Banka ve Kambiyo Mevzuatı

Resmi Gazete Tarihi: 01.11.2006 Çarşamba Sayı: 26333 (Asıl) 

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:

 

BANKALARIN LİKİDİTE YETERLİLİĞİNİN ÖLÇÜLMESİNE VE DEĞERLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN YÖNETMELİK

 

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

Madde 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, bankaların varlıklarının yükümlülüklerini karşılayabilecek şekilde yeterli likidite düzeyini sağlamaları ve sürdürmelerine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Dayanak

Madde 2 – (1) Bu Yönetmelik, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 43 üncü maddesinin birinci fıkrası ile 46 ve 93 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 3 – (1) Bu Yönetmelikte yer alan,

a) Banka: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları,

b) Kanun: 5411 sayılı Bankacılık Kanununu,

c) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,

ç) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,

d) Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,

e) Toplam likidite yeterlilik oranı: Vade dilimleri itibarıyla Türk parası ve yabancı para cinsinden varlıkların, Türk parası ve yabancı para cinsinden yükümlülüklere oranını,

f) Yabancı para likidite yeterlilik oranı: Vade dilimleri itibarıyla yabancı para cinsinden varlıkların, yabancı para cinsinden yükümlülüklere oranını

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Vade Dilimleri ve Hesaplamaya İlişkin Usuller

Vade dilimleri

Madde 4 – (1) Toplam likidite yeterlilik oranı ve yabancı para likidite yeterlilik oranı hesaplamasında esas alınacak vade dilimleri aşağıdaki tabloda belirtilmiştir.

Vade Dilimi       Vadeye kalan süre

Birinci vade dilimi          0 ilâ 7 gün

İkinci vade dilimi            0 ilâ 31 gün

Toplam likidite yeterlilik oranı ve yabancı para likidite yeterlilik oranı hesaplamasında dikkate alınacak varlık ve yükümlülükler

Madde 5 – (1) Toplam likidite yeterlilik oranı ve yabancı para likidite yeterlilik oranı hesaplamasında,

a) Kasa, efektif deposu, Merkez Bankası nezdinde açılan vadesiz serbest hesap, yoldaki paralar, vadesi gelmiş menkul değerler, kıymetli maden deposu, satın alınan çekler, bankalar, yurt dışı merkez ve şubeler nezdinde açılan vadesiz serbest hesaplar, bankalararası para piyasasından gecelik alacaklar, zorunlu karşılıklar, borçlu cari hesap kredilerinin anapara tutarları ile alım satım ve satılmaya hazır menkul değerler arasında izlenen Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen kamu borçlanma senetleri, Merkez Bankasınca ihraç edilen likidite senetleri, borsaya kote edilen hisse senetleri, gelir ortaklığı senetleri, yatırım fonları katılım belgeleri ve vadeye kadar elde tutulacak menkul değerler arasında izlenen Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen kamu borçlanma senetleri ve gelir ortaklığı senetleri ile vadesiz tasarruf mevduatı, vadesiz döviz tevdiat hesabı, vadesiz resmi, ticari ve diğer kuruluşlar mevduatı, vadesiz kıymetli maden depo hesabı, vadesiz bankalar arası mevduat, özel cari hesaplar, bankalararası piyasalara gecelik borçlar, vadesiz garanti ve kefaletler ve cayılamaz taahhütler, ek-1 ve ek-2’de yer alan bildirim cetvelinde belirtilen oranlar üzerinden vadelerine bakılmaksızın stok değerleri üzerinden,

b) Diğer varlık ve yükümlülüklerin anapara ve gelir ve faizlerine ilişkin nakit giriş ve çıkışları ek-1 ve ek-2’de yer alan bildirim cetvelinde belirtilen oranlar üzerinden nakit akışlarının vadelerine kalan süreye göre

dikkate alınır.

(2) Herhangi bir vadesi olmayan ve nakit hareketi yaratmayan varlık ve yükümlülükler ile varlıklara ilişkin faiz ve gelir reeskontları ve yükümlülüklere ilişkin faiz ve gider reeskontları toplam likidite yeterlilik oranı ve yabancı para likidite yeterlilik oranı hesaplamasında dikkate alınmaz.

