Belediye ve İmar Mevzuatı  
Resmi Gazete Tarihi: 02.09.1999 Perşembe Sayı: 23804 (Asıl)
Bayındırlık ve İskan Bakanlığından 
 
İMAR PLANI YAPILMASI VE DEĞİŞİKLİKLERİNE AİT ESASLARA DAİR YÖNETMELİKTE DEĞİŞİKLİK YAPILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK 
  
    
             Madde 1- 2/11/1985 tarihli ve 18916 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İmar Planı Yapılması ve Değişikliklerine Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin 2 inci maddesine aşağıdaki fıkra eklenmiştir. 

             "Özel kanunlara göre belirlenen alanlarda Kanun ile farklı hüküm getirilmemiş ise plan yapımına dair teknik kurallar konusunda bu Yönetmelik hükümleri geçerlidir." 

             Madde 2- Aynı Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1), (2) ve (5) numaralı bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye (10) numaralı bent eklenmiştir. 

             "1) Nazım İmar Planı: Onaylı halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olan, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hazırlanan ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere 1/2000 veya 1/5000 ölçekte düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile bir bütün olan plandır." 

             "2) Uygulama İmar Planı: Onaylı halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olan ve nazım imar planına uygun olarak hazırlanan ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve esaslarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve 1/1000 ölçekte düzenlenen raporuyla bir bütün olan plandır." 

             "5) Mevzii İmar Planı: Mevcut planların yerleşmiş nüfusa yetersiz kalması veya yeni yerleşim alanlarının kullanıma açılması gereğinin ve sınırlarının ilgili idarece belirlenmesi halinde, bu Yönetmeliğin plan yapım kurallarına uyulmak üzere yapımı mümkün olan, yürürlükteki her tür ve ölçekteki plan sınırları dışında, planla bütünleşmeyen konumdaki, sosyal ve teknik altyapı ihtiyaçlarını kendi bünyesinde sağlayan, raporuyla bir bütün olan imar planıdır." 

             "10) Çevre Düzeni Planı: Ülke ve varsa bölge planı kararlarına uygun olarak konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi yerleşme ve arazi kullanılması kararlarını belirleyen, 1/100 000, 1/50 000 veya 1/25 000 ölçekte Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca İmar Kanunu çerçevesinde yapılan, yaptırılan ve onaylanan, raporuyla bir bütün olan plandır." 

             Madde 3- Aynı Yönetmeliğin 8 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

             "Madde 8- Planların hazırlanması sürecinde, planı düzenlenecek alan ve yakın çevresindeki alanlarda aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konular ile planlama alanının özelliğine ve plan türüne göre diğer konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir: 

             1- Planlama alanının yeri 

             2- Yönetim yapısı, idari bölünüş, sınırlar 

             3- Fiziksel yapı 
             a) Jeolojik durum 
             b) Akarsular, taşkın alanları 
             c) İklim 
             d) Toprak kabiliyeti 
             e) Tarım alanları, tarımsal arazi kullanımı 
             f) Sulama alanları 
             g) Bitki örtüsü 
             h) Yeraltı ve yüzeysel su kaynakları, havzaları ve özellikleri 

             4- Maden kaynakları 

             5- Çevresel kaynaklar ve koruma alanları 
             a) Korunması gerekli kültür ve tabiat varlıkları ve alanları 
             b) Sulak alanlar 
             c) Özel çevre koruma alanları 
             d) Orman alanları 
             e) Ekolojik açıdan korunması gerekli alanlar 
             f) Milli Parklar 

             6- Demografik yapı 

             7- Sosyal yapı 

             8- Ekonomik yapı 

             9- Teknik altyapı 
             a) Ulaşım 
             b) Enerji 
             c) Çöp 
             d) İçme suyu 
             e) Kanalizasyon 

             10- Arazi kullanımı 

             11- Sektörel yapı 

             12- Askeri alanlar 

             13- Mülkiyet yapısı 

             14- Yerleşme alanları ile ilgili özellikler 

             Planlama alanı ve yakın çevresi ile alanın bölge veya kent bütünü içindeki konumunu belirlemek üzere eşik analizi, yerinde yapılan incelemeler gibi fiziksel çalışmalarla birlikte, bilimsel tekniklere ve yöntemlere dayalı, yeterli nitelikte ve kapsamda ekonomik, sosyal, kültürel, politik, tarihi, sektörel ve teknolojik araştırmalar yapılır, ilgili kurum ve kuruluşların görüş ve önerileri alınır. 

