İmar ve Belediye Mevzuatı  
Resmi Gazete Tarihi: 23.09.1999 Perşembe Sayı: 23825 (Asıl) 
Sanayi ve Ticaret Bakanlığından

MOTORLU ARAÇLARIN İÇ DONANIMI (KUMANDA, İKAZ VE GÖSTERGELERİN TANIMI) İLE İLGİLİ TİP ONAYI YÖNETMELİĞİ
(78/316/AT)

BİRİNCİ BÖLÜM
AMAÇ, KAPSAM, HUKUKİ DAYANAK VE TANIMLAR

            AMAÇ
            Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca motorlu araçların iç donanımı (kumanda, ikaz ve göstergelerin tanımı) bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek üzere, AT Araç Tip Onayı Belgesi verilmesine ilişkin hükümleri ve bunların uygulanmasına ait usul ve esasları belirlemektir.

            KAPSAM
            Madde 2- Bu Yönetmelik, 1/4/1999 tarihli ve 23653 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliği (98/14/AT) kapsamında yer alan Motorlu araçların iç donanımı (kumanda, ikaz ve göstergelerin tanımı) ile ilgili AT Araç Tip Onayı Belgesi verilmesine ilişkin hususları kapsar.

            HUKUKİ DAYANAK
            Madde 3- Bu Yönetmelik, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun değişik 29 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

            TANIMLAR
            Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen tanımlar aşağıda belirtilmiştir.

            a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığıdır.

            b) M.A.R.T.O.Y.: 1/4/1999 tarihli ve 23653 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliğidir. (98/14/AT)

            c) A.İ.T.M.Yönetmeliği: 3/2/1993 tarihli ve 21485 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliktir.

            d) Araç: En az dört tekerleği bulunan, azami tasarım hızı 25 km/saat'i aşan, karayolunda kullanılması amaçlanan, tamamlanmış veya tamamlanmamış M.A.R.T.O.Y. kapsamında yer alan motorlu araç ve römorklarıdır.

            e) Tip Onayı Belgesi: Motorlu araçların iç donanımının (kumanda, ikaz ve göstergelerin tanımı) bu Yönetmelikte belirtilen hükümlere göre uygunluğunun belgelenmesi işlemidir.

            f) Onay Kuruluşu: Teknik Hizmetler Kuruluşlarını görevlendiren, Tip Onay Belgelerini veren, gerektiğinde geri alan, diğer onay kuruluşlarıyla muhatap olan ve bunlarla temasları yürüten, imalatçının üretim uygunluk düzenlemelerine uyup uymadığını belirlemekten sorumlu kuruluş olan Bakanlıktır.

            g) Teknik Hizmetler Kuruluşu: Onay Kuruluşunca deneyleri veya kontrolleri yapmak üzere deney laboratuvarı olarak görevlendirilen kurum veya kuruluştur. Bu görev Onay Kuruluşu tarafından da yerine getirilebilir.

            h) İmalatçı: Tip onayı işlemlerinin bütün unsurlarından ve imalatın uygunluğunun sağlanmasından, Onay Kuruluşuna ve Teknik Hizmetler Kuruluşuna karşı sorumlu olan, araçların ticari isim, marka veya lisansının sahibi veya temsilcisidir.

            ı) Tanıtım Dosyası: Başvuru sahibi tarafından Teknik Hizmetler Kuruluşuna veya Onay Kuruluşuna Tanıtım Belgesi (Ek V) gereğince verilen bilgi, çizim, fotoğraf ve bunun gibi belgeleri içeren dosyadır.

            i) Tanıtım Paketi: Tanıtım dosyasına, Teknik Hizmetler Kuruluşunun veya Onay Kuruluşunun görevlerini yerine getirmeleri sürecinde eklemiş oldukları deney raporları ve diğer belgelerdir.

            j) Tanıtım Paketi Fihristi: Tanıtım paketi içinde bulunan belgelerin uygun bir şekilde numaralandırılarak veya bütün sayfaların tanımlanabilmesine imkan verecek şekilde işaretlenerek bir liste halinde yazılmasıdır.

            k) e İşareti: Motorlu araçların iç donanımının (kumanda, ikaz ve göstergelerin tanımı) bu Yönetmelik hükümlerine göre uygun olarak üretildiğini gösteren işarettir.

            l) AT: Avrupa Topluluğudur.

