Ticaret Mevzuatı  
Resmi Gazete Tarihi: 23.06.2000 Cuma Sayı: 24088 (Asıl) 
Devlet Bakanlığından;

TÜRK ULUSLARARASI GEMİ SİCİLİ YÖNETMELİĞİ

 
BİRİNCİ BÖLÜM
AMAÇ, KAPSAM, DAYANAK VE TANIMLAR

            AMAÇ
            Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, 16/12/1999 tarih ve 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu kapsamına giren gemi, yat ve özel maksatlı, özel yapılı gemilerin sicil işlemlerine ilişkin esasları belirlemek ve uygulanmasını sağlamaktır.

            KAPSAM
            Madde 2- Türk Uluslararası Gemi Siciline aşağıdaki gemiler ve yatlar tescil edilir.

            a) 4490 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 21/12/1999 tarihinde Milli Gemi Siciline kayıtlı bulunan bütün gemiler ve yatlar.

            b) Tonaj sınırı aranmaksızın, yurt içinde inşa edilen gemiler, yatlar ve özel maksatlı, özel yapılı bütün gemiler.

            Yurt içinde, yurt dışına ihraç edilmek üzere inşa edilen veya yurt içinde Türk uyruklu gerçek veya tüzel kişiler için imal edilip de, daha sonra yurt dışına ihraç edilmiş olan ve tekrar yurda ithal edilen gemiler ve yatlar, yurt içinde imal edilmiş kabul edilir.

            c) 4490 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra, yurt dışından ithal edilecek 12.000 DWT'un üzerindeki ticari amaçla kullanılan her türlü yük ve açık deniz balıkçı gemileri ile 499 Groston'un üzerindeki yolcu ve özel maksatlı, özel yapılı gemiler.

            HUKUKİ DAYANAK
            Madde 3- Bu Yönetmelik, 10/8/1993 tarihli ve 491 sayılı Denizcilik Müsteşarlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi ile 16/12/1999 tarihli ve 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanununun 14 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

            TANIMLAR
            Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;

            a) Gemi: Ticari amaçla kullanılan her türlü yük, yolcu ve açık deniz balıkçı gemilerini,

            b) Yat: Yat tipinde inşa edilmiş, gezi ve spor amacıyla yararlanılan, taşıyacakları yatçı sayısı otuzaltıyı geçmeyen, yük ve yolcu gemisi niteliğinde olmayan, turizm şirketi envanterinde kayıtlı ve tonilato belgelerinde "ticari yat" olarak belirtilen deniz araçlarını,

            c) Yatçı: Ticari yat personeli dışında kalan yolcuyu,

            d) Özel Maksatlı ve Özel Yapılı Gemiler: Yukarıda belirtilen gemi ve yat tanımına girmeyen, tipleri ve evsafları İdare tarafından belirlenen gemileri,

            e) MGS: 6762 sayılı TTK'nun 839 uncu ve diğer maddelerinde düzenlenen Milli Gemi Sicilini,

            f) TUGS: 4490 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan Türk Uluslararası Gemi Sicilini,

            g) TTK: 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununu,

            h) Bakanlık: Denizcilik Müsteşarlığının bağlı olduğu Devlet Bakanlığı'nı,

            ı) İdare: Denizcilik Müsteşarlığı'nı,

            j) Çıplak Kiralama (Bareboat): Bir ülke bayrağındaki geminin, bir donatan/işletici sorumluluğunda başka bir ülke bayrağına geçici bir süreyle geçmesini sağlayan, geminin giderlerinin kimin tarafından hangi ölçüde karşılanacağı özel anlaşmalara tabi olan kiralamayı,

            k) Finansal Kiralama (Leasing): Bir geminin mülkiyetinin, mali yükümlülüklerini tamamlayıncaya kadar kiralama periyodunda, kredi ödemelerinde bir aksama olmadığı takdirde (satış hariç) gemi üzerindeki tasarruf yetkisinin kiracıya bırakılmasını,

            l) Klas Kuruluşları: Gemilerin inşa, donanım ve seyir emniyeti bakımından belirli ulusal ve uluslararası standartlara uygunluğunu, kuralları dahilinde sörvey ve belgelendirme ile belirleyen, idare tarafından onaylanmış/yetkilendirilmiş tarafsız kuruluşları,

