Banka ve Kambiyo Mevzuatı  
Resmi Gazete Tarihi: 10.02.2001 Cumartesi Sayı: 24314 (Mük.) Düstur Tertip:5 Cilt:Sahife:
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulundan:

BANKALARIN SERMAYE YETERLİLİĞİNİN ÖLÇÜLMESİNE VE DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK
 

 
            AMAÇ VE KAPSAM
            Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, bankaların sermaye yeterliliği standart oranının konsolide ve konsolide olmayan bazda hesaplanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemek suretiyle mevcut ve potansiyel riskler nedeniyle oluşacak zarara karşı yeterli sermaye bulundurmalarını sağlamaktır.

            Bu Yönetmelik, 4389 sayılı Bankalar Kanununda geçen ve banka adı altında Türkiye'de kurulan kuruluşlar ile yurtdışında kurulu bankaların Türkiye'deki şubelerini kapsar.

            HUKUKİ DAYANAK
            Madde 2- Bu Yönetmelik, Bankalar Kanununun 13 üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (a) bendi ile 4 üncü fıkrası uyarınca hazırlanmıştır.

            TANIMLAR
            Madde 3- Bu Yönetmelikte geçen tanım ve kavramlar aşağıda açıklanmaktadır.

            Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu ifade eder.

            Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu ifade eder.

            Sermaye: Sermaye, ana sermaye ve katkı sermayeden meydana gelir.

            Ana sermaye: "Ana sermaye"yi, ödenmiş sermaye, kanuni, ihtiyari ve fevkalade yedek akçeler ve bankaların üç aylık hesap özetlerinde yer alan vergi provizyonundan sonraki dönem karı ve geçmiş yıllar karı oluşturur. Ana sermayenin hesaplanmasında bankaların üç aylık hesap özetlerinde yer alan dönem zararı ile geçmiş yıllar zararı toplamı indirim kalemi olarak dikkate alınır.

            Katkı sermaye: "Katkı sermaye", genel kredi karşılığı, banka sabit kıymet yeniden değerleme fonu, iştirakler ve bağlı ortaklıklar ile sermayelerine katılınan diğer ortaklıklar sabit kıymet yeniden değerleme karşılığı, alınan sermaye benzeri krediler, muhtemel riskler için ayrılan serbest  karşılıklar ve menkul değerler değer artış fonundan oluşur.

            Genel kredi karşılığı tutarından, tasfiye olunacak alacaklar hesabının karşılıklarının düşülmesinden sonra kalan net bakiyesinin indirilmesi sonucu kalan kısım, katkı sermaye toplamına dahil edilir. Muhtemel riskler için ayrılan serbest karşılıkların toplam tutarının, risk ağırlıklı varlıklar, gayrinakdi krediler ve yükümlülükler toplamının %2'sini aşan kısmı, katkı sermaye hesaplamasına dahil edilmez.

            Bankalar yalnızca bu Yönetmeliğin uygulanmasına münhasır olmak üzere, sermaye yeterliliği standart oranının Mart, Haziran ve Eylül ayları sonu itibariyle hesaplanmasında aktiflerindeki sabit kıymetler için Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından 1987 yılı baz alınarak açıklanan toptan eşya fiyatları genel indeksinin sözkonusu üçer aylık dönemler itibariyle hesap edilen oransal değişimlerinin %10 eksiğini esas alarak yeniden değerleme yapabilir ve bulunacak tutara katkı sermaye içinde yer verebilirler.

            Katkı sermayenin ana sermayenin %100'ünden fazla olan kısmı, sermayenin hesabında dikkate alınmaz.

            Kurumun uygun görüşünün alınması kaydıyla, bankalarca sağlanan ve kalan vadesi 5 yıl ve daha uzun olan sermaye benzeri krediler katkı sermaye içinde mütalaa edilir. Sermaye benzeri kredilerin, ana sermayenin %50'sinden fazla olması halinde, bu oranı aşan kısım hesaplamaya dahil edilmez. Sermaye benzeri kredilerin nitelikleri Kurumca ayrıca belirlenir.

            Sermayeden indirilen değerler: "sermayeden indirilen değerler"i;

            a) Konsolide edilmemiş mali iştirakler, bağlı ortaklıklar ile sermayesine katılınan diğer mali ortaklıklar (bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, özel finans kurumları, finansal kiralama şirketleri, finansman şirketleri, factoring şirketleri, sermaye piyasası aracı kurumları, risk sermayesi kuruluşları, yatırım danışmanlığı kuruluşları, yatırım ortaklıkları, genel finans ortaklıkları, yetkili müesseseler gibi diğer mali kuruluşlara olan sermaye katılımları),

            b) Özel maliyet bedelleri,

            c) İlk tesis bedelleri,

            d) Peşin ödenmiş giderler,

            e) Konsolide edilmemiş iştiraklerin, bağlı ortaklıkların, sermayesine iştirak edilen diğer ortaklıkların ve sabit kıymetlerin rayiç değeri bilançoda kayıtlı değerin altında ise aradaki fark,

            f) Türkiye'de faaliyet gösteren diğer bankalara verilen "sermaye benzeri krediler",

            g) Kamu tüzel kişileri hariç, bankanın sermayesinin %10 ve daha fazlasına sahip olan ortaklarına ve bunlarla dolaylı kredi kapsamına giren gerçek veya tüzel kişilere kullandırılan nakdi krediler,

            h) Şerefiye,

            ı) Aktifleştirilmiş giderler, meydana getirir.

            Sermaye tabanı: Sermayeden, sermayeden indirilen değerlerin düşülmesi suretiyle hesaplanır.

            Üçüncü kuşak sermaye: Herhangi bir teminatı olmayan, tamamı bankaya ödenmiş, başlangıç vadesi en az iki yıl olan, Kurumun izni olmaksızın vadesinden önce geri ödenmesi ve kapatılması veya mahsubu talep edilemeyen; yapılacak geri ödemenin, bankanın sermaye yeterliliği oranının, bu Yönetmelikte belirtilen standart oranın altına düşmesine neden olması veya bu oranın standart oranın altında olması durumunda, vadesi gelmiş olsa bile faizinin veya ana parasının geri ödenmesini engelleyici hükümler içeren, bankacılık ilke ve teamüllerine aykırı hüküm, şart ve kısıtlamaları taşımayan sözleşmelere dayalı sermaye benzeri borçları ifade eder.

            Üçüncü kuşak sermaye, ana sermayenin kredi riski için kullanılmayan ve piyasa riski için kullanılabilecek kısmının %250'sini geçemez. Üçüncü kuşak sermayenin piyasa riski için kullanılmayan kısmı, sermaye yeterliliği oranının hesabında dikkate alınmaz.

            Risk ağırlıklı varlıklar, gayrinakdi krediler ve yükümlülükler: (Ek: 1) ve (Ek: 3) deki cetvellerde çeşitli oranlarda risk ağırlıklarına göre tasnif edilerek gruplandırılmış banka aktif değerleri ile gayrinakdi kredi ve yükümlülüklerden oluşur.

            Alım-satım hesapları: Bankaların, para ve sermaye piyasalarında sürekli alım ve satım işlemlerinde bulunmak amacıyla kısa vadeli olarak elde bulundurduğu finansal araçlardan oluşan pozisyonların izlendiği bilanço içi ve bilanço dışı hesapları kapsar. Alım-satım hesapları, bankaların:

            a) Alım ve satım fiyatları arasındaki beklenen ya da gerçekleşen fiyat farklılıklarından ya da diğer fiyat ve faiz oranı değişikliklerinden faydalanmak amacıyla elde tuttukları finansal araçlardan,

            b) Alım-satıma aracılık ya da piyasa yapıcılığı nedeniyle ellerinde tuttukları finansal araçlardan,

            c) Sözkonusu finansal araçlar ile ilgili pozisyonlardan kaynaklanan risklerden korunma ya da bu riskleri azaltma amacıyla yapılan türev araçlara ilişkin sözleşmelerden, oluşan portföyün izlendiği bilanço içi ve dışı hesapları ve pozisyonları ifade eder.

            Genel piyasa riski: Bankanın alım-satım hesapları içerisinde yeralan;

            a) Getirisi faiz oranı ile ilişkilendirilmiş borçlanmayı temsil eden finansal araçlara,

            b) Hisse senetlerine,

            c) Diğer menkul kıymetlere,

            d) Yukarıda belirtilen araçlara dayalı türev sözleşmelere,

            e) Bankanın bilanço içi veya bilanço dışı kalemlerinde yer alan, farklı döviz cinslerindeki tüm döviz varlıkları ve yükümlülüklerine,

            İlişkin pozisyonların değerinde faiz oranları, hisse senedi fiyatları ve döviz kurlarındaki dalgalanmalar nedeniyle meydana gelebilecek zarar riskidir.

            Piyasa riskinin unsurları, "faiz oranı riski", "hisse senedi pozisyon riski" ve "kur riski"dir.

            Faiz oranı riski: Faiz oranlarındaki hareketler nedeniyle bankanın pozisyon durumuna bağlı olarak maruz kalabileceği zarar ihtimalidir.

            Hisse senedi pozisyon riski: Bankanın hisse senedi pozisyon durumuna bağlı olarak hisse senedi fiyatlarındaki hareketler nedeniyle maruz kalabileceği zarar ihtimalidir.

            Kur riski: Yabancı para cinsinden alacak ve borçların, bu paraların Türk Lirası karşısında muhtemel değer değişmelerinden doğabilecek zarardır.

            Spesifik risk: Getirisi faiz oranı ile ilişkilendirilmiş finansal araçlardan veya hisse senetlerinden oluşan pozisyonlarda, geniş piyasa hareketleri dışında, bu pozisyonları oluşturan finansal araçları ihraç veya garanti eden ve ödeme yükümlülüğünü üstlenen kuruluşların yönetimlerinden ve mali bünyelerinden kaynaklanabilecek sorunlar nedeniyle meydana gelebilecek zarar riskidir.

            Riske maruz değer (RMD - "VaR"): Elde tutulan bir portföy ya da varlık değerinin faiz oranlarında, döviz kurlarında ve hisse senedi fiyatlarındaki dalgalanmalar nedeniyle meydana gelebilecek değişiklikler neticesinde maruz kalabileceği en yüksek zararı, belli bir güven aralığı ve zaman dilimini dikkate alarak ifade eden ve muhtelif istatistiki yöntemlerle tahmin edilen değerdir.

            Risk ölçüm modeli: (Ek: 4) de belirtilen usul ve esaslara göre günlük "riske maruz değer" tutarını hesaplamaya yönelik olarak kullanılan risk ölçüm metodlarının tümünü ifade eder.

            Standart metod ile piyasa riski ölçüm yöntemi: Günlük "riske maruz değer" tutarını tahmin etmeye yönelik bir risk ölçüm modeli bulunmayan ya da bulunmakla birlikte modelin işlerliliği Kurumca yeterli görülmeyen bankalar tarafından, genel piyasa riskleri ve spesifik risklere karşı bulundurulması gereken sermaye tutarını belirlemeye yönelik olarak uygulanacak olan ve usul ve esasları (Ek: 4) ün Dördüncü Bölümünde belirtilen risk ölçüm yöntemini ifade eder.

            Piyasa riskine maruz tutar: Sermaye yeterliliği standart oranının hesabında dikkate alınan piyasa riski tutarını ifade eder.

            Sapma sayısı: Portföy değerinde faiz oranları, hisse senedi fiyatları ve döviz kurlarındaki değişmeler nedeniyle meydana gelen günlük zararın, bankanın risk ölçüm modeli ile tahmin edilen günlük "riske maruz değer"in üzerinde olduğu durum sayısını ifade eder.

            Çarpım faktörü: Piyasa riskine maruz tutarın hesaplanabilmesi amacıyla "Riske Maruz Değer" tutarı ile çarpılan ve (Ek: 4) ün 9 uncu maddesinde belirtilen rakamı ifade eder.

            Artı çarpım faktörü: Geriye dönük testlerin uygulanması neticesinde modelin sapma sayıları esas alınarak tespit edilen ve çarpım faktörüne ilave edilmesi gereken rakamı ifade eder.

            Sermaye yeterliliği standart oranı: Konsolide ve konsolide olmayan bazda hazırlanan "sermaye tabanı/risk ağırlıklı varlıklar, gayrinakdi krediler ve yükümlülükler" standart rasyosunu ifade eder.

            Stres testi: Bir portföyün maruz kalabileceği beklenmeyen risklere karşı potansiyel dayanıklılığını ölçmeye yönelik muhtelif tekniklerin tümünü ifade eder.

            KONSOLİDE EDİLMEMİŞ MALİ TABLOLAR ESAS ALINARAK ÖLÇÜLEN SERMAYE YETERLİLİĞİ
            Madde 4- Konsolide olmayan bazda sermaye yeterliliği standart oranı, bu Yönetmelik hükümlerine ve (Ek: 1) ve (Ek: 2) deki form esaslarına göre hesaplanır ve uygulanır.

