İş ve Sosyal Güvenlik Mevzuatı  
Resmi Gazete Tarihi:29.03.1996 Cuma Sayı: 22595 (Asıl) Düstur Tertip:5 Cilt:36 Sahife:
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı  : 
 
 TERÖR EYLEMLERİ NEDENİYLE ŞEHİT OLAN VEYA ÇALIŞAMAYACAK DERECEDE MALUL KALAN KAMU GÖREVLİLERİ İLE ER VE ERBAŞLARIN YAKINLARININ MALUL OLUP DA ÇALIŞABİLİR DURUMDA OLANLARIN İSTİHDAMI HAKKINDA YÖNETMELİK
 
   
BİRİNCİ BÖLÜM
AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR
  
            AMAÇ  
            Madde 1 - Bu Yönetmelik, 12.04.1991 tarih ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 1 inci maddesinde yazılı terör eylemleri nedeni ve etkisiyle;  

            a) Şehit olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların daha sonra evlenmemiş eşlerinin veya çocuklarından birisinin, yoksa kardeşlerinden birisinin,  

            b) Çalışamayacak derecede malul olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların varsa eşlerinin veya çocuklarından birisinin, yoksa kardeşlerinden birisinin,  

            c) Malul olup da çalışabilir durumda olanların,  hangi esaslar çerçevesinde istihdam edileceklerinin belirlenmesi amacıyla  
hazırlanmıştır.  

            KAPSAM  
            Madde 2 - Genel, katma ve özel bütçeli kurum ve kuruluşlar ile mahalli idareler ve sermayesinin yarısından fazlası kamuya ait olan her nevi teşebbüs veya bağlı ortaklıklar dışındaki 50 veya daha fazla daimi işçi çalıştıran işyerleri bu Yönetmelik hükümlerine tabidir.  

            DAYANAK  
            Madde 3 - Bu Yönetmelik, 12.04.1991 tarih ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'na, 13.11.1995 tarih ve 4131 sayılı Kanun'la eklenen Ek 1 inci madde hükümlerine göre hazırlanmıştır.  

            TANIMLAR  
            Madde 4 - Bu Yönetmelikte geçen;  

            Kurum: İş ve İşçi Bulma Kurumunu,  

            İşveren: Elli veya daha çok sayıda daimi işçi çalıştıran gerçek ve tüzel kişiyi,  

            Sağlık Kuruluşu: Bünyesinde sağlık kurulu bulunan resmi sağlık kuruluşunu,  

            Şehit: Terör eylemleri nedeni ve etkisiyle hayatını kaybeden kamu görevlileri ile er ve erbaşları,  

            Çalışamayacak derecede malül: Sağlık kurulu raporlarında çalışamayacakları belirtilmiş olanları,  

            Çalışabilir malül: Sağlık kurulu raporlarında çalışabilecekleri belirtilmiş olanları,  

            Komisyon: İllerde Valinin veya yardımcısının başkanlığında, İl Jandarma Komutanı, İl Emniyet Müdürü veya temsilcileri ile ilgili kamu karum ve kuruluşunun en üst amirinden, ilçelerde Kaymakamın başkanlığında İlçe Jandarma Komutanı, İlçe Emniyet Müdürü veya İlçe Emniyet Amiri ve ilgili kamu kurum ve kuruluşunun en üst amirinden oluşan komisyonu,  

            Durum Belgesi: Bu Yönetmelik esaslarına göre istihdam edilecek kişilerin durumlarını kanıtlayan ve Komisyon tarafından tanzim edilen belgeyi,  

            ifade eder.  

İKİNCİ BÖLÜM
GENEL HÜKÜMLER

            YÜKÜMLÜLÜK  
            Madde 5 - İşverenler; 50 veya daha çok daimi işçi çalıştırdıkları işyerlerinde, % 2 oranında şehit olan veya çalışamayacak derecede malül bulunan kamu görevlileri ile er ve erbaşların varsa eşlerini, yoksa çocuklarından birisini, çocukları da yoksa kardeşlerinden birisini veya malül olup da çalışabilir durumda olanları istekleri halinde çalıtırmakla yükümlüdürler.  

            Bu şekilde çalıştırılacak olanların sayısının belirlenmesinde, yarıma kadar olan kesirler dikkate alınmaz. Yarım ve daha çok olanlar tama çıkarılır.  

            Aynı il sınırları içerisinde birden çok işyeri bulunan işverenlerin çalıştırmakla yükümlü oldukları bu kişilerin sayısı, toplam daimi işçi sayısına göre hesaplanır.  

            KURUMUN ARACILIĞI  
            Madde 6 - İşverenler; bu Yönetmelik hükümleri uyarınca çalıştırmak zorunda oldukları kimseleri, yükümlülüğün doğmasından itibaren bir ay içinde, işyerlerinin bulunduğu bölgedeki Kurum ünitelerinden istemek zorundadırlar.  

            Ancak, Kurum aracılığı olmadan bu kimseleri işe alan işverenler durumu en geç bir ay içinde Kuruma bildirmek, tescil ettirmek koşuluyla bu Yönetmelik'ten doğan çalıştırma yükümlülüklerini yerine getirmiş sayılırlar.  

