tahvil alım satımı işlemleriyle sınırlı olarak Fon'dan yararlanabilirler.

            FON'DAN YARARLANMA ESASLARI
            Madde 11 - Bu Yönetmeliğin 10'uncu maddesinde belirtilen kuruluşların, KHK ile 35 sayılı KHK'ye eklenen Ek Madde 33'ün;

            A) (a) bendi,

            B (b) bendi,

            uyarınca tahvillere ilişkin faaliyetlerinden doğan nakit ihtiyaçları Kurul kararlarına dayalı olarak aşağıdaki usuller çerçevesinde Fon'dan karşılanabilir;

            aa) İskonto edilerek % 10 noksanıyla satın alınabilir,

            ab) Teminata alınarak karşılığında avans verilebilir.

            b) Acil ve olağanüstü durumlarda tahvillerin ilgili kuruluşlarca satın alınmasını sağlamak amacıyla tahvil dışındaki diğer teminatların alınması kaydıyla da avans verilebilir.

            İSKONTO VEYA AVANSA KABUL EDİLEMEYECEK TAHVİLLER
            Madde 12 - Konkordato talebinde bulunan, iflas eden, tasfiye edilen veya mali bünyesinin taahhütlerini karşılamayacak derecede zayıflamış olduğu Kurul'ca saptanan ortaklıkların tahvilleri iskonto veya avansa kabul edilemez.

            TAHVİLLERİN İSKONTOSU
            Madde 13 - Kurul kararına dayalı olarak ilgili kuruluşlarca TCMB şubelerine tevdi edilen tahviller ile 35 sayılı KHK'ye 45 sayılı KHK ile eklenen ek madde 30'un (b) bendi ilk fıkrası kapsamına giren tahvillere ait müstakil faiz kuponları, Kurul'ca belirlenecek genel iskonto oranı üzerinden iskonto edilerek bulunacak değerin % 10 noksanı ile Fon adına satın alınabilir.

            Bu tahviller ve müstakil faiz kuponları, bunları iskonto ettiren kuruluşlar tarafından her zaman geri alınabilir. Ancak, Fon'un alış tarihinden itibaren üç ay içindeki geri almalarda Kurul kararı gerekmez. Satış TCMB şubelerince satış günündeki iskonto değeriyle yapılır ve satış bedelinden alışta tahsil edilen % 10 noksanlık aynen indirilerek işlem sonuçlandırılır.

            TAHVİL KARŞILIĞI AVANS
            Madde 14 - Kurul Kararına dayalı olarak ilgili kuruluşlarca TCMB şubelerine tevdi edilecek tahviller karşılığında, iskonto haddi gözönünde bulundurularak Kurul'ca belirlenecek oranda yıllık faiz ve en çok üç ay vadeyle Fon'dan avans verilebilir.

            Ayrıca kuruluşların gerekçeli başvurusu ve Kurul'un uygun görmesi halinde, işlemiş faizi tahsil edilerek ya da avans bakiyesine eklenerek işlem bir defaya mahsus olmak üzere temdit edilebilir.

            Teminat olarak verilen tahvillerin anaparaları ve/veya en çok bir yıl içinde vadesi gelecek faiz kuponları, en az % 20 marj uygulanarak teminata alınabilir.

            Teminatta bulunan tahvillerin vadesi gelen anapara ve faiz kuponlarına ilişkin olarak TCMB şubelerince yapılacak tahsilat avansa mahsup edilir.

            İlgili kuruluş tarafından avansın tamamının ödenmesi halinde, teminattaki tahviller, Kurul kararı gerekmeksizin TCMB şubelerince iade edilir.

            AVANSIN KAPATILMAMASI
            Madde 15 - Avansın vadesinde kapatılmaması halinde teminattaki tahviller 13'üncü maddedeki esaslar dairesinde iskonto edilerek bulunacak değerin % 10 noksanı ile Fon adına satın alınabilir.

            Satınalma tutarı avans bakiyesinin kapatılmasına yetmezse, açık kalan kısım için ilgili kuruluş aleyhine 6183 sayılı Kanun'a göre takibe geçilir.

            Satınalma tutarı avans  bakiyesinden fazla ise, avansın kapatılmasından sonra kalan bakiye bu tahviller Fon'da kaldığı sürece teminat olarak tutulmaya devam olunur.

            Bu tahvillerin Fon'dan çıktığı tarihte, sözkonusu teminat hakkında uygulanacak işlem Kurul'ca kararlaştırılır.