            Konsolide olmayan sermaye yeterliliği standart oranı hesabına dahil edilen "piyasa riski"nin hesaplama usul ve esasları, (Ek: 4) de gösterilmiştir.

            Sermaye yeterliliği standart oranının hesaplanmasında bankaların hesap ve kayıt düzenlerine ilişkin mevzuata uygun olarak düzenlenen veriler kullanılır.

            Sermayeden indirilen değerlere ilişkin indirim konusu tutarlar risk ağırlıklı varlıklar gayrinakdi krediler ve yükümlülükler hesaplaması kapsamında ayrıca risk ağırlığına tabi tutulmaz.

            Bankalarla ilgili mevzuatta yapılan değişiklikler sonucu yeni tanımlanan kalemler ve yeni finansal araçlarla ilgili olarak, bu Yönetmelik eki cetvellerde henüz risk ağırlığı verilmemiş bulunan hesaplar Kurumca aksi belirtilinceye kadar %20 risk ağırlığına tabi tutulur.

            Risk ağırlıklı varlıkların ve sermayeden indirilen değerlerin hesaplanmasında, tükenme ve değer kaybı ile karşı karşıya olan varlıklar, ilgili amortismanlar ve karşılıklar düşüldükten sonra kalan net tutarlar üzerinden hesaplara intikal ettirilir.

            Döviz ve faiz haddi ile ilgili işlemlerde, kredi riskine esas tutarların hesaplanmasında sadece karşı taraftan alacaklar, öncelikle bu (Ek: 2) de belirtilen krediye dönüştürme oranları yardımıyla ağırlıklandırılarak ilgili risk grubuna dahil edilir. Daha sonra bu tutarlar ilgili risk grubunun ağırlığı ile ikinci defa ağırlıklandırılır.

            BANKALARIN KONSOLİDE MALİ TABLOLARI ESAS ALINARAK ÖLÇÜLEN SERMAYE YETERLİLİĞİ
            Madde 5- Bankalar Kanunu uyarınca Kurulca yürürlüğe konulan düzenlemelere göre ana ortaklık niteliğine sahip olan ve konsolide mali tablolar hazırlama yükümlülüğü bulunan bankalarca sermaye yeterliliği standart oranı, bu Yönetmelik hükümlerine ve (Ek: 3) deki form esaslarına göre, konsolide bazda hesaplanır ve uygulanır.

            Piyasa riski, konsolide bazda sermaye yeterliliği standart oranı hesabına da (Ek: 4) de yer alan usul ve esaslara göre dahil edilir. Bu yükümlülüğe sahip bankalarca, aynı zamanda konsolide edilmemiş mali tablolara göre de anılan standart oran hesaplanır ve uygulanır.

            Ana ortaklık niteliğindeki banka ile konsolidasyona tabi tutulan finansal kurumlar topluluğuna dahil her ortaklığın üç aylık aktif ve bilanço dışı hesaplarında yer alan mevcutlar ve alacaklar ile bilanço dışı kalemler, (Ek: 3) de yer alan risk ağırlıklı kalemlerin gruplandırılması esasları ve bu kalemlerin nitelikleri dikkate alınarak aynı risk ağırlığına tabi tutulur. Diğer bir deyişle, ana ortaklık niteliğindeki bir banka, konsolidasyona tabi tuttuğu ortaklıkların mevcutları ve alacakları ile bilanço dışı kalemlerini, kendi risk ağırlıklı varlıkları, gayrinakdi kredileri ve yükümlülükleriymiş gibi risk ağırlığına tabi tutarak gruplandırır ve (Ek: 3) de yer alan "konsolide mali tablolar esas alınarak düzenlenen sermaye yeterliliği analiz formu"nu hazırlar.

            Döviz ve faiz haddi ile ilgili işlemlerde kredi riskine esas tutarların ana ortaklık niteliğine sahip bankalarca ve konsolidasyona tabi tutulan finansal kurumlar topluluğuna dahil ortaklıklarca hesaplanmasında, (Ek: 2) de yer alan, karşı taraftan alacaklara ilişkin krediye dönüştürme oranları kullanılır. Döviz ve faiz haddi ile ilgili işlemlerde kredi riskine esas tutarların hesaplanmasında sadece karşı taraftan alacaklar, öncelikle söz konusu krediye dönüştürme oranları yardımıyla ağırlıklandırılarak ilgili risk grubuna dahil edilir. Daha sonra bu tutarlar ilgili risk grubunun ağırlığı ile ikinci defa ağırlıklandırılır. Bu çerçevede döviz ve faiz haddi ile ilgili işlemlerde kredi riskine esas tutarların hesaplanmasında karşı taraftan alacak tutarı, öncelikle anlaşmanın başlangıç vadesine göre söz konusu dönüşüm oranları ile ağırlıklandırılır; bundan sonra bulunacak tutarlar konsolide sermaye yeterliliği analiz formu üzerinde "bankalar" ve "krediler" kalemlerinde gösterilen, karşı tarafın kredi borçlusunun niteliğine uygun olarak bir risk ağırlıklı gruba dahil edilir.

            Bu tür işlemlerdeki konsolidasyon çalışması ve özellikle de eliminasyon işlemleri bahsi geçen krediye dönüştürme ve ağırlıklandırma işlemlerinden önce sonuçlandırılır.

            Bu Yönetmeliğin uygulanmasında finansal kurumlar topluluğuna dahil, yurtdışında kurulu kredi kurumları banka olarak addedilir. Konsolidasyona tabi tutulan banka dışı mali kurumların faktoring alacakları ile çeşitli ikrazlarına ve vermiş oldukları ödünçlere ilişkin kalemler, sözkonusu analiz formunda kredi kalemleri arasında gösterilir. Sermaye yeterliliği standart oranının konsolide olarak hesaplanmasında topluluk dışı özsermaye ile kar ve zarar unsurları sermaye hesaplamasına dahil edilir. Sigorta şirketlerinin teknik ihtiyatlarına, konsolide sermaye tabanı içinde yer verilmez.

            Konsolidasyon işlemleri sonucunda net negatif konsolidasyon şerefiyesi bulunmuş ise bu tutar katkı sermaye içindeki "menkul değerler değer artış fonu" kalemine, net pozitif konsolidasyon şerefiyesi bulunmuş ise, bu tutar, analiz formunda "sermayeden indirilen değerler"e dahil edilir. Analiz formunun hazırlanmasında aktif bir kalem olan pozitif konsolidasyon şerefiyesi tutarı ile negatif konsolidasyon şerefiyesi tutarı mahsup edilir ve kalan net bakiye ilgili kalemde gösterilir.

            Sermaye yeterliliği standart rasyosunun konsolide bazda hesaplanmasında, düzenlemelerde belirtilen çeşitli nedenlerle konsolidasyon dışı bırakılmış mali iştirakler, bağlı ortaklıklar ve sermayesine iştirak olunan diğer mali ortaklıklara ilişkin tutarlar ile özsermaye yöntemi uygulanmış, ancak aktif ve pasifleri konsolide edilmemiş bu tür mali ortaklıklara ilişkin sermaye payları "sermayeden indirilen değerler" arasında gösterilir. Bunlara risk ağırlıklı varlıklar arasında yer verilmez. Mali ortaklık olarak nitelendirilen, ancak konsolidasyona alınmamış ortaklıklar da sözkonusu standart oran hesaplamasında bu şekilde değerlendirilir. Konsolidasyon dışı bırakılmış bu tür mali ortaklıklar ile konsolide sabit kıymetlerin rayiç değerleri, bunların kayıtlı değerlerinin altında ise aradaki fark da "sermayeden indirilen değerler" arasında gösterilir. Bununla beraber bu konuda bir değer düşüklüğü karşılığı ayrılmış ve bu karşılık sermaye tabanında bir azalmaya yol açmış ise bu tutar mükerrer bir olumsuz etki yaratmamasını teminen "sermayeden indirilen değerler" arasında gösterilmez.

            ASGARİ ORAN, HESAPLAMA VE GÖNDERİLME DÖNEMİ
            Madde 6- Sermaye yeterliliği standart oranının bankalarca konsolide olmayan ve konsolide bazda asgari %8 olarak tutturulması ve idame ettirilmesi gereklidir.

            Konsolide edilmemiş veya konsolide mali tablolar üzerinden elde edilen sermaye yeterliliği standart oranına ilişkin tablolar her üç ayda bir Mart, Haziran, Eylül ve Aralık ayları sonları itibariyle düzenlenir ve en geç belirtilen tarihleri takip eden bir aylık süre içerisinde Kuruma gönderilir.

            Kurum, bankaların mali bünyesini etkileyen diğer faktörleri de dikkate alarak, her bir banka veya banka grubu için belirtilen asgari oranın üzerinde bir oranın tesis edilmesini ve sözkonusu orana ilişkin tabloların daha sık aralıklarla düzenlenmesini ve gönderilmesini kararlaştırabilir.

            SERMAYE ARTIRIMININ ŞEKLİ
            Madde 7- Sermaye yeterliliği standart oranının %8'in altında gerçekleşmesi halinde, rasyonun hesaplanma tarihlerini izleyen 6 aylık dönem içerisinde sermaye tabanı gerekli miktarda artırılır. Sermaye tabanının eksik kısmının tamamlanması amacıyla sermayenin artırılması halinde, artırılan bedelden sermaye tabanının eksik kısmına eşit olan miktarın belirtilen 6 aylık sürede nakden tahsil edilmesi gerekir. Konsolide edilmiş ve konsolide edilmemiş mali tabloları üzerinden sözkonusu standart oranı hesaplayan bir bankanın, hesaplanan oranlardan %8'in altında gerçekleşen oran dikkate alınarak ilgili bankanın sermaye tabanı, yukarıda belirtilen süre içerisinde gerekli miktarda artırılır. Eğer, her iki esasa göre de hesaplanan rasyo yukarıda belirtilen oranın altında ise bankanın en düşük oranı dikkate alarak sermaye tabanını artırması gereklidir.

            YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN HÜKÜMLER
            Madde 8- Hazine Müsteşarlığınca 30/6/1998 tarihli ve 23388 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan "Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ" ile 21/12/1999 tarihli ve 23913 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulan "Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Konsolide Mali Tablolar Esas Alınarak Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ", bu Yönetmeliğin yayımından itibaren hükümsüz olur.

            Geçici Madde 1- Bu Yönetmelik hükümlerine dayanılarak piyasa riskine maruz tutarın bankalarca konsolide olmayan esasa göre hesaplanarak (Ek: 1) deki cetvele göre sermaye yeterliliği standart oranına dahil edilmesine, 1/1/2002 tarihinden itibaren başlanır.

            Piyasa riskine maruz tutarın konsolide esasa göre hazırlanarak (Ek: 3) deki cetvele göre sermaye yeterliliği standart oranına dahil edilmesine, 1/7/2002 tarihinden itibaren başlanır.

            YÜRÜRLÜK
            Madde 9- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            YÜRÜTME
            Madde 10- Bu Yönetmelik hükümlerini Kurum Başkanı yürütür.

                                                                                                                                      EK.1

KONSOLİDE EDİLMEMİŞ MALİ TABLOLAR ESAS ALINARAK DÜZENLENEN SERMAYE YETERLİLİĞİ ANALİZ FORMU

            (../../.... TARİHİ İTİBARİYLE)

            I- ANA SERMAYE

            A) Ödenmiş sermaye,
            B) Kanuni yedek akçeler,
            C) İhtiyari ve fevkalade yedek akçeler,
            D) Vergi provizyonundan sonraki dönem karı ve geçmiş yıllar karı toplamı,
            E) Üç aylık hesap özeti'ndeki dönem zararı ile geçmiş yıllar zararı toplamı (-).

            II- KATKI SERMAYE

            A) Genel kredi karşılığının, tasfiye olunacak alacaklar (net) düşüldükten sonra kalan kısmı,
            B) Banka sabit kıymet yeniden değerleme fonu (maliyet artış fonu, sermayeye Eklenecek iştirak ve bağlı ortaklık hisseleri ile gayrimenkul satış kazançları dahil.),
            C) Banka sabit kıymetleri için yönetmeliğin 3 üncü maddesinde yer alan katkı sermaye ile ilgili tanımın 3 üncü paragrafı hükmüne göre üçer aylık dönemler itibariyle Toptan Eşya Fiyatları Endeksine göre hesaplanan yeniden değerleme tutarı,
            D) İştirakler, bağlı ortaklıklar sabit kıymet yeniden değerleme karşılığı (Menkul kıymetler arasında izlenilen iştirak amaçlı diğer ortaklıklara ilişkin olanlar dahil),
            E) Alınan sermaye benzeri krediler,
            F) Menkul değerler değer artış fonu,
            G) Muhtemel riskler için ayrılan serbest karşılıklar.

            III- SERMAYE (I+II+Üçüncü Kuşak Sermaye)

            - Üçüncü kuşak sermaye sadece piyasa riski hesaplanırken sermayeye ilave edilir.

