Belediye ve İmar Mevzuatı  
Resmi Gazete Tarihi:01.05.1999 Cuma Sayı: 23682 (Asıl) 
Sanayi ve Ticaret Bakanlığından; 
  
MOTORLU ARAÇLARIN SESLİ İKAZ CİHAZLARI VE BUNLARIN TAKILMASI İLE İLGİLİ TİP ONAYI YÖNETMELİĞİ 
(70/388/AT)
 
  
BİRİNCİ BÖLÜM
AMAÇ, KAPSAM, HUKUKİ DAYANAK VE TANIMLAR

            AMAÇ
            Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uyarınca, araçların yapım ve kullanım bakımından karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uyma zorunluluğunu yerine getirmek üzere, motorlu araçların sesli ikaz cihazlarına ve bunların takılması ile ilgili AT Aksam Tip Onayı Belgesi verilmesine ilişkin hükümleri ve bunların uygulanmasına ait usul ve esasları belirlemektir.

            KAPSAM
            Madde 2- Bu Yönetmelik, 1/4/1999 tarihli ve 23653 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliği (98/14/AT) kapsamında yer alan motorlu araçlara takılan sesli ikaz cihazına, AT Aksam Tip Onayı Belgesi ve bu cihazların takılması bakımından araca, adı geçen Yönetmelik uyarınca AT Araç Tip Onayı Belgesi verilmesine ilişkin hususları kapsar.

            HUKUKİ DAYANAK
            Madde 3- Bu Yönetmelik, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun değişik 29 uncu maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

            TANIMLAR
            Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen tanımlar aşağıda belirtilmiştir.

            a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığıdır.

            b) M.A.R.T.O.Y: 1/4/1999 tarihli ve 23653 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkları Tip Onayı Yönetmeliği (98/14/AT)'dir.

            c) A.İ.T.M: 3/2/1993 tarihli ve 21485 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliktir. 

            ç) Tebliğ: 10/3/1999 tarihli ve 23635 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Motorlu Taşıtların Sesli İkaz Cihazları ve Sesli Sinyallerinin Onayı ile İlgili Teknik Düzenlemeye (R- 28) İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: SGM-99/4)'dir.

            d) Araç: M.A.R.T.O.Y kapsamında yer alan motorlu araçlar ve römorklarıdır.

            e) Sesli İkaz Cihazı: Araçlara takılmak amacıyla bu Yönetmelik hükümlerine göre imal edilen aksamdır.

            f) Aksam: Araçların parçası olarak ilgili yönetmelik hükümlerine tabi olan ve bu Yönetmelik hükümlerine göre araçtan bağımsız olarak da tip onayı alabileceği belirtilen, sesli ikaz cihazı gibi bir ünitedir.

            g) Tip Onayı: Bir sesli ikaz cihazı tipinin EK I'de belirtilen şartlara göre imal edildiğinin belgelenmesi işlemidir.

            h) AT: Avrupa Topluluğudur.

            ı) Onay Kuruluşu: Teknik Hizmetler Kuruluşlarını görevlendiren, Tip Onayı Belgelerini veren, gerektiğinde geri alan, diğer onay kuruluşlarıyla muhatap olan ve bunlarla temasları yürüten, imalatçının üretim uygunluk düzenlemelerine uyup uymadığını belirlemekten sorumlu kuruluş olan Bakanlıktır.

            i) Teknik Hizmetler Kuruluşu: Onay Kuruluşunca deneyleri veya kontrolleri yapmak üzere deney laboratuvarı olarak görevlendirilecek kurum veya kuruluştur. Bu görev Onay Kuruluşu tarafından da yerine getirilebilir.

            j) İmalatçı: Tip onayı işlemlerinin bütün unsurlarından ve imalatın uygunluğunun sağlanmasından, Onay Kuruluşuna ve Teknik Hizmetler Kuruluşuna karşı sorumlu olan ve araçların veya sesli ikaz cihazlarının ticari isim, marka veya lisansının sahibi veya temsilcisidir.