İKİNCİ BÖLÜM
UYGULAMA USUL VE ESASLARI

            TİP ONAYI BELGESİ BAŞVURULARI
            Madde 5- Tip Onayı Belgesi başvuruları aşağıda belirtilmiştir.

            a) Motorlu araçların iç donanımı (kumanda, ikaz ve göstergelerin tanımı) ile ilgili Tip Onayı Belgesi başvuruları, tanıtım paketi içinde tanıtım fihristine uygun olarak düzenlenmiş tanıtım dosyasıyla birlikte imalatçı tarafından Ek I'e uygun olarak Onay Kuruluşuna yapılır. Tanıtım paketi başvurudan itibaren onayın verildiği veya reddedildiği tarihe kadar Onay Kuruluşunun incelemesine açıktır.

            b) Tip Onayı Belgesi başvuruları, ancak bir onay kuruluşuna yapılabilir. Başvuru sahibi, başka bir devletin onay kuruluşuna başvuruda bulunmadığını bir yazı ile Onay Kuruluşuna bildirir.

            c) Onaylanacak her tip için ayrı bir başvuru yapılır.

            TİP ONAYI BELGESİ VERİLMESİ
            Madde 6- Onay Kuruluşu, bu Yönetmelikte belirtilen şartları yerine getiren araçlara Tip Onayı İşareti, AT Araç Tip Onayı Belgesi ve AT Araç Tip Onayı Numarası verir.

           YETKİLİ KURULUŞLAR
            Madde 7- Bu Yönetmeliğin uygulanmasında, Onay Kuruluşu olarak Bakanlık yetkili kılınmıştır. Teknik Hizmetler Kuruluşu olarak da EN 45000 serisi veya eşdeğer ulusal veya uluslararası standartları haiz, deney ve analizleri yapabilecek laboratuvarı ve/veya teknik imkanları bulunan kurum ve kuruluşlar, yapılacak protokolle belirlenecek şartlar çerçevesinde görevlendirilebilir.

            BİLDİRİM
            Madde 8- Bildirimlere ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir.

            a) Motorlu araçların iç donanımı (kumanda, ikaz ve göstergelerin tanımı) ile ilgili 94/53/EEC ile değişik 78/316/EEC sayılı AT direktifine göre hazırlanan bu Yönetmeliğin uygulamaya konulduğu, AT üyesi ülkelerin onay kuruluşlarına, Gümrük Birliği  Ortaklık Komitesine ve AT Komisyonuna bildirilir.

            b) Görevlendirilen Teknik Hizmetler Kuruluşları AT üyesi ülkelerin onay kuruluşlarına ve AT Komisyonuna bildirilir.

            MUAFİYETLER
            Madde 9- Muafiyetlere ait esaslar aşağıda belirtilmiştir.

            a) Teknolojik olarak motorlu araçların iç donanımı (kumanda, ikaz ve göstergelerin tanımı) ile ilgili Tip Onayı Belgesi talep edilmesi halinde, AT Komisyonuna ve diğer ülkelerin onay kuruluşlarına bilgi verilerek, motorlu araçların iç donanımı (kumanda, ikaz ve göstergelerin tanımı) ile ilgili Ulusal Tip Onayı Belgesi verilebilir.

            b) Bu Yönetmeliğin uygulama tarihinden önce trafiğe çıkmış mevcut araçlar, bu Yönetmelik hükümlerine tabi değildir.