            IV- SERMAYEDEN İNDİRİLEN DEĞERLER

            A) Konsolide edilmemiş mali iştirakler ve bağlı ortaklıklar ile sermayesine katılınan diğer mali ortaklıklara ilişkin tutarlar (Bu yönetmeliğin 3 üncü maddesinde yer alan sermayeden indirilen değerler tanımının (a) bendinde sayılan kurum ve kuruluşlara olan sermaye iştirakleri,
            B) Özel maliyet bedelleri,
            C) İlk tesis giderleri,
            D) Peşin ödenmiş giderler,
            E) Konsolide edilmemiş iştiraklerin, bağlı ortaklıkların, sermayesine katılınan diğer ortaklıkların ve sabit kıymetlerin rayiç değeri bilançoda kayıtlı değerinin altında ise aradaki fark,
            F) Türkiye'de faaliyet gösteren diğer bankalara verilen "sermaye benzeri krediler",
            G) Kamu tüzel kişileri hariç, bankanın sermayesinin yüzde 10 ve daha fazlasına sahip olan ortaklarına ve bunlarla dolaylı kredi kapsamına giren gerçek veya tüzel kişilere kullandırılan nakdi krediler,
            H) Şerefiye,
            I) Aktifleştirilmiş giderler.

            V- SERMAYE TABANI (III-IV)

            VI- RİSK AĞIRLIKLI VARLIKLAR, GAYRİNAKDİ KREDİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER

            A) Risk ağırlığı %0 olanlar,
            B) Risk ağırlığı %20 olanlar,
            C) Risk ağırlığı %50 olanlar,
            D) Risk ağırlığı %100 olanlar,
            E) Piyasa riskine maruz tutar (Bu tutar, (Ek: 4) deki usul ve esaslara göre hesaplanarak bu satıra kaydedilmek suretiyle sermaye yeterliliği standart oranına dahil edilir).

            TOPLAM
            SERMAYE YETERLİLİĞİ STANDART ORANI (V/VI) %
            KATKI SERMAYE/ANA SERMAYE (II/I) %
            ALINAN SERMAYE BENZERİ KREDİLER/ANA SERMAYE (IIE/I) %
            RİSK AĞIRLIKLI AKTİFLER, GAYRİNAKDİ KREDİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER
            %0 RİSK AĞIRLIKLI AKTİFLER, GAYRİNAKDİ KREDİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER

            - NAKİT DEĞERLER

            a- Kasa,
            b- Efektif deposu,
            c- Yoldaki paralar.

            - BANKALAR

            a- T.C. Merkez Bankası hesabı

            - BANKALARARASI PARA PİYASASI

            - MENKUL DEĞERLER CÜZDANI (NET)

            a- Hazine bonoları,
            b- Devlet iç borçlanma tahvilleri,
            c- Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresi tarafından çıkarılan gelir ortaklığı senetleri ve diğer borçlanma senetleri,
            d- Hazine kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler,
            e- OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca ya da bunların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler,
            f- Altın,
            g- Vadesi gelmiş menkul değerler (%0 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlere ilişkin).

            - MEVDUAT MUNZAM KARŞILIKLARI

            - KREDİLER

            a- Nakit karşılığında verilen nakdi krediler,
            b- Hazine ile Merkez Bankasına verilen nakdi krediler ile Hazine kefaletini haiz nakdi krediler,
            c- Hazinece veya Hazine kefaleti ile çıkarılan menkul kıymetler karşılığı verilen nakdi krediler,
            d- OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarının kefaletiyle verilen nakdi krediler, OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca ya da bunların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetlerle teminat altına alınan nakdi krediler,
            e- İlgili kanun, kararname ve tebliğle teşkil edilmiş fonlardan yetkili mercilerin talimatı ile tahsis olunan ve riski aracı bankaya ait bulunmayan fon kaynaklı nakdi krediler,
            f- Bankaların kendi ihraç ettikleri menkul kıymetlerle teminat altına alınan nakdi krediler (yatırım fonu katılma belgeleri hariç),

            - MUHTELİF ALACAKLAR

            a- Fonlardan alacaklar,
            b- %0 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlerle, OECD ülkeleri merkezi yönetimlerinin ve merkez bankalarının kefaletiyle, Hazine kefaleti ve nakit ile teminat altına alınan muhtelif alacaklar,
            c- T.C. Merkez Bankası özel hesapları.

            - BAĞLI MENKUL DEĞERLER (NET)

            a- %0 risk ağırlıklı menkul değerlerden bağlı menkul değerler arasında gösterilenler.

            - FİNANSAL KİRALAMA AMAÇLI VARLIKLAR İÇİN VERİLEN AVANSLAR

            a- Finansal kiralama amaçlı varlıklar için verilen avanslardan %0 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlerle, OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarının kefaletiyle, nakit ve Hazine kefaletiyle teminat altına alınanlar.

            - SABİT KIYMETLER (NET)

            a- Bankalar Kanunu'nun 12'nci maddesinin ikinci fıkrasına göre bankaların alacaklarından dolayı edinmek zorunda kaldıkları gayrimenkuller hariç, kanun, kararname ve diğer mevzuat hükümleri gereği bankaların zorunlu olarak iktisab ettikleri ve aktiflerine kaydettikleri gayrimenkuller.

            - DİĞER AKTİFLER

            a- Peşin ödenmiş vergiler,
            b- Özel görev hesapları,
            c- OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarından olan diğer alacaklar, OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca garanti edilen diğer alacaklar ile %0 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlerle, nakit ve Hazine kefaleti ile teminat altına alınan diğer alacaklar,
           d- Şubeler cari hesabı,
           e- Altın deposu.

           - GARANTİ VE KEFALETLER

            a- Nakit karşılığı verilen garanti ve kefaletler,
            b- Hazine ve Merkez Bankasına kullandırılan garanti ve kefaletler ile Hazine kefaleti ile verilen garanti ve kefaletler,
            c- Hazinece veya Hazinenin kefaletiyle çıkarılan menkul kıymetler karşılığı verilen garanti ve kefaletler,
            d- OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarının kefaleti ile verilen garanti ve kefaletler ile OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca ya da bunların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler teminat alınarak verilen garanti ve kefaletler,
            e- Bankaların kendi ihraç ettikleri menkul kıymetlerle teminat altına alınarak verilen garanti ve kefaletler (yatırım fonu katılma belgeleri hariç),
            f- Cirolar.

            - TAAHHÜTLER

            a- Hazinece veya Hazinenin kefaletiyle çıkarılan menkul kıymetler, OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca ya da bunların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler ve %0 risk ağırlığına tabi gelir ortaklığı senetleri karşılığı yapılan "repo" ve "ters repo" işlemleri/taahhütleri,
            b- Herhangi bir şarta bağlı kalmaksızın banka tarafından, istenildiği zaman iptali mümkün "cayılabilir taahhütler".

            - DÖVİZ VE FAİZ HADDİ İLE İLGİLİ İŞLEMLER (Döviz ve faiz haddi ile ilgili işlemlerde, %0 risk ağırlığına tabi kredilerin özelliğine benzer özelliği olan karşı taraftan alacaklara ilişkin tutarlar - kredi dönüşüm oranı ile ağırlıklandırılmış tutarlar).

            - FAİZ VE GELİR TAHAKKUK VE REESKONTLARI (% 0 risk ağırlığına tabi tutulan kalemler için). %20 RİSK AĞIRLIKLI AKTİFLER, GAYRİNAKDİ KREDİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER

            - NAKİT DEĞERLER

            a- OECD ülkeleri bankalarınca keşide edilen/satın alınan yabancı para banka çekleri.

            - BANKALAR

            a- Türkiye'de faaliyette bulunan bankalar nezdindeki hesaplar,
            b- OECD ülkelerinde kurulu yurtdışı bankalar nezdinde herhangi bir şekilde teminata verilmemiş, bloke edilmemiş, vade haricinde bankanın tamamen serbest tasarrufunda bulunan mevcutlar,
            c- Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı bankaların yurtdışındaki merkez ve diğer şubeleri nezdindeki hesaplar.

            - ÖZEL FİNANS KURUMLARI

            - MENKUL DEĞERLER CÜZDANI (NET)

            a- Vadesi gelmiş menkul değerler (%20 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlere ilişkin),
            b- Yatırım fonu katılma belgeleri,
            c- OECD ülkeleri bankalarınca ihraç edilen ya da garanti edilen menkul kıymetler.

            - KREDİLER

            a- OECD ülkeleri bankalarının mukabil kefaletlerine dayanılarak verilen nakdi krediler,
            b- OECD ülkeleri bankalarınca veya bu bankaların kefaleti ile ihraç edilen menkul kıymetler teminat alınarak verilen nakdi krediler,
            c- Risk bazlı sermaye yükümlülüğü dahil olmak üzere koruyucu denetim ve üzenlemelere tabi olan OECD ülkeleri sermaye piyasası aracı kurumlarına verilen veya bu aracı kurumların kefaleti veya garantisi ile verilen nakdi krediler.

            - MUHTELİF ALACAKLAR

            a- Risk bazlı sermaye yükümlülüğü dahil olmak üzere koruyucu denetim ve düzenlemelere tabi olan OECD ülkeleri sermaye piyasası aracı kurumlarından alacaklar veya bu aracı kurumların kefaleti veya garantisi ile teminat altına alınan muhtelif alacaklar.

            - BAĞLI MENKUL DEĞERLER (NET)

            a- %20 risk ağırlıklı menkul değerlerden bağlı menkul değerler arasında gösterilenler.

            - FİNANSAL KİRALAMA AMAÇLI VARLIKLAR İÇİN VERİLEN AVANSLAR

            a- Finansal kiralama amaçlı varlıklar için verilen avanslardan OECD ülkeleri bankalarının mukabil kefaletlerine dayanılarak verilenler ile OECD ülkeleri bankalarınca veya bu bankaların kefaleti ile ihraç edilen menkul kıymetler teminat alınarak verilenler.

            - GARANTİ VE KEFALETLER

            a- OECD ülkeleri bankalarının mukabil kefaletlerine dayanılarak verilen garanti ve kefaletler,
            b- OECD ülkeleri bankalarınca veya bu bankaların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler teminat alınarak verilen garanti ve kefaletler,
            c- Geçici ve kesin teminat mektupları (%0 risk ağırlığına tabi olanlar haricindekiler),
            d- Bir yılın altında vadeli, kendi kendine itfa olan ve bir "yükleme" yükümlülüğü ile teminatlandırılmış "akreditifler".

            - TAAHHÜTLER

            a- OECD ülkeleri bankalarınca ihraç edilen ya da garanti edilen menkul kıymetler karşılığı yapılan "repo" işlemleri,
            b- Diğer menkul kıymetler karşılığı yapılan "ters repo" işlemleri/taahhütleri,
            c- Diğer "cayılabilir taahhütler".

            - DÖVİZ VE FAİZ HADDİ İLE İLGİLİ İŞLEMLER (Döviz ve faiz haddi ile ilgili işlemlerde, %20 risk ağırlığına tabi kredilerin özelliğine benzer özelliği olan karşı taraftan alacaklara ilişkin tutarlar; kredi dönüşüm oranı ile ağırlıklandırılmış tutarlar).

            - FAİZ VE GELİR TAAHHUK VE REESKONTLARI (%20 risk ağırlığına tabi tutulan kalemler için).

            - YÖNETMELİĞİN 4. MADDESİNİN (5.) FIKRASINDA AÇIKLANDIĞI ÜZERE BU CETVELDE RİSK AĞIRLIĞI VERİLMEMİŞ OLAN HESAPLAR %50 RİSK AĞIRLIKLI AKTİFLER, GAYRİNAKDİ KREDİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER

            - KREDİLER

            a- İkamet amacıyla kullanılan gayrimenkullerin birinci derece ipoteği karşılığı verilen nakdi krediler,
            b- Belediye sınırları dahilindeki tapulu arsa ve arazilerin birinci derece ipoteği karşılığı verilen nakdi krediler.

            - FİNANSAL KİRALAMA KONUSU VARLIKLAR (NET) (Finansal kiralama sözleşmesi ile edinilen ve Finansal Kiralama Kanunu ve Vergi Usul Kanunu uyarınca bankaların sabit kıymetleri arasında gösterilen arazi, arsalar ve binalar, tesisler, makinalar ve cihazlar, taşıtlar ve diğer finansal kiralama amaçlı değerler, %0 ve %20 risk ağırlığı uygulananlar haricindeki finansal kiralama amaçlı kıymetler için verilen avanslar).

            - GARANTİ VE KEFALETLER

            a- Diğer teminat mektupları (0 ve %20 risk ağırlığına tabi tutulanlar haricindekiler),
            b- İkamet amacıyla kullanılan gayrimenkullerin birinci derece ipoteği karşılığı verilen garanti ve kefaletler,
            c- Belediye sınırları dahilindeki tapulu arsa ve arazilerin birinci derece ipoteği karşılığı verilen garanti ve kefaletler,
            d- Diğer akreditifler (%0 ve %20 risk ağırlığına tabi tutulanlar haricindekiler).