            k) Tanıtım Dosyası: Başvuru sahibi tarafından Teknik Hizmetler Kuruluşuna veya Onay Kuruluşuna tanıtım bildirimi gereğince verilen bilgi, çizim, fotoğraf ve bunun gibi belgeleri içeren dosyadır.

            l) Tanıtım Paketi: Tanıtım dosyasına Teknik Hizmetler Kuruluşunun veya Onay Kuruluşunun görevlerini yerine getirmeleri sürecinde eklemiş oldukları deney raporları ve diğer belgelerdir.

            m) Tanıtım Paketi Fihristi: Tanıtım paketi içinde bulunan belgelerin uygun bir şekilde numaralandırılarak veya bütün sayfaların tanımlanabilmesine imkan verecek şekilde işaretlenerek bir liste halinde yazılmasıdır.

            n) e İşareti: Sesli ikaz cihazlarının bu Yönetmelik hükümlerine göre uygun olarak üretildiğini gösteren işarettir.

            o) E İşareti: SGM-99/4 nolu Tebliğde yer alan R-28 sayılı teknik düzenleme kapsamındaki sesli ikaz cihazlarının bu düzenlemelere göre uygun olarak üretildiğini gösteren işarettir.
 

İKİNCİ BÖLÜM
UYGULAMA USUL VE ESASLARI

            TİP ONAYI BELGESİ BAŞVURULARI
            Madde 5- Tip Onayı Belgesi başvuruları aşağıda belirtilmiştir.

            a) Sesli ikaz cihazlarının Tip Onayı Belgesi başvuruları, tanıtım paketi içinde tanıtım fihristine uygun olarak düzenlenmiş tanıtım dosyasıyla birlikte imalatçı tarafından Onay Kuruluşuna yapılır. Tanıtım paketi başvurudan itibaren onayın verildiği veya reddedildiği tarihe kadar Onay Kuruluşunun incelemesine açıktır.

            b) Tek bir araç ya da aksam ile ilgili Tip Onayı Belgesi başvuruları, ancak bir onay kuruluşuna yapılabilir. Başvuru sahibi, başka bir devletin onay kuruluşuna başvuruda bulunmadığını bir yazı ile Onay Kuruluşuna bildirir.

            c) Onaylanacak her tip için ayrı bir başvuru yapılır.

            TİP ONAYI İŞLEMLERİ
            Madde 6- Tip onayı işlemleri aşağıda belirtilmiştir.

            a) Onay Kuruluşu, Ek I'de belirtilen yapım ve test şartlarını yerine getiren herhangi bir sesli ikaz cihazı tipi için Ek I'in madde 1.4'ündeki örneğe uygun olarak "Tip Onayı İşareti", EK II'de bulunan "AT Aksam Tip Onayı Belgesi" ve "AT Aksam Tip Onay Numarası" verir.

            b) Onay Kuruluşu, Ek I'de belirtilen yapım ve test şartlarını sağlayan araca, sesli ikaz cihazları bakımından M.A.R.T.O.Y uyarınca "AT Araç Tip Onayı Belgesi" ve "AT Araç Tip Onay Numarası" verir.

            YETKİLİ KURULUŞLAR
            Madde 7- Bu Yönetmeliğin uygulanmasında, Onay Kuruluşu olarak Sanayi ve Ticaret Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Teknik Hizmetler Kuruluşu olarak da EN 45.000 serisi veya eşdeğer ulusal veya uluslararası standartları haiz, deney ve analizleri yapabilecek laboratuvar ve/veya teknik imkanları bulunan kurum ve kuruluşlar, yapılacak protokolle belirlenecek şartlar çerçevesinde görevlendirilebilir.

            EŞDEĞER BELGELER
            Madde 8- Bu Yönetmelik kapsamında yer alan sesli ikaz cihazları ile ilgili SGM- 99/4 nolu Tebliğde yer alan R-28 sayılı teknik düzenlemeye göre verilen belgeler eşdeğer olarak kabul edilir.