            DİĞER TEMİNATLAR KARŞILIĞI AVANS
            Madde 16 - Acil ve olağanüstü durumlarda Kurul'ca kararlaştırılacak tahvil dışındaki teminatların, teminat türleri itibariyle belirlenecek marjlar dahilinde TCMB şubelerince alınması kaydıyla ilgili kuruluşlara yıllık, Kurul'ca kararlaştırılacak oranda faiz ve en çok üç ay vade ile Fon'dan avans verilebilir.

            Bu tür avans temdit edilemez; ancak, yeterli miktarda tahvil verilmesi şartıyla, tahakkuk eden faiz tahsil edilerek veya avans bakiyesine eklenerek işlem tahvil karşılığı avans biçimine dönüştürülebilir.

            Bu halde avans hakkında bu Yönetmeliğin 14'üncü ve 15'inci maddeleri hükümleri uygulanır.

            Diğer teminatlar karşılığında verilen avansın geri ödenmesi veya tahvil karşılığı avans haline dönüştürülmesi durumunda, daha önce alınmış olan diğer teminatlar, Kurul kararı gereğince TCMB şubelerince iade edilir.

            Avans bakiyesinin kapatılmaması veya tahvil karşılığı avansa dönüştürülmemesi hallerinde, teminatın paraya çevrilmesi için ilgili kuruluş aleyhine 6183 sayılı Kanuna göre takibe geçilir.
  

IV. BÖLÜM

            FON'UN İŞLEYİŞİ
            Madde 17 - Fon'dan yararlanma koşullarını taşıyan kuruluşlar, geçici nakit ihtiyaçlarının nedenini, bu ihtiyacı karşılamak için Fon'dan kullanmak istedikleri tutarı, verebilecekleri tahvil veya teminatları gösteren bir dilekçe ile Kurul'a başvurabilirler.

            İlk başvuruya kuruluşun mali bünyesinin tahliline yarayan belgelerle ayrıntılı nakit akım tabloları ve Kurul'ca istenecek diğer belgeler eklenir.

            İlk başvuruya ayrıca;

            A) Avansın, kuruluşun ilgili bankadaki hesabına aktarılmasına ilişkin talebi;

            B) Kuruluşun nakit ihtiyacı;

            a) Daha önce satın alınmış olup başvuru tarihinde portföyünde bulunan tahvillerle veya kuponlarla ilgili ise,

            aa) İskonto veya avans usullerinden hangisinin tercih edildiği,

            bb) Fon'a tevdi edilecek tahvillerin; ihraç eden ortaklıklar, tertibi, ihraç yılı, vadesi, küpürleri, itibari kıymetleri, faiz oranları ve birbirinden ayıran diğer temel özellikleri bakımlarından ayrı ayrı global tutarlarını gösteren cetvelleri,

            cc) İskonto isteniyorsa bunun Kurul'ca belirlenen esaslara göre yapılmış ayrıntılı hesapları,

            b) Acil ve olağanüstü durumlarda satın alınması amaçlanan tahvillerle ilgili ise; satın alınılması düşünülen tahviller hakkında genel bilgileri, istenen avansa karşılık verilebilecek teminat türlerini, bu teminatlara ilişkin bilgi ve belge örnekleri,

            C) İskonto ettirilecek veya teminata verilecek tahvillerin ve yeniden satın alınacak veya diğer teminatlarla değiştirilecek tahvillerin; konkordato talebinde bulunan, iflas eden veya tasfiye edilen şirketlere ait tahviller olmadığına ilişkin bir beyannamenin, eklenmiş olması zorunludur.

            FON YÖNETİMİNİN ÇALIŞMALARI
            Madde 18 - Kurul, başvuruyu öncelik ve ivedilikle görü?erek kuruluşun Fon'dan yararlanma koşullarını, acil ve olağanüstü durumları ve menkul kıymetler piyasasında tahvillere ilişkin gelişmeleri değerlendirir.

            Bu genel değerlendirme sonucunda, halkın tahvile bağlı tasarruflarının güvenliği ve tahvil piyasasının istikrarı bakımından ciddi tehlikeler beklenebileceği kararına varılırsa kuruluşun nakit ihtiyacının belirlenmesine ilişkin incelemeye girişilir.

            İnceleme sonucunda kuruluşun nakit ihtiyacının karşılanması ilke olarak benimsenirse ilgili kuruluştan Fon'a tevdi edeceği tahvilleri TCMB şubesine, nitelikleri bakımından yeknesak gruplar halinde ve listeleriyle birlikte tevdi edip bunların emaneten alındığını gösteren onaylı listeleri getirmesi istenir.

            Kurul'ca uygun görülen diğer teminatların da aynı usule göre TCMB şubelerine tevdii zorunludur.