            BAŞVURUDA BULUNABİLECEKLER  
            Madde 7 - Başvurularda çalışabilir durumdaki malülün kendisi, şehit veya çalışamayacak durumdaki malülün eşi, eşinin olmaması veya talepte bulunmaması halinde çalışmayan çocuklarından birisi, çocukları da yoksa veya yaşları itibariyle çalışamayacak durumda iseler çalışmayan kardeşlerinden birinin talebi esas alınır.  

            Şehit veya çalışamayacak durumdaki malülün çocuklarından birinin başvurusu halinde varsa eşinin ve diğer çalışabilir durumdaki çocuklarının, kardeşlerden birinin başvurusu halinde ise, varsa eşinin ve çalışabilir durumdaki çocuklarının ve diğer kardeşlerinin hak sahipliğinden feragat ettiklerine dair dilekçeleri alınır. Eşlerin başvurusu halinde diğerlerinin dilekçesi aranmaz.  

            Çocuk ve kardeşlerden öncelikle yaşı büyük olanın işe alınması esastır.  

            Aile arasında anlaşmazlık halinin ortaya çıkması durumunda şehitlik ve malüllük durum tespitini yapan Komisyonca ihtiyaç durumu, diğer aile fertlerini geçindirebilme ve aileye katkı, ahlaki durum gibi faktörler dikkate alınarak maddede belirtilen aile fertlerinden birisinin talebi kabul edilir. Bu durumda diğer aile fertlerinin feragat dilekçesi aranmaz.  

            Şehit veya malül ailesinden yalnızca bir kişi bu haktan yararlanabilir.  

            BAŞVURU YERİ  
            Madde 8 - Bu Yönetmelik hükümlerinden yararlanmak isteyen şehit veya çalışamayacak derecede malül olanların yakınları ile malül olap da çalışabilir durumda olanlar, Ek-1'deki İş İstek Formu ile ikamet ettikleri il veya ilçelerdeki mülki idare amirliklerine başvururlar. Malül olup da çalışabilir durumda olanlar, çalışma güçlerini hangi oranda yitirdiklerine ve ne tür  
işlerde çalışabileceklerine ilişkin sağlık kurulu raporunu da başvuru talebi ile birlikte vermekle yükümlüdürler. Başvurular Komisyonca incelenerek müracaat sahibinin istihdam edilip edilmeyeceğine karar verilir. İstihdam edilmesine karar verilenler için düzenlenecek Ek 2'deki "Durum Belgesi" ile malül olup da çalışabilir durumda olanların sağlık kurulu raporu Kuruma  
gönderilir.  

            Kurum; Komisyonca gönderilen başvuruları kendi grupları içerisinde meslekli ve mesleksiz ayırımı ile kaydeder.  

            Bu Yönetmelik kapsamına girenlerin, şehitlik veya malüllük halinin meydana geldiği tarihten itibaren 5 yıl içerisinde başvuruları gereklidir. Bu süre içerisinde yapılmayan başvurular dikkate alınmaz.  

            Ancak, şehitlik veya malüllük halinin meydana geldiği tarih itibariyle istihdam edilebilecek, başkaca hak sahibi bulunmaması ve çocukların yaşının küçük olması durumunda yukarıdaki süre, çocukların 18 yaşına girdikleri tarihten itibaren başlar.  

            Yönetmeliğin yürürlük tarihinden önce meydana gelen olaylar için bu süre, Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başlar.  

            TALEP VE GÖNDERME  
            Madde 9 - İşverenler; çalıştırmakla yükümlü bulundukları bu Yönetmelik kapsamındaki kişileri Kurumdan isterler. Çalıştırma yükümlülüğünün gerçekleştirilmesini olanaksız kılacak şekilde talep koşulları ileri sürülemez.  

            İşe göndermede müracaat tarihi ve dağıtımda hakkaniyet ilkesi esas alınır. Ancak, Kurum aşağıdaki öncelik sırasını da gözönünde bulundurabilir.  

            a) Çalışabilir malüllerden kendi imkanları ile iş bulunlar,  
            b) Eğitimi daha yüksek olanlar veya mesleği bulunanlar,  
            c) İşe alıştırma (rehabilitasyon) uygulamasına tabi tutulmuş olanlar,  
            d) Aile üyelerinden hiçbiri herhangi bir işte çalışmayanlar,  
            e) Öğrenim çağında çocuğu bulunanlar.  

            Kurum, talepte bulunulan her açık iş için Kurumda kayıtlı en az üç kişiyi, niteliklerini belirten listelerle birlikte on beş gün içinde işverene gönderir.  

            İşverenler, gönderilen bu kimselerden işe alınan ve alınmayanları, alınmama gerekçeleri ile birlikte onbeş gün içinde Kuruma bildirmek zorundadırlar.  