            BİLDİRİM
            Madde 9- Sesli ikaz cihazları ile ilgili 70/388/EEC sayılı AT direktifine göre hazırlanan bu Yönetmeliğin uygulamaya konulduğu, AT üyesi ülkelerin onay kuruluşlarına, Gümrük Birliği Ortaklık Komitesine ve AT Komisyonuna bildirilir.

            MUAFİYETLER
            Madde 10- Muafiyetlere ait esaslar aşağıda belirtilmiştir.

            Özgün niteliklerinden dolayı, bir veya daha fazla sayıda ilgili yönetmeliğin bir veya daha fazla şartına uyması mümkün olmayan teknoloji veya kavramları bünyesinde bulunduran araçlar veya aksamlar için; Onay Kuruluşu geçerliliği kendi sınırlarına münhasır bir aksam tip onayı belgesi verebilir. Ancak, tip onayı belgesini verdikten sonraki bir ay içinde, tip onayı belgesinin ve eklerinin bir nüshasını Avrupa Topluluğu üyesi devletlerin onay kuruluşlarına ve Gümrük Birliği Ortaklık Komitesi aracılığı ile AT Komisyonuna gönderir. Onay Kuruluşu, bu Yönetmeliğe uygun olarak bir tip onayı belgesi verebilmesi için Gümrük Birliği Ortaklık Komitesi aracılığı ile AT Komisyonuna bir talepte bulunur. Talep dilekçesi aşağıdaki hususları içeren bir dosya beraberinde sunulur:

            1) Teknoloji veya kavramların, araç veya aksamların bir veya daha fazla ilgili yönetmelik hükümlerine uymasına engel olan nedenler,

            2) İlgili güvenlik alanlarının ve çevre koruma gereklerinin tarifi ve alınan önlemler,

            3) Bir veya daha fazla ilgili yönetmelik ile sağlanacak güvenlik ve çevre koruma düzeyine en azından eşdeğerde güvenlik ve koruma sağlandığını gösteren deneylerin ve bunların sonuçlarının ayrıntılı açıklaması,

            4) İlgili yönetmeliklerde yapılması gerekli görülen değişiklik önerileri veya gerekliyse yeni ilgili yönetmelik veya yönetmelikler çıkarılması önerileri.

            İlgili yönetmelikler teknik gelişmeye uyarlanarak değiştirildikten sonra, tip onayı belgeleri verilen araç veya aksamların tip onayı belgeleri, örneğin imalatçılar için aksamlar üzerindeki markalama işaretlerinin değiştirilmesi için gereken süre dikkate alınarak bu tür tip onayı belgeleri AT Aksam Tip Onayı Belgelerine dönüştürülür. Bu dönüştürme, kısıtlamalara ve muafiyetlere yapılan bir notun (referansın) silinmesini, bir özel onay numarasının tip onayı belgesi numarası ile değiştirilmesini içerir. Bu Tip Onayı Belgelerinin geçerlilik süresi hiç bir şekilde 36 aydan daha az olamaz.

            İlgili yönetmelikler değiştirilmediği takdirde, Onay Kuruluşu sürenin tekrar uzatılmasını AT Komisyonundan isteyebilir.

            YÖNETMELİKLERİN UYGULAMA ALANLARI
            Madde 11- Sesli ikaz cihazlarının onaylarına ilişkin; tarım ve orman traktörleri, iki, üç ve dört tekerlekli motosikletler ile araçların tek tek onaylarında A.İ.T.M. Yönetmeliğinin 100 üncü maddesi hükümleri, M.A.R.T.O.Y kapsamındaki araçlara ise bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

            Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce trafiğe çıkmış bir aracın sesli ikaz cihazı, bu Yönetmelik veya eşdeğeri kabul edilen teknik düzenlemelerin kapsamı dışında ise bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz.
 

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
GEÇİCİ VE SON HÜKÜMLER

            Geçici Madde 1- M.A.R.T.O.Y kapsamındaki araçlar için AT Araç Tip Onayı Belgesi alacak imalatçılar, bu Yönetmeliğin yürürlüğe giriş tarihinden itibaren üç ay içinde, bu Yönetmeliğe göre AT Aksam Tip Onayı Belgesi almak zorundadır.