(3) Ek-1 ve ek-2’de yer alan bildirim cetvelinde Özel Cari Hesaplar - Gerçek Kişiler, Özel Cari Hesaplar - Tüzel Kişiler, Özel Cari Hesaplar - Resmi, Ticari ve Diğer Kuruluşlar, Özel Cari Hesaplar - Bankalar ve Katılım Bankaları, Katılma Hesapları, Katılma Hesapları Özel Fon Havuzları satırları mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarınca; Tasarruf Mevduatı/Vadeli-Vadesiz, Döviz Tevdiat Hesabı/ Vadeli- Vadesiz, Resmi, Ticari ve Diğer Kuruluşlar Mevduatı/Vadeli-Vadesiz satırları katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarınca boş bırakılır.

Repo, ters repo ve menkul kıymet ödünç piyasası işlemlerine konu olan ve teminata verilen menkul değerler

Madde 6 – (1) Toplam likidite yeterlilik oranı ve yabancı para likidite yeterlilik oranı hesaplamasında, repo işlemine konu olan menkul değerler repo işleminin vadesi boyunca, repo yapan banka tarafından, menkul kıymet ödünç piyasasında ödünç verme işlemlerine konu olan menkul değerler ödünç işleminin vadesi boyunca menkul değeri ödünç veren banka tarafından söz konusu işlemin vadesine kalan süreye göre ek-1 ve ek-2’de  yer aldıkları hesap grubu altındaki tasnife uygun oranlar üzerinden dikkate alınır.

(2) Teminata verilen menkul değerler, teminatın kalkmasına kalan süreye göre, ek-1 ve ek-2’de yer aldıkları hesap grubu altındaki tasnife uygun dikkate alınma oranları üzerinden toplam likidite yeterlilik oranı ve yabancı para likidite yeterlilik oranı hesaplamasına dahil edilir.

Vadeye kadar elde tutulacak menkul değerler hesaplarında izlenen T.C. Kamu Borçlanma Senetleri ile Gelir Ortaklığı Senetleri

Madde 7 – (1) Vadeye kadar elde tutulacak menkul değerler hesaplarında izlenen Hazine Müsteşarlığınca ihraç edilen kamu borçlanma senetleri ile gelir ortaklığı senetleri, toplam likidite yeterlilik oranı ve yabancı para likidite yeterlilik oranı hesaplamasında vadelerine bakılmaksızın stok değerleri üzerinden dikkate alınır. Ancak bankalar, söz konusu senetlerden vadeye kalan süreleri ilgili vade dilimleri içinde kalanları, vadelerini dikkate almak suretiyle hesaplamaya dahil edebilirler. 

Dövize endeksli varlık ve yükümlülükler

Madde 8 – (1) Dövize endeksli varlık ve yükümlülükler, yabancı para likidite yeterlilik oranı hesaplamasında dikkate alınmaz, toplam likidite yeterlilik oranı hesaplamasında ise endekslendikleri döviz cinsinden değil, Türk parası cinsinden varlık ve yükümlülükler olarak dikkate alınır. 

Mevduat, özel cari hesap, katılım hesabı, gayrinakdi krediler ve taahhütler

Madde 9 – (1) Gayrinakdi krediler ve taahhütlerden vadelerinde ödeme yükümlülüğü bulunanlar, vadelerine kalan süreler dikkate alınmak suretiyle toplam likidite yeterlilik oranı ve yabancı para likidite yeterlilik oranı hesaplamasına dahil edilir.

(2) Bir bankanın mevduatlarının/özel cari hesapları ve katılım hesaplarının talep edilme ve yenilenme oranları ile gayrinakdi kredilerinin nakde dönüşme oranlarını tutarlı yöntemler dahilinde hesaplayabilmesi ve bu yöntemlerin kullanılmasına Kurum tarafından izin verilmesi durumunda, söz konusu mevduatlar/özel cari hesaplar ve katılım hesapları ve gayrinakdi krediler, banka tarafından kullanılan yöntemler sonucu elde edilen oranlar dikkate alınarak, toplam likidite yeterlilik oranı ve yabancı para likidite yeterlilik oranı hesaplamasına dahil edilebilir.