            İşverence talebin ilk gönderilen kişiler arasından karşılanamadığının bildirilmesi veya bu durumun Kurumca belirlenmesi halinde ikinci kez gönderme yapılır. İşverenlerin talepleri halinde Kurum ünitesinde bu Yönetmelik kapsamında kayıtlı olanların mesleklerini de içeren liste gönderilir. İşveren ikinci kez gönderilenler ya da listede yer alanlar arasından seçim yapmak ve  
istihdam etmek zorundadır.  

            MALÜLLERİN ÇALIŞTIRILABİLECEKLERİ İŞLER  
            Madde 10 - Malül olup da çalışabilir durumda olanlar, sağlık kurulu raporunda gösterilen, fiziksel ve ruhsal durumlarına uygun, malüllük derecelerini yükseltmeyecek hafif işlerde çalıştırılırlar.  

 
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
DENETİM, YÖNETMELİK HÜKÜMLERİNE UYMAYAN İŞVERENLER HAKKINDA YAPILACAK İŞLEMLER

            DENETİM  
            Madde 11 - İşyerleri; şehit olan veya çalışamayacak derecede malül bulunan kamu görevlileri ile er ve erbaşların yakınları veya malül olup da çalışabilir durumda olanların çalıştırılması yükümlülüğü bakımından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığınca denetlenir.  

            İşyerleri ile ilgili Kurum kayıtları her yıl en geç Kasım ayının sonuna kadar, yıllık programda dikkate alınmak üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Teftiş Kurulu Başkanlığına gönderilir.  

            Yukarıdaki fıkralarda yer alan hükümler, yurt emniyeti için gerekli maddeler imal olunan işyerlerinden, Askeri İşyerleriyle Yurt Emniyeti İçin Gerekli Maddeler İmal Olunan İşyerlerinin Denetim ve Teftişi Hakkında Tüzük'ün 2 nci maddesinin (b) bendi kapsamında bulunanlar hakkında da uygulanır.  

            AYKIRI DAVRANIŞLAR  
            Madde 12 - Terör eylemleri nedeniyle şehit olan veya çalışamayacak derecede malül bulunan kamu görevlileri ile er ve erbaşların yakınlarını veya malül olup da çalışabilir durumda olanları çalıştırmayan işverenler hakkında, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çalıştırmadığı kişi başına ve çalıştırmadığı her ay için sanayi kesimindeki 16 yaşından büyük işçilere  
uygulanan asgari ücretin aylık brüt tutarının 10 katı para cezası uygulanır.  

            Bu Yönetmelikte öngörülen idari nitelikteki para cezaları gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürünce verilir.  

            İdari nitelikteki para cezaları ilgililere usulüne göre tebliğ edilir. Bu para cezalarına karşı tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde yetkili sulh ceza mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir. Verilen idari nitelikteki para cezaları, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre mahalli mal memurluklarınca tahsil olunur.  

 
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

            KOORDİNASYON  
            Madde 13 - Kurum, bu Yönetmelik hükümleri gereğince işe yerleştirdiklerini istihdam edildikleri işyeri unvanları ve adresleri ile birlikte İçişleri Bakanlığına bildirir.  

            İŞVERENCE TUTULACAK KAYITLAR  
            Madde 14 - İşverenler; bu Yönetmelik hükümlerine göre çalıştırdıkları kişilerin kimliklerini, işe alındıkları tarihleri, verilen ücretleri gösteren kayıtları düzenli olarak tutmak zorundadırlar.  

            İŞTEN AYRILANLARIN BİLDİRİLMESİ  
            Madde 15 - İşverenler; bu Yönetmelik kapsamında olup da işe yerleştirilen, daha sonra herhangi bir nedenle hizmet akdi sona eren veya işten ayrılanları, bir ay içerisinde ayrılma nedenleri ile birlikte Kuruma bildirmek zorundadırlar.  

            İş yerleştirilenlerden 25.08.1971 tarih ve 1475 sayılı İş Kanunu'nun 17 nci maddesinin II nci bendinde belirtilen ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri nedeniyle hizmet akitleri feshedilenler, Kurumca yeniden değerlendirmeye tabi tutulmazlar.  

            KAYITLARIN SAKLANMASI  
            Madde 16 - Bu Yönetmelik hükümleri gereğince Kuruma kaydedilenler, son işlem tarihinden itibaren iki yıl süre ile işleme tabi tutularlar. Bu sürenin dolması veya kişilerin iş çağrısına geçerli mazeretleri olmaksızın 3 kez uymamaları ya da gönderildikleri işyerleri ile ilişki kurmamaları halinde talepleri işlemden kaldırılır.  

            Geçici Madde 1 - Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte, şehit olan veya çalışamayacak derecede malül olan kamu görevlileri ile er ve erbaşların yakınlarını veya malül olup da çalışabilir durumda olanları istihdam eden işverenlerin çalıştırdıkları bu kimseler, % 2'lik kontenjan hesabında dikkate alınır.  

            YÜRÜRLÜK  
            Madde 17 - Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.  

            YÜRÜTME  
             Madde 18 - Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı yürütür.  
 
 

  
                                                                                                                                                           EK 1 

 
                                                                             DURUM BELGESİ                                            EK 2 
ŞEHİT VEYA MAMÜL HAKKINDAKİ BİLGİLER