            - TAAHHÜTLER

            a- Senet ihracına aracılık taahhütleri,
            b- Diğer cayılamaz taahhütler (%0, %20 ve %100 risk ağırlığına tabi olanlar hariç).

            - DİĞER NAZIM HESAPLAR

            a- Menkul değerler ihracına aracılık ve kefalet işlemleri.

            - FAİZ VE GELİR TAHAKKUK VE REESKONTLARI (%50 risk ağırlığına tabi tutulan kalemler için)

            %100 RİSK AĞIRLIKLI AKTİFLER, GAYRİNAKDİ KREDİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER

            - NAKİT DEĞERLER

            a- Vadesi gelmiş menkul değerler (%100 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlere ilişkin),
            b- Satın alınan diğer yabancı para banka çekleri.

            - BANKALAR

            a- Diğer yurtdışı bankalar (OECD ülkelerinde kurulu yurtdışı bankalar nezdinde teminata verilmiş, bloke edilmiş, bankanın serbest tasarrufunda bulunmayan mevcutlar dahil).

            - MENKUL DEĞERLER CÜZDANI (NET)

            a- Diğer menkul değerler.

            - KREDİLER

            a- Diğer nakdi krediler.

            - TAKİPTEKİ ALACAKLAR (NET)

            - SABİT KIYMETLER (NET) (%0 risk ağırlığına tabi tutulan gayrimenkuller, finansal kiralama konusu sabit kıymetler ve özel maliyet bedelleri hariç)

            - İŞTİRAKLAR, BAĞLI ORTAKLIKLAR VE BAĞLI MENKUL DEĞERLER

            a- Mali olmayan iştirak ve bağlı ortaklıklara ilişkin hisseler,
            b- %0 ve %20 risk ağırlıklı bağlı menkul değerler hariç diğer bağlı menkul değerler.

            - MUHTELİF ALACAKLAR

            a- Diğer risk gruplarına girmeyen muhtelif alacaklar.

            - DİĞER AKTİFLER ("İlk tesis giderleri", "özel görev hesapları", "peşin ödenmiş giderler", "peşin ödenmiş vergiler hesabı", "OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarından olan diğer alacaklar ve OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca garanti edilen diğer alacaklar", "şubeler cari hesabı", "altın deposu", "%0 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlerle, nakit ve hazine kefaleti ile teminat altına alınan diğer alacaklar" hariç, finansal kiralama anlaşması kapsamında kiracı olarak kullanılan varlıklar dahil olmak üzere, üç aylık hesap özetinin "diğer aktifler" başlıklı bölümü kapsamındaki diğer hesaplar).

            - GARANTİ VE KEFALETLER

            A) Diğer risk gruplarında bir garanti olarak risk ağırlığına tabi tutulmamış "banka kabulleri",
            B) Diğer risk gruplarında bir garanti olarak risk ağırlığına tabi tutulmamış "garanti verilen prefinansmanlar",
            C) Diğer risk gruplarında bir garanti olarak risk ağırlığına tabi tutulmamış "riski bankaya rücu edilebilen banka aktif değerleri ile ilgili satış işlemleri",
            D) Verilen diğer garanti ve kefaletler (%0, %20, %50 risk ağırlığına tabi tutulanlar haricindekiler).

            - TAAHHÜTLER

            a- Diğer "repo" taahhütleri (%0 ve %20 risk ağırlığına tabi tutulanlar hariç).

            - DÖVİZ VE FAİZ HADDİ İLE İLGİLİ İŞLEMLER (Döviz ve faiz haddi ile ilgili işlemlerde, %100 risk ağırlığına tabi kredilerin özelliğine benzer özelliği olan karşı taraftan alacaklara ilişkin tutarlar - Kredi dönüşüm oranı ile ağırlıklandırılmış tutarlar).

            - FAİZ VE GELİR TAHAKKUK VE REESKONTLARI (%100 risk ağırlığına tabi tutulan kalemler için).

                                                                                                                            EK: 2

DÖVİZ VE FAİZ HADDİ İLE İLGİLİ İŞLEMLERDE KREDİ RİSKİNE ESAS TUTARLARIN BANKALARCA HESAPLANMASINDA KARŞI TARAFTAN ALACAKLARA İLİŞKİN KREDİYE DÖNÜŞTÜRME ORANLARI

            Döviz ve haddi ile ilgili işlemlerde kredi riskine esas tutarların hesaplanmasında karşı taraftan olan alacak tutarı, öncelikle anlaşmanın başlangıç vadesine göre aşağıda belirtilen dönüşüm oranları ile ağırlıklandırılır, bundan sonra bulunacak tutarlar sermaye yeterliliği analiz formu üzerinde "bankalar" ve "krediler" kalemlerinde gösterilen, karşı tarafın/kredi borçlusunun niteliğine uygun olarak bir risk ağırlıklı gruba dahil edilir.

ORİJİNAL VADE                          Faiz Oranına İlişkin  Döviz Kuruna ve Altına
(Anlaşma Üzerindeki Vade)             Anlaşmalar           İlişkin Anlaşmalar
İki Haftaya Kadar Vadeli                    %0                      %0
Bir Yıl ve Daha Az Vadeli                 %0,5                      %2
Bir Yıldan İki Yıla Kadar                   %1                      %5
İki Yıldan Sonraki Her İlave Yıl İçin       %1                      %3

                                                                                                                                    EK: 3

KONSOLİDE MALİ TABLOLAR ESAS ALINARAK DÜZENLENEN SERMAYE YETERLİLİĞİ ANALİZ FORMU

            (../../.... TARİHİ İTİBARİYLE)

            I- ANA SERMAYE (Topluluk dışı paylar dahil)

            A) Ödenmiş sermaye,
            B) Kanuni yedek akçeler,
            C) İhtiyari ve fevkalade yedek akçeler,
            D) Vergi provizyonundan sonraki dönem karı ve geçmiş yıllar karı toplamı,
            E) Dönem zararı ile geçmiş yıllar zararı toplamı(-).

            II- KATKI SERMAYE (Varsa topluluk dışı paylar dahil)

            A) Genel kredi karşılığının, tasfiye olunacak alacaklar (net) düşüldükten sonra kalan kısmı,
            B) Banka sabit kıymet yeniden değerleme fonu (maliyet artış fonu, sermayeye eklenecek iştirak ve bağlı ortaklık hisseleri ile gayrimenkul satış kazançları dahil),
            C) Banka sabit kıymetleri için sermaye yeterliliği rasyosuna ilişkin yönetmeliğin 3 üncü maddesinde yer alan katkı sermaye ile ilgili tanımın 3 üncü paragrafı hükmüne göre üçer aylık dönemler itibariyle Toptan Eşya Fiyatları Endeksine göre hesaplanan yeniden değerleme tutarı,
            D) İştirakler, bağlı ortaklıklar sabit kıymet yeniden değerleme karşılığı (menkul kıymetler arasında izlenilen iştirak amaçlı diğer ortaklıklara ilişkin olanlar dahil),
            E) Alınan sermaye benzeri krediler,
            F) Muhtemel riskler için ayrılan serbest karşılıklar,
            G) Menkul değerler değer artış fonu (negatif konsolidasyon şerefiyesi (net) dahil).

            III- SERMAYE (I+II+üçüncü kuşak sermaye)

            - Üçüncü kuşak sermaye (sadece piyasa riski hesaplanırken sermayeye dahil edilir).

            IV- SERMAYEDEN İNDİRİLEN DEĞERLER

            A) Konsolidasyon dışı bırakılmış mali iştirakler, bağlı ortaklıklar ve sermayesine katılınan diğer mali ortaklıklara ilişkin tutarlar ile özsermaye yöntemi uygulanmış ancak aktif ve pasifleri konsolide edilmemiş bu tür mali ortaklıklara ilişkin sermaye payları,
            B) Özel maliyet bedelleri,
            C) Konsolidasyon dışı bırakılmış iştiraklerin, bağlı ortaklıkların, sermayesine katılınan diğer ortaklıkların, özsermaye yöntemi uygulanmış ancak aktif ve pasifleri konsolide edilmemiş bu tür mali ortaklıkların ve konsolide sabit kıymetlerin rayiç değerleri bilançoda kayıtlı değerlerinin altında ise aradaki fark,
            D) İlk tesis giderleri,
            E) Peşin ödenmiş giderler,
            F) Türkiye'de faaliyet gösteren diğer bankalara verilen "sermaye benzeri krediler",
            G) Konsolidasyon dışında bırakılmışlar ise, kamu tüzel kişileri hariç, bankanın sermayesinin %10 ve daha fazlasına sahip olan ortaklarına ve bunlarla dolaylı kredi kapsamına giren gerçek veya tüzel kişilere kullandırılan nakdi krediler,
            H) Konsolidasyon şerefiyesi (net),
            I) Aktifleştirilmiş giderler.

            V- SERMAYE TABANI (III-IV)

            VI- RİSK AĞIRLIKLI VARLIKLAR, GAYRİNAKDİ KREDİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER

            A) Risk ağırlığı %0 olanlar,
            B) Risk ağırlığı %20 olanlar,
            C) Risk ağırlığı %50 olanlar,
            D) Risk ağırlığı %100 olanlar,
            E) Piyasa riskine maruz tutar (Bu tutar, (Ek: 4) deki usul ve esaslara göre hesaplanarak bu satıra kaydedilmek suretiyle sermaye yeterliliği standart oranına dahil edilir).

            TOPLAM
            SERMAYE YETERLİLİĞİ STANDART ORANI (V/VI) %
            KATKI SERMAYE/ANA SERMAYE (II/I) %
            ALINAN SERMAYE BENZERİ KREDİLER/ANA SERMAYE (IIE/I) %
            RİSK AĞIRLIKLI AKTİFLER, GAYRİNAKDİ KREDİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER
            %0 RİSK AĞIRLIKLI AKTİFLER, GAYRİNAKDİ KREDİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER

            - NAKİT DEĞERLER

            a- Kasa,
            b- Efektif deposu,
            c- Yoldaki paralar.

            - BANKALAR

            a- T.C. Merkez Bankası hesabı.

            - BANKALARARASI PARA PİYASASI

            - MENKUL DEĞERLER CÜZDANI (NET)

            a- Hazine bonoları,
            b- Devlet iç borçlanma tahvilleri,
            c- Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresi tarafından çıkarılan gelir ortaklığı senetleri ve diğer borçlanma senetleri,
            d- Hazine kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler,
            e- OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca ya da bunların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler,
            f- Altın,
            g- Vadesi gelmiş menkul değerler (%0 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlere ilişkin).

            - MEVDUAT MUNZAM KARŞILIKLARI ve BENZERİ DİĞER YASAL KARŞILIKLAR

            - KREDİLER

            a- Nakit karşılığında verilen nakdi krediler,
            b- Hazine ile Merkez Bankasına verilen nakdi krediler ile Hazine kefaletini haiz nakdi krediler,
            c- Hazinece veya Hazinenin kefaletiyle çıkarılan menkul kıymetler karşılığı verilen nakdi krediler,
            d- OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarının kefaletiyle verilen nakdi krediler, OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca ya da bunların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetlerle teminat altına alınan nakdi krediler,
            e- İlgili kanun, kararname ve tebliğle teşkil edilmiş fonlardan yetkili mercilerin talimatı ile tahsis olunan ve riski aracı bankaya ait bulunmayan fon kaynaklı nakdi krediler,
            f- Bankaların kendi ihraç ettikleri menkul kıymetlerle teminat altına alınan nakdi krediler (yatırım fonu katılma belgeleri hariç).

            - MUHTELİF ALACAKLAR

            a- Fonlardan alacaklar,
            b- %0 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlerle, OECD ülkeleri merkezi yönetimlerinin ve merkez bankalarının kefaletiyle, Hazine kefaleti ve nakit ile teminat altına alınan muhtelif alacaklar,
            c- T.C. Merkez Bankası özel hesapları.

            - BAĞLI MENKUL DEĞERLER (NET)

            a- %0 risk ağırlıklı menkul değerlerden bağlı menkul değerler arasında gösterilenler

            - FİNANSAL KİRALAMA AMAÇLI VARLIKLAR İÇİN VERİLEN AVANSLAR

            a- Finansal kiralama amaçlı varlıklar için verilen avanslardan %0 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlerle, OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarının kefaletiyle, nakit ve Hazine kefaletiyle teminat altına alınanlar.

            - SABİT KIYMETLER (NET)

            a- Bankalar Kanunu'nun 12 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre bankaların alacaklarından dolayı edinmek zorunda kaldıkları gayrimenkuller hariç, kanun, kararname ve diğer mevzuat hükümleri gereği bankaların zorunlu olarak iktisab ettikleri ve aktiflerine kaydettikleri gayrimenkuller.

            - DİĞER AKTİFLER

            a- Peşin ödenmiş vergiler,
            b- Özel görev hesapları,
            c- OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarından olan diğer alacaklar, OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca garanti edilen diğer alacaklar ile %0 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlerle, nakit ve Hazine kefaletiyle teminat altına alınan diğer alacaklar,
            d- Şubeler cari hesabı,
            e- Altın deposu.