            Geçici Madde 2- Bu Yönetmelik yürürlüğe girmeden önce Ulusal Tip Onayı Belgesi alınmış araçlar için imalatçılar, bu Yönetmelik yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıllık geçiş süresi içinde sesli ikaz cihazları için bu Yönetmeliğe göre AT Aksam Tip Onayı Belgesi almak zorundadır. Aksi takdirde geçiş süresi sonunda araçların Ulusal Tip Onayı Belgeleri iptal edilir.

            YÜRÜRLÜK
            Madde 12- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            YÜRÜTME
            Madde 13- Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.

EK I
SESLİ İKAZ CİHAZLARINDA ARANACAK ŞARTLAR VE ÖZELLİKLER

            1. SESLİ İKAZ CİHAZLARINA AT AKSAM TİP ONAYI BELGESİ VERİLMESİNDE ARANACAK YAPIM VE TEST ŞARTLARI

            1.1. Sesli ikaz cihazı sürekli bir ses yayacaktır.

            1.2. Sesli ikaz cihazı, sırasıyla aşağıdaki testlerden olumlu sonuç almasını sağlayacak akustik karakteristiklere (ses frekansı spektrumu, ses basıncı seviyesi) ve mekanik karakteristiklere sahip olmalıdır.

            1.2.1. Ses seviyesinin ölçümü

            1.2.1.1. Sesli ikaz cihazı, yeterince sessiz ve açık bir alanda1 (dış ortam gürültüsü, ölçüm değerinin en az 10 dB(A) altında olmalıdır) ya da yansımasız odada test edilecektir. Ölçüm cihazının mikrofonu, ses seviyesinin azami olduğu doğrultuda ve sesli ikaz cihazının ön yüzünden 2 m uzaklıkta yerleştirilir. Mikrofon ve sesli ikaz cihazı yerden 1.20 m yüksekliğe konulmalıdır.

            1.2.1.2. Ölçüm, Uluslararası Elektroteknik Komisyonu'nun 179 no'lu yayınının birinci baskısında (1965) açıklanan tipe uygun ses seviyesi ölçüm cihazı ile IEC (Uluslararası Elektroteknik Komisyonu) standardının A skalasında gerçekleştirilmelidir.

            1.2.1.3. Güç kaynağındaki terminallerde 6, 12, 24 voltluk kornalara uygulanan gerilimler sırasıyla, 6.5, 13, 26 volt olarak ölçülmelidir.
 
            1.2.1.4. Terminal ve kontaklar (terminal ve kontakların direnci de dahil olmak üzere) arasındaki direnç aşağıdaki değerlerde olmalıdır;

            6 volt için 0.05 ohm
            12 volt için 0.10 ohm
            24 volt için 0.20 ohm

            1.2.1.5. Ölçüm esnasında sesli ikaz cihazı, imalatçı tarafından tedarik edilen parça veya parçalar kullanılarak, kütlesi cihazın ağırlığının en az 10 katı olan ve 15 kg'dan az olmayan bir desteğe sıkıca monte edilmelidir.

            1.2.1.6. Yukarıdaki şartlar sağlandığında, sesli ikaz cihazının ses basıncı seviyeleri 118 dB(A)'dan fazla ve 105 dB(A)'dan az olmamalıdır.

            1.2.1.7. Sesli ikaz cihazının çalıştırılmasından itibaren 1.2.1.6'da bahsedilen minimum ses seviyesine ulaşma süresi 20øC +- 5øC'lik ortam sıcaklığında 0.2 s'yi aşmamalıdır. Bu hüküm özellikle pnömatik ve elektropnömatik çalışan cihazlar için geçerlidir.

            1.2.1.8. Pnömatik ve elektropnömatik cihazlar, imalatçı tarafından belirlenmiş pnömatik devrelerle birlikte kullanıldığında, elektrikli cihazlar için gerekli olan aynı akustik performansa sahip olmalıdırlar.