            YÖNETMELİKLERİN UYGULAMA ALANLARI
            Madde 10- M.A.R.T.O.Y. kapsamındaki motorlu araçların iç donanımının (kumanda, ikaz ve göstergelerin tanımı) onayları bu Yönetmelik hükümlerine göre, diğer araçların onayları ise A.İ.T.M. Yönetmeliği hükümlerine göre yapılır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
GEÇİCİ VE SON HÜKÜMLER

           Geçici Madde 1- M.A.R.T.O.Y. kapsamındaki araçlar için AT Araç Tip Onayı Belgesi alacak imalatçılar bu Yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihinden itibaren üç ay içinde bu Yönetmeliğe göre AT Araç Tip Onayı Belgesi almak zorundadır.

           Geçici Madde 2- Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce Ulusal Tip Onayı Belgesi alınmış araçlar için imalatçılar, bu Yönetmelik yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıllık geçiş süresi içinde bu Yönetmeliğe göre AT Araç Tip Onayı Belgesi almak zorundadır. Aksi takdirde geçiş süresi sonunda araçların Ulusal Tip Onayı Belgeleri iptal edilir.

            YÜRÜRLÜK
            Madde 11- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            YÜRÜTME
            Madde 12- Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.

                                                                          Ek I
    KONU, TANIMLAR, AT TİP ONAYI BAŞVURUSU, AT TİP ONAYI, ÖZELLİKLER
    1. KONU
    Bu Yönetmelik; motorlu araçlardaki manuel kumanda, ikaz ve göstergelerin tanımını kapsamaktadır.

    2. TANIMLAR
    2.1. Araç tipi
    "Araç tipi" ile iç donanıma (kumanda, ikaz ve göstergelere) göre değişiklik göstermeyen motorlu araçlar kastedilmektedir.

    2.2. Kumanda
    Sürücünün, aracın durum veya fonksiyonlarında değişiklik yapmasını sağlayan aksamdır.

    2.3. Gösterge
    Sistemin veya bir parçasının durumu veya işleyişi ile ilgili bilgi veren aksamdır, örneğin sıvı seviyesi gibi.

    2.4. İkaz
    Bir aksamın kumanda edildiğini, işleyişi veya durumunun doğru veya hatalı olduğunu veya fonksiyonunu yerine getiremediğini gösteren ikaz ışığıdır.

    2.5. Sembol
    Kumanda, ikaz veya göstergeleri tanımlayan şekildir.

    2.6. Monitör
    Birden fazla bilgi veya mesajın görüntülenebildiği cihazdır.

    3. AT ARAÇ TİP ONAYI BAŞVURUSU
    3.1. Kumanda, ikaz ve göstergelerin tanımları ile ilgili olarak M.A.R.T.O.Y.'a göre tip onayı başvurusu üretici firma tarafından yapılır.

    3.2. Örnek tanıtım belgesi Ek V'te verilmiştir.

    3.3. Tip onayı alacak aracın bir numunesi veya bu Yönetmelikte belirtilen kontrol ve testlerin yapılabilmesi için gerekli parça veya parçalar tip onayı testlerini yürütmekle yetkili teknik servise sunulur.

    4. AT ARAÇ TİP ONAYININ VERİLMESİ
    İlgili şartlar sağlandığı takdirde, M.A.R.T.O.Y.'a uygun olarak AT tip onayı verilir.

    AT Araç Tip Onay Belgesinin bir örneği Ek VI da verilmiştir.

    Onaylanan her araç tipine M.A.R.T.O.Y.'un VII. Eki uyarınca bir onay numarası verilir. AT üye ülkelerinden her biri aynı numarayı başka bir araç tipine tahsis edemez.
 

    5. ÖZELLİKLER
    5.1. Genel Özellikler

    5.1.1. Ek II'de listelenen kumanda, ikaz ve göstergeler sembollerle tanımlanmalıdır ve bu semboller aynı ekte gösterilen sembollere uygun olmalıdır.

    5.1.2. Eğer Ek III'de listelenen kumanda, ikaz ve göstergeleri tanımlamak için semboller kullanılmışsa, bu semboller de aynı ekte gösterilen sembollere
uygun olmalıdır.