            - GARANTİ VE KEFALETLER

            a- Nakit karşılığı verilen garanti ve kefaletler,
            b- Hazine ve Merkez Bankasına kullandırılan garanti ve kefaletler ile Hazine kefaleti ile verilen garanti ve kefaletler,
            c- Hazinece veya Hazine kefaletiyle çıkarılan menkul kıymetler karşılığı verilen garanti ve kefaletler,
            d- OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarının kefaleti ile verilen garanti ve kefaletler ile OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca ya da bunların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler teminat alınarak verilen garanti ve kefaletler,
            e- Bankaların kendi ihraç ettikleri menkul kıymetlerle teminat altına alınarak verilen garanti ve kefaletler (yatırım fonu katılma belgeleri hariç),
            f- Cirolar.

            - TAAHHÜTLER

            a- Hazinece veya Hazinenin kefaletiyle çıkarılan menkul kıymetler, OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca ya da bunların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler ve %0 risk ağırlığına tabi gelir ortaklığı senetleri karşılığı yapılan "repo" ve "ters repo" işlemleri/taahhütleri,
            b- Herhangi bir şarta bağlı kalmaksızın banka tarafından (veya ana ortaklık niteliğindeki banka nezdinde konsolide edilen mali ortaklıklar tarafından), istenildiği zaman iptali mümkün "cayılabilir taahhütler".

            - DÖVİZ VE FAİZ HADDİ İLE İLGİLİ İŞLEMLER (Döviz ve faiz haddi ile ilgili işlemlerde, %0 risk ağırlığına tabi kredilerin özelliğine benzer özelliği olan karşı taraftan alacaklara ilişkin tutarlar-Kredi dönüşüm oranı ile ağırlıklandırılmış tutarlar).

            - FAİZ VE GELİR TAHAKKUK VE REESKONTLARI (%0 risk ağırlığına tabi tutulan kalemler için).

            %20 RİSK AĞIRLIKLI AKTİFLER, GAYRİNAKDİ KREDİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER

            - NAKİT DEĞERLER

            a- OECD ülkeleri bankalarınca keşide edilen/satın alınan yabancı para banka çekleri.

            - BANKALAR

            a- Türkiye'de faaliyette bulunan bankalar nezdindeki hesaplar,
            b- OECD ülkelerinde kurulu yurtdışı bankalar nezdinde herhangi bir şekilde teminata verilmemiş, bloke edilmemiş, vade haricinde bankanın tamamen serbest tasarrufunda bulunan mevcutlar,
            c- Türkiye'de faaliyette bulunan yabancı bankaların yurtdışındaki merkez ve diğer şubeleri nezdindeki hesaplar.

            - ÖZEL FİNANS KURUMLARI

            - MENKUL DEĞERLER CÜZDANI (NET)

            a- Vadesi gelmiş menkul değerler (%20 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlere ilişkin),
            b- Yatırım fonu katılma belgeleri,
            c- OECD ülkeleri bankalarınca ihraç edilen ya da garanti edilen menkul kıymetler.

            - KREDİLER

            a- OECD ülkeleri bankalarının mukabil kefaletlerine dayanılarak verilen nakdi krediler,
            b- OECD ülkeleri bankalarınca veya bu bankaların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler teminat alınarak verilen nakdi krediler,
            c- Risk bazlı sermaye yükümlülüğü dahil olmak üzere koruyucu denetim ve düzenlemelere tabi olan OECD ülkeleri sermaye piyasası aracı kurumlarına verilen veya bu aracı kurumların kefaleti veya garantisiyle verilen nakdi krediler.

            -  MUHTELİF ALACAKLAR

            a- Risk bazlı sermaye yükümlülüğü dahil olmak üzere koruyucu denetim ve düzenlemelere tabi olan OECD ülkeleri sermaye piyasası aracı kurumlarından alacaklar veya bu aracı kurumların kefaleti veya garantisiyle teminat altına alınan muhtelif alacaklar.

            - BAĞLI MENKUL DEĞERLER (NET)

            a- %20 risk ağırlıklı menkul değerlerden bağlı menkul değerler arasında gösterilenler.

            - FİNANSAL KİRALAMA AMAÇLI VARLIKLAR İÇİN VERİLEN AVANSLAR

            a- Finansal kiralama amaçlı varlıklar için verilen avanslardan OECD ülkeleri bankalarının mukabil kefaletlerine dayanılarak verilenler ile OECD ülkeleri bankalarınca veya bu bankaların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler teminat alınarak verilenler.

            - GARANTİ VE KEFALETLER

            a- OECD ülkeleri bankalarının mukabil kefaletlerine dayanılarak verilen garanti ve kefaletler,
            b- OECD ülkeleri bankalarınca veya bu bankaların kefaletiyle ihraç edilen menkul kıymetler teminat alınarak verilen garanti ve kefaletler,
            c- Geçici ve kesin teminat mektupları (%0 risk ağırlığına tabi olanlar haricindekiler),
            d- Bir yılın altında vadeli, kendi kendine itfa olan ve bir "yükleme" yükümlülüğü ile teminatlandırılmış "akreditifler".

            - TAAHHÜTLER

            a- OECD ülkeleri bankalarınca ihraç edilen ya da garanti edilen menkul kıymetler karşılığı yapılan "repo" işlemleri,
            b- Diğer menkul kıymetler karşılığı yapılan "ters repo" işlemleri/taahhütleri,
            c- Diğer "cayılabilir taahhütler".

            - DÖVİZ VE FAİZ HADDİ İLE İLGİLİ İŞLEMLER (Döviz ve faiz haddi ile ilgili işlemlerde, %20 risk ağırlığına tabi kredilerin özelliğine benzer özelliği olan karşı taraftan alacaklara ilişkin tutarlar-kredi dönüşüm oranı ile ağırlıklandırılmış tutarlar)

            - FAİZ VE GELİR TAHAKKUK VE REESKONTLARI (%20 risk ağırlığına tabi tutulan kalemler için).

            - YÖNETMELİĞİN 4. MADDESİNİN (5). FIKRASINDA AÇIKLANDIĞI ÜZERE BU CETVELDE RİSK AĞIRLIĞI VERİLMEMİŞ OLAN HESAPLAR

            %50 RİSK AĞIRLIKLI AKTİFLER, GAYRİNAKDİ KREDİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER

            - KREDİLER

            a- İkamet amacıyla kullanılan gayrimenkullerin birinci derece ipoteği karşılığı verilen nakdi krediler,
            b- Belediye sınırları dahilindeki tapulu arsa ve arazilerin birinci derece ipoteği karşılığı verilen nakdi krediler.

            - FİNANSAL KİRALAMA KONUSU VARLIKLAR (NET) (Finansal kiralama sözleşmesi ile edinilen ve Finansal Kiralama Kanunu ve Vergi Usul Kanunu uyarınca bankaların sabit kıymetleri arasında gösterilen arazi, arsalar ve binalar, tesisler, makinalar ve cihazlar, taşıtlar ve diğer finansal kiralama amaçlı değerler, %0 ve %20 risk ağırlığı uygulananlar haricindeki finansal kiralama amaçlı kıymetler için verilen avanslar).

            - GARANTİ VE KEFALETLER

            a- Diğer teminat mektupları (%0 ve %20 risk ağırlığına tabi tutulanlar haricindekiler),
            b- İkamet amacıyla kullanılan gayrimenkullerin birinci derece ipoteği karşılığı verilen garanti ve kefaletler,
            c- Belediye sınırları dahilindeki tapulu arsa ve arazilerin birinci derece ipoteği karşılığı verilen garanti ve kefaletler,
            d- Diğer akreditifler (%0 ve %20 risk ağırlığına tabi tutulanlar haricindekiler).

            - TAAHHÜTLER

            a- Senet ihracına aracılık taahhütleri,
            b- Diğer cayılamaz taahhütler (%0, %20 ve %100 risk ağırlığına tabi olanlar hariç).

            - DİĞER NAZIM HESAPLAR

            a- Menkul değerler ihracına aracılık ve kefalet işlemleri

            - FAİZ VE GELİR TAHAKKUK VE REESKONTLARI (%50 risk ağırlığına tabi tutulan kalemlerin)

            %100 RİSK AĞIRLIKLI AKTİFLER, GAYRİNAKDİ KREDİLER VE YÜKÜMLÜLÜKLER

            - NAKİT DEĞERLER

            a- Vadesi gelmiş menkul değerler (%100 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlere ilişkin),
            b- Satın alınan diğer yabancı para banka çekleri.

            - BANKALAR

            a- Diğer yurtdışı bankalar (OECD ülkelerinde kurulu yurtdışı bankalar nezdinde teminata verilmiş, bloke edilmiş, bankanın serbest tasarrufunda bulunmayan mevcutlar dahil).

            - MENKUL DEĞERLER CÜZDANI (NET)

            a- Diğer menkul değerler.

            - KREDİLER.

            a- Diğer nakdi krediler

            - TAKİPTEKİ ALACAKLAR (NET)

            - SABİT KIYMETLER (NET) (%0 risk ağırlığına tabi tutulan gayrimenkuller, finansal kiralama konusu sabit kıymetler ve özel maliyet bedelleri hariç)

            - İŞTİRAKLER, BAĞLI ORTAKLIKLAR VE BAĞLI MENKUL DEĞERLER

            a- Mali olmayan ve konsolidasyon kapsamı dışında bırakılan iştirak ve bağlı ortaklıklara ilişkin hisseler,
            b- %0 ve %20 risk ağırlıklı bağlı menkul değerler hariç diğer bağlı menkul değerler.

            - MUHTELİF ALACAKLAR

            a- Diğer risk gruplarına girmeyen muhtelif alacaklar.

            - DİĞER AKTİFLER ("ilk tesis giderleri", "özel görev hesapları", "peşin ödenmiş giderler", "peşin ödenmiş vergiler hesabı", "OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarından olan diğer alacaklar ve OECD ülkeleri merkezi yönetimleri ile merkez bankalarınca garanti edilen diğer alacaklar", "şubeler cari hesabı", "altın deposu", "%0 risk ağırlığına tabi menkul kıymetlerle, nakit ve hazine kefaleti ile teminat altına alınan diğer alacaklar" hariç, finansal kiralama anlaşması kapsamında kiracı olarak kullanılan varlıklar dahil olmak üzere, üç aylık hesap özetinin "diğer aktifler" başlıklı bölümü kapsamındaki diğer hesaplar).

            - GARANTİ VE KEFALETLER

            a- Diğer risk gruplarında bir garanti olarak risk ağırlığına tabi tutulmamış "banka kabulleri",
            b- Diğer risk gruplarında bir garanti olarak risk ağırlığına tabi tutulmamış "garanti verilen prefinansmanlar",
            c- Diğer risk gruplarında bir garanti olarak risk ağırlığına tabi tutulmamış riski bankaya (veya ana ortaklık niteliğindeki banka nezdinde konsolide edilen mali ortaklıklar tarafından) rücu edilebilen banka aktif değerleri ile ilgili satış işlemleri",
            d- Verilen diğer garanti ve kefaletler (%0, %20, %50 risk ağırlığına tabi tutulanlar haricindekiler).

            - TAAHHÜTLER

            a- Diğer "repo" taahhütleri (%0 ve %20 risk ağırlığına tabi tutulanlar hariç),

            - DÖVİZ VE FAİZ HADDİ İLE İLGİLİ İŞLEMLER (Döviz ve faiz haddi ile ilgili işlemlerde, %100 risk ağırlığına tabi kredilerin özelliğine benzer özelliği olan karşı taraftan alacaklara ilişkin tutarlar-kredi dönüşüm oranı ile ağırlıklandırılmış tutarlar).

            - FAİZ VE GELİR TAHAKKUK VE REESKONTLARI (%100 risk ağırlığına tabi tutulan kalemler için).

                                                                                                                        EK: 4

PİYASA RİSKİ HESAPLAMA ESASLARI

BİRİNCİ BÖLÜM
Piyasa Riskine Maruz Tutar

            Piyasa Riskine Maruz Tutarın Hesaplanması
            Madde 1- Piyasa Riskine Maruz Tutar,

            Kurum tarafından onaylanan bir risk ölçüm modeli bulunan bankalarca, bu Ekin İkinci Bölümünde belirtilen usul ve esaslara göre hesaplanan "Riske Maruz Değer"in çarpım faktörü (varsa artı çarpım faktörü de ilave edilerek) ve "12,5" ile çarpılması suretiyle,

            Risk ölçüm modeli bulunmayan ya da Kurumca risk ölçüm modelinin geçerliliği onaylanmayan bankalarca bu Ekin Dördüncü Bölümünde uygulama esas ve usulleri ayrıntılı bir biçimde belirtilen "Standart Metod ile Piyasa Riski Ölçüm Yöntemi"ne göre hesaplanan "Faiz Oranı Riski", "Hisse Senedi Pozisyon Riski", "Kur Riski" ve "Spesifik Risk" tutarları toplamının "12,5" ile çarpılması suretiyle, bulunur.

