Sağlık Mevzuatı  
Resmi Gazete Tarihi: 25.09.1999 Cumartesi Sayı: 23827 (Asıl) 
Çevre Bakanlığından

TEHLİKELİ ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK
 


           Madde 1- 27/8/1995 tarihli ve 22387 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliğinin değişik 16 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

            "Madde 16- (EK-6)'da yer alan atıkların yakılması sırasında uyulması gereken esaslar ve limit değerler şunlardır.

            a) Tesislerde yanma odasına bağlı bir son yanma bölümünün bulunması, yakma fırınındaki ilk bölme sıcaklığının en az 900 øC de tutulması, sıcaklığın sürekli kaydedilerek kontrol edilmesi, son yanma bölümünde ek bir brülörün bulunması, sıcaklık alt sınırın altına düşünce brülörün otomatik olarak devreye girmesi, bu bölümde en düşük yakma sıcaklığının 1200 øC ve alıkoyma süresinin en az 2 saniye olması zorunludur. Bu brülörler, yakıcının çalışmaya başlatılması veya durdurulması sırasında yakıcı sıcaklığının düşmesinin neden olacağı tam olmayan yanmayı önlemek amacıyla kullanılır.

            Yakma tesisinde;
            1- Sistemin işletmeye alınmasında gerekli minimum yakıcı odası sıcaklığına erişinceye kadar,
            2- İstenen minimum yakıcı sıcaklığı elde edilinceye kadar,
            3- Yakıcıdan çıkan emisyonların, emisyon limit değerleri altında tutulması için kullanılan ekipmanlarda bir arıza meydana geldiği zaman, tehlikeli atık beslemesini durdurmak için bir sistemin olması zorunludur.

            Tehlikeli atıkların yakıldığı tesisler, mümkün olduğunca tam yanmanın sağlanabileceği şekilde işletilmelidir. Bunu sağlamak için bazen uygun tekniklerle atık ön işlemlerinin uygulanması gerekebilir. Yakma tesislerinden oluşan ısı mümkün olduğunca geri kazanılmalıdır.

            b) Yakma tesisinde işletme sırasında yanma gazındaki CO için aşağıda verilen limit değerler aşılmaz.

            1- Yanma gazında günlük ortalama değer olarak; 50 mg/m3,
            2- Yanma gazında 10 dakikalık ortalama değerler olarak alınan tüm ölçümlerin en az %95'inde; 150 mg/m3,
            3- Yanma gazında herhangi bir 24 saat zaman aralığı içinde yarım saatlik ortalama değerler olarak alınan tüm ölçümlerde; 100 mg/m3.

            c) Yakma tesisleri, baca gazlarında aşağıdaki emisyon limitlerini geçmeyecek şekilde tasarlanır, donatılır ve işletilir. Yanma gazları kontrollü bir şekilde baca yardımıyla atmosfere atılır. Tesisin baca yüksekliği, 2/11/1986 tarihli ve 19269 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hava Kalitesinin Korunması Yönetmeliğine göre tasarlanır ve uygulanır. Yakma tesisleri baca gazlarında aşağıdaki emisyon limit değerleri aşılmaz.

    1- Günlük ortalama değerler:
    - Toplam toz                                   10 mg/m3
    - Toplam organik karbon olarak ifade edilen
gaz ve buhar halinde organik maddeler              10 mg/m3
    - Hidrojen Klorür (HCL)                        10 mg/m3
    - Hidrojen Florür (HF)                          1 mg/m3
    - Kükürt dioksit (SO2)                         50 mg/m3
    - Azot monoksit ve azot dioksit (NO2) olarak  200 mg/m3

            2) Yarım saatlik ortalama değerler:

    - Toplam toz                                   30 mg/m3
    - Toplam organik karbon olarak ifade edilen
gaz ve buhar halinde organik maddeler              20 mg/m3
    - Hidrojen Klorür (HCL)                        60 mg/m3
    - Hidrojen Florür (HF)                          4 mg/m3
    - Kükürt dioksit (SO2 olarak)                 200 mg/m3
    - Azot monoksit ve azot dioksit (NO2 olarak)  400 mg/m3

            3) Minumum yarım saatlik ve maksimum sekiz saatlik bir örnekleme sürecinde tüm ortalama değerler:

    - Kadmiyum ve bileşikleri (Cd olarak)        Toplam
    - Talyum ve bileşikleri (T1 olarak)          0.05 mg/m3
    - Civa ve bileşikleri (Hg olarak)            Toplam
                                                 0.05 mg/m3
    - Antimon ve bileşikleri (Sb olarak)
    - Arsenik ve bileşikleri (As olarak)
    - Kurşun ve bileşikleri (Pb olarak)
    - Krom ve bileşikleri (Cr olarak)
    - Kobalt ve bileşikleri (Co olarak)          Toplam
    - Bakır ve bileşikleri (Cu olarak)           0.5 mg/m3
    - Mangan ve bileşikleri (Mn olarak)
    - Nikel ve bileşikleri (Ni olarak)
    - Vanadyum ve bileşikleri (V olarak)
    - Kalay ve bileşikleri (Sn olarak)