    5.1.3. Bu Yönetmelikte listelenenlerin dışındaki kumanda, ikaz ve göstergeleri tanımlamak için, Ek II ve III'te gösterilen sembollerle karışıklığa neden olmayacak farklı semboller kullanılabilir.

    5.1.4. "Uygunluk" ile kastedilen boyutsal özelliklerin orantısal olmasıdır.

    5.1.5. Herhangi bir kaynaktan gelen mesajı görüntülemekte kullanılan monitör şu şartları sağlamalıdır.

    5.1.5.1. Fren, uzun huzmeli far ve sinyal ikaz ışıkları aynı ekranda gösterilemez.

    5.1.5.2. Monitördeki ikaz ve göstergeler görülmelerine neden olan durumla ilgili bilgiyi sağlamalıdır.

    5.1.5.3. İki veya daha fazla mesaj verildiğinde, ya sıra ile otomatik olarak tekrarlanmalı veya sürücünün görüp anlayabileceği bir biçimde gösterilmelidir.

    5.1.5.4. Ek III'teki renklerle ilgili şartlar monitörde gösterilen ikaz ve göstergelere uygulanmaz.

    5.2. Sembollerin Özellikleri
    5.2.1. 5.1.1.'de tanımlanan semboller sürücü koltuğundan bakıldığında normal görüş mesafesinden tanınabilmelidir.

    5.2.2 5.1.1. ve 5.1.2.'de tanımlanan semboller kumanda, ikaz ve göstergelerin üzerinde veya onlara yakın olmalıdır.

    5.2.3. Semboller gösterge tablosundan net olarak ayırdedilebilmelidir.

    5.2.4. İkaz ışıklarında kullanılan renkler Ek II ve III'te tanımlandığı gibi olmalıdır.

    5.2.5. Kumanda, ikaz ve göstergenin bir kombinasyon oluşturduğu durumda, bu kombinasyonu göstermek için bilinen bir sembol kullanılır.

    6. ONAY TADİLLERİ
    Bu direktif gereğince verilen onaylarda bir değişiklik yapılması durumunda M.A.R.T.O.Y.'un 7 nci maddesindeki hükümler uygulanır.

    7. İMALATIN UYGUNLUĞU
    M.A.R.T.O.Y.'un 12 nci maddesinde açıklanan hükümler gereğince üretimin uygunluğunu sağlayacak tedbirler alınmalıdır.

                                                                         Ek II

Monte edildiklerinde tanımlanmaları şart olan kumanda, ikaz ve göstergeler
ile bu amaçla kullanılan semboller:
(Semboller ISO 2575 standardına - 4. baskı, 1982. 11-15. - uygundur.)

İLGİLİ ŞEKİLLER 23/09/1999 TARİHLİ VE 23825 SAYILI RESMİ GAZETENİN 29. - 35. SAYFALARI ARASINDADIR.

              Ek V
              Tanıtım Belgesi(1) Sayı ...

Motorlu Araçların İç Donanımı (Kumanda, İkaz ve Göstergelerin Tanımı) İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliğine (78/316/AT) göre AT Araç Tip Onayı Belgesi verilmesine ilişkin M.A.R.T.O.Y.'un Ek I'ine uygun olarak

    Aşağıdaki bilgiler "İçindekiler Listesi" ile birlikte 3 kopya hazırlanmalıdır.

    Tüm resimler uygun ölçekle ve gerekli detayları içerecek şekilde A4 boyutunda veya A4 formatında bir dosyada verilmelidir. Varsa, fotoğraflar gerekli detayları göstermelidir.

    Eğer sistem, aksam veya ayrı teknik üniteler elektronik kontroller içeriyorsa bunların performansı ile ilgili bilgiler de verilir.