             Plan kararları, yapılan inceleme ve araştırma sonuçları değerlendirilerek oluşturulur. Plan raporunda, yapılan tüm inceleme ve araştırmalar, alınan görüş ve öneriler ve yapılan değerlendirmelerle birlikte, planın gerçekleştirilmesini sağlayacak uygulama araçları, kurumsal yapı ve denetim konularına dair ilkeler de yer alır." 

             Madde 4- Aynı Yönetmeliğin değişik 10 uncu maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

             "Madde 10- Hazırlanacak her ölçekteki imar planlarının yapım ve değişikliklerinde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri gözönünde tutularak sosyal ve teknik donatı alanlarında EK-1 deki tabloda belirtilen asgari standartlara uyulur. 

             Planlarda, özürlülerin kentsel kullanımlar, sosyal ve teknik altyapı alanlarına ulaşımını ve kullanımını sağlayıcı ve kolaylaştırıcı tedbirlerin alınması amacıyla özürlülere yönelik her türlü mevzuat ve Türk Standartları Enstitüsü standartları dikkate alınır." 

             Madde 5- Aynı Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. 

             "Farklı mülkiyetteki arazilerin plan kapsamına alınması zorunluluğu halinde, ilgili maliklerin noter tasdikli muvafakatname ile arazilerinin planlanmasına izin verdiklerinin belgelenmesi şarttır." 

            Madde 6- Aynı Yönetmeliğin 17 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

             "Madde 17- Çevre düzeni planı, imar planı, revizyonu, ilavesi ve değişiklikleri ile mevzii imar planı yüklenicilerinin 2/11/1985 tarihli ve 18916 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan İmar Planlarının Yapımını Yüklenecek Müellif ve Müellif Kuruluşlarının Yeterlilik Yönetmeliğinde belirlenen grupta yeterlilik belgesine sahip olması gerekir. 

             Planın ilgili idarelerce onaylanmış olması, plan müelliflerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. 

             İmar Kanunu ve mevzuat hükümlerine aykırı planlar ve sorumluları hakkında 1580 sayılı Belediye Kanununun 74 üncü maddesi hükümleri ile 3152 sayılı İçişleri Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun hükümleri saklıdır." 

             Madde 7- Aynı Yönetmeliğin 20 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

             "Madde 20- Çevre düzeni planı, plan revizyonu, ilaveleri ve değişiklikleri ile mevzii imar planları da bu Yönetmelikteki esaslara tabidir." 

             Madde 8- Aynı Yönetmeliğin değişik 21 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki 4 numaralı bent eklenmiştir. 

             "4) Plan müellifinin gerekçeli uygun görüşünün alınması şarttır." 

             Madde 9- Aynı Yönetmeliğin 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. 

             "ı) Artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanları EK-1 de belirtilen standartlara uygun olarak plan değişikliğine konu alana hizmet vermek üzere ayrılır ve/veya artırılır." 

             Madde 10- Aynı Yönetmeliğin eki (EK- 1), (EK- 1a), (EK- 1b), (EK- 1c), (EK- 1d) ve (EK- 1e) tabloları ekteki şekilde değiştirilmiştir. 

             Madde 11- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. 

            Madde 12- Bu Yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskan Bakanı yürütür. 

EK- 1
Kentsel, Sosyal ve Teknik Alt Yapı(1)
 
Nüfus 0-15.000 15.000-45.000 45.000-100.000 100.000-+ 
 
Kreş+anaokulu 1 m2/kişi 1 m2/kişi 1 m2/kişi 1 m2/kişi
 
İlköğretim(2) 4 m2/kişi 4 m2/kişi 4.5 m2/kişi 4.5 m2/kişi
 
Ortaöğretim(2) 3 m2/kişi 3 m2/kişi 3 m2/kişi 3 m2/kişi
 
Aktif Yeşil Alan(3) 10 m2/kişi 10 m2/kişi 10 m2/kişi 10 m2/kişi
 
Sağlık Tesisi Alanları(2) 2 m2/kişi 2 m2/kişi 3 m2/kişi 4 m2/kişi
 
Kültürel Tesis Alanları 0.5 m2/kişi 1 m2/kişi 2 m2/kişi 2.5 m2/kişi
 
Sosyal Tesis Alanları(4) 0.5 m2/kişi 0.5 m2/kişi 1 m2/kişi 1.5 m2/kişi
 
Halk Eğitim Merkezi 0.4 m2/kişi 0.4 m2/kişi 0.4 m2/kişi 0.4 m2/kişi
 
Dini Tesis Alanları 0.5 m2/kişi  0.5 m2/kişi  0.5 m2/kişi  0.5 m2/kişi 
 
İdari Tesis Alanları 3 m2/kişi 3 m2/kişi 4 m2/kişi 5 m2/kişi
 
Teknik Alt Yapı 1 m2/kişi 2 m2/kişi 3 m2/kişi 4 m2/kişi
(yol ve otopark hariç)
                (1) Alan hesabında, planlamaya esas olan projeksiyon nüfusu dikkate alınır. 