            Bu ortalama değerler, ilgili ağır metal emisyonlarının gaz ve buhar şeklinde olanlarıyla beraber metal bileşiklerini de kapsamaktadır. Ölçümlerle ilgili teknikler (EK- 16)'da verilmektedir.

            d) Dioksin ve furan emisyonları en ileri tekniklerle azaltılır. Minimum altı saat ve maksimum sekiz saatlik örnekleme süresinde ölçülen tüm ortalama değerler 0.1 ng/m3 limit değerini aşmamalıdır.

            Bu limit değer dioksin ve furan izomerleri konsantrasyonlarının toplamı olarak tarif edilir ve bu toplam (EK-17)'de belirtildiği şekilde hesaplanır.

           Baca gazı ölçümlerinin bu maddenin (b), (c) ve (d) bentlerindeki emisyon limit değerlerine uygunluğunu karşılaştırmak için ölçüm sonuçları, sıcaklık 73 øK, basınç 101,3 kPa, %11 oksijen ve kuru gaza göre standartlaştırılır."

           Madde 2- Aynı Yönetmeliğin değişik 17 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

            "Madde 17- Bir atık yakma tesisinin işleticisi lisans almadan önce, tesiste yakılacak atığı analiz etmek ve atık besleme hızına bağlı olarak ortaya çıkacak emisyonların ve atıksuların ilgili standartları sağladığını
ispat etmek amacıyla deneme yakması yapmakla yükümlüdür.

            Tesis işleticisi deneme yakmasına başlamadan önce, deneme yakması planını hazırlar ve Bakanlık onayına sunar. Deneme yakması, deneme yakması planı Bakanlıkça onaylanmadan başlatılamaz.

            Bakanlıkça onaylanan deneme yakması planı doğrultusunda ilgili yönetmeliklerde yer alan standartlar ve esaslara uyulduğunun ispatı amacıyla yapılan deneme yakması sonunda bir rapor hazırlanarak onaylanmak üzere Bakanlığa gönderilir. Farklı özelliklerdeki atıkların bertarafının yapılacağı ticari yakma tesisleri için deneme yakmasında, yüksek klor bileşeni, yüksek kül bileşeni, en düşük yanma ısısı gibi en olumsuz koşullar esas alınır.

            Deneme yakması planı ve raporu Tehlikeli Atık Komisyonda değerlendirilir. Deneme yakması planını ve raporunu değerlendirmek üzere Komisyonda görev almak amacıyla Komisyonca üniversitelerden iki öğretim üyesi belirlenir.

            Yakma tesislerinde kapasite arttırılması veya izin alınan atıkların haricinde atık yakılması sözkonusu olduğunda yeni bir deneme yakması yapılması ve deneme yakması raporunun hazırlanarak Bakanlık onayına sunulması zorunludur."

           Madde 3- Aynı Yönetmeliğin 20 nci maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

            "Atıkların nihai bertarafı için uygun yer bulunamaması veya depolamadan önce bazı fiziksel, kimyasal işlemlerin yapılıyor olması sebebi ile atıklar ara depolarda geçici olarak depolanabilir. Bu depolarda bekleme süresi 1 yılı aşamaz. Bu süre zorunlu hallerde Bakanlık izni ile uzatılabilir. Arıtım ve bertaraf tesislerinin içinde bulunan ara depolama tesisleri hariç, ayrı alanlarda kurulan ara depolama tesisleri için Bakanlıktan ön lisans ve lisans alınması zorunludur."

           Madde 4- Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki geçici 6 ncı madde ilave edilmiştir.

           "Geçici Madde 6- 27/8/1995 tarihinden önce inşaatı tamamlanmış tehlikeli atık düzenli depolama tesislerinin lisans alabilmeleri için, işletmecilerin Bakanlığa 1999 yılı sonuna kadar müracaat etmeleri gereklidir. Bu durumda tesiste ilk jeomembran tabakadan itibaren bu Yönetmelikteki tüm kriter ve esasları sağlayacak şekilde proje revizyonu yapılarak, Bakanlık onayına sunulur. Onaylanan proje doğrultusunda inşaat revizyonu yapılır."