            1.2.2. Dayanım testleri

            1.2.2.1. Sesli ikaz cihazına, 1.2.1.4'te belirtilen direnç değerlerinden birisine sahip bağlantı uçları vasıtasıyla 1.2.1.3'de bahsedilen voltaj değerleri uygulanmalı ve sesli ikaz cihazı 1 saniye ötecek, 4 saniye susacak şekilde çevrim 50 000 defa tekrarlanmalıdır. Test esnasında, sesli ikaz cihazına yaklaşık 10 m/s hızında esen hava akımı yöneltilmelidir.

            1.2.2.2. Şayet test yansımasız odada gerçekleştiriliyorsa; odanın hacmi dayanım testi esnasında çevreye yayılan ısıyı dağıtabilecek büyüklükte olmalıdır.

            1.2.2.3. Test odasında ortam sıcaklığı + 15 ile + 30øC arasında olmalıdır.

            1.2.2.4. 25 000 çevrim sonrasında sesli ikaz cihazının ses seviyesi değeri, testten önceki ses seviye değerine göre farklılık gösteriyorsa, ses cihazında ayarlama yapılabilir. 50 000 çevrimden ve gerekiyorsa tekrar ayarlandıktan sonra, ses cihazı 1.2.1'deki belirtilen şartları sağlamak zorundadır.

            1.2.3. Akustik Kontrol

            1.2.3.1. Sesli uyarı cihazından 2 m. uzaklıkta ölçülen ses spektrumunun 1800 Hz ile 3550 Hz arasında bulunan frekans bantlarındaki ses basınç değerleri, 3550 Hz.'in üzerindeki herhangi bir frekans komponentinden daha yüksek olmalı ve hiç bir durumda 105 dB(A)'den az olmamalıdır.

            1.2.3.2. Madde 1.2.3.1'de belirtilen şartları sağlayan sesli ikaz cihazı, 1.2.2'de belirtilen teste tabi tutulmuş olmalı ve yapılan ölçümde uygulanan gerilim çalışma değerinin %115 ile %95'i arasında olmalıdır.

            1.2.3.3. Uygulama gerilimi 1.2.1'e uygun olmalıdır.

            1.2.3.4. Terminaller ve güç kaynağı arasındaki dirençler, akünün ve kontakların direnci de dahil olmak üzere, 1.2.1'e uygun olmalıdır. 

            1.2.3.5. Teste tabi tutulan cihaz ve mikrofon aynı yükseklikte, en yüksek ses seviyesinin elde edilebileceği doğrultuda ve yüzleri birbirine dönük vaziyette konulmalıdır.

            1.2.3.6. Cihaz, imalatçı tarafından tedarik edilen parça veya parçalar kullanılarak, kütlesi cihazın ağırlığının en az 10 katı ve minimum 30 kg olan bir desteğe sıkıca bağlanmalıdır.

            1.2.3.7. Yukarıda bahsedilen ölçümler yansımasız odada yapılmalıdır. 

            1.3. Tip onayı testleri

            1.3.1. Tip onayı testleri, imalatçı tarafından onay alınması istenen her tipe ait iki numune ile yapılır. Numunelerin her ikisine de yukarıda anlatılan testlerin tümü uygulanacak ve Ek'lerdeki şartları karşılayacaklardır.

            1.4. Tip onayı işareti

            1.4.1. Tip onayı işareti, bir dikdörtgen içinde "e" harfi ve yanında tip onayını vermiş olan ülkeye mahsus işareti (Almanya 1, Fransa 2, İtalya 3, Hollanda 4, Belçika 6, İspanya 9, Birleşik Krallık 11, Lüksemburg 13, Danimarka DK, Yunanistan EL, İrlanda IRL, Portekiz P, Avusturya 12, Finlandiya 17, İzlanda IS, Lihtenştayn FL, Norveç 16, İsveç 5, Türkiye 37) ile gösterilir. Bu dikdörtgenin hemen yakınındaki bir yere, prototip için tamamlanmış onay sertifikasının numarasına tekabül eden tip onay numarası yazılır.

            1.4.2. Yukarıda bahsedilen tip onayı işareti (sembol ve numara) cihaz araca monte edildikten sonra dışarıdan iyice görülebilecek bir şekilde, sesli ikaz cihazının gövdesinin üzerinde bulunacaktır.