    0. GENEL
    0.1.    Marka (İmalatçının ticari markası):
    0.2.    Tipi ve genel ticari tanımı/tanımları:
    0.3.    Tip tanıtım şekli (araç üzerinde işaretlenmişse):
    0.3.1.  Bu işaretin yeri:
    0.4.    Araç sınıfı:
    0.5.    İmalatçı adı ve adresi:
    0.8.    Montaj tesisinin (/tesislerinin) adresi (/adresleri)

    1. ARACIN GENEL YAPI ÖZELLİKLERİ
    1.1.    Numune aracın fotoğrafları ve/veya çizimleri
    9. GÖVDE
    9.10.   İç donanım
    9.10.2. Kumanda, gösterge ve ikaz lambalarının konum ve tanımları
    9.10.2.1. Sembollerin, kumandaların, göstergelerin ve ikaz lambalarının konumları ile ilgili fotoğraf ve/veya çizimler
    9.10.2.2. 78/316/AT sayılı yönetmelik ile ilgili kumandaların, göstergelerin, ikaz lambalarının ve araç parçalarının tanımı için fotoğraflar ve/veya çizimler.
    9.10.2.3. Özel tablo
    Araç, Motorlu Araçların İç Donanımı (Kumanda, İkaz ve Göstergelerin Tanımı) İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliğinin (78/316/AT) Ek II ve Ek III maddelerine uygun olarak aşağıdaki kontrol, ikaz ve göstergelerle donatılmıştır.

(1) Bu tanıtım belgesinde kullanılan madde numaraları ve dipnotlar, M.A.R.T.O.Y.'un Ek I'inde kullanılanlara karşılık gelmektedir. Bu Yönetmelikle ilgisi olmayan maddeler dahil edilmemiştir.

    Monte edildiklerinde tanımlanmaları şart olan kumanda, ikaz ve göstergeler ile bu amaçla kullanılan semboller:
 

 
Sembol No 
Cihaz
Kumanda/ Gösterge mevcut  mu? (1)
Tanımlama Sembolü (1)
Yeri(2)
İkaz mevcut mu? (1)
Tanımlama Sembolü (1)
Yeri (2)
    1.
Ana aydınlatma anahtarı
 
 
 
 
 
 
    2.
Kısa huzmeli farlar
 
 
 
 
 
 
    3.
Uzun huzmeli farlar
 
 
 
 
 
 
    4.
Yan lambalar
 
 
 
 
 
 
   5.
Ön sis lambaları
 
 
 
 
 
 
    6.
Arka sis lambaları
 
 
 
 
 
 
    7.
Far ayar tertibatı
 
 
 
 
 
 
   8.
Park lambaları
 
 
 
 
 
 
    9.
Sinyal lambaları
 
 
 
 
 
 
   10.
4'lü uyarı lambası
 
 
 
 
 
 
   11.
Ön cam sileceği
 
 
 
 
 
 
   12.
Ön cam yıkama
 
 
 
 
 
 
   13.
Ön cam silecek ve yıkama
 
 
 
 
 
 
   14.
Far temizleme tertibatı
 
 
 
 
 
 
   15.
Ön cam buz ve buğu giderici 
 
 
 
 
 
 
   16.
Arkacam buz ve buğu giderici
 
 
 
 
 
 
   17.
Havalandırma fanı
 
 
 
 
 
 
   18.
Dizel ön ısıtıcı
 
 
 
 
 
 
   19.
Jikle
 
 
 
 
 
 
  20.
Fren arızası
 
 
 
 
 
 
   21.
Yakıt seviyesi
 
 
 
 
 
 
   22.
Akü şarj edilme durumu
 
 
 
 
 
 
   23.
Motor soğutucu sıcaklığı
 
 
 
 
 
 
   (1) x = evet
        - = hayır veya ayrıca bulunmaz
        o = isteğe bağlı
   (2) d = doğrudan kumanda, gösterge veya ikaz lambası üzerinde
        c = yakınında

    Monte edildiklerinde tanımlanmaları isteğe bağlı olan kumanda, ikaz ve göstergeler ile tanımlanmaları gerekiyorsa kullanılacak semboller:
 

 
Sembol No 
Cihaz
Kumanda/ Gösterge mevcut mu? (1)
Tanımlama Sembolü (1)
Yeri (2)
İkaz   mevcut mu? (1)
Tanımlama Sembolü (1)
Yeri (2)
    1.
Park freni
 