           Madde 5- Aynı Yönetmeliğin eki (EK-5)'deki listenin sonunda yer alan "* %65 ve üzerinde metal ihtiva ediyorsa atık kapsamına girmez" ifadesi ve bu doğrultuda listedeki

            - Y22 Bakır Bileşikleri *
            - Y23 Çinko Bileşikleri *

        ifadelerinin sonunda yer alan "*" işareti yürürlükten kaldırılmıştır.

           Madde 6- Aynı Yönetmeliğin eki (EK-11 B)'de yer alan (2) ve (3) no'lu açıklamalar aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

            "2) 1 litre eluat ekstraksiyonundan sonra,"
            "3) Bunun için 250 ml eluat (kloroform ekstrakt) gereklidir. Sonuçlar "Buharlaşma kalıntısı" mg/lt olarak belirlenir."

           Madde 7- Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki (EK-16) ve (EK-17) no'lu ekler ilave edilmiştir.

                                                                EK-16

ÖLÇÜM TEKNİKLERİ

            1- Baca gazındaki hava kirletici maddelerin konsantrasyonlarının tayini için yapılan ölçümler bütünü temsil edecek şekilde yapılmalıdır.

           2- Dioksinler ve furanlar da dahil olmak üzere tüm kirleticilerin örnekleme ve analiz işlemleri ile otomatik ölçüm sistemlerini kalibre etmek için kullanılan referans ölçme yöntemleri öncelikle CEN (Avrupa Birliği Standartları), bunun mümkün olmaması durumunda diğer uluslararası kabul görmüş standartlar ya da ulusal standartlar doğrultusunda yapılır.

            3- Dioksin ve furanların ölçüm prosedürü ancak (EK-17)'de verilen dioksin ve furanların konsantrasyonları, örnek alma ve analizlerde ölçülebilme limitlerinin altında ise ve bulunan konsantrasyonlardan toksisite eşdeğeri olarak anlamlı bir sonuç çıkarılamıyorsa kullanılır.

            4- Emisyon limit değerlerinde tayin edilen %95'lik güven aralığı değerleri, emisyon limit değerlerinin aşağıda verilen yüzdelerini aşmayacaktır.

    Karbonmonoksit         (50 mg/m3)  %10
    Kükürtdioksit          (50 mg/m3)  %20
    Toplam toz             (10 mg/m3)  %30
    Toplam organik karbon  (10 mg/m3)  %30
    Hidrojen klorür        (10 mg/m3)  %40

                                                                                EK-17

DİOKSİNLER VE DİBENZOFURANLAR İÇİN TOKSİSİTE EŞDEĞERLİK FAKTÖRLERİ

            16 ncı maddenin (d) bendinde verilen dioksin ve dibenzofuranların toplam konsantrasyonlarını hesaplamak için, aşağıda verilen dioksin ve furanların herbiri için bulunan kütle konsantrasyonları önce aşağıda verilen "toksisite eşdeğerlik faktörü" ile çarpılır ve sonra bu çarpımlar toplanarak toplam konsantrasyon bulunur.

                                                  Toksisite
                                                  eşdeğerlik
                                                  faktörü
2,3,7,8        -Tetraklorodibenzodioksin (TCDD)            1
1,2,3,7,8      -Pentaklorodibenzodioksin (PeCDD)         0.5
1,2,3,4,7,8    -Heksaklorodibenzodioksin (HxCDD)         0.1
1,2,3,7,8,9    -Heksaklorodibenzodioksin (HxCDD)         0.1
1,2,3,6,7,8    -Heksaklorodibenzodioksin (HxCDD)         0.1
1,2,3,4,6,7,8  -Heptaklorodibenzodioksin (HpCDD)        0.01
               -Oktaklorodibenzodioksin (OCDD)         0.001
2,3,7,8        -Tetraklorodibenzofuran (TCDF)            0.1
2,3,4,7,8      -Pentaklorodibenzofuran (PeCDF)           0.5
1,2,3,7,8      -Pentaklorodibenzofuran (PeCDF)          0.05
1,2,3,4,7,8    -Heksaklorodibenzofuran (HxCDF)           0.1
1,2,3,7,8,9    -Heksaklorodibenzofuran (HxCDF)           0.1
1,2,3,6,7,8    -Heksaklorodibenzofuran (HxCDF)           0.1
2,3,4,6,7,8    -Heksaklorodibenzofuran (HxCDF)           0.1
1,2,3,4,6,7,8  -Heptaklorodibenzofuran (HpCDF)          0.01
1,2,3,4,7,8,9  -Heptaklorodibenzofuran (HpCDF)          0.01
               -Oktaklorodibenzofuran (OCDF)           0.001

           Madde 8- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

           Madde 9- Bu Yönetmelik hükümlerini Çevre Bakanı yürütür.

            Düzeltmeden önceki hali "(EK-II B)"

            04/11/1999 tarih ve 23866 sayılı Resmi Gazetenin 112. sayfasındadır.