Sendikasyon kredileri

Madde 10 – Sendikasyon kredileri,  vade tarihinden en az kırkbeş gün önce vadesinde yenileneceğini tevsik eden bilgi ve belgelerle Kuruma başvurulması ve Kurumca uygun görülmesi halinde, likidite yeterlilik oranı ve yabancı para likidite yeterlilik oranı hesaplamasına dahil edilmez.

Türev finansal işlemler

Madde 11 – (1) Toplam likidite yeterlilik oranı ve yabancı para likidite yeterlilik oranı hesaplamasında;

a) Borsada işlem gören ve borsa fiyatı ile fiyatlanan vadesine kadar nakit giriş veya çıkışı olmayan türev finansal işlemler, borsa değeri üzerinden işlem vadesine kalan süreye karşılık gelen vade diliminde bir varlık ya da yükümlülük olarak dikkate alınır.

b) Borsada işlem görmeyen ve vadesine kadar nakit giriş çıkışı olmayan türev finansal işlemler, nominal değerleri üzerinden işlem vadesine kalan süreye karşılık gelen vade diliminde bir varlık ya da yükümlülük olarak dikkate alınır.

c) Vadesine kadar nakit giriş çıkışı olan türev finansal işlemler, işlem dolayısıyla oluşacak nakit giriş ve çıkışlarının sırasıyla varlık ve yükümlülük olarak her bir nakit hareketinin kendi vadesi için dikkate alınması suretiyle hesaplamaya dâhil edilir.

ç) Opsiyon sözleşmelerine ilişkin varlık ve yükümlülükler, sözleşmenin piyasa fiyatına piyasa değerinin yüzde beşinin eklenmesi suretiyle hesaplamaya dâhil edilir.

Vadeye kalan sürenin tespiti

Madde 12 – (1) Toplam likidite yeterlilik oranı ile yabancı para likidite yeterlilik oranının hesaplanmasında varlık ve yükümlülüklerin vadeye kalan sürelerinin tespitinde aşağıda belirtilen süreler dikkate alınır:

a) Hesaplama günü ile anapara veya faiz ve gelir veya giderlere ilişkin nakit akışının muaccel olduğu gün arasındaki süre,

b) Herhangi bir ihbar süresinin bulunması halinde ihbar süresi,

c) Sözleşme hükümleri uyarınca erken ödeme opsiyonu bulunan yükümlülükler için erken ödeme opsiyonunun tarihine kalan süre.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Asgari Likidite Yeterlilik Oranı ve Bildirim

Asgari likidite yeterliliği oranı

Madde 13 – (1) Birinci vade dilimine ilişkin toplam likidite yeterlilik oranlarının haftalık basit aritmetik ortalaması ile ikinci vade dilimine ilişkin toplam likidite yeterlilik oranı yüzde yüzden; birinci vade dilimine ilişkin yabancı para likidite yeterlilik oranlarının haftalık basit aritmetik ortalaması ile ikinci vade dilimine ilişkin yabancı para likidite yeterlilik oranı yüzde seksenden az olamaz.

(2) Kurul, Merkez Bankasının görüşünü alarak toplam likidite yeterlilik oranı ile yabancı para likidite yeterlilik oranını her bir banka ya da banka grubu bazında farklılaştırmaya, varlık ve yükümlülüklerin dikkate alınma oranlarını değiştirmeye yetkilidir.

Hesaplama ve bildirim

Madde 14 – (1) Birinci vade dilimine ilişkin toplam likidite yeterlilik oranı ile yabancı para likidite yeterlilik oranı her iş günü itibariyle izleyen yedi günlük süre için, ikinci vade dilimine ilişkin toplam likidite yeterlilik oranı ile yabancı para likidite yeterlilik oranı haftanın son iş günü itibarıyla izleyen otuzbir günlük süre için hesaplanır.