            m) Net Tonilato: Geminin ticari olarak kullanılabilen yerlerinin hacmi olup, o geminin yürümesine ve yürütenlerin ihtiyacına ayrılan yerlerin gros tonilatodan çıkarılması sonunda geri kalan hacmini,

            n) DWT: Bir geminin taşıyabileceği en çok ağırlık olup, tam yükün, yakıtın, suyun, kumanyanın, yolcu ve gemi adamlarının kendilerinin ve eşyalarının ağırlıklarının toplamını,

            o) Gros Tonilato: Bu hacim, geminin güverte altı ve güverte üstü bütün kapalı yerlerinin hacmini (2.83 m3 = 1 gros tonilato),

            ifade eder.
  

İKİNCİ BÖLÜM
TÜRK ULUSLARARASI GEMİ SİCİLİ MEMURLUĞU VE İRTİBAT BÜROLARI İLE ÇALIŞMA USULLERİ

            TUGS MEMURLUĞU VE İRTİBAT BÜROLARI
            Madde 5- TUGS işlemlerini yürütmek amacı ile Denizcilik Müsteşarlığı bünyesin de İstanbul'da TUGS Memurluğu kurulmuştur.

            İdare gerek gördüğü takdirde, ilgili Bakanlığın onayı ile, MGS dairelerinin bulunduğu Trabzon, Samsun, Zonguldak, Bandırma, Çanakkale, İzmir, Mersin, Antalya ve İskenderun'da TUGS irtibat büroları açar.

            TUGS MEMURLUĞU BÜROSU VE İRTİBAT BÜROLARI ÇALIŞMA USULLERİ
            Madde 6- TUGS Memurluğu bürosu ve irtibat bürosu organizasyonu, çalışma yöntemleri ile nezaret usulleri aşağıda belirlenmiştir;

            a) TUGS Memurluğu bürosu ve irtibat bürolarının personel kadroları ve çalışma şartları İdare tarafından belirlenir.

             b) TUGS Memurluğu bürosu ve irtibat büroları bünyesinde, örneği Ek-1'de verilen TUGS Kütüğü açılır. Bu kütük bilgisayar ortamında tutulur ve ayrıca her gemi için ayrı bir dosya açılır.

            c) TUGS alenidir. Tescil edilmiş gemi ile ilgili olduğunu belgeleyen herkes gemiye ait bütün sicil kayıtlarını tetkik edebilir.

            d) TUGS kayıtlarının nezareti, yapılan işlemlere karşı vuku bulacak şikayet ve itirazların incelenip sonuçlandırılmasında, MGS'nin tabi olduğu mevzuat hükümleri uygulanır.
  

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
TESCİL, TERKİN VE TAKDİYAT

            TESCİL
            Madde 7- Türkiye'de mukim Türk ve yabancı uyruklu gerçek kişiler ile Türkiye'de Türk mevzuatına göre kurulmuş şirketlere ait gemiler ve yatlar TUGS'ne tescil ettirilebilir.

            TUGS'ye kayıtlı bir gemi MGS'ye de kayıtlı ise, MGS kaydı re'sen terkin edilir.

            BAŞVURU ŞEKLİ VE TESCİLE ESAS BELGELER
            Madde 8- TUGS'ye tescil başvurusunda, tescil talebini içeren dilekçe ile birlikte Ek-2'deki belgeler de ibraz edilir.

            Bu belgelerin şekli denizcilikten sorumlu idare tarafından belirlenir. Belgelerin basım ve dağıtımı, Denizcilik Müsteşarlığı Döner Sermaye İşletmesi aracılığı ile yapılır.

            YÜKÜMLÜLÜK
            Madde 9- TUGS'ye kayıtlı gemiler, MGS'ye kayıtlı gemilerin yürürlükteki mevzuat uyarınca bulundurmaları gereken tüm belgeleri gemide bulundurmak zorundadır.

            TUGS GEMİ TASDİKNAMESİ
            Madde 10- MGS'den terkin edilerek TUGS'ye tescil edilen gemiler, mevcut gemi tasdiknamelerini MGS'den iptal ettirerek, örneği Ek-3'de verilen TUGS gemi tasdiknamesi alırlar.