                (2) Özel sağlık ve özel eğitim tesisi alanları, (EK- 1a) ve (EK- 1c) de belirtilen alan büyüklüklerinin altına düşülmemek kaydıyla imar planı kararıyla ayrılabilir. 

            (3) Belediye ve mücavir alan sınırları dışında yapılacak olan planlamalarda aktif yeşil alan miktarı, kişi başına 14 m2 alınmak suretiyle belirlenecektir. Bu tablodaki diğer kullanışlar ise gerek duyulması halinde kullanılır. 

            (4) Sosyal tesis alanları; huzurevi, rehabilitasyon merkezi, güçsüzler evi, yetiştirme yurdu gibi alanları kapsamaktadır. 

EK- 1a
Eğitim Tesisleri
 
 
Alan Büyüklüğü (m2)
Anaokulu  3 000 -  5 000 
İlköğretim okulu  8 000 - 15 000 
Lise, Anadolu Lisesi, Ticaret Lisesi, 
Kız Meslek Lisesi, İmam Hatip Lisesi
10 000 - 15 000
Endüstri Meslek Lisesi, Çok Programlı Lise(1) 20 000 - 30 000
Pratik sanat okulu 3 000 -  5 000
Fen Lisesi, Anadolu Öğretmen Lisesi, 
Otelcilik Meslek Lisesi, Güzel Sanatlar Lisesi
20 000 - 30 000
Halk Eğitim Merkezi 4 000 -  8 000
               
            (1) Bu okulların varsa atölyeleri ve uygulama birimleri için ilave alan ayrılır. 
EK- 1b
Sosyal ve Kültürel Tesisler
  
 
Asgari Alan Büyüklüğü (m2)
Kütüphane
    - Küçük ilçe tipi 1 250
    - Büyük ilçe tipi 2 000
    - İl tipi (300 kişi) 1 050
   - İl tipi (400 kişi) 1 070
Yurt (200 yatak) 2 500
Kreş  2 000
Huzurevi 7 500
Yetiştirme yurdu 10 000
Rehabilitasyon 5 000
Güçsüzler evi 10 ,000
  
EK- 1c
Sağlık Tesisleri
 
Asgari Alan Büyüklüğü (m2)
Köy tipi sağlık ocağı 2 240
İlçe tipi sağlık ocağı 2 300
İlçe tipi sağlık evi 1 050
Sağlık merkezi (15 yatak) 2 300
Hıfzısıhha enstitüsü 3 200
Halk sağlığı laboratuvarı 1 000
Dispanser-semt polikliniği 5 000
Ana çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezi  1 050
Ağız ve diş sağlığı merkezi(1)  
Acil yardım ve kurtarma istasyonu(1)  
Doğum ve çocuk bakım evleri (75-250 yatak)(1)  
Devlet hastaneleri (25-700 yatak)(1)  
İhtisas hastaneleri(1)  
Fizik tedavi ve rehabilitasyon hastaneleri(1)  
 
                    (1) Yatak başına (130) m2 alan ayrılır. 
EK- 1d
Resmi Tesisler
            Hükümet konağı 
            İlçelerde yapılacak yeni tip hükümet konakları için en az aşağıda belirtilen büyüklükte alan ayrılır. 

            a- 100 x 75 m. 

            b- 80 x 70 m. 

            c- 75 x 75 m. 

                Cezaevleri 
                                        Asgari Alan Büyüklüğü (m2)          Azami meyil (%) 
            500 kişilik                          17 000                                      5 
            150 kişilik                            9 200                                      5 
            K1 tipi cezaevi                    1 500                                      5 
            K2 tipi cezaevi                       400                                      5 
            E tipi cezaevi                    14 000                                      5 
  

EK- 1e
Camiler
                                                 Asgari Alan Büyüklüğü (m2
            Küçük cami                                  2 500 
            Orta cami (semt cami)                5 000 
            Büyük merkez cami                   10 000 
  

    Dini yapılar içerisinde yer alan tüm yapılanmalar tabloda belirlenmiş olan asgari alan kapsamında değerlendirilir.