(2) Birinci vade dilimine ilişkin cetvel haftanın tüm işgünleri için hesaplanarak son hesaplama tarihini izleyen haftanın Cuma gününe kadar, ikinci vade dilimine ilişkin cetvel hesaplama tarihini izleyen haftanın Cuma gününe kadar Kuruma gönderilir.

(3) Bildirim cetvellerinde yer alan yabancı para tutarların Yeni Türk Lirası karşılıklarının hesaplanmasında, hesaplama tarihi itibarıyla, Türkiye Muhasebe Standartları ile Kanun uyarınca yürürlüğe girmiş düzenlemelerde belirtilen değerleme esasları uygulanır.

Oransal sınırlara uyumsuzluk

Madde 15 – (1) Bir takvim yılı içerisinde birinci ve ikinci vade dilimlerine ilişkin oranlarda arka arkaya iki kez uyumsuzluk gerçekleşemez. 

(2) Birinci ve ikinci vade dilimlerine ilişkin oranların 13 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen oranlardan az olması halinde, bankalar bunun nedenlerini, bildirim cetvelleri ile birlikte Kuruma göndermek zorundadır.

(3) Haftalık oranda oluşabilecek uyumsuzluğun takip eden iki hafta içinde giderilmesi zorunludur. Bir takvim yılı içerisinde birinci vade dilimine ilişkin oranda, giderilen uyumsuzluk dahil altı defadan fazla uyumsuzluk gerçekleştirilemez.

(4) Birinci ve üçüncü fıkralarda belirtilen şekilde uyumsuzluk gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılmaksızın Kanunun 67 nci maddesinde belirtilen tedbirleri almaya Kurul yetkilidir.

Fiktif işlem yapılması suretiyle oransal sınırlara uyumsuzluk

Madde 16 – (1) Yapılacak incelemelerde, bu Yönetmelikle düzenlenen toplam likidite yeterlilik oranı ile yabancı para likidite yeterlilik oranının tutturulmasına yönelik fiktif işlem yapıldığının tespit edilmesi halinde, bu işlemlere karşılık gelen tutarlar geriye yönelik olarak varlık ve yükümlülüklerden düşülmek suretiyle ilgili döneme ilişkin oranlar yeniden hesaplanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Geçici ve Son Hükümler

Stok değerleri üzerinden hesaplanan varlık ve yükümlülükler

GEÇİCİ Madde 1 – (1) Bankaların, 1/6/2007 tarihine kadar, vadelerine bakılmaksızın stok değerleri üzerinden günlük olarak hesaplayacakları ve birinci vade dilimine ilişkin toplam likidite yeterlilik oranının Kuruma bildirilmesine ilişkin usul ve esaslar çerçevesinde Kuruma gönderecekleri kasa, efektif deposu, Merkez Bankası nezdinde açılan vadesiz serbest hesap, yoldaki paralar, vadesi gelmiş menkul değerler, kıymetli maden deposu, satın alınan çekler, bankalar, yurt dışı merkez ve şubeler nezdinde açılan vadesiz serbest hesaplar, bankalararası para piyasasından gecelik alacaklar ve zorunlu karşılıklar toplamının, toplam mevduatlar, TCMB, Bankalar, Yurt Dışı Merkez ve Şubeler Hesapları ve sermaye benzeri krediler hariç Diğer Krediler toplamına oranının haftalık basit aritmetik ortalaması yüzde beşten az olamaz. 1/6/2007 tarihine kadar belirtilen oranda, giderilen uyumsuzluklar dahil altı defadan fazla uyumsuzluk gerçekleştirilemez.

Yürürlük

Madde 17 – (1) Bu Yönetmeliğin 13 üncü maddesinin birinci fıkrası ile 15 inci maddesinin birinci ve üçüncü fıkraları 1/6/2007 tarihinde, diğer hükümleri yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 18 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.