            FİNANSAL KİRALAMA
            Madde 11- Finansal kiralama (leasing) kapsamında yurt dışından ithal edilen gemiler ve yatlar, TUGS kütük kayıt örneği Ek-4'de verilen özel sütununa tescil edilir. Bu tescil için 7 nci maddeye ek olarak, finansal kiralama sözleşmesi ve Bayrak ülkesinin tescil muvaffakatnamesi istenir.

            Finansal Kiralama kapsamında, TUGS'ye tescil edilecek gemiler ve yatlar için, örneği Ek-5'de verilen bayrak şahadetnamesi tanzim edilir.

            ÇIPLAK KİRALAMA
            Madde 12- Çıplak kiralama (bareboat) kapsamındaki gemiler ve yatlar TUGS'ye tescil edilemez.

            YURTDIŞINDA TUGS'YE TESCİL BAŞVURUSUNDA BULUNMA ESASLARI
            Madde 13- Yurtdışında Başkonsolosluklara, Konsolosluklara ve yokluğunda Fahri Başkonsolosluk veya Konsolosluklara tescil başvurusunda bulunulan gemilerin ve yatların tabi olacağı esaslar aşağıdadır.

            a) 4490 sayılı Kanun kapsamında olan gemi ve yat malikleri, Ek-6'daki bilgi ve belgelerle Başkonsolosluklara, Konsolosluklara ve yokluğunda Fahri Başkonsolosluk veya Konsolosluklara müracaat yapabilir.

            b) Müracaat koşulları uygun ise, bu Yönetmeliğin kapsamında Maliye Bakanlığı'nca tahsil esasları tespit edilen kayıt ve tonaj harçlarının tahsil edilmiş olduğu TUGS Müdürlüğü tarafından ilgili Başkonsolosluğa, Konsolosluğa ve yokluğunda Fahri Başkonsolosluk veya Konsolosluğa bildirilmesini müteakip, örneği Ek-7'de verilen TUGS bayrak şahadetnamesi tanzim edilir.

            c) TUGS bayrak şahadetnamesi tanzim edilen gemiler ve yatların altı ay içinde TUGS'ne tescil edilmesi ve TUGS belgelerinin alınması zorunludur. Bu süreden daha önce bir Türk Limanına gelen gemiler ve yatların, süreye bakılmaksızın TUGS bayrak şahadetnamesi iptal edilir.

            d) Bayrak şahadetnamesi üzerine düşülen ipotek şerhi tescil hükmündedir. Gemi tescilinde, ipotek şerhleri re'sen sicile kaydedilir.

            TERKİN, SATIŞ, İSİM DEĞİŞİKLİĞİ, İPOTEK TESCİLİ
            Madde 14- TUGS'ye tescil işlemleri ile, gemilerin terkin, satış, isim değişikliği, ipotek tescili ve diğer benzeri işlemlerde, TTK ve 31/12/1956 tarihli ve 8520 sayılı Gemi Sicil Nizamnamesinin, 4490 sayılı Kanuna aykırı olmayan hükümleri uygulanır.

            TAKYİDAT
            Madde 15- MGS'den TUGS'ye tescil edilecek gemilerin sicili üzerindeki mevcut ipotek, amme alacağından doğan hacizler ve sair takyidat, TUGS'deki tescile aynen aktarılır.

            Üzerinde ipotek, haciz ve takyidat bulunan gemilerin TUGS'den terkini için, söz konusu ipotek, haciz ve diğer takyidatın kaldırılması gerekmektedir.

            MGS'den terkin ile TUGS'ye tescil olan gemiler bakımından, tescilden sonra üçüncü şahıslarca takyidat nedeniyle MGS'ye yapılan başvurular, TUGS'ye yapılmış sayılır. Bu tür başvurular, MGS Memurluğu tarafından işlem yapılmak üzere gecikmeksizin TUGS Memurluğuna bildirilir.
  

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER

            MEVZUAT
            Madde 16- TUGS'ne tescilli gemiler, 4490 sayılı Kanun hükümlerine tabi olup, bu Kanun'un düzenlemediği hususlarda yürürlükteki mevzuat hükümleri uygulanır.

            ULUSLARARASI ANLAŞMALAR
            Madde 17- T.C. Hükümeti'nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalar TUGS'ye tescilli gemiler için de geçerlidir.