            Kurum tarafından onaylanan bir risk ölçüm modeli bulunan bankalar, getirisi faiz oranı ile ilişkilendirilmiş finansal araçlar ve hisse senetlerine ilişkin spesifik riskleri modellerine dahil etmemeleri durumunda spesifik risk tutarlarını bu Ekin 15 ve 16'ncı maddesinde belirtilen usul ve esaslara göre hesaplarlar.

            Kurum tarafından onaylanan bir risk ölçüm modeli bulunan bankalarca spesifik riskin risk ölçüm modeline dahil edilmesi durumunda spesifik risk tutarı, Standart Metod ile Piyasa Riski Ölçüm Yöntemine göre hesaplanmış tutarın yarısından az olamaz.

            Kredi Riski Taşıyan Risk Ağırlıklı Varlıklar, Gayrinakdi Krediler ve Yükümlülüklerin Hesaplanması
            Madde 2- Kredi riskine esas risk ağırlıklı varlıklar, gayrinakdi krediler ve yükümlülükler, "Sermaye Yeterliliği Analiz Formu"nda çeşitli oranlardaki risk ağırlıklarına göre tasnif edilerek hesaplanırken, bankanın alım satım hesaplarında yer alan ve piyasa riskine esas sermaye yükümlülüğünün hesabına dahil edilen sermaye payını temsil eden menkul kıymetler ile borçlanmayı temsil eden menkul kıymetlerden oluşan finansal araçlar, ayrıca risk ağırlığına tabi tutulmaz ve kredi riski taşıyan risk ağırlıklı varlıklar ve gayrinakdi krediler ve yükümlülüklerin hesabında dikkate alınmaz.

İKİNCİ BÖLÜM
Risk Ölçüm Modelleri ile Piyasa Riskinin Hesaplanması

            Genel Kriterler
            Madde 3-a) Bankaların, piyasa riskini ölçmek ve karşılığında bulundurulması gerekli sermaye yükümlülüğünü hesaplamalarında Kurumdan izin almak kaydıyla banka içinde risk yönetimi amacıyla fiilen faydalandıkları piyasa risk ölçüm modellerini veya kendi geliştirdikleri risk ölçüm modellerini kullanmaları esastır.

            b) Kurum tarafından sözkonusu iznin verilebilmesi için, öncelikle bankanın,

            1) Uyguladığı risk ölçümü sisteminin, teorik olarak sağlam temellere dayanması, bu konuda Kurum tarafından çıkarılan düzenlemelerde yer alan usul ve esaslarla uyumlu, basiretli bir biçimde uygulanması ve güvenilir olması,

            2) Fon yönetimi ve alım satım işlemlerinin kaydedilmesinden ve değerlemesinden sorumlu birimler ile risk yönetimi grubu ve iç denetim merkezinde karmaşık risk ölçüm modellerini kullanabilecek ve değerlendirebilecek yeterli sayı ve nitelikte eleman çalıştırılması,

            3) Risk ölçümünün doğruluğuna esas teşkil edecek sağlıklı ve güvenilir veri ve kayıt sisteminin bulunması,

            4) Bu bölümde belirtilen esas ve usuller çerçevesinde düzenli olarak stres testleri ve geriye dönük testlerin uygulanması, gereklidir.

            Risk Ölçüm Modellerinin Niteliğine İlişkin Standartlar
            Madde 4- Bankaların, sermaye yeterliliklerinin hesaplanmasında kendi risk ölçüm modellerini kullanmalarına Kurum tarafından izin verilmesi aşağıda belirtilen şartlara bağlıdır:

           a) Bankanın tüm risk kontrol sisteminin oluşturulması ve kullanılmasından sorumlu "Risk Yönetimi Grubu" içinde alım-satım fonksiyonuna yönelik bağımsız bir risk kontrol birimi yer almalıdır. Sözkonusu birim limit kullanımları da dahil olmak üzere, bankanın risk ölçüm modelinden elde edilen bilgi ve bulgular üzerinden günlük raporlar hazırlamalı ve analizler yapmalıdır. Bankanın risk kontrol birimi operasyonel ve diğer risk alan birimlerden bağımsız olmalı ve bankanın üst yönetimine doğrudan rapor vermelidir.

            b) Bankanın risk kontrol birimi en az birer aylık dönemlerle bu maddede belirtilen esas ve usullere uygun olarak modelin doğruluğunun ve performansının sınanması amacıyla geriye dönük test uygulamalıdır.

            c) Yönetim kurulu ve üst düzey yönetim, risk kontrol sürecine aktif olarak katılmalı ve risk kontrolü bu organ ve kişilerce, bankanın kaynak ayırması gereken önemli operasyonlarından biri olarak ele alınmalıdır. Bankanın bağımsız risk kontrol birimi tarafından hazırlanan günlük raporlar, işlem yapmaya yetkili kişilerin pozisyon limitleri ve bankaca üstlenilen tüm risklere ilişkin limitler, bu hususlarda karar almaya yetkili yönetim seviyelerindeki kişilerce değerlendirilmelidir.

            d) Bankanın risk ölçüm modeli, günlük risk yönetim sürecinin bir parçasını teşkil etmeli, risk ölçüm modellerinden elde edilen bulgular, bankanın piyasa riski profilinin planlanmasında, takibinde ve kontrolünde fiilen kullanılmalıdır.

            e) Risk ölçüm modeli, işlem ve risk limitleri ile bağlantılı olarak kullanılmalıdır. İşlem yapmaya yetkili kişilerin işlem limitleri, "Riske Maruz Değer" cinsinden belirlenmemiş olsa dahi, işlem yapmaya yetkili kişiler ve üst düzey yönetimce anlaşılır bir şekilde bankanın "Riske Maruz Değer" ölçüm modeli ile ilişkilendirilmelidir.

            f) Bankanın risk ölçüm modelinden elde edilen günlük veriler üzerinden analiz sürecini tamamlayıcı bir şekilde düzenli olarak stres testleri uygulanmalıdır. Yönetim kurulu ve üst düzey yönetim tarafından belirlenecek politikaların ve limitlerin tespitinde sözkonusu stres testlerinin sonuçlarına yer verilir. Stres testi sonuçları düzenli olarak üst yönetime ve belirli dönemler itibariyle de yönetim kuruluna bildirilmelidir.

            g) Bankanın risk ölçüm modeli yazılı olarak ayrıntılı bir biçimde açıklanmış olmalı, risk ölçüm sisteminin temel prensiplerini ve risk ölçümünde kullanılan tekniklerin ayrıntılı açıklamasını içeren yazılı bir risk ölçümü ve yönetimi düzenlemesi yürürlüğe konulmuş olmalıdır.

            h) Risk ölçüm sistemi, bankanın iç kontrol süreci içerisinde bağımsız olarak değerlendirilmeli, bu değerlendirme, bankanın işlem yapan birimleri ile bağımsız risk kontrol biriminin faaliyetlerini de kapsamalıdır. Bankanın entegre risk kontrol sistemi bir bütün halinde yılda en az bir kez gözden geçirilmelidir. Sözkonusu gözden geçirme süreci;

            1) Risk ölçüm modeli tarafından ölçülen piyasa risklerinin kapsamına,

            2) Yönetim bilgi sistemlerinin güvenilirliğine,

            3) Pozisyon verilerinin doğruluk ve tamlığına,

            4) Risk ölçüm modellerinin uygulanmasında kullanılan veri kaynaklarının tutarlılığının, zamanında elde edilebilirliğinin ve güvenilirliğinin bu veri kaynaklarının bağımsızlığı da dahil olmak üzere kabul edilebilirliğine,

            5) Volatilite ve korelasyon varsayımlarının doğruluk ve uygunluğuna,

            6) Yapılan  geriye dönük testler ile modelin doğruluğunun ve performansının sınanmasına,

            7) Uygulama ve muhasebe elemanları tarafından kullanılan risk fiyatlama modellerinin ve değerleme sistemlerinin kabul edilme sürecine,

            8) Risk yönetim sistemi ve sürecine ilişkin dokümantasyonun yeterliliğine,

            9) Risk kontrol biriminin organizasyonuna ve

            10) Piyasa riski ölçümlerinin günlük risk yönetiminin bir parçası olarak kullanım düzeyine, yönelik olmalıdır.

            Risk Ölçüm Modellerinin Niceliğine İlişkin Standartlar
            Madde 5- Bankalar, sermaye yükümlülüklerini hesaplamak amacıyla kullandıkları risk ölçüm modellerinde en az aşağıda belirtilen standartlara uymak zorundadırlar.

            a) "Riske Maruz Değer" günlük olarak hesaplanmalıdır.

            b) "Riske Maruz Değer" hesabında tek taraflı %99 güven aralığı kullanılmalıdır.

            c) "Riske Maruz Değer" hesabında minimum elde tutma dönemi 10 işgünü olarak kabul edilmelidir. 10 işgününe kadar olan daha kısa elde tutma süreleri için bu sürelerin karekökü ile ölçeklendirmek suretiyle hesaplanan Riske Maruz Değer rakamlarını kullanılır. 10 işgününden fazla olan elde tutma süreleri için de aynı yöntem kullanılabilir.

            d) "Riske Maruz Değer" hesabında kullanılan tarihi gözlem dönemi 1 yıldan az olamaz. Üssel olarak ağırlıklandırılmış hareketli ortalama ya da benzeri diğer metodları kullanan bankalar için de tarihi gözlem süresi en az bir yıl olup, fiili olarak kullanılan gözlem süresi en az 6 aydır. Bu koşul sağlanamadığı takdirde eşit ağırlıklı ortalama ve üssel olarak ağırlıklandırılmış ortalama metoduyla hesaplanan değerler karşılaştırılarak hangisi daha yüksek riske maruz değeri veriyorsa o değer kullanılmalıdır.

            e) "Riske Maruz Değeri" hesaplamak amacıyla kullanılan veri setleri en az üç ayda bir güncelleştirilir ve fiyatlarda önemsiz değişiklikler olmuş olsa bile yeniden değerlendirilir. Kurum, fiyat/faiz dalgalanmalarının fazla olduğu durumlarda, riske maruz değer hesabında daha kısa gözlem sürelerinin dikkate alınmasını isteyebilir.

            f) Kurum, "Riske Maruz Değerin" hesabında kullanılacak veri setleri ve zaman serilerini tespit ettiği veya bunlarla ilgili kaynak gösterdiği takdirde bankalar bunları kullanmak zorundadırlar.

            g) Bankalar, "Riske Maruz Değer"in hesabında, maruz kaldıkları tüm piyasa risklerini kapsaması kaydıyla "Varyans-Kovaryans", "Tarihi Simülasyon" ve "Monte Carlo Simülasyonu" modellerinden uygun görecekleri bir risk ölçüm modelini kullanabilirler.

           ı) Bankanın risk ölçüm modeli, getirisi faiz oranı ile ilişkilendirilmiş finansal araçlar ile hisse senetlerinin taşıdığı spesifik riskleri de ölçebilmelidir.

            Riske Maruz Değere Dayalı Sermaye Yükümlülüğünün Hesabı
            Madde 6- Bankalar günlük bazda sermaye yükümlülüğünün hesabında, önceki 60 işgününün ortalama "Riske Maruz Değer"inin "Çarpım Faktörü" ve "Artı Çarpım Faktörü" toplamıyla çarpılması sonucu bulunan tutar ile bir önceki günün "Riske Maruz Değer" tutarından yüksek olanını dikkate alırlar.

            Stres Testleri
            Madde 7-a) Piyasa riskine esas sermaye yükümlülüğünün hesabında, kendi risk ölçüm modellerini kullanan bankalar, düzenli olarak ayrıntılı bir stres testi programı uygulamak zorundadırlar.

            b) Bankaların stres test senaryoları, bankanın alım-satım hesaplarında olağanüstü kazanç ya da kayba sebep olabilecek ya da riskin yönetimini güçleştirecek faktörleri kapsar. Bu faktörler piyasa riski, kredi riski ve operasyonel risk dahil tüm ana riskleri etkileyen gerçekleşme ihtimali düşük ancak zarar boyutu büyük olabilecek olayları içerir. Stres senaryoları doğrusal ve doğrusal olmayan fiyat özellikleri olan pozisyonlar için uygulanır.

            c) Stres testleri senaryoları, bankanın sermaye kapasitesinin muhtemel büyük kayıpları karşılayabilme düzeyini ölçmeye, riski azaltıcı ve sermayeyi koruyucu tedbirleri ortaya koymaya yönelik olarak uygulanır. Bankalar, Kurum tarafından gerekli görülen stres senaryolarını da stres testi programlarına dahil etmek zorundadırlar.

            d) Stres testi sonuçları periyodik olarak banka üst düzey yönetimi tarafından değerlendirilir, yönetim kurulu ve üst düzey yönetim tarafından risklere ilişkin politikaların ve limitlerin tespitinde fiilen kullanılır.