 
 
 
 
 
    2.
Arka cam sileceği
 
 
 
 
 
 
    3.
Arka cam yıkama
 
 
 
 
 
 
   4.
Arka cam silecek ve yıkama
 
 
 
 
 
 
    5.
Fasılalı çalışan ön cam sileceği 
 
 
 
 
 
 
    6.
Sesli İkaz (Korna)
 
 
 
 
 
 
    7.
Motor Kaputu
 
 
 
 
 
 
    8.
Arka bagaj kapağı
 
 
 
 
 
 
    9.
Emniyet kemeri
 
 
 
 
 
 
   10.
Motor yağ basıncı
 
 
 
 
 
 
   11.
Kurşunsuz Benzin
 
 
 
 
 
 
   (1) x = evet
        - = hayır veya ayrıca bulunmaz
        o = isteğe bağlı
   (2) d = doğrudan kontrol, gösterge ve ikaz lambası üzerinde
        c = yakınında
 

                                                              Ek VI
                                                            Onay Kuruluşu
                                                            Damgası

              (Azami format: A4(210 x 297 mm))

             AT ARAÇ TİP ONAYI BELGESİ
    Bu belge, bir araç/aksam/ayrı teknik ünite tipinin Motorlu Araçların İç Donanımı (Kumanda, İkaz ve Göstergelerin Tanımı) İle İlgili Tip Onayı Yönetmeliğine (78/316/AT) göre
    - tip onayı verilmesi,(1)
    - tip onayının kapsamının genişletilmesi,(1)
    - tip onayının reddedilmesi,(1)
    - tip onayının geri alınması,(1)
    hakkındeki bildirimdir.
    Tip Onay Numarası: .....
    Genişletme Sebebi: .....
    BÖLÜM I
    0.1. Marka (İmalatçının ticari markası):
    0.2. Tipi ve genel ticari tanımı/tanımları:
    0.3. Tip tanıtım şekli (araç/aksam/ayrı teknik birim üzerinden
işaretlenmişse)(1) (2):
    0.3.1. Bu şeklin yeri:
    0.4. Araç sınıfı(3):
    0.5. İmalatçı adı ve adresi:
    0.7. Aksam ve ayrı teknik ünitelerde, AT onay işaretinin yeri ve tespit
yöntemi:
    0.8. Montaj tesisinin (/tesislerinin) adresi (/adresleri)

    BÖLÜM II
    1. Tamamlayıcı bilgiler (uygulanabileceği yerde) bkz. Ek VI-A
    2. Testleri yapmakla sorumlu teknik servis:
    3. Test rapor tarihi:
    4. Test raporu numarası
    5. Görüşler (varsa): bkz. Ek VI-A
    6. Yer:
    7. Tarih:
    8. İmza:
   9. İstek üzerine elde edilebilecek olan, yetkili kuruluşça hazırlanmış
tanıtım paketi eklidir.

(1) Uygun olmayanı siliniz.
(2) Eğer tip tanımı bu onay belgesinin/tanıtım belgesinin kapsadığı aksam ya da ayrı teknik ünite tiplerinin tanımlanması ile ilgili olmayan karakterler içeriyorsa, bunlar belgede "?" sembolü ile gösterileceklerdir.
(3) M.A.R.T.O.Y.'un Ek II kısım A'da tanımlandığı gibi.

                                                                       Ek VI-A
              AT ARAÇ TİP ONAYI BELGESİ NOT...

    Motorlu Araçların İç Donanımı (Kumanda, İkaz ve Göstergelerin Tanımı) İle İlgili Tip
Onayı Yönetmeliğine (78/316/AT) ilişkin olarak bir aracın tip onayı hakkında
 

    1. Tamamlayıcı bilgi
    Uygulanamaz.
 

    5. Görüşler:
    (örneğin hem sağ hem de sol direksiyonlu araçlar için geçerlidir.)