            TÜRK BAYRAĞI ÇEKME HAKKI
            Madde 18- Türk Uluslararası Gemi Sicili'ne tescil edilen gemiler ve yatlar Türk bayrağı çekerler.

            KABOTAJ HAKKI
            Madde 19- TUGS'ye kayıtlı olup da, TTK'nın 823 üncü maddesi uyarınca Türk bayrağı çekme hakkına sahip olmayan gemiler ve yatlar, 815 sayılı Kabotaj Kanunu hükümlerinden yararlanamazlar.

            2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu ve bu Kanuna göre çıkartılmış Yat Turizmi Yönetmeliği hükümleri saklıdır.

            KLAS KURULUŞLARI
            Madde 20- TUGS'ye tescilli gemiler Denizcilik Müsteşarlığı'nın yetkilendirdiği klas kuruluşları dışındaki klas kuruluşları ile çalışamaz. Yetkilendirilmeyen klas kuruluşlarının düzenledikleri sertifikalar geçersizdir.

            PERSONEL DONANIMI
            Madde 21-a) Kaptanların T.C. vatandaşı olması esastır.

            b) Donatanın T.C. vatandaşı olması veya TTK'nın 823 üncü maddesi kapsamındaki bir şirket olması halinde, kabotaj hattı dışında personelin en az %51'inin T.C. vatandaşı olması zorunludur.

            GEMİ ADAMLARININ SOSYAL GÜVENLİĞİ VE ÇALIŞMA ŞARTLARI
            Madde 22- TUGS'ye tescilli olan gemi ve yatlarda çalışan gemi adamları; Türk sosyal güvenlik, bireysel ve toplu iş hukuku mevzuatına tabidirler.

            Uluslararası veya ikili sosyal güvenlik sözleşmelerinde yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla, yabancı uyruklu gemi adamları, kendi ülkelerinde zorunlu veya herhangi bir ülkede özel sigortalı olduklarını kanıtlamaları şartı ile malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi tutulmazlar.

            YABANCI UYRUKLU GEMİ ADAMLARININ ÜLKEYE GİRİŞ-ÇIKIŞ VE KONAKLAMALARI
            Madde 23- TUGS'ye kayıtlı gemi ve yatlarda çalışan yabancı uyruklu gemi adamlarının Bakanlık tarafından tanınan gemiadamı cüzdanları, yabancıların ülkeye kabulü ve ülkeden çıkarılmalarına ilişkin yürürlükteki mevzuat hükümleri saklı kalmak ve karşılıklılık esası gözetilmek kaydıyla pasaport yerine geçer.

            a) Sözleşme ile bağlı bulunduğu gemide görev yaptıkları sürece, gemi adamlarının gemiye katılmak/ayrılmak için Türkiye'ye giriş ve çıkışlarında pasaport aranmaz.

            b) Çalıştığı geminin uğrak yaptığı liman ile bu limana sınır yerleşim merkezlerinde bu kişilerden pasaport aranmaz.

            c) Yukarıdaki işlemlerin geçerliliği için bahse konu şahsın TUGS'ye kayıtlı bir gemide çalıştığı/çalışacağını gemi maliki veya yetkili ve sorumlu temsilcisinden belgelemek zorunludur.

            GEMİ VE YAT SİGORTALARI
            Madde 24- TUGS'ye kayıtlı gemiler ve yatlar, sigortalarını yurt dışında da yaptırabilirler.

            TEŞVİK ESASLARI
            Madde 25- 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun hükümlerine göre Türk bayrağı çekebilen gemi ve yat sahiplerine yatırım sırasında tanınan mali yardım ve teşvikler, 4490 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden sonra yurt dışından ithal edilen 18.000 DWT'un üzerinde ve altı yaşın altındaki gemileri ile altı yaşın altındaki yatlarını bu Yönetmelik hükümlerine göre Türk Uluslararası Gemi Sicili'ne tescil ettiren Türk uyruklu gerçek ve tüzel kişilere de tanınır. Bu belirtilen tonaj ve yaş sınırını gerektiğinde Bakanlar Kurulu değiştirmeye yetkilidir.

            MALİ HÜKÜMLER
            Madde 26- TUGS'ye tescil edilmiş gemiler, aşağıdaki mali hükümlere tabidirler:

            a) Vergi İstisnası:

            1) TUGS'ye tescilli gemilerin işletilmesinden ve devrinden sağlanan kazançlar gelir ve kurumlar vergisi ile fonlardan istisnadır.