            Geriye Dönük Test
            Madde 8-a) Bankalar, kullandıkları modellerin doğruluğunu ölçmek amacıyla, risk unsurlarında meydana gelebilecek değişmelerden dolayı geçmiş 250 işgünü içerisinde portföy değerlerinde gerçekleşen günlük kazanç ve kayıplarını, risk ölçüm modelleri ile tahmin ettikleri günlük kazanç ve kayıplarıyla karşılaştırmak suretiyle her ay "Sapma Sayısı"nı tespit etmek zorundadırlar.

            Geriye dönük test uygulanırken gün içerisinde gerçekleşen kayıp ve kazançların yalnızca piyasa hareketlerinden kaynaklanmış olan kısımları dikkate alınır.

            b) Geriye dönük test amacıyla "Riske Maruz Değer" hesaplanırken, 5'inci maddenin c bendinde yer alan süreden farklı olarak, "1 günlük" elde tutma süresi dikkate alınır.

            Çarpım Faktörü ve Artı Çarpım Faktörünün Tespiti
            Madde 9- "Çarpım Faktörü", piyasa riski hesabında risk ölçüm modellerini kullanan tüm bankalar için '3' olarak uygulanır. Kurum, geriye dönük test sonuçlarından elde edilen sapma sayılarını dikkate alarak çarpım faktörüne aşağıda yeralan tabloda belirtilen artı çarpım faktörü oranlarını ilave edebilir.

    Sapma Sayısı      Çarpım Faktörü
    4 ve daha az                     3.00
    Sapma Sayısı      Artı Çarpım Faktörü
    5                                0.40
    6                                0.50
    7                                0.65
    8                                0.75
    9                                0.85
    10 ve daha fazla                 1.00

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Risk Ölçüm Modellerinin Değerlendirilmesi

            Risk Ölçüm Modeli Kullanım İzninin Verilme Esasları
            Madde 10-a) Piyasa riskine esas sermaye yükümlülüğü tutarının hesaplanmasında kendi risk ölçüm modellerini kullanmak isteyen bankalar, risk ölçüm modellerinin bu Ekin İkinci Bölümünde belirtilen niteliksel ve niceliksel şartları taşıdığını gösterir bir rapor ile Kuruma başvururlar.

            Sözkonusu rapor;

            1) Genel organizasyon şemasını,

            2) Fon yönetimi biriminin, alım satım işlemlerinin kaydı ve değerlemesinden sorumlu birimin, iç kontrol merkezinin, risk yönetimi grubunun ve risk ölçüm modeli ile ilgili diğer birimlerin ayrıntılı organizasyon şemasını,

            3) Risk yönetimi grubu ile fon yönetimi birimlerinden sorumlu yönetim kurulu üyelerinin üst düzey yöneticilerin isimleri ve görev tanımlarını,

            4) Risk ölçüm modeli ile ilişkili tüm birimlerin ayrıntılı görev ve sorumluluk tanımlarını,

            5) Risk yönetimi grubu içinde yer alan risk kontrol biriminde çalışan personelin isimleri ile birlikte kişi bazında görev tanımları ve bu kişilerin nitelikleri ve iş tecrübelerine ilişkin bilgileri,

            6) Risk kontrolünde çalışan personel için uygulanan eğitim programlarına ilişkin açıklamaları,

            7) Risk ölçüm modeline ilişkin olarak kullanılan donanım ve yazılımlara ilişkin bilgileri,

            8) "Riske Maruz Değer"in hesabında kullanılan yöntemlere ilişkin ayrıntılı bir açıklamayı,

            9) Tüm piyasa riski faktörlerinin listesi ve alındığı veri kaynağı, tarihi zaman serilerinin uzunluğu, güncelleme yöntemi ve sıklığına ilişkin bilgileri,

            10) Eksik veri olması durumunda uygulanacak yöntemleri,

            11) Piyasa riski faktörlerinin getirilerinin hesaplanmasında kullanılan yönteme ilişkin açıklamaları (logaritmik getiri, yüzde getiri vb. gibi),

            12) Piyasa riski unsurlarının dağılımına ilişkin olarak kullanılan istatistiksel varsayımları,

            13) Kullanılan güven aralığı ve elde tutma süresine ilişkin usulleri,

            14) Doğrusal fiyat hareketlerine sahip olmayan opsiyon gibi finansal araçlara ilişkin riskler ile spesifik riskin modellenmesinde kullanılan yaklaşımları,

            15) Olağandışı gözlemlerin değerlendirilmesine ilişkin yöntemleri,

            16) Volatilite ve kovaryansın tespitinde kullanılan tahmin yöntemine ilişkin açıklamaları,

            17) Kullanılan varyans - kovaryans matrisine ilişkin kayıtları,

            18) Uygulanan tahmin metoduna ve değerlendirilmesine ilişkin açıklamaları,

            19) Kullanılan yöntemin güçlü ve zayıf yönlerinin analizini,

            20) Risk ölçüm modelinin uygunluğunun sürekli olarak değerlendirilmesine yönelik kriterleri,

            21) Risk ölçüm modelinin banka genelinde uygulanmasına başlamadan önce uygulanan test programı ve sonuçlarına ilişkin açıklamalar ile kullanımına başlandıktan sonraki performansına ilişkin bilgileri varsa karşılaşılan sorunları,

            22) Risk kontrol süreci ile ilişkili diğer birimlerin görüşlerini,

            23) Kullanılan model yoluyla tesis edilen limit tespit sistemine ilişkin açıklamaları,

            24) Günlük limitlerin kullanımı ve limit aşımı durumunda takip edilecek usulü,

            25) Modelin kapsadığı tüm risk kategorilerini,

            26) Bankanın alım satım hesaplarındaki araçlara ilişkin tüm pozisyonları, her bir döviz cinsi itibariyle döviz pozisyonlarını ve getirisi faiz ile ilişkilendirilmiş araçların her bir döviz cinsi itibariyle vadeye kalan süreye göre sınıflandırılmış listelerini,

            27) Alım-satım hesaplarındaki finansal araçların değerlemesine ilişkin esasları,

            28) Alım-satım işlemlerinin ve ödemelerin gerçekleştirilmesinde kullanılan yazılımlara ilişkin açıklamaları,

            29) Geriye dönük testlerin uygulanma yöntemlerine ilişkin her türlü bilgi ve belgeyi,

            30) Stres testleri ve senaryo analizlerinin uygulanma yöntemlerine ilişkin her türlü bilgi ve belgeyi,

            31) Risk yönetimine ilişkin olarak hazırlanan esas ve usullere ilişkin kılavuzun bir örneğini,

            32) Kurumca gerekli görülecek her türlü bilgi, belge ve veriyi,

            içerir.

            b) Sözkonusu rapor, bankayı temsile yetkili kişilerin yanında bilgi teknolojilerinden risk kontrolünden sorumlu yetkililerce de onaylanır.

            c) Yeterli görülmesi durumunda, bankaya piyasa riskine esas sermaye yükümlülüğünün hesabında, kendi risk ölçüm modellerini kullanma izni verilir. Piyasa riskine esas sermaye yükümlülüğünün hesabında risk ölçüm modelini kullanan bankalar, kendi istekleri ile "Standart Metod İle Piyasa Riski Ölçüm Yöntemini" kullanamazlar.

            d) Onaylanan risk ölçüm modelinde banka tarafından sonuçları etkileyebilecek bir değişiklik yapılması durumunda, değişikliğin gerekçesi, etkilediği alanlar ve etkinin boyutlarını gösteren bir raporla Kuruma bilgi verilir.

            İznin Son Bulması
            Madde 11- Kurum tarafından risk ölçüm modellerinin öngörülen şartları kaybettiğine veya yeterliliğinin ve güvenilirliğinin kaybolduğuna kanaat getirilen bankalar uyarılır, sözkonusu şartların sağlanması ve modelin eksikliklerinin tamamlanması için kendilerine 3 aya kadar süre verilir. Sözkonusu şartlara uyum sağlayamayan, eksikliklerini tamamlamayan ve risk ölçüm modellerini yeterli ve güvenilir hale getirmeyen bankaların, sermaye yükümlüğünün hesabında kendi risk ölçüm modellerini kullanmaları izni iptal edilir. Uyarılan bankalar anılan şartlara uyum sağlayıncaya ve eksikliklerini tamamlayıncaya kadar piyasa riskine esas sermaye yükümlülüğünün hesabında, Dördüncü Bölümde usul ve esasları belirtilen "Standart Metod İle Piyasa Riski Ölçüm Yöntemi"ni kullanmak zorundadırlar.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Standart Metod ile Piyasa Riskinin Hesaplanması

            Genel Hükümler
            Madde 12- Piyasa riskinin ölçümünde risk ölçüm modelleri kullanmayan, risk ölçüm modelleri Kurumca yeterli görülmeyen ya da modellerinin yeterliliğinin ve güvenilirliğinin kaybolduğuna Kurumca kanaat getirilen bankalar, piyasa riskine esas sermaye yükümlülüğünün hesabında bu bölümde uygulama usul ve esasları belirtilen "Standart Metod ile Piyasa Riski Ölçüm Yöntemi"ni kullanmak zorundadırlar.

            Getirisi Faiz Oranı İle İlişkilendirilmiş Finansal Araçlara İlişkin Genel Piyasa Riskinin Hesaplanması
            Madde 13-a) Bankanın menkul kıymetleri arasında yer alan ve getirisi faiz oranları ile ilişkilendirilmiş, borçlanmayı temsil eden her türlü menkul kıymetler ile bu menkul kıymetlere dayalı olarak yapılan repo işlemlerine ve forward, future ve swap gibi türev araçlara ilişkin faiz oranındaki değişikliklerden kaynaklanabilecek piyasa riski, yukarıda belirtilen finansal araçlara ilişkin uzun ve kısa pozisyonların bu Ekin sonunda yer alan "Vade Merdiveni Tablosu" üzerinde tasnif edilerek yerleştirilmesi suretiyle hesaplanır.

            b) "Vade Merdiveni Tablosu", Kurumca belirlenecek herbir döviz türünün Türk Lirası karşılığı bazında ayrı ayrı düzenlenir.

            c) Sabit faizli menkul kıymetler, vadeye kalan sürelerine göre, değişken faizli menkul kıymetler ise yeniden fiyatlama tarihine kalan sürelere göre "Vade Merdiveni Tablosu"ndaki 13 vade diliminden uygun olanına yerleştirilir.

            d) Repo sözleşmelerinde ve benzeri sözleşmelerde, sözleşme konusu menkul kıymetlerin kısa ve uzun pozisyonu "Vade Merdiveni Tablosu"ndaki uygun vade dilimlerine yerleştirilir. Repo işlemine konu olan menkul kıymetin vadesine kalan gün sayısına isabet eden vade dilimine uzun pozisyon, repo işleminin vadesine kalan gün sayısına isabet eden vade dilimine ise kısa pozisyon yazılır.

            e) Bir faiz swabı işleminde ise, değişken oranda faiz tahsil edilmesi ve sabit faiz ödenmesi durumunda, "Vade Merdiveni Tablosu"na yeniden fiyatlama tarihine kadar olan vadede değişken faiz oranı üzerinden uzun pozisyon, swap sözleşmesinin kalan vadesinde ise sabit faiz oranı üzerinden kısa pozisyon yazılır.

            f) Her bir vade dilimindeki uzun ve kısa pozisyonlar aşağıda belirtilen tabloda yer alan ilgili vade dilimindeki risk ağırlığı ile ağırlıklandırılır. Aynı vade dilimindeki ağırlıklandırılmış toplam kısa ve toplam uzun pozisyonlardan mutlak değer olarak küçük olanı üzerinden %10 dikey sermaye gereksinimi hesaplanır. Her bir vade dilimi için tek bir net pozisyon bulunması amacıyla bütün vade dilimlerindeki kısa ve uzun pozisyonlar netleştirilir.

    Vadeye Kalan Süre     Risk Ağırlığı %
    I. ZAMAN ARALIĞI
    1 aydan daha az                  0,00
    1 ile 3 ay arası                 0,20
    3 ile 6 ay arası                 0,40
    6 ay ile 12 ay arası             0,70

    II. ZAMAN ARALIĞI
    1 ile 2 yıl arası                1,25
    2 ile 3 yıl arası                1,75
    3 ile 4 yıl arası                2,25

    III. ZAMAN ARALIĞI
    4 ile 5 yıl arası                2,75
    5 ile 7 yıl arası                3,25
    7 ile 10 yıl arası               3,75
    10 ile 15 yıl arası              4,50
    15 ile 20 yıl arası              5,25
    20 yıl ve daha fazla             6,00

            Elde edilen vade dilimlerinin net kısa ve uzun pozisyonları her üç zaman aralığı için ayrı ayrı toplanır ve aynı zaman aralığı içinde ters yönlü pozisyonlar olması durumunda, bunların mutlak değer olarak küçük olanı üzerinden I. zaman aralığı için %40, II. ve III. zaman aralığı için %30 oranında yatay sermaye gereksinimi hesaplanır.