            1.4.3. İşaretler kolayca okunabilir ve silinmez olmalıdır.

            1.4.4. Aşağıda çizilen tip onayı işaretinin boyutları mm cinsinden verilmiştir; bu boyutlar minimum boyutu temsil etmektedir. Boyutlar arasındaki oranlar korunmalıdır.

            Örnek:

01/05/1999 tarih, 23682 sayılı Resmi Gazetenin 8 nci sayfasındadır
 

            2. ARACA BAĞLI SESLİ İKAZ CİHAZININ ÖZELLİKLERİ

            2.1. Akustik testler

            Tip onayı alacak olan araca bağlanan ikaz cihazının karakteristikleri aşağıdaki şekilde kontrol edilir;

            2.1.1. Araca bağlanan cihazın ses basıncı seviyesi, aracın önünden 7 m uzakta ve mümkün olduğunca açık ve düz bir alanda gerçekleştirilir. Aracın motoru susturulur ve 1.2.1'deki voltaj uygulanır.

            2.1.2. Ölçüm, IEC standardı (Uluslararası Elektroteknik Komisyonu) A ağırlık skalasında yapılır.

            2.1.3. Ölçüm, maksimum ses basıncı seviyesi elde edebilecek şekilde yerden 0.5 ile 1.5 m yükseklikler arasında yapılır.

            2.1.4. Elde edilen bu maksimum değer 93 dB(A)'dan az olmamalıdır.

EK II
AT AKSAM TİP ONAYI BELGESİ
            _________________________________________________________

           Yetkili Kurum Adı

            Sesli ikaz cihazının tip onayı, tip onayının geri alınması ve reddi ile ilgili bildirim.
            _________________________________________________________
            ________________
            ....................................
            ________________
 
           Tip Onayı Numarası: ......................................................
            1. Ticari isim veya marka ................................................

            2. Tip (elektropnömatik ikaz cihazı, titreşim sağlayıcılı elektromanyetik ikaz cihazı, elektromanyetik cihaz, vb. ......................................

            3. İmalatçının ismi ve adresi ............................................

            4. Gerektiğinde, imalatçının yetkili kıldığı temsilcinin ismi ve adresi ..
               .................................................................................................................
               .................................................................................................................

            5. Uygulanan gerilim ........................................................................ volt

            6. Anma frekansları/anma basıncı(1) .......................................... Hz./kg./cm(2)(1)
            7. Onaya sunulduğu tarih .............................................................

            8. Test Laboratuvarı Adı ................................................................

            9. Laboratuvar raporu sıra numarası ve tarihi ............................

            10. Onay/red/onayı geri alma tarihi(1) .........................................

            11. Yer .............................................................................................

            12. Tarih ..........................................................................................

            13. Bu tip Onayı Belgesinden sonra gelen ve yukarıda bahsedilen tip onay numarasını taşıyan bu onay belgesinin ekinde yer alacak dökümanlar: Sesli ikaz cihazının resimleri, diagramları ve çizimleri.

            14. Notlar .............................................................................................
                             .........................
                                                                                                                                                   İmza
(1)Uygulanabilirliği olmayanların üstünü çizin.

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

1 Ölçüm yeri; 50 metre yarıçapında, merkezden en az 20 metrelik yarıçaptaki kısmı, zemini düz, beton, asfalt ya da benzer bir malzeme ile kaplı olan, kar, çim, kum ve kül ile kaplı olmayan açık bir alan olabilir. Ölçüm iyi havada gerçekleştirilmelidir. Ölçüm aletinin ya da sesli ikaz cihazının yakınında birisinin bulunması ölçümü önemli ölçüde etkileyebileceğinden sesli ikaz cihazının ve mikrofonun yakınında, ölçüm aletini okuyan gözlemciden başkakimse bulunmamalıdır. İbrede görülen ve genel ses seviyesi ile ilgisi bulunmayan sapmalar, ölçümlerde dikkate alınmayacaktır.