            2) TUGS'ye kaydedilecek gemilere ve yatlara ilişkin alım, satım, ipotek, tescil, kredi, navlun mukaveleleri; damga vergisine, harçlara, banka ve sigorta işlemleri vergisine ve fonlara tabi tutulmazlar. Ancak, bu gemi ve yatlardan motorlu taşıtlar vergisine tabi olanların satış ve devrinde, 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanununun 13/c maddesi gereğince bu taşıtlara ait o güne kadar ödenmemiş motorlu taşıtlar vergileri ile gecikme zamları, gecikme faizleri ve vergi cezalarının ödendiğini gösterir belge, motorlu taşıtlar vergisi yönünden bağlı oldukları vergi dairesinden istenir.

            3) TUGS'ye kayıtlı gemilerde çalışacak personele ödenen ücretler gelir vergisi ve fonlardan müstesnadır.

            b) Uygulanacak Harçlar: TUGS'ye kayıtlı gemilerin ve yatların sahiplerinden aşağıdaki harçlar ayrıca tahsil olunur.

            1) Kayıt Harcı: TUGS'ye tescil edilecek gemiler için 10.000 ABD Doları ve her bir net ton başına 1 ABD Doları karşılığı Türk Lirası alınır. Bakanlar Kurulu, kayıt harcı tutarını on katına kadar arttırabilir. Kayıt harcı tahsil edilmeden, tescil işlemi yapılamaz.

            2) Yıllık Tonaj Harcı: TUGS'ye tescilli gemiler için her yıl net ton başına 1 ABD Doları alınır. Bakanlar Kurulu, yıllık tonaj harcı tutarını on katına kadar arttırabilir. Bu harç her yılın Ocak ve Temmuz aylarında olmak üzere iki eşit taksitte tahsil olunur.

            Vadesi gelen yıllık tonaj harcı taksitleri ödenmedikçe sicilin terkini ve yeni sahibi adına tescili yapılmaz.

            Devir sırasında vadesi gelmeyen harç taksitleri tescil olunduğu yeni sahibi tarafından taksit süreleri içinde ödenir.

            c) Harç İndirimi: TUGS'ye tescilli gemiler, doğrudan veya çift (dual) olarak Türk Loydu'na klaslı iseler, kayıt harcı ve yıllık tonaj harcı bedellerinde %50 indirim yapılır.

            d) ABD Dolarının Türk Lirası karşılığının hesabı: Kayıt harcında TUGS'ye tescil tarihi, yıllık tonaj harcına ilişkin taksitlerde ödemenin yapıldığı gün için Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nca tespit ve ilan olunan döviz satış kuru esas alınır.

            e) Alınacak harçların tarh, tahakkuk ve tahsilinde yukarıda aksine hüküm bulunmadıkça 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun ve 492 sayılı Harçlar Kanunu hükümleri uygulanır.

            f) Harçların Tahsili:

            1) Kayıt harcı ile yıllık tonaj harcının tahsili ve vadesinde ödenmeyen yıllık tonaj harçları ile ilgili işlemlerde uygulanacak usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı'nın görüşleri alınarak Denizcilik Müsteşarlığı'nca çıkartılacak genelge ile belirlenir.

            2) TUGS'ye tescil edilen gemilerden alınan harçlar, Maliye Bakanlığı'nca ayrı bir hesapta izlenir ve %50'si altı ayda bir Denizcilik Müsteşarlığı Döner Sermaye İşletmesi bütçesine aktarılır. Harçların muhasebeleştirilmesi ve %50'sinin Denizcilik Müsteşarlığı'na gönderilmesi işlemlerinde uyulacak usul ve esaslar, Maliye Bakanlığı tarafından çıkartılacak genelge ile belirlenir.

            YÜRÜRLÜK
            Madde 27- Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

            YÜRÜTME
            Madde 28- Bu Yönetmelik hükümlerini Denizcilik Müsteşarlığı'nın bağlı bulunduğu Devlet Bakanı yürütür.

İLGİLİ EKLER VE TABLOLAR 23/06/2000 TARİH VE 24088 SAYILI RESMİ GAZETEDEDİR.