            Üç zaman aralığı içindeki kısa ve uzun pozisyonlar netleştirilerek her bir zaman aralığı için net pozisyonlar elde edilir.

            Birbirine komşu zaman aralıklarında ters yönde pozisyonlar sözkonusu ise bunlardan mutlak değer olarak küçük olanı üzerinden %40 yatay sermaye gereksinimi hesaplanır.

            Denkleşen zaman aralığı pozisyonları netleştirilir. Eğer I ve II. Zaman Aralıkları netleştirilmişse bulunan yeni pozisyon değeri Zaman Aralığı I'in pozisyonu, II ve III. Zaman Aralıkları netleştirilmişse bulunan yeni pozisyon Zaman Aralığı III'ün pozisyonu olarak kabul edilir ve Zaman Aralığı I ve III'e ait pozisyonların her ikisi de aynı yönde pozisyonlar ise toplamları üzerinden %100, biri kısa diğeri uzun pozisyon ise mutlak değeri küçük olan üzerinden %100 yatay sermaye gereksinimi hesaplanır.

            Nihai olarak tüm pozisyonların toplanması suretiyle elde edilen net pozisyonun mutlak değeri üzerinden de %100 yatay sermaye gereksinimi hesaplanır.

            Dikey ve yatay sermaye gereksinimleri toplamı, getirisi faiz oranı ile ilişkilendirilmiş finansal araçlara ilişkin genel piyasa riski için gerekli olan sermaye gereksinimi tutarını gösterir.

            Netleştirme
            Madde 14-a) Banka portföyünde yer alan, aynı kişi tarafından, aynı döviz kuru, kupon ve vade üzerinden ihraç edilmiş benzer menkul kıymetlere ilişkin uzun ve kısa pozisyonlar, "Vade Merdiveni Tablosu"na yerleştirilmeden önce netleştirilir. Aynı şekilde bir future ya da forward sözleşmesi ile bu sözleşmelerin dayandığı araçlara ilişkin birbiri ile denkleşen pozisyonlar netleştirilebilir.

            b) Yukarıda belirtilenlere ilave olarak, karşılıklı pozisyonlar;

            1) Future işlemlerinde, sözleşmenin dayandığı menkul kıymetlerin birbiriyle aynı olması ve yedi iş günü içinde vadelerinin dolması durumunda,

            2) Swap ve forward fiyat/faiz sözleşmelerinde (FRAs) değişken faizli pozisyonların referans oranlarının birbiriyle benzer olması ve kuponların büyük ölçüde birbirine denkleşmesi durumunda,

            3) Swap, "FRAs" ve forward işlemlerinde, değişken faizliler için bir sonraki fiyatlama tarihinin, sabit faiz kuponlu pozisyonlar ile forward işlemlerinde vadeye kalan sürenin,

            - 1 aya kadar olması durumunda, bir sonraki fiyatlama tarihinin ya da vadeye kalan sürenin aynı olması,

            - 1 aydan 1 yıla kadar olması durumunda bir sonraki fiyatlama tarihi ya da vadeye kalan süre arasında en fazla 7 işgünü fark olması,

            - 1 yıldan fazla olması durumunda bir sonraki fiyatlama tarihi ya da vadeye kalan süre arasında en fazla 30 işgünü fark olması şartıyla birbirine denk kabul edilir ve netleştirme yapılabilir.

            Spesifik Risk İçin Sermaye Gereksiniminin Hesaplanması
            Madde 15-a) Net pozisyon tutarları üzerinden, getirisi faiz oranı ile ilişkilendirilmiş menkul kıymetlerin türü ve kalan vadeleri dikkate alınarak aşağıdaki tabloda yer alan oranlarda, spesifik risk için sermaye gereksinimi hesaplanır.

    Menkul Kıymet Türü                                  Oran (%)
    Kamu Menkul Kıymetleri                              %0.00
    Nitelikli Menkul Kıymetler
         - Vadeye Kalan Süresi 6 ay ve daha az olanlar  %0.25
         - Vadeye Kalan Süresi 6-24 ay olanlar          %1.00
         - Vadeye Kalan Süresi 24 aydan uzun olanlar    %1.60

    Diğer Menkul Kıymetler                              %8.00

            Nitelikli menkul kıymetler, en az iki kredi derecelendirme kuruluşundan yatırım yapılabilir notu almış menkul kıymetlerden oluşur. Sadece bir kredi derecelendirme kuruluşundan yatırım yapılabilir notu almış veya hiç derecelendirilmemiş menkul kıymetler de, sözkonusu menkul kıymetleri ihraç edenin tanınmış bir teşkilatlanmış borsaya kote edilmiş menkul kıymetlerinin bulunması durumunda nitelikli menkul kıymet olarak kabul edilir.

            b) Faiz ve döviz kuru swap işlemleri, "FRAs", forward döviz kontratları ve faiz oranı future işlemleri için spesifik risk hesaplanmaz. Future sözleşmelerinde işlemin dayandığı menkul kıymet bir borçlanma aracı ise bu menkul kıymet için spesifik risk yukarıda belirtilen esaslara uygun olarak hesaplanır.

            Hisse Senedi Pozisyon Riskine Esas Sermaye Yükümlülüğünün Hesaplanması
            Madde 16-a) Bankalar, alım-satım hesaplarında yer alan her türlü hisse senetleri ve opsiyonlar dışındaki hisse senetlerine dayalı türev araçlar ile hisse senetlerindeki fiyat değişikliklerinden etkilenen bilanço dışı pozisyonlar üzerinden spesifik risk ve genel piyasa riskine esas sermaye yükümlülüğünü hesaplamak zorundadırlar.

            Sermaye yükümlülüğünün hesabında;

            1) Münferit hisse senetleri ile ilişkilendirilmiş future ve forward işlemlerinin cari piyasa fiyatları,

            2) Bir hisse senedi endeksi ile ilişkilendirilmiş future işlemlerde, işlemin dayanağını oluşturan hisse senedi portföyünün cari piyasa fiyatı, esas alınır.

            b) Hisse senedi swap işlemlerinde, işlemin herbir ayağını oluşturan pozisyonlar ayrı ayrı değerlendirilir. Eğer swap işleminin ayaklarından bir tanesi sabit veya değişken faiz oranı ile ilişkilendirilmişse buna ilişkin pozisyon bu Ekin 13 üncü maddesinde belirtilen usule uygun olarak faiz oranı riskine esas sermaye yükümlülüğünün hesabında dikkate alınır.

            c) Hisse senetlerine ilişkin tutulan pozisyonlar ile spesifik ve genel piyasa risklerine esas sermaye yükümlülükleri, her bir teşkilatlanmış piyasa bazında ayrı ayrı hesaplanır.

            d) Aynı şirket tarafından ihraç edilmiş hisse senetlerine ilişkin uzun ve kısa pozisyonlar netleştirildikten sonra hesaplamaya dahil edilir.

            e) Hisse senetleri pozisyonlarının taşıdığı "Spesifik Risk" için ayrılması gereken sermaye yükümlülüğü, hisse senetlerine ilişkin kısa ve uzun pozisyonların mutlak değerleri toplamının %8'idir.

            Sözkonusu oran, likit ve iyi çeşitlendirilmiş portföyler için %4 olarak uygulanır. Bu oranın uygulanmasında aşağıdaki tabloda belirtilen endeksler içerisinde yer alan hisse senetlerinden oluşan portföyler likit kabul edilir.

    ENDEKS                     ÜLKE
    İMKB-100                   TÜRKİYE
    S & P 500                  A.B.D
    NIKKEI 225                 JAPONYA
    DAX                        ALMANYA
    FTSE 100 ve FTSE -Mid 250  İNGİLTERE
    CAC 40                     FRANSA
    TSE 35                     KANADA
    SMI                        İSVİÇRE
    OMX                        İSVEÇ
    IBEX 35                    İSPANYA
    EOE 25                     HOLLANDA
    BEL 20                     BELÇİKA
    ATX                        AVUSTURYA

            Yukarıdaki tabloda belirtilen endeksler içerisinde yeralan hisse senetlerinden oluşan likit portföyler;

            - Bir hisse senedine ilişkin tutulan pozisyonun tutarı, herbir ülke pazarlarında tutulan pozisyon tutarının (ülke portföyünün) %10'unu aşmıyorsa,

            - Ülke portföylerinin %5 ila %10'unu oluşturan hisse senedi pozisyon tutarlarının toplamı, bankanın tüm hisse senedi portföyünün %50'sini aşmıyorsa, iyi çeşitlendirilmiş kabul edilir.

            f) Hisse senetleri pozisyonlarının taşıdığı "Genel Piyasa Riski" için ayrılması gereken sermaye yükümlülüğü, hisse senetlerine ilişkin toplam uzun pozisyonlar ile toplam kısa pozisyonlar arasındaki farkın (net pozisyon) %8'idir.

            Kur Riskine Esas Sermaye Yükümlülüğünün Hesaplanması
            Madde 17-a) Bankalar, tüm döviz varlıkları ve yükümlülükleri, vadeli döviz işlemleri, swaplar gibi kur riski içeren türev sözleşmeleri üzerinden kur riskine esas sermaye yükümlülüklerini hesaplamak zorundadırlar. Yabancı para iştirak ve bağlı ortaklıklar ile sermaye tabanı hesaplamasında sermayeden indirilen yabancı para varlıklar kur riskine esas sermaye yükümlülüğü hesabında dikkate alınmaz.

            b) Sermaye yükümlülüğünün hesaplanması amacıyla her bir döviz cinsi tibariyle aktif ve pasif hesaplarda bulunan tüm döviz varlık ve yükümlülüklere ilişkin net pozisyon, döviz cinsinden sayılamaz nitelikli gayrinakdi yükümlülüklere ilişkin net pozisyon ve vadeli döviz işlemlerine ilişkin net pozisyon bulunur. Her bir döviz cinsi için hesaplanan net kısa pozisyonlar ve net uzun pozisyonlar "Türk Lirası" cinsinden toplanır ve bunlardan mutlak değer olarak büyük olanı ile mutlak değer olarak net altın pozisyonu toplamı üzerinden %8 oranında sermaye yükümlülüğü hesaplanır.

            c) Herbir döviz cinsi itibariyle netleştirilmemiş uzun pozisyonları toplam tutarı ile netleştirilmemiş kısa pozisyonları toplam tutarından mutlak değer olarak büyük olanı sermaye tabanının %100 ünü geçmeyen ve Yabancı Para Net Genel Pozisyon/Sermaye Tabanı Oranı da %2 yi geçmeyen bankalar, aynı dönem için kur riskine esas sermaye yükümlülüğünü hesaplamayabilirler.

BEŞİNCİ BÖLÜM
Raporlama Esasları

            Risk Ölçüm Modeli Kullanımında Raporlama Yükümlülüğü
            Madde 18- Piyasa riskine esas sermaye yükümlülüğünün hesabında, risk ölçüm modellerini kullanmaya başlayan bankalar, piyasa riskine esas sermaye yükümlülüğünü, en az iki raporlama dönemi boyunca, aynı zamanda Dördüncü Bölümde belirtilen "Standart Metod İle Piyasa Riski Ölçüm Yöntemi"ne göre de hesaplar ve bildirirler.

            Standart Metod ve Risk Ölçüm Modellerinin Birlikte Kullanılması
            Madde 19- Belirlenen esaslara göre risk ölçüm modeli kullanması onaylanan bankalar, alım-satım hesapları içinde ihmal edilebilecek kadar küçük risk kategorileri karşılığında bulundurmak zorunda oldukları sermaye miktarını standart metod kullanarak hesaplayabilirler. Sermaye yükümlülüklerini bir ya da birden fazla risk kategorisi için risk ölçüm modeli kullanarak hesaplayan bankalar daha sonra aynı risk kategorisi için standart modeli kullanamazlar.

            Aynı risk faktörü altında yer alan alt kalemler de dahil olmak üzere her bir risk faktörü için yöntemlerden sadece biri (standart metod ya da risk ölçüm modeli) kullanılabilir.

            Risk ölçüm modellerini söz konusu risk faktörü ya da faktörlerini kapsayacak şekilde zaman içinde geliştiren bankalar istedikleri takdirde gerekçeli başvuruları Kurumca uygun görülürse standart metoddan risk ölçüm modeline geçebilirler.

            Standart metod ve risk ölçüm modelinin birlikte kullanılması durumunda piyasa riskine maruz tutarın hesaplanmasında dikkate alınacak meblağ, 1 inci madde ile yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen hesaplama usullerine göre her iki yöntemle yapılan hesaplamalar neticesinde ayrı ayrı elde edilen değerlerin toplamıdır.

                                                                                                                            EK: 4/1

            VADE MERDİVENİ TABLOSU
            XXX BANKASI
                                                              ...../...../..... İTİBARİYLE
            PARA CİNSİ: ..........
            (milyar TL.)

İLGİLİ TABLO 10/02/2001 TARİH VE 24314 (Mük.) SAYILI RESMİ GAZETEDEDİR.