            İlgili belgelerin TCMB'nca teslim alındığını gösteren onaylı listeler üzerinden gerekli hesaplamalar yapılarak Kurul'ca TCMB'na Fon'dan "Ödeme Talimatı" verilir.

            ÖDEME TALİMATI
            Madde 19 - Kurul'ca TCMB'na verilecek ödeme talimatında;

            a) Fon'dan ilgili kuruluşa ödenecek tutar,

            b) Ödemenin ne zaman, nerede, kimlere ve nasıl yapılacağı,

            c) Ödemenin iskonto veya avans usullerinden hangisine göre yapılacağı,

            d) Kurul'ca gerekli görülecek diğer hususlar gösterilir.

            T.C. MERKEZ BANKASI'NIN YÜKÜMLÜLÜKLERİ
            Madde 20 - İskonto edilen veya teminata alınan tahvillerle diğer teminatların sayımı, teslim alınması, muhafazası, anaparaların ve faiz kuponlarının vadelerinde tahsili, iadesi ve bunlara ilişkin diğer bütün işlemler

            TCMB şubelerince yerine getirilir.

            TCMB Kurul'ca verilecek yazılı ödeme talimatında gösterilen tutardaki parayı, Kurul'ca belirtilen yerlerde ilgili kuruluşların emrine hazır bulundurur.

            Gerekli nakdin ilgili TCMB ve T.C. Ziraat Bankası şubelerine intikal ettirilmesine ilişkin işlemler, en seri usul ve vasıtalarla yapılır.

            Fon'un muhasebesi ve kayıtları TCMB'nda tutulur. Fon'un hesaplarına ve işleyişine ilişkin gerektiğinde günlük ve haftalık bilgilerle, diğer periyodik bildirimler TCMB'nca en kısa sürede Kurul'a ulaştırılır.

            Fon'un yıllık bilançosu ve sonuç hesapları TCMB'nca hazırlanarak Maliye Bakanlığı'na ve Kurul'a gönderilir.

            Fon'un yürütülmesiyle ilgili her türlü işlem, Kurul kararları çerçevesinde TCMB'nca yapılır.
  

V. BÖLÜM
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

            FON'A İLİŞKİN BELGE, KAYIT VE DEFTERLER
            Madde 21 - Fon'un işleyişi ve işlemlerine ilişkin olarak Kurul tarafından alınacak kararlar için ayrı bir Karar Defteri tutulur.

            Fon'a ilişkin olarak Kurul'a ait belge ve yazışmalar Kurul'ca ayrı olarak dosyalanır ve muhafaza edilir.

            Fon'un muhasebesi ve kayıtları, gerekli bilgileri kolayca sağlayacak biçimde TCMB'nda tutulur; muhasebe kayıtlarını içeren defter ve kalamozalar ile Fon'a ilişkin her türlü belgeler, Kurul'ca gerek gösterilecek sürece TCMB tarafından muhafaza edilir.

            HESAP DÖNEMİ
            Madde 22 - Fon'un hesap dönemi takvim yılıdır.

            FON'UN GELİR FAZLASININ BELİRLENMESİ
            Madde 23 - Fon'un bir hesap dönemi içinde yaptığı işlemlerden doğan gelir fazlasının tesbitinde, önceki dönemlerden devreden gider fazlaları ile Fon'a katılanlara aynı döneme ilişkin olarak ödenen faizler düşülerek, nihai gelir fazlası bulunur.

            FON KAYNAĞINA VERİLECEK FAİZ
            Madde 24 - Bu Yönetmeliğin 4'üncü maddesinin (a) ve (b) bendlerinde sayılan kaynaklara verilecek faizin yıllık oranı, Kurul'ca belirlenir.

            FON ALACAKLARININ TAHSİLİ
            Madde 25 - TCMB avansı dışında kalan Fon kaynakları ile Fon'a ilişkin d iğer her türlü alacakların tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Hükümleri uygulanır.

            Buna ait işlemler TCMB'nca yürütür.

            Geçici Madde - Menkul kıymet alım satımında bulunan kuruluşlar 13/9/1982 tarihine kadar, geri alma taahhüdü ile sattıkları tahvillerin toplamını Fon Yönetmeliği'nin Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihi izleyen 5 işgünü içinde Kurul'a bildirmek ve bu toplamı oluşturan taahhüt belgelerinin ve tahvillerin ayrıntılı listelerini söz konusu yayım tarihini izleyen 15 gün içinde Kurul'a teslim etmek zorundadırlar.

            YÜRÜRLÜK
            Madde 26 - Bu Yönetmeliğin 7'nci maddesi 1 Ekim 1982 tarihinde, diğer hükümleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer.